سند راهبردی توسعه آموزش عمومی قرآن کشور

با توکل بر خداوند متعال و با عزم ملی برای نیل به جامعه متمسّک به قرآن و عترت و در راستای تحقق اهداف، سیاست ها و راهبردهای منشور توسعه فرهنگ قرآنی در حوزه تخصصی آموزش عمومی قرآن و اجرایی سازی جزء جیم ماده 37 قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور و راهکار 3 - 1 سند تحول بنیادین آموزش و پرورش و به منظور راهبری برنامه ها و فرایندهای آموزشی خواندن و درک مفاهیم و معارف قرآن که برای انس آحاد جامعه با قرآن و استفاده از آن ارائه می‌شود، «سند راهبردی توسعه آموزش عمومی قرآن کریم کشور» به پیشنهاد کمیسیون توسعه آموزش عمومی قرآن کشور، در جلسات 27، 31، 34 و 38 شورای توسعه فرهنگ قرآنی به ترتیب در تاریخ های 1394/10/5، 1395/3/22، 1395/9/13 و 1396/9/11 بررسی و به شرح زیر تصویب شد.

«لَقَد مَنّ اللّهُ عَلَی المُومِنینَ إِذ بَعَثَ فیهِم رَسُولا مِّن انفُسِهِم یَتلو عَلَیهِم ایَاتِهِ و یُزَکّیهِم و یُعَلِّمُهُمُ الکِتابَ وَ الحِکمَهَ وِ اِن کَانُوا مِن قَبل لَفِی ضَلًالٍ مُبِین» (آل عمران /163)
خداوند بر مومنان منت نهاد هنگامی که در میان آنها، پیامبری از خودشان برانگیخت؛ که آیات او را بر آنها بخواند، و آنها را پاک کند و کتاب و حکمت بیاموزد؛ هر چند پیش از آن، در گمراهی آشکاری بودند.
چشم انداز: دستیابی حداقل 50 درصد نوجوانان و 30 درصد جوانان و بزرگسالان جامعه به توانایی خواندن همراه با فهم و تدبّر در قرآن و انس و بهره گیری از تعالیم آن در زندگی (در افق 1404)

اصول حاکم

1. به کارگیری حداکثری ظرفیت های نظام آموزش رسمی کشور در تحقق اهداف آموزش عمومی قرآن کریم

2. توسعه و مشارکت حداکثری نظام غیررسمی آموزش عمومی قرآن، هماهنگ با نظام رسمی

3. تقدم تولید دانش و تامین نیروی انسانی کارآمد مورد نیاز بر سایر فعالیت ها

4. توجه به فضاسازی فرهنگی و انگیزش در مخاطبان در تمامی اقدامات و مراحل اجرای سند

اهداف

1. دستیابی کلیه عوامل انسانی دست اندرکار آموزش عمومی قرآن به صلاحیت های عمومی و حرفه ای لازم تا پایان سال 1400

2. تحقق تدریجی اهداف آموزش عمومی قرآن کشور [پاورقی 1] در برونداد نظام آموزش و پرورش تا سال 1404

پاورقی 1 - مصوب جلسات 19 و 20 مورخ 7 /2 /92 و 4 /8 /92 شورای توسعه فرهنگ قرآنی

3. استقرار سامانه ها و سازوکارهای اجرای طرح ملی حفظ قرآن کریم [پاورقی 2] تا سال 1404

پاورقی 2 - مصوب جلسات 25 و 29 مورخ 2 /12 /93 و 15 /12 /94 شورای توسعه فرهنگ قرآنی

4. اولویت یافتن آموزش عمومی قرآن در نظام آموزش رسمی و غیررسمی کشور و در میان خانواده ها تا سال 1404

راهبردها و اقدامات ملّی
راهبردهای این سند متناسب با زیرنظام های شش گانه سند تحول بنیادین آموزش و پرورش از این قرار است:

راهبرد ملی 1: استقرار نظام راهبری و مدیریت کلان فعالیت های آموزش عمومی قرآن
اقدام های ملی:

1. ایجاد و استقرار مرکز هماهنگی و توسعه آموزش عمومی قرآن کشور به عنوان دبیرخانه کمیسیون زیر نظر وزیر آموزش و پرورش و شناسایی و تامین نیروی انسانی کارآمد لازم برای مرکز، از درون این وزارت جهت ایفای نقش راهبری اجرای سند (سال 1397)

2. طراحی و استقرار سازوکارهای لازم جهت اجرایی سازی طرح ملی حفظ قرآن کریم در آموزش و پرورش (سال 1397)

3. طراحی و استقرار سامانه هوشمند برنامه ریزی عملیاتی و نظارت بر اجرای سند در دبیرخانه کمیسیون (سال 1397)

4. طراحی و اجرای برنامه های اشاعه و ترویج سند، اهداف مصوب آموزش عمومی قرآن و طرح ملی حفظ قرآن - (از سال 1397)

5. طراحی و تدوین مقررات لازم برای اولویت یابی آموزش عمومی قرآن در نظام رسمی و غیررسمی و تسهیل اجرای سند و پیشنهاد آن به مراکز تصمیم گیری و نظارت بر اجرای آن پس از تصویب - (از سال 1397)

راهبرد ملی 2: تقویت نظام تربیت معلم و تامین منابع انسانی آموزش عمومی قرآن
اقدام های ملی:

1. حمایت از تشکیل شبکه و اجرای طرح های گفتمان سازی آموزش عمومی قرآن و اولویت بخشی آن در میان فعالان آموزش عمومی رسمی و غیررسمی کشور (از سال 1397)

2. طراحی برنامه تشویقی - اداری ارتقای صلاحیت های حرفه ای آموزش قرآن آموزگاران ابتدایی، دبیران قرآن، دینی و عربی متوسطه، مربیان تربیتی و سایر عوامل انسانی مرتبط با آموزش قرآن در کمیسیون و تصویب آن در مراجع مرتبط در آموزش و پرورش (سال 1397) و اجرای آن (از ابتدای سال 1398)

3. طراحی و اجرای برنامه توانمندسازی قرآنی مربیان مهدهای کودک و پیش دبستانی (از سال 1398)

4. طراحی سازوکارهای تشویقی - اداری ارتقای قرآنی کلیه کارکنان آموزش و پرورش بر اساس اهداف آموزش عمومی قرآن کریم در کمیسیون و تصویب آن در مراجع مرتبط آموزش و پرورش و اجرای آن (سال 1398)

5. طراحی، تصویب و پیاده سازی سازوکارهای لازم برای احراز شاخص های اهداف آموزش عمومی قرآن کریم و جذب استعدادهای قرآنی در نظام گزینش دانشجویان دانشگاه فرهنگیان و دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی و همچنین داوطلبان استخدام آموزش و پرورش، با همکاری مشترک بخش های مرتبط در وزارت آموزش و پرورش و وزارت علوم، تحقیقات و فناوری (از سال 1398)

6. طراحی، تصویب و اجرای برنامه تشویقی - اداری ارتقای قرآنی دانشجویان، اساتید و کارکنان دانشگاه فرهنگیان و مراکز حوزوی (از سال 1398)

7. تدوین و تصویب دروس و محتوای قرآنی برای رشته های مرتبط و تاسیس رشته های تخصصی آموزش عمومی قرآن کریم در دانشگاه فرهنگیان و سایر مراکز دانشگاهی و حوزوی در مقاطع مختلف تحصیلی (از سال 1398)

8. تدوین و اجرای ضوابط ارزیابی و طبقه بندی مربیان، معلمان و مدرسان تجربی آموزش عمومی قرآن در نظام غیررسمی کشور، توسط کمیسیون و تصویب در شورای توسعه فرهنگ قرآنی (سال 1398)

9. طراحی و اجرای طرح تربیت مدرس آموزش عمومی قرآن برای تامین نیروی توانمند مجری برنامه های تربیت معلم و مربی قرآن با اولویت اساتید حوزه و دانشگاه (از سال 1397)

10. استانداردسازی و توسعه برنامه های آموزش آزاد تخصصی در حوزه آموزش عمومی قرآن بر اساس اهداف آموزش عمومی قرآن کشور و حمایت مالی و حقوقی از اجرای آن در مراکز مختلف دولتی، عمومی و مردمی (سال 1398)

11. طراحی و اجرای طرح جامع شناسایی و آموزش افراد مستعد تربیت مربی، معلم و مدرس قرآن از میان طلاب، دانشجویان، کارکنان دستگاه ها و عموم مردم (از سال 1397)

12. حمایت از راه اندازی و فعالیت مراکز آموزش آزاد تخصصی حوزه آموزش عمومی قرآن در استان ها به ویژه مناطق محروم (از سال 1398)

13. طراحی و پیاده سازی نظام حمایت های اجتماعی برای فعالان آموزش عمومی قرآن کشور (از سال 1398)

راهبرد ملی 3: استقرار و توسعه برنامه درسی ملی آموزش عمومی قرآن در بخش های دولتی و مردمی
اقدام های ملی:

1. سطح بندی اهداف آموزش عمومی قرآن و طراحی، تصویب و پیاده سازی نظام یکپارچه تعیین سطوح و مدارک آموزش عمومی قرآن کریم برای نظام رسمی و غیررسمی در کمیسیون (سال 1397)

2. طراحی و استقرار سامانه آزمون استاندارد آموزش عمومی قرآن کشور در سازمان سنجش آموزش کشور و لحاظ محتوای این آزمون به عنوان درس مستقل با ضرایب متناسب با گروه های مختلف در آزمون ورودی مقاطع مختلف تحصیلی مدارس علمیه، دانشگاه ها و آزمون های استخدامی دستگاه ها با همکاری وزارت آموزش و پرورش، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، مدیریت حوزه های علمیه و سازمان امور اداری و استخدامی (از سال 1398)

3. اجرای مطالعات جمعیت شناختی و تهیه اطلس جامع مخاطبان آموزش عمومی قرآن (سال 1397)

4. به روزرسانی، استانداردسازی و جامعیت بخشی برنامه های آموزش عمومی قرآن کریم نظام رسمی و غیررسمی در مولفه های اهداف، محتوا، روش ها، رسانه ها، زمان، فضا و تجهیزات و ارزشیابی بر اساس اهداف آموزش عمومی قرآن کشور (سال 1398)

5. توسعه اجرای دوره های استاندارد آموزش عمومی قرآن برای کارکنان دستگاه های کشوری و لشکری، همراه با اعمال تشویقات اداری مناسب (از سال 1398)

6. حمایت از برگزاری دوره های استاندارد آموزش عمومی قرآن برای اقشار مختلف اعم از سربازان، بانوان، ورزشکاران، هنرمندان، کارگران، زندانیان و خانواده های آنان به ویژه در اقشار و مناطق محروم کشور، خصوصاً با استفاده از ظرفیت های بخش غیردولتی (از سال 1398)

7. طراحی و تصویب برنامه های درسی متناسب با پایه های مختلف تحصیلی با محوریت حفظ توام با درک مفاهیم و معارف قرآن در راستای تربیت حافظ قرآن کریم (سال 1398)

8. طراحی، تصویب، اشاعه و اجرای برنامه های آموزش قرآنِ انس محور برای مهدها و مراکز پیش دبستانی (از سال 1398)

9. حمایت از تولید و انتشار مصحف های آموزشی متناسب با گروه های مختلف مخاطبان آموزش عمومی قرآن (از سال 1397)

10. حمایت از اجرای برنامه های گفتمان سازی و جذب مخاطبان مختلف به آموزش عمومی قرآن و برنامه ریزی برای اشاعه محتوای آموزش عمومی قرآن در فعالیت های تبلیغی ترویجی قرآنی با هماهنگی کمیسیون فعالیت های تبلیغی ترویجی قرآنی (از سال 197)

11. طراحی و حمایت از برنامه های فرهنگ سازی و اولویت یابی آموزش عمومی قرآن در بین خانواده ها (از سال 1397)

12. تصویب و استقرار سازوکارهای لازم برای ارتقای جایگاه درس قرآن و اولویت آن در برنامه درسی مدارس (از سال 1397)

راهبرد ملی 4: ارتقای تامین و تخصیص منابع مالی نظام آموزش عمومی قرآن کشور
اقدام های ملی:

1. تامین منابع مالی مستقل برای اجرای طرح ملی حفظ قرآن در بودجه سنواتی کشور (از سال 1398)

2. طراحی و پیاده سازی سازوکارهای افزایش مشارکت مالی مردمی در توسعه آموزش عمومی قرآن به ویژه برای مناطق محروم (سال 1397)

3. استقرار نظام بودجه ریزی عملیاتی فعالیت های آموزش عمومی قرآن در بخش های دولتی، عمومی و مردمی (سال 1397)

4. تهیه و انتشار گزارش تفصیلی و تفکیکی تخصیص منابع مالی آموزش عمومی قرآن بابت اجرای برنامه های بخش های مختلف دولتی و مردمی از بودجه عمومی کشور به صورت سالانه (از سال 1397)

راهبرد ملی 5: توسعه فضا، تجهیزات و فناوری های آموزش عمومی قرآن
اقدام های ملی:

1. تسهیل و حمایت از راه اندازی و توسعه تدریجی مهدها و مراکز پیش دبستانی قرآنی انس محور در نظام رسمی و غیررسمی تا حداقل 50 درصد تعداد آن در کشور (از سال 1397)

2. تسهیل و حمایت از راه اندازی و افزایش مدارس تخصصی قرآنی با محوریت حفظ توام با درک مفاهیم و معارف قرآن به ویژه در دوره متوسطه تا حداقل 25 درصد مدارس کشور، بر اساس مصوبات شورای عالی آموزش و پرورش (از سال 1397)

3. تسهیل و حمایت از راه اندازی و فعالیت مراکز و موسسات آموزش عمومی قرآن مردمی توسط افراد واجد شرایط به ویژه فرهنگیان با اولویت مناطق روستایی و عشایری (از سال 1398)

4. تسهیل امکان استفاده موسسات مردمی قرآنی از فضاها و امکانات در اختیار آموزش و پرورش و سایر دستگاه های اجرایی، برای توسعه آموزش عمومی قرآن با اولویت کارکنان دستگاه ها و خانواده آنان (از سال 1398)

5. تسهیل و حمایت از ایجاد کسب و کارهای مبتنی بر فناوری های نوین در حوزه آموزش عمومی قرآن با اولویت نخبگان و جوانان (از سال 1398)

6. تسهیل و حمایت از شبکه سازی بخش ها، مراکز و موسسات فعال در آموزش عمومی قرآن کریم (از سال 1398)

7. حمایت از تولید و عرضه کالاها و خدمات فرهنگی، هنری و رسانه ای موثر در ایجاد انگیزه و جذب اقشار مختلف به آموزش عمومی قرآن (از سال 1398)

8. حمایت از تشکیل هسته های آموزش قرآن به ویژه حفظ قرآن در منازل، مساجد، حسینیه ها، بقاع متبرکه و پایگاه های بسیج (از سال 1397)

9. تسهیل و حمایت از راه اندازی و توسعه موسسات مردمی آموزش تخصصی حفظ توام با درک مفاهیم و معارف قرآن کریم در مناطق مختلف کشور (از سال 1397)

10. حمایت از تولید عرضه برنامه های جذاب آموزش عمومی قرآن در شبکه های مختلف رسانه ملی و راه اندازی شبکه های تخصصی آموزشی به ویژه در زمینه حفظ قرآن (از سال 1397)

11. حمایت از تولید و عرضه برنامه های آموزش عمومی قرآن در فضای مجازی برای مخاطبان داخل و ایرانیان خارج از کشور

راهبرد ملی 6: توسعه مطالعات و پژوهش ها و ارتقای سازوکارهای ارزشیابی نظام آموزش عمومی قرآن
اقدام های ملی:

1. تشکیل گروه های مطالعات و پژوهش های قرآن آموزی در پژوهشگاه ها و پژوهشکده های آموزش و پرورش (از سال 1398)

2. اجرای مطالعات لازم برای پیگیری تحقق اهداف آموزش عمومی قرآن در برنامه و محتوای دروس مختلف دانش آموزان به ویژه عربی، دینی و فارسی (سال 1398)

3. حمایت از برگزاری نشست ها، همایش های علمی، کرسی های نقد و بررسی و نظریه پردازی در حوزه آموزش عمومی قرآن کریم توسط مراکز علمی و پژوهشی مرتبط (از سال 1397)

4. حمایت از تولید و انتشار مقالات و نشریات علمی ترویجی و علمی پژوهشی در حوزه آموزش عمومی قرآن (از سال 1397)

5. حمایت از اجرای پایان نامه ها و تحقیقات دانشگاهی و حوزوی در حوزه آموزش عمومی قرآن (از سال 1397)

6. تدوین و تصویب شاخص های توسعه نظام آموزش عمومی قرآن و تعیین سازوکارهای لازم برای ارزیابی فعالیت بخش های مختلف کشور (از سال 1398)

7. طراحی و اجرای پیمایش ملی تحقق اهداف آموزش عمومی قرآن کشور برای اقشار مختلف به صورت دوره ای و پیمایش سالانه برونداد دوره های تحصیلی دانش آموزان (از سال 1398)

چارچوب نهادی و الزامات اجرایی

1. مسئولیت سیاست گذاری کلان و ارزیابی و نظارت راهبردی بر اجرای سند و تصویب اقدامات جدید پیشنهادی کمیسیون بر عهده شورای توسعه فرهنگ قرآنی است.

2. مسئولیت برنامه ریزی و هماهنگی، نظارت و ارزیابی عملیاتی و تدوین و تصویب سیاست های اجرایی، بر عهده کمیسیون توسعه آموزش عمومی قرآن کشور است.

3. به منظور برنامه ریزی و پیگیری تحقق اقدامات سند، کارگروه های متناظر با راهبردهای سند توسط کمیسیون تشکیل می‌شود. کارگروه های تخصصی کمیسیون مسئولیت نظارت و ارزیابی برنامه های اجرا شده توسط دستگاه های اجرایی را در چارچوب این سند بر عهده دارند و دستگاه های مشارکت کننده موظفند در دوره های یک ساله، نتایج حاصل از اجرای برنامه ها را به کمیسیون گزارش کنند.

4. کلیه دستگاه های دولتی، نهادهای عمومی و همچنین موسسات و نهادهای مردمی مورد حمایت، موظف به همکاری با دبیرخانه کمیسیون تخصصی در اجرای سند می‌باشند.

5. دبیرخانه کمیسیون موظف است حداکثر ظرف مدت 6 ماه پس از ابلاغ سند، جزئیات اقدام های ملی را در قالب شناسنامه اقدام شامل: تعیین دستگاه های مسئول و همکار، افق زمانی، اهداف کمّی، شاخص های عملکردی، الزامات و سایر توضیحات مورد نیاز اقدام، با همکاری دستگاه های مربوط تدوین کند. شناسنامه های اقدام پس از تصویب در کمیسیون با امضای رئیس کمیسیون به دستگاه های اجرایی ذی ربط ابلاغ می‌شود.

6. مسئولیت بررسی برنامه های حوزه آموزش عمومی قرآن دستگاه ها و نهادهای مختلف دولتی، عمومی و مردمی برای استفاده از اعتبارات اجرای منشور توسعه فرهنگ قرآنی و نظارت عام و مرحله ای بر اجرای آن، بر عهده کمیسیون است.

7. کمیسیون موظف است گزارش سالانه وضعیت آموزش عمومی قرآن کشور را به شورای توسعه فرهنگ قرآنی ارائه نماید.

سند راهبردی توسعه آموزش عمومی قرآن کشور مشتمل بر 4 اصل، 4 هدف، 6 راهبرد و 52 اقدام ملی به پیشنهاد کمیسیون توسعه آموزش عمومی قرآن کشور در جلسه 38 مورخ 1397/9/11 [1396] شورای توسعه فرهنگ قرآنی به تصویب رسید و از تاریخ ابلاغ لازم الاجرا است و پس از 3 سال قابل بازنگری و به روزرسانی می‌باشد.

دریافت فایل پی‌دی‌اف