هیاتوزیران در جلسه مورخ 1365/2/10 بنا به پیشنهاد شماره 62993/8/96/11 مورخ 1364/5/9 وزارت ارشاداسلامی به استناد ماده 5 قانون تشکیلات واختیارات سازمان حج و اوقاف و امور خیریه مصوب 2/10/63 مجلس شورای اسلامی آییننامه نحوه انتخاب و برکناری، شرایط و حدود اختیارات و وظایف امین یا هیات امناء اماکن مذهبی و موقوفات را به شرح زیر تصویب نمودند:
ماده 1 -
سازمان حج و اوقاف و امور خیریه میتواند به منظور حسن اداره اماکن مذهبی اسلامی از قبیل بقاع متبرکه و امثال آن و موسسات و انجمنهای خیریهای که اداره آنها به سازمان محول شده یا بشود و همچنین برای موقوفاتی که متولی ندارد با رعایت مفاد این آییننامه در هر مورد هیات امناییانتخاب نماید.
ماده 2 - امین یا امنا با توجه به خصوصیات و اقتضاء مورد در موقوفات فاقد متولی از دو تا پنج نفر و در اماکن متبرکه از سه تا پنج نفر میباشند که از بین افراد معروف به امانت و متدین و متعهد محلی که حداقل دارای سواد خواندن و نوشتن بوده و توانایی انجام کار را داشته و حداقل 25 سال سن باشند برای مدتسه سال انتخاب و با حکم سازمان حج و اوقاف و امور خیریه منصوب و تجدید انتخاب آنها بلامانع میباشند، نحوه تایید صلاحیت افراد مزبور وسیله سرپرست سازمان حج و اوقاف و امور خیریه تعیین خواهد شد.
ماده 3 -
تصمیمات امنای موقوفات و اماکن مذهبی که با اکثریت آرا اتخاذ شده باشد پس از تایید اداره مربوط قابل اجرا است.
ماده 4 -
امنا در امور محوله دارای مسئولیت مشترک بوده و اعضاء هیاتهای امنا اماکن مذهبی در اولین جلسه از بین خود یک نفر به عنوان رئیس، یک نفرمسئول امور مالی و یک نفر منشی انتخاب نموده و به اداره حج و اوقاف و امور خیریه محل معرفی خواهند نمود.
ماده 5 -
غیبت بدون عذر موجه هر عضو بیش از سه جلسه متوالی یا پنج جلسه متناوب در یک سال به عنوان کنارهگیری از عضویت تلقی و در صورت ابراز عدمعلاقه و یا اقداماتی که موافق با مصالح مورد امانت نباشد به حکم سازمان حج و اوقاف و امور خیریه از این سمت عزل خواهد گردید.
تبصره - سازمان به موجب پیشنهاد اداره حج و اوقاف و امور خیریه محل میتواند پس از فوت یا عزل و یا کنارهگیری هر یک از امناء امین دیگری را طبقمقررات این آییننامه انتخاب نماید.
ماده 6 -
هرگاه امینی در وظایف خود نسبت به اماکن مذهبی مرتکب تخلف شود بنا به تقاضای رئیس اداره حج و اوقاف و امور خیریه یا قائم مقام او موضوعجهت رسیدگی در جلسه هیات امناء مطرح و گزارش آن برای اتخاذ تصمیمی به سازمان حج و اوقاف و امور خیریه فرستاده خواهد شد.
تبصره - در صورت تشخیص خیانت اکثریت اعضای هیات امناء، اداره حج و اوقاف و امور خیریه موظف است علیه آنان در دادسری محل اعلام جرم نموده ومراتب را به سازمان حج و اوقاف و امور خیریه گزارش دهد. اعضای مذکور بلافاصله با ابلاغ کتبی سازمان حج و اوقاف و امور خیریه تا تعیین تکلیف آنها ازدخالت در مورد امانت ممنوع بوده و مکلفند فوراً حسابها و دفاتر مربوطه را به اداره حج و اوقاف و امور خیریه تسلیم دارند.
ماده 7 -
وظایف امین و هیات امنا به قرار زیر است:
الف - مراقبت کامل در حفظ مورد امانت.
ب - نگهداری اموال منقول و ثبت آنها با مشخصات کامل در دفاتر مربوطه.
ج - انجام تعمیرات لازم اماکن مذهبی و رسیدگی مرتب به وضع آنها.
د - نوسازی و احداث تاسیسات عمومی برای تامین رفاه زوار و مراجعه کنندگان و ساکنان ناحیه.
ه- - تهیه طرح و برنامههای عمرانی و اتخاذ طرقی که موثر در پیشرفت کارهای اماکن مذهبی باشد.
و - طرح دعوی و دفاع از حقوق اماکن مذهبی و تعقیب دعاوی مطروحه له و علیه آنها و در صورت لزوم انتخاب وکیل برای انجام امور مذکوره.
ز - به ثبت رسانیدن اعیان و اموال غیرمنقول اماکن مذهبی و اخذ سند مالکیت به نام اماکن مذکوره.
ح - جمعآوری در آمد و نذور نقدی و جنسی و نگهداری وجوه اماکن مذکور در حساب مخصوص در یکی از بانکها.
ط - پرداخت مقرریهای مصوب به خدام و کسانی که به نحوی از انحای خدمت آنان در اماکن مزبور لازم باشد.
ی - پرداخت هزینه مربوط به بهای برق و آب مکالمات تلفنی و سایر هزینههای ضروری و متعارف.
ک - اقدام موثر برای جلب کمکهای علاقمندان جهت عمران آبادی و توسعه اماکن مذهبی.
تبصره 1 -
صورت حساب و اسناد خرج باید مرتباً تنظیم و به وسیله رئیس هیات امنا نگهداری شود.
تبصره 2 -
در امام مذهبی که جزء آثار باستانی است هر نوع تعمیر و مرمت با اطلاع قبلی و نظارت سازمان میراث فرهنگی کشور صورت خواهد گرفت.
تبصره 3 -
امین یا هیات امنا موظفند پس از انجام هزینههای عمرانی و ضروری مندرج در شرح وظایف خود مازاد درآمد اماکن مذهبی در که جهت مشخصیبرای مصرف آن تعیین نشده است با رعایت ماده 5 قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حج و اوقاف و امور خیریه و برابر بودجه مصوبه به مصرف برسانند.
ماده 8 (اصلاحی 1391/08/21)- در صورتی که برای اماکن مذهبی امین یا هیات امنا انتخاب شده باشد می توان از محل وجوه موضوع ماده (34) آییننامه اجرایی قانون تشکیلات و اختیارات سازمان اوقاف و امور خیریه، متناسب با نحوه عملکرد امین یا هیات امنای اماکن مذهبی و درآمد سالانه این اماکن، حق الزحمه ای به عنوان پاداش حسن امانت داری پرداخت نمود. میزان، نحوه و شرایط این پاداش سالانه، مشروط بر اینکه مجموع پرداختی از نصف مجموع دریافتی اداره حج و اوقاف و امور خیریه از همان مکان تجاوز ننماید، مطابق دستورالعملی خواهد بود که با پیشنهاد نماینده ولی فقیه و سرپرست سازمان اوقاف و امور خیریه به تصویب وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی خواهد رسید.
ماده 9 -
امین یا هیات امنا موظفند در سه ماهه آخر هر سال، بودجه و برنامه اقدامات مربوط به مکان مذهبی را برای سال بعد تنظیم و پس از تایید به اداره حج واوقاف و امور خیریه محل تسلیم تا برای تصویب به اداره کل استان مربوط ارسال شود. هر گونه تغییرات بعدی در فصول و ارقام و بودجه یا برنامه و طرحهایمصوب یا اصلاح آنها نیز باید به تایید اداره حج و اوقاف و امور خیریه و تصویب اداره کل استان مربوطه برسد.
ماده 10 -
امین یا هیات امنا موظفند در فروردین ماه هر سال صورت هزینه و درآمدهای سال قبل را همراه اسناد مثبته و یک نسخه از بودجه مصوب برایرسیدگی و صدور مفاصا حساب به اداره حج و اوقاف و امور خیریه محل تسلیم دارند.
تبصره -
چنانچه صورت هزینه و درآمدها ناقص باشد اداره حج و اوقاف و امور خیریه آن را برای تکمیل عودت داده تا پس از رفع نقص جهت اخذ مفاصا حساباز اداره تحقیق اقدام کند.
ماده 11 -
امین یا هیات امنا موظفند عواید و هزینههای مربوطه را در دفاتر ممهور و شمارهگذاری شدهای که از طرف اداره حج و اوقاف و امور خیریه محل دراختیار آنها گذاشته میشود به طور مرتب و روشن ثبت نمایند.
ماده 12 -
ایجاد مستحدثات لازم برای سکونت و ایجاد تاسیسات عمومی از قبیل وضوخانه، لولهکشی آب، برق، راه و مراقبت در امر بهداشت از اهم وظایفامین یا هیات امنا میباشد، پس از آن که تاسیسات مذکور بقدر کفاف بوجود آمد عایدات اماکن مذهبی صرف تعمیر و نگهداری آنها و ایجاد این قبیل تاسیساتمذکور به قدر کفاف به وجود آمد عایدات اماکن مذهبی صرف تعمیر و نگهداری آنها و ایجاد این قبیل تاسیسات برای ساکنان آبادیهای مجاور مذکور خواهدشد.
ماده 13 -
امین و هیات امنا و خدمه و کارکنان مجاز نیستند شخصاً وجه و یا جنسی به عنوان نذور و یا اهدایی و غیره دریافت دارند، لذا امین و هیات امناموظفند صندوق و یا محفظههای فلزی قابل اطمینانی که باشد باید علت فروش با مشخصات کامل اشیا از طرف امین یا هیات امنا صورت جلسه شود و پس ازتایید کتبی آن از طرف اداره حج و اوقاف و امور خیریه محل به طریق مزایده حضوری در معرض فروش قرار گیرد. اشیایی که احتیاج به اظهار نظر کارشناس داردباید قبلاً نظرکارشناس یا خبره محلی نسبت به فروش و بهای آنها جلی شود. ولی فروش اشیای باستانی باید به تصویب سازمان میراث فرهنگی کشور برسد.
تبصره 1 -
کمیسیون مزایده از امین یا رئیس هیات امناء و صندوقدار یا یکی از اعضای هیات امنا به انتخاب خود هیات و نماینده اداره حج و اوقاف و امورخیریه تشکیل میشود و اختیارات آن مانند اختیارات کمیسیون مزایده موضوع آییننامه اجرایی قانون تشکیلات و اختیارت سازمان حج و اوقاف و امورخیریهخواهد بود.
تبصره 2 -
بهای فروش اشیای مذکور و سپردههای ضبطی مربوط به آنها باید جزو عواید به حساب مکان مذهبی در بانک منظور گردد.
ماده 14 -
برای آن که حساب دریافت و پرداختهای اماکن مذهبی اسلامی بر مبنای روشنی استوار شود برای کلیه این قبیل اماکن متبرکه با معرفی اداره حج واوقاف و امور خیریه محل حسابی از طرف امنا نزد، یکی از بانکها افتتاح تا درآمدها کلاً در آن حساب متمرکز و پرداختها نیز به وسیله چک صورت گیرد،چکهای صادره عموماً با دو امضای امین یا رئیس هیات امنا و حسب مورد نماینده اداره حج و اوقاف و امور خیریه خواهد بود و در صورتی که رئیس هیاتامنا به عللی در محل نباشد عضو دیگری از هیات امنا به جای او تعیین و معرفی خواهد شد.
تبصره -
امین و هیات امنا موظفند صورت درآمد و مخارج هر ساله را همراه با اقدامات انجام شده در آخر سال با امضای امین و کلیه اعضای هیات امنا حسب مورد و رئیس اداره حج و اوقاف و امور خیریه برای اطلاع عامه منتشر سازند.
ماده 15 -
در مواردی که فروش هدایای جنسی و اموال منقول زاید بر احتیاج یا غیر قابل استفاده اماکن مذهبی لازم باشد.
ماده 16 -
نوسازی اماکن مذهبی و تعمیرات و خیر اموال و اثاثیه آنها از طریق مناقصه و یا استعلام بها صورت خواهد گرفت، مگر آنکه مقتضیاتی موجب ترک مناقصه شود و اداره حج و اوقاف و امور خیریه محل آن را تایید نماید.
تبصره 1 -
در صورتی که مبلغ هزینههای این ماده بیش از ده میلیون ریال باشد کسب نظر اداره کل حج و اوقاف و امور خیریه استان مربوطه ضروری است
ممهوربه مهر شخص باشد در محل نصب و در اوقات معینی با حضور نماینده اداره حج و اوقاف و امور خیریه آنها زا باز و موجودی را با تنظیم صورت جلسه بهحساب بانکی منتقل نمایند. برای نذور جنسی امین یا هیات امنا قبوضی در دو رنگ سفید و آبی با شماره متوالی چاپ ومشخصات کامل این قبیل هدایا را در آنهانوشته، نسخه سفید را به اهدا کننده تسلیم و نسخه آبی را نگهداری خواهند نمود.
تبصره 2 -
مسئولیت نگهداری کلیه صندوق نذور و ضریح و مهر امین و هیات امنا و قبوض و اسناد و دفاتر به عهده هیات امنا و امین خواهد بود.
ماده 17 - در مواردی که اماکن مذهبی دارای موقوفاتی باشند که تمام یا قسمتی از درآمد آنها باید در محل به مصرف برسد، میتوان متولی موقوفه به عنوان یکیاز اعضای هیات امناء انتخاب و مصرف مذکور از درآمد موقوفه که اختصاص به اماکن مذهبی مزبور دارد با نظارت هیات امنا صورت خواهد گرفت.
ماده 18 - امین یا هیات امنایی که برای موقوفات فاقد متولی انتخاب میشوند موظفند بر طبق مقرراتی که قانوناً بر عهده متولی و حسب مفاد وقفنامه و درصورت فقدان وقفنامه طبق سیره جاریه انجام وظیفه نمایند. حدود اختیارات و مسئولیتهای آنها علاوه بر مقررات این آییننامه به نحوی است که در قانونتشکیلات و اختیارات سازمان حج و اوقاف و امور خیریه و آییننامههای مربوط برای متولی در نظر گرفته شده است.
ماده 19 -
حقالزحمه امین یا هیات امناء موقوفه با در نظرگرفتن عواید و میزان کار به وسیله سازمان تعیین میشود و ر هیچ مورد مجموع پرداختی نباید از نصف حقالتولیه مقرر در وقفنامه تجاوز نماید.
ماده 20 -
سازمان در کلیه اعمال امین یا هیاتهای امنا نظارت داشته و موظف است که در حسن انجام وظایف آنان مراقبت کامل نماید.
نخست وزیر
میرحسین موسوی