هیات وزیران در جلسه مورخ 1381/10/18 بنا به پیشنهاد شماره 166319/101 مورخ 1381/9/11 سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور و به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران آییننامه ارزیابی عملکرد دستگاههای اجرایی کشور را به شرح زیر تصویب نمود:
ماده 1- در این آییننامه واژهها و عبارات زیر در مفاهیم مربوط به کار میروند:
الف - عملکرد: چگونگی انجام وظایف، فعالیتها و نتایج حاصل.
ب - ارزیابی: فرآیند سنجش، ارزش گذاری و قضاوت.
ج - شاخص: مشخصه ای که در اندازهگیری ورودیها، فرآیندها، ستادهها یا پیامدها مورد استفاده قرار میگیرد.
د - استاندارد: حد مطلوب تعیین شده برای سنجش شاخصهای ارزیابی عملکرد.
ه- - اقتصادی بودن: استفاده بهینه از امکانات و منابع.
ماده 2- هدف از ارزیابی عملکرد عبارت است از: سنجش، ارزش گذاری و قضاوت در خصوص عملکرد دستگاههای اجرایی کشور براساس قوانین و مقررات مربوط با رویکرد معیارهای اثربخشی،کارایی، اقتصادی و اخلاقی به منظور ارتقای کیفیت خدمات دولتی.
ماده 3 - عملکرد دستگاههای اجرایی از بعد عمومی و اختصاصی به شرح زیر مورد ارزیابی قرار میگیرد:
الف - ابعاد عمومی
1- نظامهای مدیریتی شامل: مدیریت راهبردی، مدیریت منابع انسانی، ساختار (تشکیلات، قوانین و مقررات)، بهبود سیستمها و روشهای انجام کار، بهره گیری از فن آوریهای اداری و قانونگرایی.
2- شهروند مداری - شناخت نیازها و حصول اطمینان از تطابق کیفیت خدمات با نیازها و انتظارات ارباب رجوع.
ب - ابعاد اختصاصی
1 - میزان تحقق سیاستهای محوری و جهت گیریهای کلی برنامههای توسعه.
2 - میزان تحقق اهداف کمی برنامههای توسعه
3 - عملکرد دستگاههای اجرایی باتوجه به برنامههای رئیس جمهور و وزیران در موقع اخذ رای از مردم و مجلس.
4 - میزان موفقیت در اجرای طرحهای عمرانی از نظر کیفیت، سرعت و هزینه.
5- میزان تحقق سیاستها و ماموریتهای محوری و مهم دولت (ماموریتهای ویژه)
تبصره 1 - دستگاههایی که در سند برنامههای توسعه هدفهای کمیو کیفی ندارند براساس شرح وظایف قانونی مورد ارزیابی قرار میگیرند.
تبصره 2 - دستگاههایی که مشمول یک یا چند بند از بندهای 3، 4 و 5 نشوند امتیاز آن به سایر ابعاد و محورها اضافه میگردد.
ماده 4 - فرآیند تدوین شاخصهای ارزیابی عملکرد به شرح زیر است:
الف - تدوین شاخصهای ارزیابی عملکرد در ابعاد عمومی
شاخصهای ارزیابی عملکرد عمومی براساس ابعاد و محورهای نظامهای مدیریتی و شهروند مداری توسط سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور تهیه و پس از تصویب شورای عالی اداری به دستگاههای اجرایی ابلاغ میگردد.
ب - تدوین شاخصهای ارزیابی عملکرد در ابعاد اختصاصی:
شاخصهای ارزیابی عملکرد اختصاصی براساس ابعاد و محورهای مذکور در بند (ب) ماده (3) این آییننامه توسط سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور از قوانین برنامه توسعه، احکام خاص مندرج در قوانین بودجه، قوانین و مصوبات خاص مجلس، دولت و شوراهای قانونی و برنامههای اعلام شده رئیس جمهور به مردم و برنامههای وزیران به مجلس با هماهنگی و همکاری دستگاههای ذی ربط تهیه و پس از تصویب شورای عالی اداری به کلیه دستگاههای اجرایی ابلاغ میگردد.
تبصره 1 - سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور موظف است ظرف سه ماه پس از ابلاغ این آییننامه نسبت به تدوین شاخصهای عمومیو اختصاصی و ضریب اهمیت آنها و استانداردهای هر شاخص براساس محورهای تعیین شده اقدام نماید.
تبصره 2 - تغییرات احتمالی در شاخصها و استانداردها و دستورالعملهای مربوط براساس موارد مذکور در بندهای (الف) و (ب) ماده (3) این آییننامه، تدوین و پس از سیر مراحل پیشبینی شده در قالب برنامه ارزیابی عملکرد هر سال به همراه قانون بودجه به دستگاههای اجرایی ابلاغ میشود.
ماده 5- فرآیند اجرای ارزیابی به شرح زیر است:
الف - فرآیند ارزیابی در ابعاد عمومی
1 - ابلاغ شاخصها و استانداردها و ارسال دستورالعملها و برگههای مربوط به دستگاه اجرایی تا نیمه دی ماه هر سال توسط سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور.
2 - توجیه و آموزش مدیران و مسوولین مربوط که در تکمیل برگهها سهیم میباشند، تا پایان دی ماه هر سال.
3 - تکمیل برگهها براساس دستورالعملهای مربوط توسط دستگاه اجرایی و تحویل آنان همراه با مستندات مربوط به شورای تحول اداری دستگاه، تا پایان بهمن ماه هر سال.
4- بررسی برگههای تکمیل شده و تایید آنها براساس مستندات عملکرد واقعی توسط شورای تحول اداری در دستگاه، تا نیمه اسفندماه هر سال.
5 - ارسال گزارش عملکرد (نحوه انجام ارزیابی، برگههای تکمیل شده و مستندات عملکرد واقعی) به سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور، تا پایان فروردین ماه سال بعد.
6 - بررسی اطلاعات دریافتی از دستگاه اجرایی و مقایسه عملکرد واقعی با عملکرد مطلوب در سازمان مدیریت مدیریت و برنامه ریزی کشور تا پایان خردادماه سال بعد.
7 - امتیازدهی و رتبه بندی عملکرد دستگاه در محورهای تعیین شده براساس مدل ارزیابی عملکرد تا پایان نیمه اول تیرماه سال بعد.
ب) فرآیند ارزیابی در ابعاد اختصاصی:
1- ابلاغ شاخصها و استانداردها و ارسال دستورالعملها، برگهها و فهرست سئوالها به دستگاه اجرایی به همراه میزان انتظارات دولت در محورهای اختصاصی در دی ماه هر سال توسط سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور.
2- مشاهده، قضاوت و تکمیل برگهها بر اساس فهرست سئوالها در دستگاه اجرایی در بهمن ماه هر سال.
برگهها باید توسط مدیران مسوول و مجریان تکمیل شده و پس از تلفیق در واحد ارزیابی عملکرد دستگاه به تصویب مراجع ذیربط برسد.
3- بررسی برگههای تکمیل شده و تائید آنها بر اساس مستندات عملکرد واقعی توسط شورای تحول اداری دستگاه در نیمه اسفند ماه هر سال.
4- ارسال گزارش عملکرد (نحوه انجام ارزیابی برگههای تکمیل شده و مستندات عملکرد واقعی) به سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور تا پایان فروردین ماه سال بعد.
5- بررسی اطلاعات دریافتی از دستگاه اجرایی و مقایسه عملکرد واقعی با عملکرد مطلوب در اردیبهشت ماه سال بعد.
6- امتیازدهی و رتبه بندی عملکرد دستگاه در محورهای تعیین شده براساس مدل ارزیابی عملکرد در نیمه اول تیرماه سال بعد
ج) فرآیند تلفیق و تدوین گزارش جامع عملکرد:
1-دریافت و استفاده از گزارش عملکرد دستگاهها در محورهای عمومیو اختصاصی.
2- بهرهگیری از نظرات و نتایج تصمیمات شورایعالی نظارت سازمان و استفاده از گزارشهای نظارتی دفاتر بخشی و دیگر واحدهای نظارتی و بازرسی سازمان و موسسات تابعه.
3-بهرهگیری از گزارشها و نتایج اقدامات سازمانها وموسسات نظارتی و بازرسی کشور.
4- استفاده از نتایج افکارسنجی میزان رضایت شهروندان از دستگاههای اجرایی.
5- استفاده از نتایج نظارت بر شرکتهای دولتی.
6- تجزیه و تحلیل اطلاعات و گزارشهای دریافتی.
7- رتبه بندی دستگاهها بر اساس امتیازات مکتسبه و ضرایب اهمیت مربوط تا پایان تیرماه هر سال.
8- تهیه گزارش جامع از میزان موفقیت دستگاههای اجرایی و ارایه آن به رئیس جمهور در شهریور ماه هر سال.
تبصره 1- سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور از طریق مرکز آمار ایران در هر دوره ارزیابی نسبت به افکار سنجی میزان رضایت شهروندان از دستگاههای اجرایی اقدام و نتایج حاصل را در ارزیابی دستگاه منظور مینماید.
تبصره 2- شورایعالی اداری میتواند اجرای این آییننامه را در سال اول به تعدادی از دستگاههای اجرایی تسری دهد تا پس از رفع نارساییهای احتمالی در برگهها و دستورالعملهای ذیربط، اجرای آن در سال بعد به کلیه دستگاههای مشمول تسری یابد.
ماده 6- ساختار اجرایی و تصمیم گیری در خصوص ارزیابی عملکرد دستگاههای اجرایی کشور به شرح زیر تعیین میگردد:
الف - سیاست گذاری، هماهنگی و اتخاذ تصمیمات کلی در خصوص اجرای ارزیابی عملکرد دستگاههای اجرایی کشور، به عهده شورایعالی اداری بوده و این شورا علاوه بر موارد مذکور عهده دار وظایف زیر نیز میباشد:
1 - تایید دستورالعملها و شاخصهای ارزیابی عملکرد.
2 - تصویب رتبه دستگاهها بر اساس امتیازات کسب شده و انتخاب دستگاههای اجرایی نمونه و برتر.
3 - تایید گزارش جامع عملکرد دستگاهها به منظور ارایه به رئیس جمهور.
ب - شورای تحول اداری در هر وزارتخانه علاوه بر وظایف موضوع ماده (5) این آییننامه عهده دار بررسی نتایج ارزیابی واحدهای ذیربط و تایید و پیگیری امور ارزیابی میباشد.
تبصره 1- کمیسیونهای تحول اداری موسسات وابسته به وزارتخانهها و سازمانهای دولتی موظفند با استفاده از ابعاد و شاخصهای عمومیو اختصاصی مصوب و در چارچوب ضوابط این آییننامه نسبت به ارزیابی عملکرد موسسه ذیربط اقدام نموده و نتایج حاصل را درقالب گزارش جامعی به سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور ارسال نمایند.
تبصره 2- ستادهای برنامه ریزی تحول اداری استانها موظفند با استفاده از ابعاد و شاخصهای عمومیو اختصاصی مصوب و درچارچوب ضوابط این آییننامه نسبت به ارزیابی عملکرد شاخصهای استانی واحدهای اجرایی مستقر در استان اقدام نموده و نتایج حاصله را ضمن بهره برداری در سطح استان و رتبه بندی واحدهای اجرایی استان، در قالب گزارش جامعی به واحد مربوط در سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور ارسال نمایند.
تبصره 3(اصلاحی 1383/06/15)- سازمان های مدیریت و برنامه ریزی استانها اجرای ارزیابی عملکرد و تهیه گزارش برای ستاد برنامه ریزی تحول اداری استانها در سطح واحدهای مستقر در استان را برعهده دارند.
ج) عنوان دفاتر بازرسی و پاسخگویی به شکایات به دفاتر ارزیابی عملکرد و پاسخگویی به شکایات اصلاح میشود و دفاتر مزبور مسوولیت پیگیری و اجرای ارزیابی عملکرد را در دستگاهها به عهده دارند. سازمانهایی که دارای چنین دفاتری نیستند یکی از مشاورین رئیس سازمان عهده دار این وظیفه خواهد بود.
تبصره - شرح وظایف و تشکیلات دفاتر یاد شده با توجه به توسعه وظایف آنان، مورد بازنگری قرار میگیرد.
د) دفتر بهبود مدیریت و ارزیابی عملکرد سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور موظف است با تشکیل جلسات و هماهنگی با مسوولین ارزیابی عملکرد دستگاهها اقدامات لازم را برای توجیه و پیگیری اجرای این تصویبنامه به عمل آورد.
ماده 7- نتایج حاصل از ارزیابی عملکرد به شرح زیر مورد استفاده قرار میگیرد:
1-ارشاد و راهنمایی دستگاهها در جهت بهبود مدیریت
2-ارتقای پاسخگویی و شفافیت دستگاههای اجرایی.
3-ارتقای مدیران در چارچوب ضوابط و نتایج حاصل از ارزیابی عملکرد.
4- ارایه نتایج ارزیابی دستگاههای اجرایی (با توجه به امکانات و منابع در اختیار) به رئیس جمهور به منظور آگاهی از وضعیت عملکرد دستگاهها (نقاط قوت و ضعف).
5 - آگاهی مردم از وضعیت عملکرد دستگاهها و در نتیجه افزایش اعتماد عمومی.
6- نظام مند نمودن فعالیتها و اقدامات دستگاههای اجرایی از طریق باز خوردهای نتایج ارزیابی.
7- تصحیح اهداف، سیاستها، وظایف و برنامههای دستگاههای اجرایی و بررسی فلسفه وجودی آنها با استفاده از نتایج به دست آمده از ارزیابی عملکرد و تدوین واقع بینانه آنها.
8- تشویق دستگاههایی که عملکرد برتر داشتهاند با استفاده از ساز و کارهای مختلف و مناسب.
9- معرفی پنج دستگاه نمونه (در جشنواره شهید رجایی) که بالاترین رتبه را کسب نمودهاند.
10- دادن تذکرات لازم به دستگاهها در خصوص عملکرد ضعیف و غیر قابل قبول.
تبصره - سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور موظف است اقدامات لازم را در خصوص اجرای موارد اشاره شده در ماده مذکور به عمل آورده و نتایج حاصله را به طور مستمر در قالب گزارشی به شورایعالی اداری ارایه نماید.
ماده 8- کلیه وزارتخانهها، موسسات و شرکتهای دولتی و موسسات و شرکتهایی که شمول قانون بر آنها مستلزم ذکر نام است از جمله بانکها، بیمهها، شرکتهای نفت، گاز، پتروشیمیو همچنین کلیه دستگاههایی که به نحوی از انحاﺀ از بودجه عمومیاستفاده مینمایند مشمول مفاد این آییننامه میباشند.
ماده 9- ارزیابی عملکرد دستگاههای اجرایی کشور به صورت مستمر و سالانه انجام و گزارش آن هر سال توسط سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور تهیه و تنظیم و پس از سیرمراحل تایید، تا پایان مردادماه سال بعد به رئیس جمهور ارایه میگردد.
ماده 10- سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور مسوول حسن اجرای این آییننامه میباشد و کلیه دستگاههایی اجرایی موظفاند همکاریهای لازم را به منظور اجرای صحیح و دقیق آن با سازمان یاد شده به عمل آورند.
ماده 11 - سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور موظف است حداکثر ظرف شش ماه نظام ارزیابی استراتژیک کشور را مبتنی بر شاخصهای کلان و محوری و منطبق با استانداردهای جهانی تهیه و به شورایعالی اداری ارایه نماید، تا بر آن اساس، امکان سنجش میزان موفقیت سیاستها و جهت گیریهای اساسی کشور در مقایسه با سایر کشورها میسر شود و بر آن مبنا گزارشهای لازم برای سطوح مختلف تصمیم گیری کشور فراهم گردد.
معاون اول رئیس جمهور - محمدرضا عارف