فصل اول - کلیات:
ماده 1 (منسوخ 1400/11/10)- به منظور برگزاری انتخابات شوراهای شهر موضوع قانون شوراهای محلی مصوب تیر ماه 1358 وزارت کشور مکلف است بر طبق مقررات این قانون با صدور شروع انتخابات تاریخ صدور برگ انتخابات و تاریخ اخذ رای را تعیین و به حوزه های انتخاباتی اعلام نماید.
ماده 2 (منسوخ 1400/11/10)- انتخابات شوراهای شهر عمومی و اخذ رای به صورت مستقیم و مخفی و انتخاب اعضای شورا با اکثریت نسبی توسط ساکنین تعیین خواهد شد.
ماده 3 (منسوخ 1400/11/10)- حداقل تعداد اعضای شورای شهرها هفت نفر است و برای شهرهائیکه بیش از سیصد هزار نفر جمعیت دارد به نسبت هر صد هزار نفر یک نماینده افزوده میشود و لی تعداد نمایندگان در هیچ صورتی نباید از بیست نفر تجاوز کند.
تبصره - توصیه میشود به منظور شرکت دادن همه اقشار اجتماعی در سرنوشت خود و امر شوراها کاندیداها و از میان اقشار مختلف اجتماعی نظیر روحانیون، فرهنگیان، دانشگاهیان، خانمهای خانه دار، کارگران، کشاورزان و اصناف و پیشه وران و سایر گرو هها معرفی گردند.
ماده 4 (منسوخ 1400/11/10)- انجام انتخابات شورای شهر به عهده هیات اجرایی و انتخابات به ریاست فرماندار یا بخشدار و متشکل از فرماندار یا بخشدار، بالاترین مقام دادگستری محل، رئیس پست و تلگراف و تلفن، رئیس ثبت احوال و پنج نفر از معتمدان محل به انتخاب اشخاص مذکور میباشد.
تبصره در غیاب هریک از اعضای هیات اجرایی از جانشین یا روسای سایر ادارات محل دعوت به عمل میآید و عدم حضور بیش از دو جلسه اعضاء به منزله استعفا تلقی و فرماندار یا بخشدار به جای آنان اشخاص دیگری را تعیین خواهد کرد. و در شهرهائیکه یک یا چند نفر از روسای ادارات پنجگانه فوق را نداشته باشد به تعداد معتمدان اضافه میگردد.
فصل دوم - شرایط انتخاب کنندگان یا انتخاب شوندگان:
ماده 5 (منسوخ 1400/11/10)- انتخاب کنندگان باید واجد شرایط زیر باشند:
1 - تابعیت ایران.
2 - سکونت حداقل شش ماه در حوزه شهر قبل از تاریخ انتخابات.
3 - داشتن حداقل 16 سال تمام.
4 - عدم محرومیت از حقوق اجتماعی.
ماده 6 (منسوخ 1400/11/10)- انتخاب شوندگان باید دارای شرایط زیر باشند:
1 - تابعیت ایران.
2 - سکونت حداقل یک سال در حوزه انتخابیه شهر قبل از تاریخ انتخابات.
3 - اعلام وفاداری به نظام جمهوری اسلامی.
4 - اشتهار به حسن شهرت و داشتن سوابق فعالیت های اجتماعی.
5 - داشتن حداقل 25 سال تمام.
6 - سواد خواندن و نوشتن به اندازه کفایت.
7 - عدم محرومیت از حقوق اجتماعی.
8 - امکان در اختیار گذاردن وقت روزانه کافی برای خدمت در جهت وظایف شورا در حدود نیازهای شهر و وظایفی که در اثر تصدی عضویت شورا به عهده او قرار میگیرد.
ماده 7 (منسوخ 1400/11/10)- اشخاص زیر از انتخاب شدن محروم میباشند:
1 - محجورین و ورشکستگان به تقصیر.
2 - نخست وزیر - وزیران - استانداران - سفراء - نمایندگان مجلسین - امراء ارتش و شهربانی و ژاندارمری، از 15خرداد 1342 تا 22 بهمن 1357.
3 - نخست وزیر - وزیران - استانداران - فرمانداران - دادستانها - شهرداران - مدیران کل - روسای ادارات دولتی - افسران شاغل ارتش و شهربانی و ژاندارمری و اعضای انجمن های نظارت در حوزه ماموریت.
تبصره یک - مقامات بند 2 چنانچه داوطلب عضویت شورای شهر باشند باید قبل از تشکیل انجمن نظارت از سمت خود استعفا دهند.
تبصره دو - مدت خدمت کارمندان رسمی در صورت عضویت در شورای شهر با دریافت حقوق از سازمان متبوع، ماموریت محسوب خواهد شد.
فصل سوم - انجمن نظارت:
ماده 8 (منسوخ 1400/11/10)- بمحض صدور دستور وزارت کشور فرماندار یا بخشدار هیات اجرایی انتخابات را دعوت مینماید تا برای تعیین 35 نفر از مردم طبقات مختلف حوزه انتخابیه، که دارای شرایط انتخاب کردن باشند اقدام نماید و فرماندار یا بخشدار برای تشکیل انجمن نظارت از آنان دعوت به عمل میآورد.
ماده 9 (منسوخ 1400/11/10)- پس از حضور دو سوم دعوت شدگان با رای مخفی و اکثریت نسبی از بین آنان یا از خارج 7 نفر به عنوان عضو اصلی انجمن نظارت و 9 نفر به عنوان اعضای علی البدل انتخاب میشوند.اعضای اصلی انجمن نظارت فی المجلس از بین خود یک رئیس و یک نایب رئیس و سه منشی انتخاب مینمایند.
ماده 10 (منسوخ 1400/11/10)- انجمن نظارت در اولین جلسه نسبت به تعیین محل دفاتر ثبت نام و صدور برگ انتخابات و محل اخذ رای به تعداد کافی با همکاری فرماندار یا بخشدار اقدام مینمایند.
ماده 11 (منسوخ 1400/11/10)- جلسات انجمن نظارت با حضور اکثریت اعضاء رسمی است و تصمیمات با اکثریت مطلق (چهار نفر از هفت نفر) معتبر خواهد بود.
ماده 12 (منسوخ 1400/11/10)- انجمن نظارت بر انتخابات شورای شهر غیر قابل تغییر و انحلال میباشد،.بخشدار با تصویب هیات اجرایی انتخابات نسبت به تعیین جانشین یا تجدید انتخاب آن انجمن اقدام مینماید.
ماده 13 (منسوخ 1400/11/10)- هرگاه در جریان انتخابات یک یا چند نفر از اعضای انجمن نظارت از حضور در انجمن خود داری نمایند مادام که اکثریت مطلق باقی است جریان انتخابات تعقیب میشود و به اعضای مذکور اخطار میشود چنانچه از حضور در انجمن تعلل نمایند به جای آنها از اعضای علی البدل انتخاب میشود.
ماده 14 (منسوخ 1400/11/10)- در صورتی که اکثریت اعضای انجمن از حضور در انجمن تعلل نمایند یا پس از ختم انتخابات از دادن اعتبارنامه خود داری نمایند فرماندار یا بخشدار با تصویب هیات اجرایی از اعضای علی البدل به جای آنها تعیین میکند و هر گاه یک یا چند تن از اعضای علی البدل نیز از حضور در انجمن خود داری نمایند و انتخابات را ختم ننمایند فرماندار یا بخشدار با تصویب هیات اجرایی از بین معتمدان هیات اجرایی کسری اعضای انجمن را تکمیل و انتخابات را تا پایان مرحله منجمله دادن اعتبارنامه ختم مینمایند.
فصل چهارم - داوطلب عضویت:
ماده 15 (منسوخ 1400/11/10)- انجمن نظارت یک هفته قبل از تاریخ اخذ رای با صدور آگهی در یکی از جراید کثیرالانتشار محلی یا وسایل ارتباط جمعی دیگر ضمن اعلام تشکیل انجمن نظارت، محل دفاتر ثبت نام و محل شعب اخذ رای و روز و ساعت صدور برگ انتخابات و اخذ رای را آگهی نموده و از افراد داوطلب عضویت در شورای شهر دعوت مینماید ظرف 2 روز از تاریخ انتشار آگهی به انجمن نظارت مراجعه و پرسشنامه داوطلبین را دریافت و پس از تنظیم به فرمانداری یا بخشداری مسترد نماید.
ماده 16 (منسوخ 1400/11/10)- انجمن نظارت پس از پایان مهلت مقرر پرسشنامه داوطلبان را ظرف دو روز مورد رسیدگی قرار میدهند و نسبت به صلاحیت داوطلبان اظهار نظر نموده و بدون تاخیر پرسشنامه داوطلبین را منضم به نظرات انجمن نظارت برای طرح در هیات اجرایی انتخابات تسلیم فرماندار یا بخشدار مینماید.
ماده 17 (منسوخ 1400/11/10)- هیات اجرایی انتخابات پس از بررسی پرسشنامه داوطلبان با توجه به نظرات انجمن نظارت صورت اسامی واجدین شرایط را به انجمن نظارت تسلیم مینماید و انجمن نظارت اسامی داوطلبان را با خط خوانا به تعداد کافی تکثیر و در محل دفاتر ثبت نام و شعب اخذ رای الصاق مینمایند.
تبصره - به جزورقه فهرست اسامی داوطلبان که توسط انجمن نظارت در محل دفاتر و شعب اخذ رای الصاق میشود، نصب هر گونه اوراق تبلیغاتی در محوطه دفاتر و شعب ممنوع است.
فصل پنجم - صدور برگ انتخابات و اخذ رای:
ماده 18 (منسوخ 1400/11/10)- انجمن های نظارت برای ثبت نام رای دهندگان و صدور برگ انتخابات مکلفند که پنج روز قبل از اخذ رای توسط فرماندار یا بخشدار اقدام لازم به عمل آورند و پس از تعیین اعضای دفاتر ثبت نام و اعضای شعب اخذ رای، محل دفاتر صدور برگ انتخابات و محل شعب اخذ رای را آماده و اعضای آنها را در نواحی مزبور مستقر نمایند.
تبصره - مدت ثبت نام و صدور برگ انتخابات یک روز و مدت اخذ رای یک روز(حداقل ده ساعت) خواهد بود.
ماده 19 (منسوخ 1400/11/10)- اعضای هریک از دفاتر ثبت نام و شعب اخذ رای شامل یک روحانی - یک کارگر - یک خانم خانه دار - یک فرهنگی یا دانشگاهی - یک کارمند که 5 تن میباشند خواهد بود که از بین خود یک رئیس - یک نایب رئیس - یک دبیر و دو منشی انتخاب میکنند.
ماده 20 (منسوخ 1400/11/10)- برگ انتخابات فقط در قبال ارائه شناسنامه به رای دهنده تسلیم میشود و برگ انتخابات هر حوزه انتخاباتی فقط در همان حوزه معتبر خواهد بود. در روزهای ثبت نام و اخذ رای هر گونه تظاهرات و تبلیغات در شهر و حوزه انتخابیه ممنوع خواهد بود.
ماده 21 (منسوخ 1400/11/10)- مسئولیت حفظ نظم و رعایت مقررات در محوطه دفاتر و شعب اخذ رای با رئیس و در غیاب او با نایب رئیس خواهد بود که توسط مامورین انتظامی اجراء خواهد شد.
ماده 22 (منسوخ 1400/11/10)- هرگاه بعضی از دفاتر ثبت نام و یا شعب اخذ رای در موعد مقرر نسبت بانجام تکالیف خود اقدام ننمایند، انجمن نظارت و در صورت تعلل و یا استنکاف انجمن نظارت، هیات اجرایی انتخابات برنامه انتخابات را تعقیب نموده و نسبت به تنظیم یا تکمیل صورتجلسات و نتیجه رای گیری یا ابطال آنها اقدام مینماید.
ماده 23 (منسوخ 1400/11/10)- ترتیب اخذ رای و قرائت آراء و دستورالعمل انتخابات مطابق آییننامه ای است که ستاد مرکزی انتخابات وزارت کشور تهیه و پس از تصویب وزیر کشور به حوزه های انتخاباتی اعلام خواهد شد.
ماده 24 (منسوخ 1400/11/10)- پس از اعلام نتایج رای گیری شعب اخذ رای انجمن نظارت با استخراج صورتجلسات حائزین اکثریت را تعیین نموده و متعاقباً پس از بررسی شکایات اعتبار نامه منتخبین عضویت در شورای شهر را با امضای اعضای انجمن نظارت و فرماندار(بخشدار) در چهار نسخه تنظیم نموده و پس از الصاق عکس و مهمور نمودن آن با مهر انجمن نظارت و مهر فرمانداری دو نسخه آن را تسلیم منتخبین کرده و انحلال خود را اعلام مینماید.
فصل ششم - شکایات و مقررات جزایی:
ماده 25 (منسوخ 1400/11/10)- انجمن های نظارت تا دو روز پس از ختم رای گیری و اعلام اسامی حائزین اکثریت و تعیین منتخبین شکایات واصله را میپذیرند و متعاقباً ظرف سه روز به آنها رسیدگی نموده و نظر خود را از طریق فرماندار(یا بخشدار) به اطلاع هیات اجرایی انتخابات میرسانند.
ماده 26 (منسوخ 1400/11/10)- در صورتی که پس از رسیدگی شکایات انجمن نظارت با [یا] هیات اجرایی انتخابات تشخیص دهد که امور ثبت نام یا اخذ رای در یک یا چند شعبه به طور صحیح انجام نشده با اعلام نظر هیات اجرایی انتخابات همان دفاتر و شعب مورد نظر باطل اعلام میشود.
نظر هیات اجرایی انتخابات در کلیه مواردی که مورد رسیدگی قرار میدهند قطعی خواهد بود.
ماده 27 (منسوخ 1400/11/10)- هیچ یک از اعضای هیات اجرایی انتخابات و انجمن های نظارت و دفاتر ثبت نام و شعب اخذ رای نباید با یکی از داوطلبان عضویت در شورای شهر خویشاوندی نسبی یا سببی (پدر - مادر - فرزند - همسر - خواهر - برادر - داماد - عرو س) داشته باشند.
ماده 28 (منسوخ 1400/11/10)- هرکس برگ انتخابات یا ورقه رای را بخرد و یا بفروشد و یا در اوراق تعرفه برگ انتخابات و آراء تقلب نماید و یا در امر انتخابات اخلال یا مداخله نماید و یا تقلب و تزویر و خیانت نماید و یا به تهدید و تطمیع متوسل شود و یا با شناسنامه متعلق به دیگری برگ انتخابات بگیرد و یا با شناسنامه مجعول با علم به جعلیت آن برگ انتخابات بگیرد و رای بدهد علاوه بر محرومیت از حقوق اجتماعی برای مدت دو سال از حق دادن رای و انتخاب شدن برای یک دوره انتخاباتی مجالس و شوراهای محلی ایران محروم و به حبس جنحه از شش ماه الی سه سال و جزای نقدی از 10000 تا 50000 ریال و یا به یکی از این دو مجازات محکوم میشود. چنانچه مرتکب اعمال مذکور در انجام انتخابات شوراهای شهر وظیفه ای به عهده داشته و یا کاندیدای عضویت در شورای شهر باشد به حداکثر مجازات مقرر در این قانون محکوم میشود.
فصل هفتم - تشکیل شورای شهر:
ماده 29 - پس از صدور اعتبارنامه اعضای شورای شهر فرماندار (یا بخشدار) مکلف است ظرف 5 روز نسبت به دعوت و تشکیل اولین جلسه شورای شهر اقدام لازم به عمل آورد و با اعلام قبلی پس از حضور سه چهارم اعضای شورای شهر برای انتخاب هیات رئیسه مرکب از رئیس، یک نایب رئیس، یک دبیر - یک خزانه دار و دو بازرس با رای مخفی و اکثریت نسبی برای مدت یک سال اقدام نماید. مراسم ادای سوگند شورای شهر در حضور فرماندار (یا بخشدار) به شرح متن ماده 30 صورت میگیرد.
ماده 30:
«من به خداوند متعال و قرآن کریم و خون شهدای انقلاب اسلامی ایران سوگند یاد میکنم که وظایفی را که به عنوان عضو شورای شهر بر عهده ام نهاده شده است در کمال صداقت و حسن نیت به انجام رسانم و در ایفای این وظایف تنها رضای خدا و اهداف انقلاب اسلامی ایران و مصالح مردمی که مرا انتخاب کرده اند را منظور نظر قرار دهم و هدف از تشکیل این شورا که همانا شرکت سالم مردم در اداره امور شهر خویش بوده است را محترم شمارم و وقت روزانه کافی برای خدمت در شورا در حد نیازهای شهر و در جهت وظایفی که در اثر تصدی عضویت شورا بر عهده ام قرار گرفته است اختصاص دهم.
ماده 31 - در صورتی که حداقل دو نفر در شهرهائیکه تا سیصد هزار نفر جمعیت دارد و سه نفر در شهرهائیکه تا یک میلیون جمعیت دارد و در تهران چهار نفر از اعضاء شورای شهر فوت نمایند و یا بهر دلیلی مستعفی یا برکنار گردند برای تعیین اعضاء جانشین انتخابات میاندوره ای به عمل خواهد آمد.
ماده 32 (منسوخ 1400/11/10)- هر شورای شهر موظف است یک یا چند نفر از اعضای خود را (که رقم قطعی آن را وزارت کشور تعیین و اعلام میکند) به عنوان نماینده برای عضویت در شورای شهرستان بفرمانداری (یا بخشداری) معرفی نماید.
ماده 33 (منسوخ 1400/11/10)- مدت عضویت اعضای شورای شهر و همچنین مدت نمایندگی اعضای شورای شهر در شورای شهرستان دو سال خواهد بود و انتخاب مجدد آنان برای یک دوره دیگر بلا مانع است. غیبت سه جلسه متوالی بدون عذر موجه اعضا در شورای شهر به منزله استعفا تلقی میگردد.
ماده 34 - شورای شهر دو بار در هفته در مکان ثابتی که توسط فرمانداری (یا بخشداری) تعیین میشود تشکیل جلسه داده برنامه ریزی و نظارت بر امور شهر را مطابق وظایف مقرر انجام میدهد. تشکیل جلسات فوق العاده موکول به نظر رئیس یا نایب رئیس شورای شهر و یا تقاضای کتبی سه نفر از اعضاء یا بازرسان و یا درخواست کتبی فرماندار یا بخشدار یا شهردار و یا تقاضای کتبی شورای شهرستان خواهد بود.
ماده 35 - جلسات شورای شهر با اکثریت نصف باضافه یک اعضاء، رسمی است پس با همین اکثریت معتبر است ترک جلسات توسط اعضا به هنگام اخذ رای در حکم حضور در جلسه تلقی میشود و در این صورت رای آنان ممتنع محسوب خواهد شد.
ماده 36 - صورتجلسات شورای شهر توسط این شورا تنظیم و در دفتر مخصوص ثبت میشود و در صورتی معتبر است که بامضا اعضاء حاضر در جلسه رسیده باشد و اسامی حاضرین و غائبین نیز در دفتر ثبت میشود.
ماده 37 (منسوخ 1400/11/10)- به اعضاء شورای شهر و در قبال انجام وظایف محوله حقوق و مقرری معینی پرداخت میشود. میزان مبلغ این حقوق مطابق آییننامه ای خواهد بود که از طرف وزارت کشور تهیه و به تصویب هیات وزیران خواهد رسید.
ماده 38 (منسوخ 1400/11/10)- شورای شهر غیر قابل انحلال است مگر در صورتی که اقداماتی برخلاف مصالح کشور و مخالف وظایف و تکالیف شورا انجام گیرد. در این صورت با تنظیم گزارش مستدل توسط فرماندار یا بخشدار موضوع در شورای شهرستان بررسی و در صورت تائید با اخذ نظر شورای استان انحلال شورای شهر از طرف شورای شهرستان به فرمانداری یا بخشداری اعلام میشود وزارت کشور موظف است انتخابات شورای شهر را حداکثر ظرف یکماه تجدید کند.
تبصره - در غیاب شورای استان و شورای شهرستان گزارشات به وزارت کشور احاله میشود و انحلال شورای شهر با وزیر کشور خواهد بود.
ماده 39 - مادام که شورای شهر تشکیل نشده و یا تشکیل آن به عللی متوقف مانده و یا عده اعضای شورا به حد نصاب مقرر نرسیده باشد و همچنین در غیاب شورای استان و شورای شهرستان وزیر کشور جانشین شوراهای مذکور خواهد بود.
ماده 40 (منسوخ 1400/11/10)- شورای شهر موظف است ظرف یکهفته پس از تعیین هیات رئیسه یک نفر مطلع و آگاه از امور شهرداری را برای مدت دو سال با رای مخفی و اکثریت مطلق به سمت شهردار انتخاب و به فرماندار و یا بخشدار معرفی نماید. شهردار منتخب توسط فرماندار شهرستان به وزارت کشور معرفی خواهد شد.
ماده 41 (منسوخ 1400/11/10)- وزارت کشور مکلف است حداقل دو ماه قبل از انقضای دوره دو ساله شورای شهر مقدمات و وسایل برگزاری انتخابات دوره بعد را فراهم نماید، به نحوی که قبل از پایان دوره شورای شهر انتخابات دوره بعد خاتمه پذیرد.
ماده 42 (منسوخ 1400/11/10)- وظایف و تکالیف و اختیارات شوراهای شهر برطبق آییننامه ای خواهد بود که براساس قانون شوراها توسط وزارت کشور تهیه و به تصویب هیات وزیران خواهد رسید.
ماده 43 (منسوخ 1400/11/10)- وزارت کشور مامور اجرای این قانون و ناظر بر حسن جریان انتخابات و نحوه انجام امور شوراهای شهر میباشد.
ماده 44 (منسوخ 1400/11/10)- از تاریخ تصویب این قانون کلیه قوانین و مقرراتی که با موازین این قانون مغایرت دارد ملغی میباشد.
ماده 45 (منسوخ 1400/11/10)- برای انجام انتخابات شهرهای زیر که شهرداری آنها دارای شعب متعدد است انتخابات آن با توجه به مواد تکمیلی پیوست این قانون انجام میگیرد (تهران - اصفهان - شیراز - تبریز - مشهد - اهواز)
نخست وزیر