بسمه تعالی
هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی
شماره پرونده: ه ت/ 200613 شماره دادنامه سیلور: 140331390003033766 تاریخ: 1403/12/15
شاکی: خانم سیده سکینه حسینی ارباستان
طرف شکایت: سازمان تامین اجتماعی- نهاد ریاست جمهوری
موضوع شکایت و خواسته: ابطال ماده 10 آیین‌نامه اجرایی قانون بیمه اجتماعی قالیبافان مصوب 1388/09/22 و بند 26 بخشنامه شماره 18 سازمان تامین اجتماعی
شاکی دادخواستی به طرفیت سازمان تامین اجتماعی- نهاد ریاست جمهوری به خواسته فوق الذکر به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر می‌باشد:
آیین‌نامه اجرایی قانون بیمه اجتماعی قالیبافان مصوب 1388/09/22
ماده 10- سوابق مشمولان قانون بیمه بازنشستگی، فوت و از کارافتادگی بافندگان قالی، قالیچه، گلیم و زیلو مصوب 1376- که به نحوی از آنچه از شمول قانون مذکور خارج شده و مشمول این آیین‌نامه قرار گرفته و یا در کارگاه های مشمول قانون تامین اجتماعی - مصوب 1354 اشتغال به کار می یابند، با درخواست بیمه شده و یا پرداخت ما به التفاوت حق بیمه مربوط، جزء سنوات خدمت قابل قبول آنان در اجرای قانون تامین اجتماعی محسوب میشود، در غیر این صورت سابقه آنان به نسبت پنجاه درصد سنوات پرداخت حق بیمه به منظور بهره مندی از تعهدات قانونی ملاک عمل خواهد بود.
بخشنامه شماره 18 سازمان تامین اجتماعی
26 - با عنایت به مفاد ماده 10 آیین‌نامه اجرایی قانون بیمه های اجتماعی قالیبافان، بافندگان فرش و شاغلان صنایع دستی شناسه دار که مقرر می‌دارد سوابق مشمولان قانون بیمه بازنشستگی فوت و از کار افتادگی بافندگان قالی، قالیچه، گلیم و زیلو مصوب 1376 که به نحوی از انحاء از شمول قانون مذکور خارج شده و مشمول این آیین‌نامه قرار گرفته و یا در کارگاههای مشمول قانون تامین اجتماعی مصوب سال 1354 اشتغال به کار می یابند با درخواست بیمه شده و با پرداخت ما به التفاوت حق بیمه مربوطه جزء سنوات خدمت قابل قبول آنان در اجرای قانون تامین اجتماعی محسوب میشود. درغیر این صورت سابقه آنان به نسبت پنجاه درصد سنوات پرداخت حق بیمه به منظور بهره مندی از تعهدات قانونی ملاک عمل خواهد بود، بنابراین رعایت بندهای ذیل الزامی است.
1/26 - چنانچه بیمه شده نسبت به پرداخت مابه التفاوت متعلقه اقدام نماید در این صورت پذیرش کل مدت سابقه در احراز شرایط و تعیین میزان مستمری بازنشستگی از کار افتادگی و فوت ملاک عمل می‌باشد.
2/26- در صورت عدم پرداخت مابه التفاوت حق بیمه پنجاه درصد سنوات پرداخت حق بیمه در احراز شرایط و تعیین میزان مستمری مربوطه موثر خواهد بود. بدیهی است چنانچه با لحاظ سابقه مذکور بیمه شده شرایط لازم جهت بهره مندی از تعهدات بلند مدت را احراز نماید مطابق با مقررات مربوطه نسبت به برقراری مستمری اقدام خواهد شد.
3/26- در صورتی که با احتساب پنجاه درصد سوابق پرداخت حق بیمه با نرخ 14 شرایط برقراری مستمری کار افتادگی و یا فوت احراز نگردیده و یا ابهام وجود داشته باشد ضروری است اداره کل تامین اجتماعی استان مربوطه جهت رسیدگی به موضوع با اداره کل امورفنی مستمریها مکاتبه نماید.
تذکر1: نظر به اینکه حسب ضوابط یاد شده صرفاً با درخواست بیمه شده امکان اخذ ما به التفاوت حق بیمه و تبدیل سابقه قالیبافی با نرخ 14 به سابقه کامل میسر می‌باشد لذا واحدهای اجرایی مکلف خواهند بود ضمن اطلاع رسانی و در صورت موافقت مشمولین با پرداخت مابه التفاوت حق بیمه مربوطه مطابق فرم مکانیزه در خواست تبدیل سوابق پرداخت حق بیمه قالیبافان) اقدام لازم به عمل آورند.
تذکر 2: در صورتی که بیمه شده پس از ارایه درخواست به علت فوت موفق به پرداخت مابه التفاوت حق بیمه مربوطه نگردد بازماندگان وی در مهلت تعیین شده تاریخ مندرج در برگ پرداخت می‌توانند نسبت به پرداخت ما به التفاوت مورد نظر اقدام نمایند.
تذکر3: به استناد ماده قانونی مذکور پذیرش درخواست پرداخت مابه التفاوت برای بیمه شدگانی معتبر خواهد بود که در تاریخ تقاضا در ردیف مشمولان قانون بیمه های اجتماعی قالیبافان بافندگان فرش و شاغلان صنایع دستی شناسه دار موضوع بند (14) مبحث دوم این بخشنامه قرار داشته و یا در کارگاههای مشمول قانون تامین اجتماعی مصوب سال 1354 اشتغال به کار داشته باشند. بنابر این سایر بیمه شدگان و همچنین بازنشستگان بازماندگان بیمه شده متوفی و از کار افتادگان کلی مجاز به ارایه درخواست و تبدیل سوابق مربوطه نمی‌باشند.
تذکر 4: سوابق پرداخت حق بیمه مازاد سنی صرفاً به منظور فراهم نمودن زمینه ورود قالیبافان و تعیین میزان مزایای قانونی مربوطه پیش بینی گردیده است لذا تاثیری در احراز شرایط برقراری مستمری بازنشستگی فوت و از کار افتادگی نخواهد داشت بدیهی است در صورتی که بیمه شده متقاضی پرداخت مابه التفاوت حق بیمه نباشد پنجاه درصد سوابق مازاد سنی وی نیز در تعیین میزان مستمریهای مربوطه موثر خواهد بود.
تذکر 5: سوابق پرداخت حق بیمه بافندگان قالی قالیچه گلیم و زیلو با نرخ 14 در صورتی که مطابق ضوابط مقرر در بخش اول ماده 10 آیین‌نامه اجرایی قانون بیمه های اجتماعی قالیبافان، بافندگان فرش و شاغلان صنایع دستی شناسه دار (کددار) به سابقه کامل تبدیل گردد در احراز شرایط سن و سابقه متقاضیان ادامه بیمه به طور اختیاری، بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد و یا بیمه های توافقی قابل پذیرش می‌باشد در غیر این صورت سابقه آنان به نسبت پنجاه درصد سنوات پرداخت حق بیمه ملاک عمل خواهد بود.
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
مطالبه ما به التفاوت حق بیمه برمبنای مقرره های مورد شکایت مغایر ماده واحده قانون بیمه قالیبافان 1376/09/11 و قانون بیمه قالیبافان مصوب 11/6/88 می‌باشد.
در پاسخ به شکایت مذکور، معاون امور حقوقی دولت به موجب لایحه شماره 205673/53142 مورخ 1402/11/09 به طور خلاصه توضیح داده است که:
1- سازمان تامین اجتماعی طی لایحه تقدیمی اعلام داشته که: ماده 10 آیین‌نامه مورد اعتراض شاکی در جهت رضایت مندی بیمه شدگان، تعهدات لازم را برای آن دسته از افراد مشمول که تمایل دارند با پرداخت حق بیمه متعلقه زمینه احتساب کامل سوابق ایجادی ناشی از قانون سال 76 مقرر گردد فراهم نموده است به علاوه اینکه تعهدات موضوع قانون سال 88 که مشمولین قانون سال 76 از آن بهره مند نبوده اند از جمله سهم درمان و تعهدات کوتاه مدت در محاسبه ما به التفاوت حق بیمه لحاظ و وصول نمی گردد بنابراین مقرره مورد شکایت هیچگونه مغایرتی با اصل 170 قانون اساسی و قانون بیمه بازنشستگی، فوت و از کارافتادگی بافندگان قالی، قالیچه، گلیم و زیلو مصوب 1376/09/11 و قانون بیمه های اجتماعی قالیبافان، بافندگان فرش و شاغلان صنایع دستی شناسه دار (کد دار) مصوب 1388/05/18 وجود ندارد.
2- نهاد ریاست جمهوری (معاونت حقوقی رییس جمهور) طی لایحه تقدیمی اظهار داشته که:
اولاً طبق دادنامه 10835- 1399/06/23 هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی، آیین‌نامه اجرایی قانون بیمه های اجتماعی، قالیبافان، بافندگان فرش و شاغلان صنایع دستی شناسه دار (کد دار) بر اساس اختیارات حاصل از اصل 138 قانون اساسی وضع شده و خارج از صلاحیت مرجع وضع نمی‌باشد.
ثانیاً مبنای محاسبه حق بیمه قالیبافان و. ... در قانون سال 1376 (آیین‌نامه اجرایی آن مصوب 1379 پنجاه درصد حداقل دستمزد کارگر ساده بوده در حالی که در قانون سال 1388 بر اساس حداقل دستمزد ماهیانه مصوب شورای عالی کار می‌باشد که ماده 10 مقرره مورد شکایت نیز بر اساس قانون 1388 تصویب شده است.
ثالثاً بند 26 بخشنامه 18 سازمان تامین اجتماعی تبیین و تکرار مفاد ماده 10 آیین‌نامه اجرایی معترض عنه می‌باشد.
پرونده کلاسه ه ت/ 0200613 با موضوع "ابطال بند 26 بخشنامه شماره 18 سازمان تامین اجتماعی به مورخ 1392/05/14"در جلسه مورخ 1403/10/30 هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی مطرح و به شرح ذیل اتخاذ تصمیم شد:
رای هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی دیوان عدالت اداری
به موجب ماده واحده قانون بیمه بازنشستگی، فوت و ازکارافتادگی بافندگان قالی، قالیچه، گلیم و زیلو مصوب سال 1376 سازمان تامین اجتماعی مکلف است با استفاده از مقررات عام قانون تامین اجتماعی قالیبافان خانگی فاقد کارفرما را در برابر‌حمایتهای بازنشستگی، ازکارافتادگی و فوت به صورت اختیاری و براساس آیین‌نامه‌ای که توسط سازمان تامین اجتماعی و با نظر خواهی از وزارتخانه‌های بازرگانی، صنایع، جهاد سازندگی و تعاون تهیه و برای تصویب هیات دولت پیشنهاد خواهد شد بیمه نماید. بر اساس تبصره 1 این ماده واحده درآمد ماهانه مبنای محاسبه حق بیمه درباره این افراد پنجاه‌درصد حداقل دستمزد کارگر ساده تعیین می‌گردد و حمایتهای مقرر‌در این قانون نیز بر همان مبنا محاسبه و پرداخت خواهد شد. درهرحال مستمری از کار افتادگی کلی و مستمری بازنشستگی و مجموع مستمری‌بازماندگان نباید از دو سوم مبنای محاسبه حق بیمه کمتر باشد؛ همچنین قانون بیمه های اجتماعی قالیبافان، بافندگان فرش، شاغلان فرش و صنایع دستی در سال 1388 به تصویب رسید و بر اساس ماده 10 آیین‌نامه اجرایی این قانون مقرر گردید سوابق مشمولان قانون بیمه بازنشستگی، فوت و از کارافتادگی بافندگان قالی، قالیچه، گلیم و زیلو مصوب سال 1376 که به نحوی از انحا از شمول قانون مذکور خارج‌شده و مشمول این آیین‌نامه قرار گرفته و یا در کارگاههای مشمول قانون تامین‌اجتماعی مصوب سال 1354اشتغال به کار می‌یابند، با درخواست بیمه شده و یا پرداخت مابه‌التفاوت حق بیمه مربوط، جزء سنوات خدمت قابل قبول آنان در اجرای قانون تامین اجتماعی محسوب میشود، در غیر این صورت سابقه آنان به نسبت پنجاه درصد سنوات پرداخت حق بیمه به منظور بهره‌مندی از تعهدات قانونی ملاک عمل خواهد بود. با عنایت به مراتب مذکور نظر به اینکه ماده 10 مقرره مورد شکایت با هدف تعیین تکلیف سوابق بیمه ای ایجاد شده بر اساس ماده واحده قانون سال 1376 وضع گردیده و افراد مشمول در صورت تمایل با پرداخت حق بیمه متعلقه مشمول آن شده و سوابق آنان به شرح مقرر احتساب خواهد شد و بند 26 بخشنامه مورد شکایت نیز در راستای ماده 10 آیین‌نامه مذکور به تصویب رسیده است از این رو هیات تخصصی با اتفاق آراء معتقد است مقرره مورد شکایت در راستای احکام قوانین یاد شده وضع شده و مغایرتی با قانون ندارد در نتیجه و مستنداً به بند «ب» ماده 84 دیوان عدالت اداری با آخرین اصلاحات و الحاقات بعدی مصوب سال 1402 رای به رد شکایت صادر میشود؛ این رای ظرف بیست روز از تاریخ صدور، از سوی رییس یا ده نفر از قضات دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است. بر اساس ماده 93 قانون یاد شده آرای هیات‌های تخصصی و هیات عمومی در ابطال و عدم ابطال مصوبات موضوع بند (1) ماده (12) این قانون، در رسیدگی و تصمیم گیری مراجع قضایی و اداری، معتبر و ملاک عمل است.
انصاری
رییس هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی