به استناد بند 24 قانون اهداف و وظایف شورای عالی انقلاب فرهنگی (مصوبه شماره 3603 /د ش مورخ 2 /9 /76) فرهنگستان هنر جمهوری اسلامی ایران طبق این اساسنامه تشکیل می شود.
ماده 1 - هدف:
به منظور پاسداری از میراث و هنر اسلامی و ملی و پیشنهاد سیاست ها، راهبردها و دستیابی به آخرین یافته ها و نوآوری ها و نیز ارتقاء فرهنگ اسلامی برای مقابله با تهدیدات فرهنگ مهاجم، فرهنگستان هنر جمهوری اسلامی ایران تشکیل می شود.
ماده 2- وظایف:
1- پیشنهاد سیاستگذاری برای حفظ و توسعه هنر اسلامی، ملی و محلی.
2- همکاری با حوزه های علمیه و علمای دینی در شناخت زمینه های مبانی فقهی هنر.
3- مطالعه و بهره گیری از نظریه های جدید هنر با تکیه بر مبانی ملی و اسلامی.
4- حمایت و تشویق پژوهش های بنیادی و پی گیری مطالعات و طرح های هنری در سطح ملی.
5- پیشنهاد سیاستگذاری در زمینه ارتباط جوامع هنری داخلی با جهان
6- پیشنهاد سیاستگذاری جهت گسترش نقد هنری و مباحث زیباشناختی.
7- پیشنهاد تعیین شاخص های توسعه هنری.
8- ارزیابی سالانه شاخصهای هنری در کشور.
9- برپایی نشست های سالیانه در زمینه های مختلف هنری.
10- بررسی کاستی های نظام آموزشی کشور در زمینه هنر و پیشنهاد به مراجع ذی ربط.
11- مطالعه ارتباط بین رشته ای و پژوهش در زمینه هنر و سایر علوم.
12- پیشنهاد رشته های دانشگاهی « میان رشته ای هنر» به مراجع ذیربط.
13- معرفی هنرمندان و محققان واجد شرایط جهت استفاده از هزینه های تحصیلی به مراکز ذی ربط.
14- حمایت از تالیف و ترجمه منابع هنری.
15- تشکیل گروه های تخصصی.
16- پیشنهاد ضوابط اعطای نشان هنر به مراکز ذی ربط.
17- اعطای جوایز به شخصیت های برجسته در حوزه تحقیق، ترجمه و آفرینش های هنری
ماده 3- ارکان:
1- رئیس جمهور به عنوان ریاست عالیه فرهنگستان.
2- هیات امنا
تبصره - هیات امنا فرهنگستان هنر نیز همان هیات امنای مشترک فرهنگستانها است (با اضافه کردن رئیس و نمایندگان فرهنگستان هنر)
3- مجمع عمومی
4- رئیس فرهنگستان
5- شورای تخصصی
ماده 4 - مجمع عمومی:
«مجمع عمومی» مرکب است از کلیه اعضای پیوسته فرهنگستان. جلسه این مجمع حداقل سالی یکبار تشکیل می شود.
تبصره 1 - اعضای وابسته می توانند در مجمع عمومی بدون حق رای شرکت کنند.
تبصره 2- ریاست مجمع عمومی با رئیس فرهنگستان است.
ماده 5 - وظایف مجمع عمومی:
1- تصویب سیاست ها و برنامه های علمی فرهنگستان.
2- تصویب نظامنامه نحوه اجرای فعالیتهای علمی فرهنگستان.
3- انتخاب هنرمندان معرفی شده از سوی شورای تخصصی برای دریافت پاداش، جایزه، هزینه تحصیلی، مدال هنر، نشان و فرصت مطالعاتی به ریاست عالیه فرهنگستان
4 (اصلاحی 1379/05/11)- تصویب اعضای پیوسته، وابسته و افتخاری.
5- انتخاب سه نفر برای تعیین رئیس فرهنگستان.
ماده 6 - شورای تخصصی:
شورای تخصصی مرکب است از:
- رئیس فرهنگستان، به عنوان رئیس شورا.
- روسای گروههای تخصصی.
ماده 7 - وظایف شورای تخصصی:
1- بررسی سیاستها و برنامه های علمی فرهنگستان و پیشنهاد آن به مجمع عمومی برای تصویب.
2- تصویب و تدوین نظامنامه نحوه اجرای فعالیتهای علمی فرهنگستان و ارائه آن به مجمع عمومی برای تصویب.
3- تعیین وظایف گروههای تخصصی.
4- بررسی و اظهارنظر در مورد طرحهای پژوهشی و ارجاع آن به گروههای تخصصی ذی ربط.
5- تعیین اهم مسائل و موضوعاتی که لازم است مورد تحقیق قرار گیرد و پیشنهاد آنها به مراکز علمی ذی صلاح در کشور.
6- تهیه و تدوین ضوابط مربوط به اعطای پاداش و جوایز و مدال به افراد واجد شرایط و پیشنهاد آن به هیات امنا جهت تصویب.
7- تعیین هنرمندانی که شرایط دریافت پاداش یا جایزه یا مدال و یا فرصت مطالعاتی را دارند و معرفی ایشان به مجمع عمومی برای تصویب.
8- بررسی و پیشنهاد ضوابط در خصوص ارتقای سطح علمی سمینارها و کنگره ها و کنفرانسهای علمی در سطح ملی و بین المللی و ارزیابی اینگونه مجامع.
9- انجام دادن سایر اموری که از سوی هیات امنا، مجمع عمومی و ریاست فرهنگستان به این شورا ارجاع می شود.
ماده 8 رئیس فرهنگستان(اصلاحی 1380/01/21):رئیس فرهنگستان از میان اعضای فرهنگستان، به پیشنهاد رئیس جمهور و تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی و با حکم ایشان برای یک دوره چهار ساله انتخاب میشوند. تغییر روسای مزبور به علل مختلف از جمله فوت، کناره گیری، عزل و استعفاء قبل از پایان دوره نیز مطابق همین شیوه خواهد بود.
تبصره (اصلاحی 1388/07/21)- انتخاب مجدد رئیس فرهنگستان بلامانع میباشد.
ماده 9-وظایف رئیس فرهنگستان:
1 - پیشنهاد سازمان اداری، بودجه و حسابهای سالانه به هیات امنا برای تصویب.
2- پیشنهاد عضویت فرهنگستان در مجامع بین المللی.
3- انتصاب روسای گروههای تخصصی.
4 (اصلاحی 1379/05/11)- پیشنهاد افراد به عنوان اعضای پیوسته، وابسته و یا افتخاری فرهنگستان به مجمع عمومی برای تصویب.
5- پیگیری و نظارت بر حسن اجرای تصمیمات، مجمع عمومی و شورای تخصصی.
6- دعوت از اعضای هیات امنا، مجمع عمومی و شورای تخصصی برای تشکیل جلسه.
ماده 10- دبیر فرهنگستان:
دبیر فرهنگستان به انتخاب و حکم رئیس فرهنگستان منصوب می شود.
ماده 11- وظایف دبیر فرهنگستان:
1- اداره کلیه امور دبیرخانه اعم از اداری و مالی.
2- تامین کارکنان مورد نیاز فرهنگستان.
3- انجام سایر اموری که از طرف هیات امنا، مجمع عمومی، شورای تخصصی و ریاست فرهنگستان به وی محول می شود.
ماده 12- گروههای تخصصی:
گروههای تخصصی فرهنگستان عبارتند از:
1- گروه نمایش و ادبیات نمایش
2- گروه موسیقی
3- گروه معماری و شهرسازی
4- گروه هنرهای سنتی و صنایع دستی
5- گروه هنرهای تجسمی
6- گروه سینما
7- گروه چند رسانه ای
تبصره 1 (اصلاحی 1379/05/11)- هر گروه تخصصی متشکل از تعدادی عضو پیوسته یا وابسته و یا هنرمندان خبره است که با توجه به نوع تخصص ایشان توسط رئیس فرهنگستان برای عضویت در گروه انتخاب شده اند.
هر گروه تخصصی رئیسی خواهد داشت که توسط رئیس فرهنگستان منصوب می شود.
تبصره 2- وظیفه گروه، تنظیم و ارائه برنامه های پژوهشی به شورای تخصصی خواهد بود.
ماده 13- فرهنگستان موسسه ای است با شخصیت حقوقی مستقل که به نهاد ریاست جمهوری وابسته است. اعتباراتی که برای فرهنگستان در بودجه سالانه کشور منظور میشود در ردیف اعتبارات نهاد ریاست جمهوری منظور خواهد بود.
ماده 14- فرهنگستان جز در مورد ذی حسابی موضوع ماده 31 قانون محاسبات عمومی از لحاظ امور مالی و معاملاتی تابع مقرراتی خواهد بود که از طرف هیات امنا تصویب می شود.
ماده 15(اصلاحی 1388/07/21)- فرهنگستان هنر دارای اعضای پیوسته، وابسته و افتخاری خواهد بود که به پیشنهاد رئیس فرهنگستان یا حداقل پنج تن از اعضای مجمع عمومی و تصویب این مجمع با حکم رئیس فرهنگستان به عضویت فرهنگستان پذیرفته میشوند.
ماده 15 - افراد پیشنهادی برای عضویت در فرهنگستان به معرفی اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی و یا خود فرهنگستان مربوطه و تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی بر اساس ضوابط و معیارهای علمی مصوب انتخاب میشوند.
تبصره 3- هنرمندان و پژوهشگران هنری برجسته بین المللی میتوانند به عضویت افتخاری فرهنگستان پذیرفته شوند.
این هنرمندان وظیفه ای در فرهنگستان نخواهند داشت و انتخاب ایشان به احترام مقام علمی آنها خواهد بود.
تبصره 4(اصلاحی 1380/01/21)- عضویت اعضای وابسته برای مدت چهار سال خواهد بود و ادامه عضویت آنان به همان طریقی است که در اساسنامه پیش بینی شده است.
ماده 16 (اصلاحی 1379/05/11)- فرهنگستان 30 عضو پیوسته از میان صاحبه نظران و هنرمندان رشته های مختلف خواهد داشت که برای اولین بار 20 نفر به پیشنهاد شورای هنر و تایید شورای عالی انقلاب فرهنگی انتخاب می شوند. موارد بعدی و نیز انتخاب 10 نفر دیگر طبق ماده 15 عمل خواهد شد.
ماده 17- آیین نامه چگونگی رسیدگی به حسابهای سالانه موسسه با هماهنگی نهاد ریاست جمهوری و وزارت امور اقتصادی و دارایی تهیه و به تصویب هیات امناء میرسد.
اساسنامه فوق مشتمل بر 17 ماده و 10 تبصره در جلسه 439 مورخ 1377/12/25 شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسید.
رئیس جمهور و رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی - سید محمد خاتمی