هیات وزیران در جلسه مورخ 1383/5/11 بنا به پیشنهاد شماره 70436 /101 مورخ 1383/4/23 سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور و به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، آییننامه نظارت بر مسافرتهای خارجی دستگاههای اجرایی را به شرح زیر تصویب نمود:
فصل اول - کلیات
ماده 1 (اصلاحی 1384/04/26)- منظور از مسافرتهای دولتی در این آییننامه کلیه سفرهایی است که در راستای اهداف و برنامههای نظام جمهوری اسلامی ایران و به صورت غیرثابت توسط مسوولان مختلف و کارکنان دستگاههای اجرایی موضوع ماده (1) قانون اصلاح قانون نظارت بر مسافرتهای خارجی کارکنان دولت در جهت ماموریت محول شده و اجرای وظایف دستگاههای مربوط انجام میشود و دارای اهمیت کافی باشد.
تبصره - در این آییننامه، قانون نظارت بر سفرهای خارجی کارکنان دولت، به اختصار قانون نظارت و هیات موضوع ماده (1) قانون، هیات نظارت نامیده میشود.
ماده 2 - مسافرت دولتی وزرا به خارج از کشور با تصویب هیات وزیران و سفرهای رسمی معاونان رئیس جمهور با تایید رئیس جمهور و سفرهای رسمی معاونان وزرا و استانداران و مقامات همتراز با تایید کمیته هماهنگی و روابط اقتصادی خارجی وزارت امور خارجه انجام خواهد شد.
تبصره (الحاقی 1399/03/18)- سفرهای رسمی استانداران استان های مرزی و معاونان آنان به استان های مجاور کشورهای همسایه مربوط در موارد فوری و اضطراری، با تشخیص و موافقت وزیر کشور و هماهنگی با وزارت امور خارجه انجام خواهد شد.
ماده 3 (اصلاحی 1384/04/26)- آمار و موضوع مسافرتهای خارجی غیرثابت مقامات عالیرتبه کشور، سطوح همتراز معاون وزیر و بالاتر در قوای مجریه، قضاییه و مقننه و هیات همراه هر سه ماه یک بار برای اطلاع رئیس جمهور و جهت درج در سوابق هیات نظارت توسط هریک از دستگاههای ذیربط به استثنای ماموریتهای محرمانه وزارت اطلاعات ارسال خواهد شد.
تبصره 1 (اصلاحی 1384/04/26)- انجام مسافرتهای خارجی سایر کارکنان شاغل در دستگاههای دولتی موضوع ماده (1) قانون اصلاح قانون نظارت بر مسافرتهای خارجی کارکنان دولت پس از تعیین ضرورت اولیه آن توسط کارگروه داخلی وزارتخانهها و سازمانهای وابسته به ریاست جمهوری که به ریاست یکی از معاونان تشکیل میگردد، با توجه به ضوابط و شرایط حاکم بر دستگاه و در چارچوب دستورالعمل مصوب کارگروه مذکور، با درخواست وزیر، معاونان رئیس جمهور یا معاون مجاز ایشان و تایید هیات نظارت، قابل انجام خواهد بود.
تبصره 2 - دبیرخانه هیات نظارت موظف است حداقل هر دو هفته یک بار با اعلام قبلی، تهیه دستور جلسه و دعوت از اعضای هیات نظارت، نسبت به تشکیل جلسات اقدام نماید.
ماده 4 - مسافرت دولتی فرماندهان نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران به خارج از کشور با موافقت فرماندهی کل قوا انجام خواهد گرفت.
ماده 5 (منسوخ 1384/04/26)- مسافرت دولتی اعضای کادر نیروهای مسلح با درخواست وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و وزارت کشور (در مورد نیروی انتظامی) و تایید هیات نظارت انجام میگیرد. درخواست ارائه شده باید متضمن موافقت مراجع ذیصلاح برای خروج از کشور باشد.
ماده 5 (اصلاحی 1384/04/26)- هزینه سفر اعضای هیاتهای اعزامی به خارج از کشور از هر قوه که در آنها رئیس هیات در سطح پایینتر از وزیر باشد، از محل اعتبارات همان قوه پرداخت میگردد.
ماده 6(اصلاحی 1384/04/26)- بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور موظفند میزان واگذاری اعتبارات ارزی و ریالی موضوع سفرهای خارجی غیرثابت کارکنان دستگاههای اجرایی را به تفکیک سطوح سازمانی مربوط تنظیم و به دبیرخانه هیات نظارت ارائه نمایند.
ماده 7 (اصلاحی 1384/04/26)- ارائه کلیه تسهیلات کنسولی و صدور گذرنامه خدمت یا سیاسی، پرداخت مخارج مسافرت و فوقالعاده ماموریت و سایر تسهیلات برای ماموران اعزامی، منوط به ارائه مجوز هیات نظارت بوده و عدم اجرای هریک از موارد قانونی مندرج در این آییننامه به منزله تخلف از قانون تلقی شده و مسوولان متخلف به حکم محاکم قضایی ملزم به پرداخت حداقل دو برابر کلیه هزینههای ناشی از مسافرتها به خزانه دولت میباشند.
تبصره - اعزام ماموران از طریق غیررسمی و نامعلوم به هر نحو، بدون اطلاع هیات نظارت و عدم ثبت جزئیات آن در دبیرخانه، جز در مواردی که از شمول قانون مستثنی شده است، از مصادیق تخلف محسوب میشود.
فصل دوم - موضوع ماموریتهای خارج از کشور
ماده 8 (اصلاحی 1384/04/26)- ماموریتهای کارکنان دستگاههای اجرایی موضوع ماده (1) قانون اصلاح قانون نظارت بر مسافرتهای خارجی کارکنان دولت به خارج از کشور شامل موارد زیر است:
الف - انجام مذاکره و بازدید از تجهیزات، فناوریها و اقدامات و فعالیت کشورها یا دستگاههای طرف مذاکره جهت خرید تجهیزات یا انتقال فناوری و عقد قرارداد برای انجام خدمت و یا توسعه همکاری فنی، علمی، آموزشی و تکنولوژیکی
ب - انجام پروژه های مشترک تحقیقاتی دوجانبه یا چندجانبه
پ - پیگیری و نظارت بر امور اجرایی مربوط به قراردادها و تفاهم نامه های اقتصادی، سیاسی، تجاری، علمی، فرهنگی و تحقیقاتی دوجانبه یا چندجانبه
ت - نظارت بر مراحل ساخت دستگاههای خریداری شده و تست و کنترل کیفیت و بازرسی نهایی
ث - خرید کالاهای اساسی، نظارت بهداشتی بر واردات مواد پروتئینی، نظارت بر ذبح شرعی و بازرسی کالاهای اساسی خریداری شده نظیر گندم، برنج و روغن
ج - پیگیری امور مربوط به زائران حج و عتبات عالیات
چ - همراهی مقامات عالی کشور جهت انجام امور محول شده
ح - شرکت در مناقصه های بین المللی و انجام پروژه ها و طرحها در خارج از کشور
خ - برگزاری اجلاس کمیسیونهای مشترک دو کشور
د - شرکت در همایشها، سمینارها و کنفرانسها، کارگاهها، اجلاسها، گروههای کاری و کارگروههای راهبردی دوره های آموزشی
ذ - برپایی و شرکت در نمایشگاههای تخصصی و بین المللی و یا بازدید از نمایشگاههای مربوط
ر - اعزام گروههای خبری و مطبوعاتی جهت انعکاس اخبار
ز - شرکت در بازارهای فیلم به منظور خرید و بازبینی فیلم و جشنواره های هنری بین المللی
ژ - انجام تغییر و تحول، رسیدگی به حسابها و حسابرسی قراردادهای منعقد شده و دفاتر و واحدهای خارج از کشور
س - برگزاری گروههای پارلمانی دوستی دوجانبه و گروههای بین المجالس در این رابطه
ش - برگزاری دوره های آموزشی زبان و ادبیات فارسی و سایر دوره های آموزشی در مراکز علمی کشورها
ص - شرکت در جلسات مجامع عمومی، هیات مدیره و کارگروههای مربوط و مواردی که دستگاههای اجرایی در آنها عضویت دارند
ض - انجام ماموریتهای موقت در دفاتر، مراکز کنسولی و نمایندگیهای خارج از کشور
ط - ارائه مقاله و ایراد سخنرانی در کنفرانسهای منطقه ای و بین المللی
ظ - شرکت در جلسات و کارگروههای مربوط به پیمانها و سازمانهای همکاریهای منطقه ای
ع - نظارت بر اجرای قراردادهای خرید یا صادراتی، بررسی ایستگاههای کاری و پیگیری امور مربوط به خطوط تولیدی صنعتی در خارج از کشور
غ - انجام ماموریتهای محرمانه و دارای طبقه بندی خاص و ویژه
ف - شرکت تیمهای ورزشی دانش آموزی، دانشجویی، کارگری و مسابقات المپیادها
ق - انجام امور مربوط به تحصیل دانشجویان، جذب دانشجویان خارجی و غیره
ک - شرکت در جلسات مربوط به دعاوی حقوقی بین المللی و تنظیم لوایح و پیگیریهای مربوط
گ - همکاری با پلیس بین الملل و استرداد مجرمان
ل - پیگیری امور مربوط به اجلاسهای هوایی، خرید و اورهال و رفع نقایص هواپیما و بازرسی و حسابرسی دفاتر هواپیمایی
م - شرکت در اجلاسها، مجامع بین المللی یا منطقه ای و نشستهای سازمانهای تخصصی بین المللی به عنوان نمایندگان دولت جمهوری اسلامی ایران یا دستگاه متبوع
ن - شرکت در دوره های آموزشی کوتاه مدت یا بلندمدت و فرصتهای مطالعاتی اعضای هیات علمی
و - مطالعه و بازاریابی جهت فروش کالاها، خدمات، تولیدات داخلی و توسعه صادرات
ه- - اجرای قراردادهای آموزشی حاصل از خرید دستگاه و یا همکاریهای دانشگاهی و تحقیقاتی
تبصره - شرکت در دوره های آموزشی که منجر به دریافت مدارک دانشگاهی شود و ادامه تحصیل کارکنان بورسیه دولت مشمول قانون اعزام دانشجو به خارج از کشور مصوب 1364/1/25 مجلس شورای اسلامی و آییننامه اجرایی آن خواهد بود.
فصل سوم - سیاستها و تکالیف لازم الرعایه در زمینه انواع ماموریتهای خارج از کشور
ماده 9(اصلاحی 1384/04/26)- دستگاههای اجرایی موضوع ماده (1) قانون اصلاح قانون نظارت بر مسافرتهای خارجی کارکنان دولت موظفند در اعزام کارکنان به خارج از کشور نکات زیر را رعایت نمایند:
الف - سیاست اصلی دولت کاهش میزان ماموریتها و محدود کردن آنها در حد ضرورتها میباشد (از نظر تعداد روز، تعداد نفر، تعداد ماموریت، موضوع ماموریت و غیره)
ب - در مطالعات و تعاملات با طرفهای خارجی، استفاده بیشتر از روشهای غیرحضوری نظیر بهره گیری از ساز و کارها و فناوریهای ارتباطات و اطلاعات، اینترنت و غیره ضروری است.
پ - برای بهره گیری از تجارب و تخصص طرفهای خارجی، دعوت از طرفهای خارجی و پیش بینی تیمهای کاری و کارگاههای آموزشی همراه با فراهم آوردن زمینه آموزش تخصصهای لازم برای بهره گیری از تجارب و تخصص خارجی اولویت دارد.
ت - شرکت در دوره ها یا همایشها و نشستهایی که هزینه آن با میزبان است، در صورت سازگاری با اهداف جمهوری اسلامی ایران و تامین منافع ملی در اولویت است. شرکت در سایر دوره ها و همایشها پس از سنجش کیفیت دوره، صلاحیت سازمان برگزارکننده و بررسی و مقایسه با موارد مشابه داخل کشور در حد ضرورتها و موضوعات بدیع و نو کفایت می کند.
ث - اعزام به ماموریتهایی که جنبه بازدید و کسب تجربه دارد، در موارد بسیار ضروری و برای امور بسیار نو و بدیع مشروط به اینکه در مدت 3 سال گذشته، حسب سوابق هیات نظارت، چنین بازدید مشابهی توسط همان دستگاه یا سایر دستگاهها انجام نگرفته باشد، مجاز خواهد بود.
ج - در خریدهای خارجی (کالا، خدمت، نرم افزار، سخت افزار و غیره) تا حد امکان تلاش شود طرفهای خارجی برای عرضه کالاهای خود به ایران سفر کنند.
چ - بازاریابی و عقد قرارداد برای فروش تولیدات داخلی و توسعه صادرات و تشویق و جذب سرمایه گذاری خارجی در اولویت است.
ح - برای استفاده از تجربیات متخصصان خارجی و انتقال تجربیات، از صاحبه نظران برجسته و توانمند برای شرکت در سمینارها و همایشهای عملی - کاربردی در داخل کشور دعوت گردد. (اولویت، همکاریهای فنی با کشورهای توسعه یافته است)
خ - توجه به شرایط و ویژگیهای علمی، اجتماعی، امنیتی و سیاسی کشورهای محل ماموریت و سایر نکات مربوط به رعایت شان و جایگاه ماموران و مصالح ملی لازم است.
د (اصلاحی 1384/04/26)- انجام هرگونه سفر به خارج از کشور توسط کارکنان دولت با هر نوع گذرنامه با توجه به شرایط حاکم بر دستگاه ذیربط، بدون رعایت فرآیند پیشبینی شده در این تصویبنامه و اخذ مجوز هیات نظارت، ممنوع میباشد.
ذ - رعایت همترازی رده سازمانی سطح دعوت کنندگان و دعوت شدگان و تناسب تبادل هیئتهای بین دو کشور در مسافرتهای دولتی به خارج از کشور الزامی است.
تبصره 1 (اصلاحی 1384/04/26)- مسافرت وزیران و معاونان آنها، به خارج از کشور به عنوان میهمانان شرکتهای خصوصی مجاز نمیباشد.
تبصره 2 (منسوخ 1384/04/26)- به منظور حفظ شان جمهوری اسلامی ایران و رعایت همترازی سطوح و ردههای مقامات و مسوولان نظام، شرکت نمایندگان مجلس شورای اسلامی در سفرهای رسمی هیاتهای اعزامی به خارج از کشور که در آنها ریاست هیات در سطح پایینتر از وزیر است، مجاز نمیباشد.
تبصره 2 (اصلاحی 1384/04/26)- درصورتی که در مسافرتهای دولتی مربوط به هریک از سه قوه، نمایندگانی از سایر قوا قصد شرکت داشته باشند، لازم است قبلا موافقت کتبی رئیس دستگاه ذیربط یا معاون مجاز از طرف وی اخذ گردد و دستگاه اجرایی ذیربط (به استثنای ماموریتهای محرمانه وزارت اطلاعات) موظف است مراتب را جهت درج در سوابق، به دبیرخانه هیات نظارت اعلام نماید.
ماده 10 (اصلاحی 1384/04/26)- سفرهای خارجی تیمهای ورزشی، کروی پروازی و ماموریت ماموران ثابت دستگاههای اجرایی از کشور محل ماموریت خود در خارج از کشور به منظور ماموریت به سایر کشورها، از شمول قانون نظارت و اصلاحیه آن مستثنی میباشد.
ماده 11(اصلاحی 1384/04/26)- کلیه دستگاههای اجرایی موظف به رعایت تعداد نفر - روز ماموریت خارج از کشور سالانه حداکثر معادل عملکرد سال قبل میباشند. موارد استثنا به تصویب هیات نظارت خواهد رسید.
ماده 12 (اصلاحی 1384/04/26)- ماموریتهای خارج از کشور که مستلزم تصدی پست سازمانی در محل ماموریت نمیباشد، اعم از آنکه مدت آنها بیشتر یا کمتر از 90 روز باشد، در هر حال مشمول قانون نظارت خواهد بود.
ماده 13 (اصلاحی 1384/04/26)- شبکه بانکی کشور جهت پرداخت هرگونه ارز و ریال برای سفرهای خارجی غیرثابت دولتی کارکنان دستگاههای مشمول قانون نظارت بر مسافرتهای خارجی کارکنان دولت و اصلاحات آن ملزم به اخذ مجوز هیات نظارت و نگهداری آن در سوابق خواهند بود.
ماده 14 (اصلاحی 1384/04/26)- در مواردی که حسب ضرورت برخی از ماموریتها و سفرها به صورت برنامهای انجام گیرد، هیات نظارت مجاز است تا فراهم شدن تمهیدات لازم توسط دستگاههای ذیربط، در ابتدا مجوز کلی برای عنوان مسافرت صادر نماید.
ماده 15(اصلاحی 1384/04/26)- درصورتی که حسب قوانین، ضرورت برخی از خریدهای دولتی توسط کمیسیونی مرکب از نمایندگان دستگاههای اجرایی مشخص شده باشد، تصمیمگیری در خصوص چگونگی انجام سفر به صورت فردی یا گروهی با رعایت قوانین و مقررات مربوط برعهده هیات نظارت خواهد بود.
ماده 16 (اصلاحی 1384/04/26)- سفر خارجی اعضای شوراهای اسلامی محلی، براساس تصویبنامه شماره 36814/ت23892ه- مورخ 1382/7/1 و اصلاحیه آن به شماره 3747/ت30463ه- مورخ 1383/2/5 انجام خواهد شد.
ماده 17(اصلاحی 1384/04/26)- وزارت امور خارجه موظف است طبق مفاد ماده (1) آییننامه اجرایی ماده (183) قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در خصوص سفرهای غیرثابت دستگاههای اجرایی، با محوریت تعریف سطح ماموریتها و تبیین تشریفات هر سطح، تهیه اطلاعات سیاسی، جغرافیایی و انسانی و قابلیتهای موجود در کشورهای مقصد، یکسانسازی روشهای اجرایی و تهیه دستورالعمل در خصوص رفتارهای مورد انتظار از هیاتهای اعزامی و استانداردهای مورد نیاز اقدام نماید.
ماده 18 (اصلاحی 1384/04/26)- وزارت امور خارجه موظف است به نحو مناسب و شایسته در خصوص اطلاعرسانی، ارائه تسهیلات و ارشاد به دستگاههای اجرایی، حسب مورد و در چارچوب اساسنامه خود اقدام نموده و کلیه دستگاههای اجرایی نیز قبل از اعزام به خارج از کشور نسبت به توجیه و آموزش کارکنان در چارچوب دستورالعملها، ضوابط و استانداردهای مربوط به سفرهای رسمی و غیررسمی و سایر رویههای مورد نظر ابلاغی از سوی وزارت امور خارجه اقدام خواهند نمود.
ماده 19 (اصلاحی 1384/04/26)- سفرهای خارجی غیرثابت، به رسمی، غیررسمی و خصوصی تقسیم میشود. سفرهای رسمی دستگاهها صرفاً با اطلاع وزارت امور خارجه و هماهنگی قبلی قابل انجام خواهد بود. در مورد سفرهای غیررسمی و خصوصی که به نحوی بر روابط خارجی اثرگذار باشد، دستگاههای اجرایی موظفند مراتب را به اطلاع وزارت امور خارجه برسانند.
تبصره 1 - وزارت امور خارجه موظف است قبل از انجام سفر رسمی و پس از کسب اطلاعات لازم از دستگاههای اجرایی، مراتب را به نمایندگی مربوط اعلام و حسب تعاملات و سطح روابط بین دو کشور، در نظر گرفتن مصالح ملی در مورد سفرهای کم اثر و تکراری اعلام نظر نموده و اقدام لازم را انجام دهد.
تبصره 2 - وزارت امور خارجه میتواند به منظور افزایش کارایی و اثربخشی ماموریتهای مدیران دولتی، دوره های آموزشی لازم را برای آموزش شیوه ها، اصول و فنون مذاکره و رفتار دیپلماتیک، شرکت در جلسات و غیره به صورت دوره ای برای دستگاههای اجرایی ارائه نماید.
ماده 20 (اصلاحی 1384/04/26)- نمایندگیهای جمهوری اسلامی ایران موظفند سفرهای انجام شده توسط دستگاههای اجرایی را که به نحوی به شان و حیثیت ایران در کشورهای مختلف خدشه وارد میکند به همراه دلایل و مستندات به اطلاع وزارت امور خارجه برسانند تا به نحو مقتضی از تکرار موارد مشابه جلوگیری به عمل آید.
ماده 21 (اصلاحی 1384/04/26)- دستگاههای اجرایی موظفند قبل از انجام سفرهای رسمی، برنامه دقیق و زمانبندی شده جلسات، بازدیدها، سطح مذاکرات و مذاکرهکنندگان را جهت اطلاعرسانی به نمایندگیهای ایران در کشور مقصد به وزارت امور خارجه اعلام نمایند.
تبصره (اصلاحی 1384/04/26)- اعضای هیات علمی دانشگاهها و موسسات آموزش عالی، برای ارایه مقاله در کنفرانسهای بینالمللی مورد تایید وزارتخانههای علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مشمول تبصره (3) ماده (3) قانون نظارت هستند.
ماده 22 (اصلاحی 1384/04/26)- کلیه ماموران اعزامی به خارج از کشور تحت هر عنوان که به ماموریت اعزام میشوند، موظفند گزارش کامل و تخصصی را تنظیم و حداکثر طی مدت یک ماه پس از بازگشت از ماموریت به دستگاه ذیربط ارائه نمایند. عدم ارائه گزارش به هر دلیل، بر ماموریتهای آتی فرد و سازمان اثرگذار خواهد بود.
ماده 23 (اصلاحی 1384/04/26)- دستگاههای اجرایی موضوع ماده (1) قانون اصلاح قانون نظارت بر مسافرتهای خارجی کارکنان دولت موظفند نسبت به ایجاد بانک اطلاعاتی لازم از گزارشهای ماموران اعزامی به استثنای ماموریتهای محرمانه وزارت اطلاعات اقدام و با لحاظ نمودن طبقهبندی و نقاط قوت و ضعف و میزان تحقق اهداف، گزارش سالیانهای شامل موضوعات و عناوین سفرهای خارجی انجام شده را تنظیم و به ترتیب جهت کمیسیونهای مربوط مجلس شورای اسلامی، وزارت امور خارجه و دبیرخانه هیات نظارت ارسال و یک نسخه از آن را در سوابق نگهداری نمایند تا جهت ماموریتهای سالهای بعد استفاده شود. وزارت امور خارجه بر اساس گزارشهای مذکور نسبت به ایجاد بانک اطلاعات ملی گزارشهای تخصصی سفرکارکنان اعزامی به خارج از کشور متضمن نحوه اجرای برنامه ماموریت، رعایت استانداردهای اعلام شده و نحوه برخورد و نظر دستگاه محل ماموریت اقدام و تذکر و راهکارهای لازم را برای جلوگیری از تکرار موارد نامناسب و نیز اقدامات ارزشمند و موثر ماموران اعزامی به دستگاه ذیربط اطلاعرسانی نماید.
ماده 24 (اصلاحی 1384/04/26)- وزارت امور خارجه موظف است با استفاده از گزارشهای تخصصی موجود در بانک اطلاعات ملی گزارش سفرها و اعلام نظر نمایندگیها، هرساله گزارش کلی و طبقهبندی شدهای را به هیات وزیران ارائه نماید.
ماده 25 (اصلاحی 1384/04/26)- نظارت بر حسن اجرای این آییننامه برعهده هیات نظارت قرار دارد. دبیرخانه هیات نظارت موظف است در جهت رفع موانع اجرایی این آییننامه، اقدامات لازم را در چارچوب قوانین به عمل آورده و با اخذ نظرات دستگاههای اجرایی و همکاری وزارت امور خارجه و سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور، دستورالعملهای مربوط را حسب مورد تدوین تا با تایید معاون اول رئیس جمهور به دستگاههای اجرایی ابلاغ گردد.
ماده 26 (اصلاحی 1384/04/26)- آییننامهها و دستورالعملهای مغایر با این آییننامه ملغی اعلام میگردد.
محمدرضا عارف
معاون اول رئیس جمهور