آیین نامه و مقررات ایمنی و حفاظت در معادن

فصل اول - کلیات

قسمت اول - مقررات عمومی

ماده 1- منظور از عملیات اکتشاف و بهره برداری در این آیین نامه کلیه عملیاتی است که در آیین نامه‌های اکتشاف و بهره برداری معادن پیش بینی شده است.

ماده 2- کلیه عملیات اکتشاف و بهره برداری از معادن باید تحت نظر یکنفر مسئول حفاظت و ایمنی که صلاحیت او بتایید وزارت کار و امور اجتماعی رسیده باشد انجام گیرد.

ماده 3- مسئول ایمنی معدن باید مقیم معدن باشد. چنانچه مسئول معدن بخواهد به عللی محل کار را موقتاً ترک نماید باید بمسئولیت خود یک نفر جانشین تعیین نماید.

ماده 4- مسئول ایمنی معدن موظف است کلیه مواد این آیین نامه را به استادکاران و مسئولین مربوطه تفهیم نماید.

ماده 5- وزارت صنایع و معادن رونوشت پروانه های اکتشاف و بهره برداری و همچنین اجاره بهره برداری را به وزارت کار و امور اجتماعی ارسال مینماید و دارنده پروانه و دارنده اجازه بهره برداری مکلف است تا تاریخ شروع عملیات خود را به وزارت خانه‌های صنایع و معادن و کار و امور اجتماعی اطلاع دهد.

ماده 6- اکتشاف کننده یا بهره بردار باید مدارک مشروحه زیر را در سر معدن نگاهداری کرده و برای ارائه به مهندسین ناظر وزارت صنایع و معادن و بازرسان کار آماده داشته باشد:

الف - پروانه اکتشاف اجازه یا پروانه بهره برداری و یا رونوشت مصدق و یا فتوکپی آنها.

ب - نقشه حدود ناحیه مورد اکتشاف به مقیاس 250000/1 و نقشه بهره برداری به مقیاس 25000/1 و برای معادنی که عملیات زیرزمینی دارند نقشه به مقیاس حداقل 500/1 از قسمت درون معدن و همچنین یک نقشه از کارگاهها و تاسیسات خارج معدن بمقیاس حداقل 200/1

ج - دفتر حاوی مشخصات کارکنان معدن و استخراج روزانه طبق نمونه ایکه وزارت کار و امور اجتماعی تعیین خواهد کرد.

د - دفتر مخصوصی جهت ثبت نظرات و تذکرات و دستوراتی که در اجرای آیین نامه‌های مربوط نسبت به طرز کار و رعایت اصول فنی و حفاظت و بهداشت کار و سایر موارد که از طرف مهندسین ناظر وزارت صنایع و معادن و بازرسان کار داده میشود.

ه- - دفتر مخصوص ثبت حوادث و گزارش اقدامات معموله طبق نمونه ای که از طرف وزارت کار و امور اجتماعی تعیین میشود.

و - دفاتری برای ثبت کلیه اقدامات ایمنی که در این آیین نامه بآنها اشاره شده است.

ماده 7- مسئول معدن موظف است جزوه یا سفارش نامه حاوی نکات احتیاطی و ایمنی که در مورد لوازم و کالاهای مصرفی و یا تجهیزات معدن همراه با این کالاها به وسیله سازندگان یا فروشندگان تهیه گردیده است هنگام خرید از آنان مطالبه نموده و مفاد آن را دقیقاً بمورد اجرا بگذارد.

قسمت دوم: ورود و خروج

ماده 8- محل یا محلهای عملیات معدنی باید به وسیله سیم خاردار یا هر وسیله دیگر از زمین‌های مجاور مجزا باشد به طوریکه مانع عبور اشخاص متفرقه و حیوانات گردد.

ماده 9- معادن زیرزمینی (به استثنای موارد حفره چاه فرعی یا اکتشافی و پیشروی گالری و میله و دوپل) باید به وسیله حداقل دو راه با شرایط زیر بخارج ارتباط داشته باشد:
الف - راههای مذکور در داخل معدن بهم ارتباط داشته باشد.
ب - عبور افراد از هر یک از آنها به آسانی میسر باشد.
ج - فاصله بین آنها بیش از 15 متر بوده و دهانه آنها زیر پوشش یک ساختمان واحد و مدخل آنها در نقاط سیل گیر و یا بهمن گیر و مانند آن نباشد.

ماده 10- کلیه راههای عبور و مرور معدن که دارای شیب بیش از 45 درجه‌هستند باید مجهز به نردبانهایی با مشخصات زیر باشند:
الف - به صورت قطعات جداگانه‌هر یک بطول حداکثر 10 متر و به طریق مطمئنی نصب شده باشد و حداقل هفته ای یکبار مورد بازدید قرار گرفته و نواقص آن برطرف و نتیجه در دفتر ایمنی ثبت گردد.
ب - زاویه شیب آنها از 80 درجه بیشتر نباشد.
ج - در انتهای هر نردبان پاگردی به منظور استراحت و پیش گیری از خطرات ناشی از سقوط ساخته شده باشد.
د - نردبان باید حداقل تا یک متر بالای پاگرد ادامه یابد و در غیر این صورت به دستگیره های ثابتی که امکان بالا و پائین آمدن افراد را فراهم نماید مجهز گردد.

ماده 11- موتورها و سایر ماشین‌های ثبت مربوط به عملیات معدنی در روی زمین باید در فضای سرپوشیده نصب شده باشد و به وسیله تابلوئی عبور اشخاص غیرمسئول بداخل جایگاه آنها منع شده باشد.

ماده 12- کلیه محلهای خطرناک مانند پرتگاهها و غیره باید با سیم خاردار یا وسیله مناسب دیگر حفاظ گذاری شود.

فصل دوم - نگاهداری

ماده 13- شبکه راه ها و همچنین تاسیسات و ابزار کار معدن باید همیشه با استفاده از وسایل مناسب در برابر هرگونه خطرات و عوارض از جمله ریزش حفظ شود.

تبصره - در قسمت‌هائی از شبکه معدن که به تجربه ثابت شده باشد به علت جنس و استحکام سنگ نیازی به وسایل نگاهداری ندارد میتوان از به کار بردن این وسایل خودداری کرد ولی همواره باید آن قسمتها را از نظر بروز خطر بازرسی نمود.

ماده 14- کلیه قسمتهای سست شده (لقی‌ها) در جبهه کار و دیواره ها و سقف‌ها باید با دقت پائین ریخته شده و یا به طور مطمئنی از ریزش آنها جلوگیری به عمل آید.

ماده 15- کلیه وسایل نگاهداری نصب شده در معدن باید دارای قدرت و استحکام لازم باشد.

ماده 16- در صورتی که پشت وسائل نگاهداری نصب شده حفره هائی در سقف یا دیواره‌ها پیدا شود باید آنها را پر کرد.

ماده 17- در موقع نصب و یا تعویض و یا تعمیر وسایل نگاهداری باید احتیاط‌های لازم برای جلوگیری از ریزش به عمل آید.

ماده 18- استادکار هر قسمت موظف است در هر نوبت کار اقلا یک بار سقف و دیواره راهروها و جبهه کار خود را کاملا بازدید و درصورت مشاهده عیب و نقص فوراً نسبت برفع آن اقدام نماید به علاوه در پایان هر نوبت کار قبل از حصول اطمینان از استحکام کارگاه نباید محل کار را ترک کند.

ماده 19- وسیله نگاهداری باید بشکلی کار گذارده شود که بین آن با سقف و دیواره‌ها اتکای کامل حاصل شود (تنگ اندازی).

ماده 20- در موارد ضروری باید بین قابها و یا ردیف های وسائل نگاهداری باندازه کافی وسائل پوششی از قبیل لارده و یا تورسیمی قرار داده شود.

ماده 21- در مورد فضای خالی شده در عملیات استخراج باید امکان نشست زمین و احتمال خطراتی را در بیرون و یا درون معدن پیش بینی کرده و با تدابیری نظیر پرکردن محل استخراج و یا مانند آن از بروز خطر جلوگیری نمود.

ماده 22- تونل ها و گالری های متروکه و همچنین کارگاه هائی که استخراج آنها تمام شده باید مسدود گردد.
در مورد معادن ذغال این عمل باید طوری انجام گیرد که‌هیچگونه اختلالی در تهویه معدن بوجود نیاید.

فصل سوم - هوای معدن
تعاریف:
1 - آتش بند:
آتش بند عبارتست از صفحاتی که روی آنها خاک نرم ریخته شده و یا ظرفهائی که از آب پرشده و زیر سقف تونل در نقاط مناسب نصب گردیده است. این صفحات و ظرفها در اثر تغییرات فشار هوای حاصل از انفجار خود بخود واژگون شده و مواد آن سدی در مقابل انتشار آتش بوجود میآورد.
2- خاک:
خاک عبارتست از مواد غیرسوختنی و نرم که جاذب‌الرطوبه نباشد.

الف - تهویه عمومی

ماده 23- تمام قسمتهای درونی معدن که کارگران در آنجا کار میکنند یا از آنجا عبور مینمایند باید به وسیله گردش منظم هوای سالم تهویه شود به طوریکه جریان هوا محسوس باشد تهویه باید طوری باشد که‌هوای معدن از نظر گرما و رطوبت قابل تحمل بوده و هر نوع گاز مضر را خارج سازد.

ماده 24- سرعت جریان هوا باید در راهروهای درونی - چاهها و کارگاههای استخراج بین 1 و 8 متر در ثانیه باشد. در راهروهائی که از آنها برای تهویه استفاده میشود ممکن است سرعت هوا از 8 متر در ثانیه تجاوز نماید.

ماده 25- کار کردن در محلهائی که هوای آن کمتر از 19% اکسیژن داشته و یا تشعشع مواد رادیواکتیو آن از 300 میکرومیکرو کوری در لیتر تجاوز نماید و میزان گازهای مضر از حد مجاز زیادتر باشد ممنوع است.

تبصره - میزان گازهای مضر در هوای معدن نباید از مقادیر زیر تجاوز نماید:
1 - اکسید دو کربن - نیم در هزار
2 - گاز گریزو - یک در صد
3 - گاز ئیدروژن سولفوره - دو صدم در هزار
4 - گاز انیدرید سولفورو - یک در ده‌هزار
5 - گاز انیدرید کربنیک -25/1 در صد

ماده 26- هوایی که اکسیژن خود را از دست داده باشد و یا با گازهای مضر و قابل اشتعال مخلوط و یا بیش از حد گرم شده باشد باید با کوتاهترین راه ممکن بخارج از معدن هدایت شود احتیاط های لازم نیز باید به عمل آید تا هوای خروجی در دهانه تونل ها و یا چاههای خروج هوا ایجاد خطر ننماید.

ماده 27- راهروهای مخصوص گردش هوا باید مرتباً بازدید شده و همیشه تمیز و بدون مانع بوده و در صورت ریزش فوراً تعمیر شود.

ماده 28- در مواردی که تهویه طبیعی کافی نباشد باید از وسایل تهویه مصنوعی استفاده شود. گردش هوایی که توسط این وسائل ایجاد میشود تا آنجا که ممکن است باید با گردش طبیعی هوا در یک جهت باشد.

ماده 29- در مواقعی که تهویه معدن به طور طبیعی انجام میشود باید در فصولی که جهت جریان هوا تغییر میکند ترتیبی داده شود که از اختلال در تهویه معدن جلوگیری شود.

ماده 30- بادزنهای اصلی تهویه باید در محفظه غیر قابل اشتعالی نصب شود و در محل مناسب مجاور دهانه چاه یا دهانه تونل قرار گیرد و در مواقع لزوم تعویض جهت جریان هوا امکان پذیر باشد.

ماده 31- بادزنها باید هر هفته به وسیله مسئول مربوطه معاینه گردد.

ماده 32- بادزنهای اصلی معدن باید دارای دستگاه تعیین اختلاف فشار باشد و همچنین مجهز به وسیله ای باشد که توقف بادزنها را اعلام نماید.

ماده 33- طرز تهویه باید طوری باشد که احتیاج به نصب درهای متعدد نباشد. در راهروهائی که احتیاج به نصب درهای تهویه است حتی المقدور باید دو در و در راهروهای پر عبور و مرور دو یا سه در با فاصله لااقل 5 متر از یکدیگر کار گذاشته شود و در موقع عبور و مرور همیشه یک در بسته باشد. ساختمان درها باید طوری باشد که خود به خود بسته شود و هر کس از دری که عبور میکند باید مراقب بسته شدن آن باشد و اگر بسته نشود مسئول قسمت را برای تعمیر آن خبر کند.

تبصره - استفاده از پرده های پارچه ای از قبیل برزنت و غیره به جای درهای تهویه ممنوع است.

ماده 34- در جائیکه راههای ورودی و خروجی اصلی تهویه به یکدیگر نزدیک باشند دیواره‌ها و درهای بین آن دو باید طوری ساخته شوند که در مواقع انفجار یا آتش سوزی بآسانی خراب نگردد.

ماده 35- هرموقع درعمل تهویه قسمتی از معدن خللی حاصل شود آن قسمت باید تا برقراری مجدد تهویه تعطیل گردد.

ماده 36- راههای متروک باید به ترتیبی مسدود گردد که کارگران نتوانند از آنها عبور نمایند.

ماده 37- در معادنی که تعداد کارگران درونی آن در هر نوبت کار از 100 نفر تجاوز کند و همچنین در معدن ذغال به طورکلی و در معادنی که احتمال وجود گازهای مضر و خطرناک در آنها میرود مسئولیت امر تهویه معدن باید به عهده یک فرد صلاحیتدار گذاشته شود.

ماده 38- هرگونه تغییر درسیستم تهویه معدن باید فقط به دستور مسئول تهویه انجام گیرد.

ماده 39- تغییر کلی در دستگاه تهویه معدن هنگامی باید صورت گیرد که کلیه کارکنان معدن به استثنای متخصص و کارکنانی که انجام تغییرات به عهده آنها است از درون معدن خارج شده باشند.

ماده 40- لااقل هر سه ماه یکبار باید مشخصات جریان تهویه کارگاهها و محلهای حساس معدن تعیین و در دفتر مخصوص ثبت گردد.

ماده 41- معادن گریزودار باید مجهز بدو دستگاه بادزن اصلی باشد که هر یک بتواند به تنهایی تهویه کامل معدن را تامین نماید. هر یک از بادزنها باید بدو منبع نیروی جداگانه که یکی از آنها موتور با احتراق داخلی باشد مستقیماً متصل گردد.

ماده 42- اگر وقفه ای در کار بادزنها ایجاد شود باید فوراً مسئول تهویه را مطلع نمود تا اقدامات لازم برای حفاظت نفرات به عمل آورده و درصورت لزوم معدن یا قسمتهائی که به تهویه آن لطمه وارد آمده از کارگران تخلیه گردد، شروع مجدد کار باید با اجازه مسئول معدن باشد.

تبصره - در روزهای بعد از تعطیل و یا پس از هرگونه وقفه طولانی در کار بادزنهای اصلی مسئول تهویه موظف است کلیه بادزنها را به کار اندازد و مسئول معدن پس از حصول اطمینان از اینکه تهویه کافی صورت گرفته بکارگران اجازه ورود به معدن را بدهد.

ماده 43- مواقعی که در سیستم تهویه تغییراتی بوجود آید مسئول تهویه معدن باید مشخصات جریان هوای نقاطی را که معین شده اندازه گیری کرده و نتایج حاصله را در دفتری ثبت کند.

ب - تهویه در معادن گرددار و گریزودار

ماده 44- در معادنی که ولو یک بار و در یک نقطه حتی بمقدار کم گاز گریزو مشاهده شود آن معدن گریزودار شناخته میشود. در این گونه معادن و معادن دارای گرد ذغال علاوه بر لازم‌الاجرا بودن کلیه مواد مربوط به قسمت‌الف موارد زیر نیز لازم‌الاجرا میباشد:

ماده 45- در معادن گریزودار در هر نوبت کار قبل از شروع به کار باید کارگاهها و نقاط مشکوک به وسیله مسئول تهویه معدن بازدید شده و به وسیله دستگاه گریز و سنج عیار گریزوی آن تعیین گردد. تا در صورتی که عیارگریزو در محلی بیش از حد مجاز باشد از ورود کارگران بآنجا جلوگیری شود.

تبصره - عیارگزیز و در کارگاههای استخراج نباید بیش از یک درصد و در راهروهای خروج هوا بیش از یک و نیم درصد باشد.

ماده 46- برای جلوگیری از تراکم گریزو باید محلهای خالی روی چوب بست تا سقف تونل کاملا پرشود.

ماده 47- استخراج در معادن گریزودار باید به طریقه طبقه‌های اصلی یا فرعی پائین رو صورت گیرد محل استخراج راباید به طریقه خاکریزی و یا به طریق دیگر پر کنند و همچنین ترتیبی داده شود که هوا باندازه لازم به جبهه کار برسد.

ماده 48- در محل هائی که عملیات معدنی بطرف کارگاههای متروک که در آنجا امکان تمرکز گریزو میباشد پیش میرود و یا در معادنی که احتمال تصاعد آنی گریزو میرود برای اطلاع از وجود گاز جلوی جبهه کار چالی حفر کرد که همیشه حداقل دارای 5 متر طول باشد هرگاه گازگریزو از این چال متصاعد شود استاد کار موظف است کارگران را از محل خارج نموده و راه ورود به کارگاه را مسدود کرده و مسئول تهویه را مطلع سازد.

ماده 49- کار کردن و عبور و مرور و ماندن در هر قسمت از معدن که شعله چراغ شاخص یا وسیله دیگر کشف کننده گاز، عیار بیش از حد مجاز را نشان دهد ممنوع است مگر در مواقع نجات کارگران.

ماده 50- هر قسمت از معدن که به علت وجود گاز یا عیار بیش از حد مجاز تعطیل شده است باید دیوارکشی یا به طور موثری از ورود افراد جلو گیری شود. ورود به چنین محلهائی فقط با اجازه کتب مسئول تهویه مجاز میباشد.

ماده 51- مشخصات جریان هوا (موضوع ماده 57) در معادن گریز و دار و معادنی که خطر اشتعال گرد وجود دارد باید لااقل هر ماه یکبار بررسی شود. اگر عیار گازگریز و در راهروهای خروج هوا بیش از یک در صد باشد باید این بررسی روزانه انجام گیرد.

ماده 52- هرگاه در محلی عیار گریز و از حد مجاز تجاوز نماید باید تحت نظر مسئول مربوطه و با احتیاط کافی نسبت به تهویه بیشتر به منظور پائین آوردن عیار گریز و تا حد مجاز اقدام نمود.

ماده 53- برای رفیق کردن گاز نباید منحصراً از هوای فشرده استفاده نمود.

ماده 54- در معادن گریزودار هر نوع عملی که ایجاد جرقه ممتد نماید ممنوع است.

ماده 55- در معادن گریز و دار باید به تعداد کافی چراغ اطمینان موجود و مورد استفاده قرار گیرد درصورت استفاده از چراغ اطمینان برقی باید چراغ اطمینان شعله ای یا وسیله مشابه دیگری در بالاترین نقطه‌هر کارگاه به عنوان شاخص در تمام مدت کار مورد استفاده قرار گیرد.

ماده 56- تهویه باید صعودی بوده و در هر بخش به صورت مجزا و مستقل از دیگری انجام گیرد.

ماده 57- هر معدن باید نقشه تهویه داشته باشد که مشخصات تهویه از قبیل جهت جریان و گذر هوا و فشار و طرز توزیع آن و همچنین وضع درهای اصلی و نقاط اندازه گیری مشخص شده باشد. هر نوع تغییری که در وضع تهویه داده میشود باید در آن نقشه منعکس گردد.

ماده 58- در سینه کار و مناطقی که در آن خطر انفجار گرد ذغال وجود دارد باید به وسیله پاشیدن خاک نرم یا آب و یا با وسایل دیگر از خطر انفجار جلوگیری شود قبل از پاشیدن خاک باید گرد ذغال موجود روی سقف و زمین و دیواره ها و وسائل نگهداری را جمعآوری و خارج نمود.

ماده 59- واگنهایی که برای حمل ذغال در معدن گرد ذغال دار به کار میرود باید طوری ساخته و نگهداری شوند که در موقع حمل و نقل گرد ذغال پخش نشود.

ماده 60- ذغال هائی که تولید گرد میکند باید باندازه کافی با آب مرطوب شود.

ماده 61- معدنی که در آنها خاک پاشی معمول است باید دارای دفتر مخصوصی باشد که در آن خصوصیات محل و تاریخ خاک پاشی و نمونه برداری از مخلوط خاک و گرد ذغال موجود در محل و همچنین نتیجه آزمایشات در مورد قابلیت اشتعال نمونه گرفته شده ثبت شود.

ماده 62- چنانچه در نمونه‌های گرفته شده طبق ماده قبل عیار مواد سوختنی از 35% تجاوز کرده باشد باید بلافاصله با خاک پاشی مجدد عیار آن را پائین آورد.

ماده 63- برای محدود کردن انفجار و جلوگیری از گسترش آتش سوزی ناشی از آن به مناطق دیگر باید در راههای ارتباط نزدیک کارگاهها آتشبندهائی با شرایط زیر تعبیه گردد:
1 - در قسمت آزاد و بلامانع راه قرار گیرند.
2 - صفحه های آنها نزدیک سقف طوری قرار گیرند که بین سطح خاک و سقف فاصله کافی موجود باشد.
3 - طوری نگهداری شوند که همیشه مقدار کافی خاک در آنها موجود باشد.

تبصره - محل آتشبندها باید در نقشه تهویه نشان داده شود و همچنین تاریخی که آتشبندها نصب شده و آخرین تاریخی که خاک آن تجدید شده در دفتر مخصوص موضوع ماده 61 ثبت گردد.

ماده 64- در محل‌های حساس معدن از قبیل درهای تهویه - پمپ ها تاسیسات اصلی برق و محلهای بارگیری ذغال، باید حداقل نیم تن خاک مخصوص خاک پاشی به عنوان ذخیره نگاهداری شود.

فصل چهارم - روشنائی
تعریف:
چراغ اطمینان وسیله روشنائی است که استفاده از آن در معادن دارای گریز و یا گرد ذغال بدون خطر بوده و از این روی به کار بردن آن را در این گونه معدن مجاز دانسته اند.

ماده 65- در معادن دارای گریز و یا گرد ذغال باید منحصراً از چراغ اطمینان استفاده شود.

ماده 66- در معادن زیرزمینی هر کارگر باید دارای یک پلاک با شماره اختصاصی و همچنین یک چراغ به همان شماره باشد که تحویل و تحول چراغ با پلاک شماره دار کارگر انجام گیرد.

ماده 67- در معادن ذغال سنگ بدون گرد ذغال و گریزو که استفاده از چراغها و اطمینان الزامی نیست باید فقط از چراغهائی که شعله آنها محفوظ باشد استفاده شود.

ماده 68- چراغهای اطمینان باید دائماً در وضع سالم و بدون نقصی نگهداری شده و هنگام تحویل بکارگران سالم و آماده به کار باشد.

ماده 69- چراغها باید در محلی تنظیم و سوختگیری شوند که از محل انبار سوخت فاصله کافی داشته و از ساختان‌های مجاور و تاسیسات و دهانه معدن حداقل 10 متر فاصله داشته باشند.

تبصره - در مخزن سوخت چراغهای اطمینان شعله ای باید‌الیاف مخصوص قرار داده شود که سوخت چراغ را در خود جذب نموده و مانع از تراوش آن بخارج شود.

ماده 70- مسئول معدن باید شخصی را که واجد صلاحیت باشد به تصدی چراغ خانه بگمارد.

ماده 71- در معادن دارای گریز و یا گرد ذغال باید چراغها قبل از ورود بداخل معدن از لحاظ سالم بودن به وسیله شخص مسئولی بازدید و بررسی گردد.

تبصره 1- به کار بردن قطعات یدکی غیر از آنچه که کارخانجات سازنده مربوط تعیین نموده‌اند ممنوع است.

تبصره 2- هر شخص که چراغ دریافت مینماید موظف است از سالم بودن چراغ، اطمینان حاصل کند.

تبصره 3- ساختمان چراغ اطمینان باید طوری باشد که فقط در چراغخانه بتوان با وسائل بخصوص آن را باز کرد.

ماده 72- اگر چراغ اطمینان شعله ای در معادن دارای گریز و یا گرد ذغال خاموش شود باید از روشن کردن مجدد آن در داخل معدن خود داری کرد.

ماده 73- چراغهای اطمینانی که در موقع کار دچار نقص گردد باید فوراً خاموش و به چراغخانه برگردانده شود.

ماده 74- چراغهای اطمینان شعله ای را نباید جلوی لوله های تهویه قرار داد.

ماده 75- کارگران باید پس از خروج از درون معدن چراغ خود را بلافاصله تحویل چراغخانه دهند و بردن چراغ به منازل و یا محل دیگر ممنوع است.

ماده 76- شخصی که چراغ را تحویل گرفته است اگر مجدداً آن را به چراغخانه بر نگرداند و یا چراغ دیگری به جای آن تحویل دهد باید علت آن را به چراغدار گزارش نماید. چراغدار باید علت عدم تحویل و یا تعویض را رسیدگی و در صورت لزوم بمسئول معدن گزارش نماید.

ماده 77- چراغخانه باید از مصالح غیر قابل اشتعال ساخته شده و خوب تهویه شود.

ماده 78- ساختمان چراغخانه باید طوری باشد که در مواقع خطر کارکنان آن بتوانند محل کار را فوراً ترک نمایند.

ماده 79- استفاده از بخاری و شعله آزاد و همچنین استعمال دخانیات در چراغخانه ممنوع است.

ماده 80- دستگاههای آتش نشانی و مقدار شن کافی باید در هر محلی که چراغها سوخت گیری و سرویس میگردند موجود باشد.

فصل پنجم - پیشگیری و مبارزه با آتش سوزی در معادن ذغال سنگ

ماده 81- ساختان‌های سرچاه و راههای زیرزمینی باید همیشه خالی از مواد قابل اشتعال از قبیل مواد نفتی و گرد ذغال و امثال آن باشند.

ماده 82- بازدیدهای مخصوص از نظر پیشگیری از آتش سوزی یا گرم شدن ذغال باید قبل از هر نوبت کار انجام گیرد.

ماده 83- دیوار چاهها باید با مصالح غیر سوختنی ساخته شود.

ماده 84- برج بالای چاه مورد بهره برداری و ساختان‌های اطراف آن نباید از چوب ساخته شوند.

ماده 85- آسانسورها و همچنین موتورخانه ها و تعمیرگاههای زیرزمینی و ابزار و آلات آنها باید از مواد غیر سوختنی ساخته شوند.

ماده 86- در نقاط زیر باید وسائل آتش نشانی و سطل های محتوی شن بتعداد و با مقدار کافی موجود باشد:
1- در تمام قسمتهای معدن که در آنها مواد سوختنی نگاهدار میشود.
2- در تمام راههای ورود هوا که در آنها وسیله نگاهداری چوبی به کار رفته است.
3- در تمام نقاطی که لوکوموتیوها سوخت گیری میکنند.
4- در سایر قسمت‌هائی که به تشخیص مسئول معدن احتمال آتش سوزی میرود.

ماده 87- در هر جائی که شن و یا شیر آب وجود دارد باید وسائلی برای انتقال و حمل شن و استفاده فوری از آب جهت آتش نشانی آماده شده باشد.

ماده 88- دستگاههای آتش نشانی باید به طور منظم آزمایش شده و طوری نگاهداری شوند تا اطمینان حاصل گردد که خوب کار میکنند تاریخ آزمایش باید به وسیله مسئول مربوط در دفتر مخصوص ثبت گردد.

ماده 89- دستگاههای آتش نشانی که در معدن به کار میرود باید از انواع مجاز و متناسب با نوع آتش سوزی احتمالی باشد.

ماده 90- تعداد کافی از کارگران باید برای به کار بردن دستگاههای آتش نشانی آموزش لازم دیده باشند.

ماده 91- در ماشین خانه های زیرزمینی فضولات روغنی و نفتی باید در محفظه های فلزی در بسته جمع آوری و منظماً از معدن خارج گردد.

ماده 92- مسئول معدن موظف است آموزش لازم را در مورد آتش نشانی بکارگران خود بدهد تا هر فردی که اولین دفعه متوجه آتش سوزی شود درصورت امکان اقدام بخاموش کردن آن کند و هر چه زودتر بمسئول مافوق خود اطلاع دهد.

ماده 93- افرادیکه در خاموش کردن آتش وظیفه ای ندارند باید فوراً از محلی که آتش سوزی رخ داده دور شوند و تا خاموش شدن آتش به طور کامل و دستور مجدد مسئول مربوطه بآن محل نزدیک نشوند.

ماده 94- مسئول معدن باید ماسک تنفسی و چراغ اطمینان بتعداد کافی در سر معدن برای آتش نشانی آماده کرده باشد.

ماده 95- برای برطرف کردن و یا بی خطر ساختن گرد ذغال در نقاط نزدیک بمحل آتش سوزی باید خاک پاشی یا اقدامات کافی دیگر به عمل آید.

ماده 96- آن قسمت از داخل معدن که احتمال آتش سوزی در اثر گرم شدن ذغال میرود باید بلافاصله به وسیله دیوارها یا سدهائی از سایر قسمتهای معدن مجزا گردد.

ماده 97- ساختمان یا نصب دیواره سدکننده باید با حضور یک مامور مسئول انجام گیرد.

ماده 98- کارگران ساختمان دیواره ها در محل خروج هوا باید مجهز بدستگاه تنفسی انفرادی باشند.

ماده 99- دیواره سدکننده از لحاظ نفوذناپذیر بودن هوا و درجه حرارت آن و همچنین هوای پشت سد روزانه باید بازرسی و نتایج بازرسیها در دفتر ثبت و هر وضع غیرعادی فوراً بمتصدیان مربوط اطلاع داده شود.

ماده 100- قبل از خراب کردن دیواره سد باید اطمینان حاصل شود که‌هوای پشت آن سالم و بی خطر است خراب کردن دیواره سد باید با حضور مسئول مربوطه انجام گیرد.

ماده 101- هنگام خراب کردن دیواره‌ها باید یک گروه نجات مجهز بدستگاه‌های تنفسی در نزدیکی محل مستقر و آماده باشد.

ماده 102- هنگام آتش نشانی باید علاوه بر سایر مراقبت‌ها احتیاط لازم از نظر وجود اکسید دوکربن نیز به عمل آید.

ماده 103- اگر به منظور آتش نشانی تمام یا قسمتی از معدن را با آب پر کرده باشند باید آزماشهای لازم از جهت وجود گاز هیدروژن سولفوره به عمل آید و درصورت وجود این گاز باید اقدامات لازم انجام گیرد تخلیه آب و شروع مجدد کار باید با حضور مسئول مربوطه انجام پذیرد.

فصل ششم - باربری در معدن
تعاریف:
1- منظور از راه افقی در این آیین نامه کلیه تونلها - گالری ها و میان برهائی است که شیب آنها از 3% کمتر باشد.
2- راه مورب: راه شیبداری است که شیب آن بیش از 3% باشد.
3- پذیرگاه: پذیرگاه محلی است که در آنجا بارگیری و باراندازی در چاه و یا راه مورب انجام میشود.

ماده 104- باربری در معادن به وسیله سطل دستی و کوله بار و امثال آن ممنوع است باستثناء مواردیکه بازرس کار انجام آن را مجاز بداند.

الف - بار بری در راههای افقی

ماده 105- راههای افقی باربری با راه آهن باید دارای شیب مناسبی باشد که حرکت واگنت خود بخود انجام نگیرد.

ماده 106- حداقل فاصله بین دیواره راهها با بدنه وسیله نقلیه نباید در یک طرف راهرو از 40 سانتی متر کمتر باشد و چنانچه این فاصله از 60 سانتی متر کمتر باشد باید در فواصل هر یکصد متر جان پناههای با ابعاد و با ظرفیت حداقل چهار نفر احداث گردد و محل این جان پناهها باید به ترتیبی علامتگذاری شود که از دور مشخص باشند.

ماده 107- راههای باربری باید تمیز و خالی از قطعات سنگ و موانع دیگر باشد.

ماده 108- سوار شدن روی وسیله نقلیه به استثنای وسیله ای که برای رفت و آمد کارگران اختصاص دارد ممنوع است.

ماده 109- برای کنترل حرکت واگنت ها و همچنین متوقف کردن آنها در مواقعی که آنها را به یکدیگر وصل یا از یکدیگر جدا میکنند باید کفش ترمز و همچنین بستها یا وسایل مناسب دیگر باندازه کافی تهیه و به کار برده شود.

ماده 110- وسایل اتصال واگنت ها به یکدیگر باید از نوعی باشد که برای بستن یا باز کردن آنها کارگر مجبور به قرارگرفتن بین دو واگنت نباشد.

ماده 111- در جلوی وسیله نقلیه باید چراغ با نور کافی نصب گردد.

ماده 112- در پشت آخرین واگنت هر قطار باید چراغ قرمز نصب شود.

ماده 113- در مواقعی که از لکوموتیو دیزلی استفاده میشود باید لکوموتیو کاملا سالم بوده و بدون دود کار کند.

ماده 114- در مواردی که باربری داخل معدن به وسیله ناو یا نوار انجام میگیرد باید نکات زیر رعایت گردد.
1- بمقدار کافی و متناسب با طول دستگاه وسایلی تعبیه شود که در موارد اضطراری بتوان در هر لحظه دستگاه را متوقف ساخت. به کار انداختن دوباره آن باید فقط توسط مسئول مربوطه انجام گیرد:
2- پس از خاتمه کار باربری موتور آنها متوقف شود به طوریکه به کار انداختن مجدد آن تنها به وسیله متصدی مربوطه ممکن باشد.
3- در محل تقاطع اینگونه وسایل نقلیه با راههای دیگر راه جداگانه برای عبور افراد وجود داشته باشد.

ب - باربری در راه مورب:

ماده 115 - باربری با واگنت در راه مورب باید حتماً به وسیله کابل انجام شود. چرخ چاه دستگاه باربری باید به طور محکم و در محل مناسب در بالای راه مورب نصب شده باشد.

ماده 116- چراغ چاه باید دارای ترمزی باشد که در حال توقف بسته بماند و متصدی آن نباید به‌هیچ عنوان بدون اینکه چرخ چاه را از منبع انرژی مجزا کرده باشد محل خدمت را ترک نماید.

ماده 117- هرگاه در راه مورب واگنتی از خط خارج شود باید پس از حصول اطمینان از اینکه ترمز چرخ چاه بسته است از بالا وارد راه مورب شد و بکمک چرخ چاه واگنت را دوباره روی خط قرار داد. شروع مجدد کار باید پس از اطمینان از اینکه افراد در محلهای امنی قرار گرفته اند انجام گیرد.

ماده 118- پذیرگاه بالائی راه مورب باید دارای نرده مناسب باشد که مانع از حرکت خود بخود واگنتها براه مورب گردد. باز کردن نرده باید بعد از حصول اطمینان از اینکه واگنتها بکابل بسته شده انجام گیرد و همیشه پذیرگاه پائین راه مورب باید به وسیله دیواره مخصوص محافظت شود.

ماده 119- بین پذیرگاهها باید وسیله تبادل علائم موجود باشد.

ج - باربری در چاه

ماده 120- دهانه چاه باید در تمام ساعات کار بقدرکافی روشن بوده و دارای نرده با درهای مناسب باشد.

ماده 121- موتورهای چرخ چاه باید مجهز به دستگاه ترمزی باشد که در هر وضعیت و سرعت بتواند وسیله حمل بار را متوقف کند به علاوه طوری نصب و نگاهداری شود که بتواند بار را بی خطر حمل نماید.

ماده 122- اگر عمق چاه باندازه ای باشد که ارتباط مستقیم بین متصدیان پذیرگاه های مختلف چاه به وسیله صدای افراد به طور واضح برقرار نشود باید این ارتباط به وسیله علائم صدادار برقرار گردد.

تبصره - در چاههائیکه از وسائل حمل و نقل برای رفت و آمد کارگران استفاده میشود علاوه بر علائم ارتباطی صدادار باید بین متصدیان تمام پذیرگاهها و متصدی چرخ چاه ارتباط تلفنی نیز برقرار باشد.

ماده 123- در چاههائیکه از چرخ چاه کلاجدار استفاده میشود هر موتور باید دارای ضامنی باشد که باز کردن ترمز و آزاد کردن کلاج تواماً امکان نداشته باشد.

ماده 124- چرخ چاه باید مجهز به عمق نمائی باشد که حین عبور وسیله حمل و نقل از طبقات مختلف معدن زنگ اخباری را بصدا درآورد.

ماده 125- عمق نما باید هر دفعه که برای عمق‌های مختلف میزان میشود آزمایش گردد.

ماده 126- ساختمان ترمز باید طوری باشد که در صورت قطع شدن نیروی محرکه چرخ چاه را خود بخود متوقف سازد.

ماده 127- کلیه وسایل باربری چاهها باید به وسیله مسئول مربوطه‌هر هفته بازدید و نتیجه در دفتر مخصوص ثبت گردد. درصورت مشاهده نقص مراتب به مسئول معدن کتباً گزارش شود تا نسبت برفع آن اقدام گردد.

ماده 128- سرعت حرکت وسیله حمل و نقل هنگام حمل مسافر نباید از 5 متر در ثانیه تجاوز کند.

فصل هفتم - مواد ناریه
تعاریف:
1- مواد ناریه:
منظور از مواد ناریه در این آیین نامه کلیه مواد قابل انفجاری است که در حفاریهای معادن به کار میرود. چاشنی و فتیله مشمول این تعریف نیست.
2- آتشبار:
آتشبار شخصی است که عملیات مربوط به استفاده از مواد ناریه و چاشنی و فتیله را از مرحله تحویل از انبار تا مرحله نهایی انفجار به عهده دارد.
3- آتشباری:
آتشباری عبارتست ازمجموعه عملیاتی که در محل انفجار به وسیله آتشبار انجام میگیرد.
4- خرج گذاری:
خرج گذاری عبارتست از قراردادن فشنگهای مواد ناریه در داخل چالهای حفر شده.
5- چاشنی گذاری:
چاشنی گذاری عبارتست از قراردادن چاشنی در فشنگ ماده ناریه.
6- پر کردن چال:
پر کردن چال عبارتست از عملیات مربوط به بستن چال با مواد مخصوص پر کردن.

الف - مقررات عمومی

ماده 129- حمل و نقل مواد ناریه باید بر طبق آیین نامه مربوط انجام شود.

ماده 130- جابجا کردن مواد ناریه در داخل معدن و حمل آن از انبار به محل کار و موارد نظیر آن باید به وسیله ماموری که قبلا تعلیمات لازم را اخذ نموده انجام گردد.

ماده 131- به کار بردن باروت در معادن زیر زمینی ممنوع است و فقط میتوان در معادن رو باز از آن استفاده نمود.

ماده 132- بکاربردن مواد ناریه یخ زده یا فاسد ممنوع است.

ماده 133- آتش بار باید مواد ناریه و چاشنی پیش بینی شده مصرف روز را با تسلیم رسید فقط در مقابل در انبارها دریافت نماید. ورود وی و سایر افراد باستثناء متصدی انبار به انبارهای مواد ناریه و چاشنی ممنوع است.

ماده 134- آتش بار نباید با همراه داشتن ماده ناریه وارد جایگاه موقت چاشنی و همچنین با همراه داشتن چاشنی نباید وارد جایگاه موقت مواد ناریه گردد. به هر حال حمل ماده ناریه و چاشنی تواماً به وسیله یک نفر ممنوع است.

ماده 135- در جعبه‌هائی که آتشبار با آن مواد ناریه را حمل میکند نباید ابزار و ادوات دیگر گذارده شود.

ماده 136- باز کردن صندوق محتوی مواد ناریه و چاشنی باید با وسائل مخصوص انجام گیرد.

ب - انبارهای مواد ناریه

ماده 137- جایگاه موقت مواد ناریه محلی است که در آن حداکثر مصرف یک روز نگهداری میشود. جایگاه موقت فتیله و چاشنی باید مجزا از جایگاه موقت مواد ناریه بوده و فاصله بین آنها کمتر از 15 متر نباشد. محل این جایگاهها نباید در جاهای سرد و مرطوب و پر رفت و آمد و در معرض احتمالی آتش سوزی و انفجار باشد در و قفل و بست این جایگاهها کاملا محکم بوده و روی در آن با خط درشت عبارت (مواد ناریه) نوشته شود.

ماده 138- آن مقدار از مواد ناریه پیش بینی شده برای مصرف روزانه که به مصرف نرسیده است باید فقط در انبار و یا جایگاه موقت نگاهداری شود.

ماده 139- انبار باید حتی‌الامکان در زیر زمین ساخته شود.

ماده 140- انبار باید با هواکشهای متناسب با گنجایش آن بخوبی تهویه گردد.

ماده 141- انبار از نظر ظرفیت به چهار دسته تقسیم میشود:
دسته اول - انبار با ظرفیت کم (تا یکصد کیلوگرم)
دسته دوم - انبار با ظرفیت متوسط (تا پانصد کیلوگرم)
دسته سوم - انبار با ظرفیت زیاد (تا ده تن)
دسته چهارم - انبار با ظرفیت خیلی زیاد (از ده تن بیشتر)

ماده 142- نگهداری چاشنی با مواد ناریه تواماً در یک انبار ممنوع است و برای هر یک باید انبار جداگانه ای بفاصله حداقل (ذکر شده در ماده 145) در نظر گرفته شود.
انبارهای دسته سوم و چهارم باید از سلولهای جداگانه ای که حداقل فاصله آنها از یکدیگر 5 متر باشد ساخته شود. نگهداری بیش از 2500 کیلوگرم مواد ناریه در هر سلول مجاز نمیباشد برای انبارهای دسته سوم و چهارم اجازه و نقشه مخصوصی از طرف سازمان صنایع نظامی‌لازم میباشد.

ماده 143- حداقل فاصله بین انبار مواد ناریه و معابر عمومی و همچنین فاصله بین این انبارها و نقاط مسکونی و فاصله بین انبارهای مواد ناریه و انبارهای چاشنی و فتیله طبق جدول زیر است:

تبصره - اختلاف قابل گذشت در ارقام جدول بالا تا میزان ده درصد میباشد.

ماده 144- انبار باروت را میتوان روی زمین بنا کرد و کلفتی دیوارهای این انبار نباید از 35 سانتی متر کمتر باشد این انبار باید حجره دار بوده و در هر حجره نباید بیش از صدکیلوگرم باروت انبار شود و حجره ها باید از یکدیگر توسط دیوارهای مقاوم که به سقف اتصال دارد (بتونی و امثال آن) جدا شوند بقسمی که آتش از یک حجره به حجره دیگر سرایت ننماید و از به کار بردن هر نوع مواد فلزی در داخل حجره ها خودداری گردد. کف انبار باید از سطح زمین بالاتر بوده و از بتون ساخته شده باشد و مصالحی که برای ساختن سقف انبار به کار میرود باید سبکتر از مصالح دیوارها انتخاب گردد.

ماده 145- انبارهای سطح‌الارضی مواد ناریه و چاشنی باید حداقل به وسیله حفاظی از سیم خاردار که ارتفاع آن کمتر از دو متر نباشد محصور گردد. ضمناً باید در چهار طرف حفاظ علائم خطر نصب گردد.

ماده 146- انبار مواد ناریه و چاشنی باید از مصالح ساختمانی مقاوم ساخته شده و ترتیبی اتخاذ شود که از نفوذ آب در آن جلوگیری به عمل آید.

ماده 147- داخل انبار مواد ناریه و همچنین محوطه اطراف آن تا فاصله 50 متر باید از وجود کلیه مواد سریع‌الاحتراق مانند مواد نفتی، کهنه کاغذ، خار، بته و غیره پاکیزه نگهداری شود.

ماده 148- مقدار مواد ناریه وارده و صادره انبار باید با ذکر تاریخ در دفتر مخصوص ثبت گردد.

ماده 149- در انبارها باید نکات زیر رعایت شود:
1- صندوق حاوی مواد ناریه طوری قرارداده شود که فشنگ ها به صورت قائم قرار نگیرند.
2- صندوق مواد ناریه و چاشنی در انبار باز نشود.
3- صندوق مواد ناریه و چاشنی باید بملایمت جابجا گردد و از پرتاب گردن و یا لغزاندن آن خودداری شود.
4- با کفش میخ دار نباید وارد انبار مواد ناریه و چاشنی شد.
5- صندوقهای محتوی مواد ناریه و چاشنی باید طوری در انبار رویهم چیده شود که ارتفاع آنها از 2 متر بیشتر نبوده و بین هر ردیف فضای کافی برای تهویه مناسب وجود داشته باشد ضمناً فاصله ردیف صندوقهای مجاور دیوارهای انبار با دیوار باید حداقل 20 سانتیمتر باشد صندوقهای زیر ین باید روی الوارهای مناسب چیده شود.
6- انبار باید بوسائل مناسب آتش نشانی مجهز باشد.

ماده 150- بردن کبریت و یا فندک و هر وسیله که بتواند تولید جرقه و شعله نماید در انبار ممنوع است.

ماده 151- ساختمان انبار سطح‌الارضی باید مجهز به برق گیر باشد.

ماده 152- در انبار باید چوبی و دارای چفت و بست محکم بوده و بطرف بیرون باز شود.

ماده 153- کف انبار باید از بتون ساخته شده باشد.

ماده 154- در انبارهای مواد ناریه و چاشنی باید فقط از چراغ اطمینان برای روشنائی استفاده کرد و از به کار بردن هر نوع چراغ دیگر و سیم کشی برق خودداری نمود.

ماده 155- درجه حرارت انبار نباید از 30 درجه سانتی گراد بالاتر و از 10 درجه سانتی گراد کمتر باشد.

ماده 156- انبارداران مواد ناریه و چاشنی باید دارای صلاحیت کافی بوده و صلاحیت آنان به تایید مسئول معدن رسیده باشد.

ج - آتشباری

ماده 157- آتشباری در معدن باید به وسیله آتشبار صلاحیت داری که از طرف مسئول معدن باین سمت گمارده شده است انجام گیرد.

ماده 158- آتشبار قبل از خرج گذاری باید چالها را خوب تمیز کند.

ماده 159- به کار بردن سنبه‌های فلزی ممنوع است.

ماده 160- در معادن ذغال چالها باید پس از خرج گذاری با مواد غیرسوختنی و غیرسیلیسی پرشود طول قسمت پر شده برای یکصد گرم مواد ناریه لااقل 20 سانتی متر و به علاوه برای هر یکصد گرم اضافی 5 سانتی متر در نظر گرفته شود به هر حال برای هر مقدار خرج گذاری طول قسمت پر شده 50 سانتی متر کافی میباشد.

تبصره - طول خرج گذاری نباید از طول چال تجاوز کند.

ماده 161- چاشنی گذاری باید فقط در محل کار بلافاصله قبل از خرج گذاری صورت گیرد.

ماده 162- فشنگ چاشنی دار باید بآرامی در چال گذاشته شده و از وارد کردن هرگونه فشار به فشنگ مذکور خودداری گردد.

ماده 163- در نزدیکی سینه کار باید محل مطمئنی که در معرض ریزش سنگ نباشد برای چاشنی گذاری انتخاب شود.

ماده 164- اتصال چاشنی به فتیله اطمینان باید منحصراً توسط انبردست مخصوص انجام گیرد.

ماده 165- فشنگ چاشنی دار متصل به فتیله اطمینان باید بعد از سایر فشنگ‌ها در چال قرار گیرد در آتشباری برقی با چاشنی های فوری میتوان فشنگ را در ابتدا یا انتهای چال قرار داد و اگر چاشنی تاخیری به مصرف برسد باید آن را فقط در ته چال قرار داد.

ماده 166- در عملیات خرج گذاری باید دقت شود فشنگ‌ها بهم بچسبند و فضای خالی بین آنها باقی نماند ولی در چالهای عمیق معادن روباز خرج گذاری را میتوان به طور منقطع انجام داد.

ماده 167- آتشبار موظف است:
1- قبل از آتشباری در داخل معدن راههای ورود به محل انفجار را تا فاصله 80 متری با وسایل مطمئن مسدود نماید در صورتی که آتشبار جهت حفاظت از پناهگاه خاصی استفاده کند فاصله پناهگاه تا محل آتشباری باید حداقل 80 متر و در صورت نبودن پناهگاه فاصله آتشبار تا محل آتشباری در تونلهای مستقیم حداقل 200 متر باشد.
2- چند لحظه قبل از انفجار با صدای بلند یا هر وسیله دیگر شروع انفجار را به سایرین خبر دهد همچنین پس از انفجار با همان وسیله خاتمه عملیات را اعلام نماید.
3- آخر از همه محل کار را ترک کند.

ماده 168- آتشبار باید پس از حصول اطمینان از انفجار کلیه چالها و سپری شدن مدت کافی (حداقل 15 دقیقه) به اتفاق استاد کار محل را بازدید و در صورتی که خطری از نظر گازهای مضر و سمی‌موجود نباشد و کارگاه را ایمن تشخیص دهد اجازه ادامه کار را بدهد.

ماده 169- در مورد آتشباری با فتیله اطمینان آتشبار باید تعداد انفجارها را با دقت بشمارد و اگر چالی آتش نگرفت به مدت لااقل نیم ساعت ورود بمحل را ممنوع نماید و در مورد آتشباری برقی مدت ممنوعیت ورود بمحل لااقل 15 دقیقه خواهد بود.

ماده 170- به کار بردن فتیله ای که حتی یکبار رطوبت بآن نفوذ کرده و یا تحت تاثیر حرارت و برودت و یا به نحو دیگری مشخصات فنی خود را از دست داده باشد ممنوع است.

ماده 171- طول فتیله اطمینان باید بانداره ای باشد که آتش بار بتواند پس از آتش کردن خود را بمحل امنی برساند و در هر صورت طول فتیله اطمینان نباید از یک متر کمتر و مقداری از فتیله که از چال بیرون میماند از 20 سانتیمتر کمتر باشد.

ماده 172- در مواردی که آتشباری به وسیله فتیله اطمینان انجام میشود انفجار بیش از 10 چال در یک نوبت ممنوع است بهرصورت باید طول فتیله ها را باندازه ای انتخاب کنند که پس از آتش زدن آخرین چال آتش بار وقت کافی برای رسیدن به پناهگاه محل امن داشته باشند.

ماده 173- برای از بین بردن خطرات ناشی از چال آتش نگرفته باید به طریق زیر عمل شود:
1- از نقطه ای بفاصله حداقل 40 سانتیمتر از دهانه چال آتش نگرفته و بموازات آن چال جدیدی حفر و آن را خرج گذاری نموده و سپس آتش کنند.
2- بارگیری سنگهائی که در انفجار اخیر فرو ریخته میشود باید با حضور استاد کار انجام گیرد تا در صورتی که فشنگهای منفجر نشده ای باقی مانده باشد به جایگاه موقت تحویل گردد.

ماده 174- آتشبار را نباید به صورت کارمزدی به کار گمارد.

ماده 175- پیدا شدن یا مفقود شدن مواد ناریه و دستگاه آتش کن در داخل و یا خارج معدن باید فوراً به مسئول ایمنی معدن گزارش شود.

ماده 176- آتش بار باید مقدار مواد ناریه ایکه از انبار تحویل میگیرد و همچنین مقداری را که به کار میبرد در دفترچه آتش باری خود با ذکر تاریخ یادداشت نماید.

ماده 177- مواد ناریه و چاشنی باید توسط آتش بار و کمک و به طور جداگانه در صندوقهای مخصوص حمل گردد حداکثر ظرفیت این صندوق 25 کیلوگرم و حمل بیش از یک صندوق به وسیله یکنفر ممنوع است.

ماده 178- قبل از شروع آتشباری هرگونه مواد قابل اشتعال باید از محل آتش باری دور شود.

ماده 179- وسایلی که ممکنست در اثر آتش باری آسیبی بآنها برسد باید به نحو شایسته ای محفوظ گردد.

ماده 180- آتش بار باید دقت نماید در موقع قطع فتیله برای آتشباری طرفی را که به چاشنی متصل میشود به طور عمودی و طرفی را که برای روشن کردن در نظر گرفته میشود به صورت مورب قطع کند.

ماده 181- آتش بار نباید غیر از وسایلی که مسئول معدن اجازه استفاده از آن را داده است برای انجام عملیات آتشباری از وسایل دیگری استفاده نماید.

ماده 182- اگر به عللی یک یا چند فشنگ چاشنی گذاری شده مورد استفاده قرار نگیرد آتشبار موظف است بلافاصله قبل از آتش کردن چالها چاشنی این فشگ‌ها را خارج کرده و در جایگاه موقت موضوع ماده 137 قرار دهد.

ماده 183- خالی کردن چال پر شده بهرعلت ممنوع است.

ماده 184- در معادن زیرزمینی استفاده از مواد ناریه فقط باید به صورت فشنگ به عمل آید.

ماده 185- چنانچه حمل مواد ناریه به وسیله لکوموتیو در داخل معدن انجام گیرد باید قطار مربوطه دارای واگنت مخصوص حمل مواد ناریه بوده و در روی آن علائم خطر نصب شود ضمناً با قطار حامل مواد ناریه نباید چاشنی حمل شود هنگام حمل مواد ناریه جز راننده و آتشبار و کمک او نباید اشخاص دیگری از قطار مذکور استفاده نمایند.

تبصره - قطار حامل مواد ناریه با قطارهای حامل کارگر باید اقلا 5 دقیقه فاصله زمانی داشته باشد.

ماده 186- چنانچه مواد ناریه با وسیله حمل و نقل در چاه حمل گردد باید نکات زیر رعایت شود:
1- کلیه مقررات مربوط به حمل مسافر در چاه.
2- حمل مواد ناریه و چاشنی تواماً ممنوع است.
3- از وسایل حمل و نقل حامل مواد ناریه نباید اشخاص دیگری غیر از مسئولین مربوطه استفاده نمایند.

ماده 187- در موقع حمل مواد ناریه متصدی چرخ چاه باید قبلا ماموران پذیرگاهی را که محموله در آنجا تخلیه میشود مطلع نماید.

ماده 188- دستگاههای آتش کن برقی و همچنین مدار آتشباری باید قبل از هر نوبت آتش کاری آزمایش و نتیجه در دفتر مخصوص ثبت گردد.

ماده 189- به منظور اطلاع از سالم بودن فتیله و همچنین سرعت اشتعال آن قبل از استفاده از هر صندوق باید از آن نمونه برداری و آزمایش گردد.

ماده 190- حفر چال در باقیمانده چال قبلی ممنوع است استادکار موظف است این قبیل چالها را وسیله قطعه چوبی مسدود نماید.

ماده 191- آتش بار قبل از آتشباری نباید چالهای پر شده را رها نموده و به کار دیگر مشغول گردد. کلیه چالهای پر شده را باید در یک نوبت منفجر کرد.

د - آتشباری در معدن دارای گرد ذغال و گریزو

ماده 192- استفاده از فتیله معمولی و فتیله انفجاری در معادنی که در آنها گریزو و یا گرد ذغال وجود دارد ممنوع است و آتش باری باید فقط با چاشنی برقی صورت گیرد. همچنین در این معادن استفاده از چاشنی تاخیری معمولی در کارگاههای استخراج ممنوع میباشد.

ماده 193 - در این گونه معادن باید منحصراً دستگاههای آتش که اطمینان به کار برده شود.

ماده 194- در موارد زیر آتش زدن چال ممنوع است.
1- وقتیکه غلظت گاز گریزو در محل انفجار از 1% بیشتر باشد.
2- موقعیکه خطر سرایت انفجار به محلهای متروکه و حفریات و شکستگی‌هائی که در آنها گازگریزو جمع شده موجود باشد.

ماده 195- سیم هدایت کننده جریان برق برای آتش باری باید دارای روپوش عایق باشد.

ماده 196- آتش بار قبل از خرج گذاری باید هوای اطراف چال را از نظر وجود گاز گریزو تا شعاع 30 متری آزمایش نماید تا در صورتی که عیار گاز از 1% تجاوز کند از خرج گذاری خودداری نماید و مراتب را به مسئول ایمنی معدن اطلاع دهد.

ماده 197- میزان مصرف مواد ناریه برای هر چال نباید از مقداریکه کارخانه سازنده تعیین کرده است تجاوز نماید.

ماده 198- در معادن گرد ذغال دار قبل از آتش زدن چالها باید محوطه را باندازه کافی آب پاشی نمود.

ماده 199- آتش بار باید فقط کارگاه یا سینه کاری را که مسئول معدن باو دستور داده است آتش باری کند.

فصل هشتم - تاسیسات برق

ماده 200- در معادنی که از نیروی برق استفاده میشود علاوه بر رعایت مقررات ایمنی این فصل کلیه آیین نامه‌ها و مقررات حفاظتی مربوط به برق نیز لازم الاجرا است.

ماده 201- در هر یک از مدارهای جریان برق باید کلیدهای قطع و وصل روی تمام سیم‌های مربوط به وسایل مصرف کننده برق تعبیه شود. به استثنای مدار روشنائی درمحلهای خشک که در این مورد میتوان کلید قطع و وصل را فقط روی سیم فاز قرار داد کلیدهای مذکور را باید در محلی قرار دهند که بخوبی دیده شده و در دسترس باشند.

ماده 202- تاسیسات برق باید دارای وسیله محدود کننده فشار و رله های ایمنی باشد تا در صورت تجاوز فشار از حدیکه برای دستگاهها تعیین شده است جریان خودبخود قطع شود.

ماده 203- استفاده از مقاومت‌های الکتریکی برای به دست آوردن جریان کمتر از 30 ولت ممنوع است و مدارهای این قبیل جریان باید از سایر مدارهای برقی بکلی جدا باشد به استثنای سیمهای فرمان (پیلوت) و روپوش محافظ (اکران) که در کابل‌های مخصوص جریان برق مستقیم 30 تا 600 ولت و با برق متناوب 30 تا 400 ولت قرار دارد.

ماده 204- استفاده از زمین به عنوان قسمتی از شبکه ممنوع است به استثنای سیمی که برای اتصال زمین قسمتهای خنثی و یا برای رله اتصال بزمین به کار میرود.

ماده 205- از دو رشته ریل راه آهن به عنوان برگشت جریان برق میتوان استفاده کرد در این صورت باید تکه های هر رشته ریل از نظر عبور جریان برق بهم متصل باشند و لااقل در هر یکصد متر بین دو رشته ریل نیز این ارتباط برقرار شود.

تبصره - اختلاف فشار برق بین ریل و زمین نباید از 15 ولت تجاوز کند.

ماده 206- در شبکه سه فاز ستاره ای اگر فشار جریان برق بین فاز و نول از 150 ولت بیشتر نباشد و نقطه خنثی و سیم نول وجود داشته باشد نقطه خنثی باید به طور دائم بزمین متصل شده و یا اینکه وسیله ای به کار برده شود که اگر فشار جریان برق هر یک از فازها نسبت بزمین از حد فشار ستاره تجاوز کند نقطه خنثی از طریق سیم نول بزمین متصل شود.

ماده 207- در تاسیساتی که جریان برق متناوب از 150 ولت و مستقیم از 600 ولت به بالا باشد قسمتهای زیر باید بزمین متصل گردد:
الف - بدنه و قسقتهای هادی ماشین آلات و ترانسفورماتورها که در حال عادی کار فاقد جریان برق است.
ب - آرماتور و روپوش فلزی کابلها به استثنای روپوش محافظ (اکران)
ج - دستگیره و توری و سرپیچ چراغها اگر کاملا عایق نباشند.
د - پایه های فلزی و یا بتون مسلح و به طور کلی هر وسیله غیرعایقی که احتمال اتصال به برق داشته باشد.

ماده 208- هر ساختمان باید به طور جداگانه دارای سیم اتصال بزمین باشد که تمام قسمتهای نامبرده در ماده فوق بآن متصل شود.

ماده 209- سیم‌های اتصال بزمین باید به طریقی نصب شود که پوسیده نشده و اتصالی‌های آن‌ها باز نشود.

ماده 210- شبکه‌های مختلف اتصال بزمین باید از نظر عبور جریان برق از یکدیگر مجزا بوده و بدون فیوز و کلید قطع کننده باشد.

ماده 211- مقاومت الکتریکی واحد طول سیمهای اتصال بدنه بزمین باید از کمترین مقاومت واحد طول در سیمهای شبکه اصلی کمتر باشد.

ماده 212- در صورتی که قسمتهائی از تاسیسات برق مستقیم کمتر از 600 ولت و متناوب کمتر از 250 ولت بدون روپوش عایق در محل عمومی نصب شده باشد باید به وسیله نرده یا توری و یا وسایل مشابه محفوظ و با علامت واضحی مشخص گردد.

ماده 213- در تاسیسات برق مستقیم بیش از 600 ولت و متناوب بیش از 250 ولت باید قسمتهای بدون عایق شبکه را خارج از دسترس و روی مقره های مناسب قرار داد به طوریکه سیمها با اشیاء دیگر فلزی تماس حاصل نکند و سیمهای هوایی مخصوص لکوموتیوهای الکتریکی نیز روی مقره‌های مناسب نصب گردد.

ماده 214- برای منفجر کردن مواد ناریه به طریق الکتریکی نباید از سیمهای بدون روپوش استفاده کرد. هرگاه برای انفجار از برق معدن استفاده شود فشار جریان برق نباید در مورد برق مستقیم از 600 ولت و برق متناوب از 250 ولت تجاوز نماید ضمناً دو سر سیم های هدایت جریان برق به چال ها که در پناهگاه واقع شده تا آخرین لحظه بیگدیگر متصل باشد.

ماده 215- فاصله سیمهای لخت تاسیسات برق مستقیم بیش از 600 ولت و متناوب بیش از 250 ولت با زمین نباید کمتر از 5/2 متر باشد. در غیر این صورت مسیر شبکه باید به وسیله حایلی مناسب از محل عبور افراد مجزا شود.

ماده 216- کابلها باید دور از لوله‌های آب و هوای فشرده و گاز در محل خشک قرار گیرند. ضمناً کابلهای زیرزمین باید دارای روپوش سربی و بدون درز باشد.

ماده 217- تابلوهای تقسیم با ولتاژهای مختلف مذکور در ماده 215 و نیز تابلوهای دارای جریان کمتر باید به وسیله رنگهای مختلف مشخص و متمایز گردد.

ماده 218- ماشین‌ها - ترانسفورماتورها - تابلوها و سایر وسائل مربوط به شبکه برق مستقیم بیش از 600 ولت و متناوب بیش از 300 ولت باید به طور کامل محفوظ و به وسیله حایلهای مناسب مجزا شده باشد و راه ورود بمحل این قبیل وسایل باید لااقل 5/2 متر ارتفاع و 2 متر عرض داشته باشد و محل ورود به محوطه پشت تابلوها باید دارای دری به ارتفاع حداقل 5/2 متر باشد.

ماده 219- هرگاه تابلوهای شبکه‌های مذکور در ماده 217 دارای قسمتهای فلزی باشد (باید زمین قسمت جلوی تابلوها با فرش عایق مفروش گردد) و فواصل اجسام‌هادی متصل بزمین با تابلو باندازه ای باشد که تماس با اجسام هادی و تابلو در آن واحد مقدور نباشد.

ماده 220- قراردادن و یا نزدیک کردن اشیائی که ممکن است اتصالی و یا جرقه تولید کند بسیم‌های برق ممنوع است.

ماده 221- در محلهائی که تاسیسات الکتریکی مذکور در ماده 215 وجود دارد باید چنگال بلند دسته عایقی برای نجات آسیب دیده در دسترس باشد.

ماده 222- در محل پستهای ترانسفورماتور و مولد برق و به طور کلی در محلهائی که در صورت خاموشی برق احتمال بروز خطر موجود است باید منبع روشنائی جداگانه وجود داشته باشد.

ماده 223- دستگاهها و وسایل برقی (حتی چراغهای دوره گرد) که توسط اشخاص حمل و نقل میشود باید فقط با جریان مستقیم کمتر از 600 ولت و متناوب تا 250 ولت کارکند به استثنای پرفراتورهای الکتریکی پایه دار که میتوان آنها را با جریان متناوب تا 400 ولت به کار انداخت مشروط بر اینکه در مقابل خطر برق گرفتگی افراد نکات ایمنی در آنها مراعات شده باشد به هر حال رعایت ماده 207 مورد این قبیل دستگاهها الزامی است.

ماده 224- برای تغذیه وسایل و ماشینهای برقی موضوع ماده 223 باید کابل‌های نرمی که دارای روپوش لاستیکی و یا مواد مشابه آن باشد به کار برده شود.

ماده 225- شبکه‌های تلفنی و تلگراف و یا شبکه‌های مخصوص علامت دادن باید با شبکه برق موضوع ماده 215 فاصله کافی داشته باشد.

ماده 226- ترانسفورماتورها و مولدهای برق و وسایل مربوط را باید در مکانهایی که با مصالح غیرقابل اشتعال ساخته شده قرار داد و در این مکانها نباید اشیاء قابل اشتعال وجود داشته باشد.

ماده 227- در محلهای مذکور در ماده 226 باید وسایل آتش نشانی مناسب وجود داشته و درصورت استفاده از وسائلی که در داخل روغن کار میکنند کیسه یا سطل های پر از ماسه نیز میبایستی در دسترس باشد.

ماده 228- زیر دستگاههای برقی که داخل روغن کار میکنند باید مقدار کافی ماسه ریخته شود تا در موقع بروز نقص تمام روغن ریخته شده از دستگاه جذب شود.

ماده 229- ترانسفورماتورهای کوچک و وسایل راه اندازی و امثال آنها که در داخل روغن کار میکند باید مجهز به وسیله ای باشد که هرگاه حرارت روغن از حدی تجاوز کند قبلا آژیر دهد و درصورت ادامه ازدیاد درجه حرارت جریان برق را قطع کند.

ماده 230- در محلهائی که برای نگاهداری و شارژ اکومولاتور اختصاص داده شده باید:
الف - لامپهای روشنائی دارای حباب‌های مضاعف باشد و از استفاده از هر شیئی که بحرارت قرمز برده شده و یا دارای شعله آزاد باشد خودداری شود.
ب - آکومولاتور نسبت به بدنه قفسه‌های شارژ و خود قفسه‌ها نسبت بزمین عایق بندی شده باشد.
ج - دستگاهها طوری نصب شوند که در آن واحد دست زدن بدو محل که اختلاف فشار شان از 150 ولت بیشتر است امکان پذیر نباشد. در مورد اکومولاتورهائی که اختلاف فشارشان بیش از 150 ولت باشد ماده 219 لازم‌الاجرا است.
د - گازهای حاصله در این محلها به وسیله هواکش‌های مناسب خارج شود.

ماده 231 - در چراغخانه‌های مخصوص چراغهای الکتریکی باید بندهای ج و د ماده 230 رعایت شود.

ماده 232- در مناطقی که احتمال تولید گاز قابل اشتعال باشد باید تاسیسات برق مجهز بوسایل ایمنی در مقابل انفجار گاز باشد و در غیراین صورت این تاسیسات برق مجهز بوسایل ایمنی در مقابل انفجار گاز باشد و در غیراین صورت این تاسیسات باید در مکان مجزایی مصون از نفوذ گاز نصب شود.

ماده 233 - در داخل مخزنهای فلزی و یا در محلهائیکه کارگر با قطعات بزرگ فلزی تماس دارد چراغ دوره گرد باید با جریان کمتر از 30 ولت روشن شود.

ماده 234- برای انجام هرگونه تغییر و یا تعمیر و حتی تعویض لامپ باید جریان برق قسمت مربوط قطع شود.

تبصره - در شبکه برق مستقیم بیش از 600 ولت و متناوب بیش از 250 ولت عملیات فوق الذکر باید با اجازه مخصوص متصدی برق و تحت نظر مسئول تعمیرات با تجربه و با وسائل مخصوص انجام شود.

ماده 235- هرگاه عیب شبکه ناشی از بوجود آمدن اتصال کوتاه (اتصالی) و یا اتصال بزمین باشد باید برابر مفاد ماده 234 عمل شود.

ماده 236- برای انجام تعمیرات و یا تغییرات هر قسمت از شبکه باید آن قسمت از هر دو طرف قطع شود و تمام فازها را بیکدیگر و بزمین نیز اتصال دهند و متصدی مربوطه باید از قطع برق در آن قسمت اطمینان حاصل کرده و ترتیبی دهد که برقرار کردن جریان برق در قسمت تحت تعمیر و تغییر به وسیله اشخاص دیگر امکان پذیر نباشد. متصدی مذکور پس از اتمام کارهای مربوطه و حصول اطمینان از اینکه خطری متوجه کسی نمیشود میتواند جریان برق را برقرار کند.

ماده 237- هنگام تعمیر کابل مخصوص تغذیه وسایل قابل حمل و نیمه ثابت باید ضمن قطع جریان برق فیش‌های کاب را از پریزهای مربوطه نیز خارج نموده و اتصال های نر و ماده را به طریق صحیح و مطمئن از یکدیگر جدا کرد.

ماده 238- متصدیان هر یک از ماشین‌ها و قسمتهای شبکه باید اتصال های زمین و بدنه ماشین ها و کابلهای نرم و دو شاخه های مربوط را به شرح زیر بازرسی کنند.
الف - در شبکه برق مستقیم 600 ولت ببالا و یا متناوب 30 ولت ببالا که نقطه نول آن به زمین متصل نباشد باید همه روزه به وسیله دستگاههای کنترل مخصوص اختلاف فشار بین هر فاز و زمین را اندازه گیری کرده و مطمئن شوند که اختلاف غیرعادی نباشد.
ب - باید لااقل هر سال یک مرتبه وضع سیمهای اتصال بزمین را بررسی کنند.
ج - باید میزان عایق بودن شبکه نسبت بزمین را لااقل هر شش ماه یک مرتبه بررسی کنند.
د - باید نتیجه تمام بررسی ها و بازدیدهای انجام شده در دفتر مخصوص ثبت گردد.

ماده 239- در هر یک از نقاطی که تاسیسات برق وجود دارد باید یک نقشه اجمالی و دستورالعمل ایمنی مختصری در محل دید افراد نصب گردد. در این دستورالعمل باید به طور صریح نوشته شود که دخالت اشخاص غیر از متصدیان برق در امر تعمیر و یا به کار بردن وسائل ممنوع است و در مورد تاسیسات برق ماده 219 باید قید شود که دست زدن بقسمتهای فلزی شبکه خطرناک و اکیداً ممنوع است و همچنین دستورالعملی برای نجات اشخاص برق گرفته تهیه و بدیوار نصب کنند.

ماده 240- هر یک از پذیرگاههای داخل معدن باید به وسیله تلفن و یا وسایل ارتباطی دیگر با مرکز نیرو یا پست مرکزی ترانسفورماتور خارج معدن در ارتباط باشد.

ماده 241- کابلهای مسلح و کابلهای با روپوش فلزی باید به طوری بدیواره گالری‌ها نصب گردد که در اثر وزن خود پاره نشده و بوسائل دیگر برخورد نکند.

ماده 242- روپوش فلزی کابل باید بسیم اتصال بزمین وصل باشد مگر آنکه این روپوش به جای محافظ به کار رفته باشد که در این صورت باید بیک رله اتصال زمین مربوط گردد.

ماده 243- تمام قسمتهای شبکه غیرثابت باید در آخر هر نوبت کار به طور مطمئنی از برق جدا گردد.

ماده 244- کلیه تعمیرات روی کابل ها باید در خارج معدن انجام گیرد.

ماده 245- در چاه‌ها و گالری‌های خروج هوا و محلهای مرطوب باید آرماتور کابل به وسیله روپوش نسوز و مقاوم در مقابل رطوبت محفوظ گردد.

ماده 246- تابلوهای تقسیم برق باید از مواد نسوز و مقاوم درمقابل رطوبت ساخته و به طریقی نصب شود که در معرض چکیدن آب نباشد.

ماده 247- لوکوموتیو و واگنهای حمل و نقل در معادن نمی‌توانند از ولتاژ بیشتر از 600 ولت استفاده نمایند.

ماده 248- سیم یا سیمهای تغذیه الکتریکی به لوکوموتیوهای برقی باید به طریقی نصب شوند که احتمال پاره شدن و یا تولید حریق در چوب بست‌ها و یا برق گرفتگی اشخاص وجود نداشته باشد.

ماده 249- کلیه لوله ها و آرماتورها و مفتولهای فلزی - علائم مکانیکی باید از نظر ایمنی در فاصله های مناسب به ریلها اتصال الکتریکی داشته باشند.

ماده 250- هرگاه ارتفاع سیم برق رسانی به لکوموتیو از ریل کمتر از 20/2 متر باشد باید هنگام عبور و مرور اشخاص جریان برق قطع گردد.

ماده 251- اطاقک راننده در لکوموتیوهای الکتریکی که از سیم لخت برق میگیرد باید مسقف بوده و پایه شانه اتصال برق عایق بندی شده باشد تا احتمال برق گرفتگی راننده وجود نداشته باشد.

ماده 252- تمام قسمتهای لکوموتیو که جریان برق از آن عبور میکند باید به وسیله پوشش محکم و عایقی محفوظ شده باشد.

ماده 253- برای انجام هرگونه تغییر در شبکه انتقال برق به لکوموتیو و یا در لکوموتیو اعم از تعمیر قسمتهای الکتریکی و یا مکانیکی باید قبلا جریان برق قطع شود.

ماده 254- شبکه مخصوص علائم برقی باید با جریان برق با ولتاژ کمتر از 20 ولت کار کند.

ماده 255- سیم‌های شبکه علائم باید طوری نصب گردد که مدار کوتاه (اتصالی) ایجاد نشود در شبکه علائم باید طوری نصب گردد که مدار کوتاه (اتصالی) ایجاد نشود در شبکه علائم فقط برای قسمت‌های خنثی (نول) میتوان از سیمهای بدون روپوش استفاده کرد.

ماده 256- کلیه تجهیزات الکتریکی واقع در یک بخش معدن به منزله یک قسمت مستقل تلقی شده و برای اتصال بزمین باید برابر ماده 207 عمل شود.

ماده 257- برای استفاده از برق با فشار الکتریکی (ولتاژ) 30 تا 600 ولت در درون معدن باید کابلهای با پوشش لاستیکی و عایق و مقاوم به کار برده شود.

ماده 258- در چاه برای استفاده از برق با فشار الکتریکی بیش از 600 ولت و همچنین انتقال برق حتی با فشار الکتریکی کمتر از 600 ولت باید کابل مسلح و با مشخصات موضوع ماده 257 باشد (به استثنای سیمهای برق رسانی لکوموتیوهای برقی که تابع مقررات خاصی هستند).

ه- - مواد اضافی در مورد استفاده برق در معادن دارای گریز و یا گرد ذغال

ماده 259- در معادن دارای گریز و یا گرد ذغال فقط تاسیسات زیر را میتوان به طور ثابت برقرار کرد:
الف - کابلهای مسلح در راههائیکه دارای وسیله نگاهداری مطمئن و سالم بوده و جریان کافی هوا برقرار و عیار گریز و در آنها از صدی یک تجاوز نکند.
ب - سیم‌های ساده روپوش داری که در لوله‌های فلزی با عایقی داخلی قرار داشته باشد مشروط بر آنکه هوای کافی و منظم در اطراف لوله در جریان بوده و عیار گریز و بسیار کم باشد.
ج - دستگاهها و موتورهائی که در مقابل گریز و بی خطر تشخیص داده شده مشروط بر اینکه در محل استقرار آنها هوا به طور به طور منظم عبور کرده و عیار گریز و کم باشد.

ماده 260- هوای معدن باید طوری جریان داشته باشد که تمام تاسیسات برق بخوبی تهویه گردد.

ماده 261- هرگاه تمام و یا قسمتی از تاسیسات برق در مسیر راههای عمومی واقع شده باشد باید همه روزه کیفیت هوای ورودی بآن راه را از حیث مقدار گریز و بررسی نمود به طوریکه عیار گریز و از نیم درصد (5 در هزار) تجاوز نکند و به علاوه ترتیبی داده شود که ورود ناگهانی مقدار زیادی گریز و امکان پذیر نباشد.

ماده 262- به استثنای لکوموتیو برقی و وسائط نقلیه ای که در ماده بعد گفته میشود سایر وسایل برقی که در کارگاهها مورد استفاده قرار میگیرند باید ضد گریز و باشند.

ماده 263- لکوموتیو و سایر وسائط نقلیه برقی باید ایمن در مقابل گریز و (ضد گریزو) باشد و تحت شرایط گفته شده در ماده 259 به کار برده شود و در استفاده از سایر انواع لکوموتیو و وسایل نقلیه برقی حتی آنهائیکه از سیم هوایی بدون روپوش تغذیه میشوند علاوه بر رعایت ماده 259 رعایت ماده 261 نیز لازم‌الاجراء است.

ماده 264- در معادنی که دارای تصاعد آنی گریز و میباشند نصب و به کار بردن تاسیسات برق ممنوع است در این قبیل معادن میتوان از چراغ اطمینان برقی و آتشباری با برق به وسیله آتش کن برقی ایمنی استفاده نمود.

ماده 265- متصدیان مربوط باید دستگاههای ضدگریز و برقی را حداقل روزی یکبار بازدید و بررسی کنند و هر هفته یکبار نیز متخصص برق آنها را بازدید و در صورت لزوم تعمیر کند.

ماده 266- تعمیر و یا بازکردن روپوش وسائل برقی ضد گریز و باید فقط توسط متخصص مربوطه انجام گیرد. این وسایل باید به طریقی بسته شده باشد که به وسیله آچار و یا ابزار معمولی نتوان آنها را باز کرد.

ماده 267- هوای محلها و راهها و گالریها و کارگاههای استخراج که در آن تاسیسات برق وجود دارد باید لااقل در هر نوبت کار دوبار بازرسی شود و در موارد زیر باید فوراً جریان برق قطع گردد:
الف - هرگاه عیار گریزو یک درصد و یا بیشتر باشد.
ب - در ناحیه ایکه در اثر ریزش (آوار) احتمال معیوب شدن تاسیسات برق و یا رسیدن گریزو بتاسیسات برق وجود داشته باشد.
ج - در هر قسمتی که یکی از شرایط استفاده از برق که در این فصل ذکر شده از بین رفته باشد.

ماده 268- برقرار کردن مجدد برق باید منحصراً به وسیله متصدی مربوطه انجام گردد.

ماده 269- هرگونه تعمیرات و تغییرات در تاسیسات برق باید توسط مسئول مربوط در دفتر مخصوص ثبت گردد.

ماده 270- بهره بردار موظف است نقشه تکمیل شده تاسیسات برق را همیشه در سر معدن نگاهداری نماید.

فصل نهم - آسانسورها و بالابرها

ماده 271- ساختمان آسانسورها و بالابرها و امثال آن باید:
1 - هدایت شده باشند.
2 - سقوط اشیاء از داخل آنها ممکن نباشد.
3 - بار داخل آنها بی حرکت بماند.

تبصره - آسانسور باید طوری بارگیری شود که بار از دیواره‌های جانبی آن بیرون نزند.

ماده 272- آسانسور و بالابرهائی که برای حمل اشخاص به کار برده میشود باید دارای سرپناه و ترمز و پاراشوت بوده و به علاوه دستگاه محرکه آنها مجهز به وسیله خودکار تنظیم کننده سرعت باشد. ضمناً پلاک نشان دهنده ظرفیت سرنشینهای این وسائل باید به طور آشکار در محل مناسبی نصب گردد ظرفیت مذکور باید حداکثر برابر با ظرفیت باری باشد که با این وسائل میتوان حمل کرد.

ماده 273- ماشینهای چرخ چاه باید دارای ترمزی باشد که درصورت لزوم بتواند کابل را بی حرکت کند و اگر چرخ چاه دستی باشد باید دارای وسیله ای باشد که آن را از گردش در جهت مخالف بازدارد به علاوه اگر چرخ چاه در ماشینهایی که برای حمل اشخاص به کار میرود قابل جدا کردن از موتور باشد باید دارای ضامن مخصوصی باشد که از بروز هرگونه خطر جلوگیری کند.

ماده 274- ماشینهای چرخ چاه باید مجهز بدو دستگاه ترمز جداگانه باشد (ترمز عادی و ترمز ایمنی) به طوریکه هر یک از این ترمزها قادر به توقف ماشین باشد. کفش این ترمزها ممکن است مشترک باشد ولی وسایل فرمان ها باید کاملا مجزا و در دسترس متصدی ماشین قرار گیرد و باید حداقل یکی از ترمزها از نوع وزنه ای باشد و همچنین حداقل یکی از آنها در صورت قطع شدن نیروی محرکه چرخ چاه را متوقف کند.

ماده 275- در ماشینهایی که دارای جعبه دنده میباشد باید با یکی از ترمزها بتوان مستقیماً چرخ چاه را متوقف کرد.

ماده 276- ترمز ایمنی باید به نحوی باشد که در هر یک از موارد زیر به طور خود کار وارد عمل گردد:
الف - هرگاه اطاقک آسانسور از چاه خارج و به قرقره‌ها نزدیک شود.
ب - هرگاه سرعت حرکت در نزدیکی پذیرگاه مقصد ار 5/1 متر در ثانیه کمتر نشود.

ماده 277- باید وسیله ای وجود داشته باشد که‌هم زمان با به کار افتادن ترمز ایمنی برق ماشین را به طور خودکار قطع کند.

ماده 278- ماشین‌های استخراج که سرعت آنها تا 6 متر در ثانیه است و آسانسور متصل بآن که برای حمل اشخاص هم به کار برده میشود باید مجهز به وسیله نشان دهنده موقعیت اطاقک آسانسور در چاه باشد و به علاوه بتواند با علامت صدادار نزدیک شدن آن را به پذیرگاه اعلام کند و ماشینهائیکه سرعت حرکت آنها از شش متر در ثانیه بیشتر است باید مجهز به وسایل زیر نیز باشد:
الف - وسیله ایکه ترمزها را بنرمی وارد عمل کند.
ب - وسیله محدود کردن سرعت به میزانیکه معمولا عمل میکند.
ج - دستگاه ثبت کننده سرعت.
هنگام حمل اشخاص باید علائم مخصوص در پذیرگاهها روشن شود و به طور واضح حمل مسافر را اعلام نماید.

ماده 279- جنس کابل باید مناسب با شرایط محیط کار باشد و در مقابل عواملی از قبیل اسید و غیره مقاوم باشد.

ماده 280- هنگام تحویل گرفتن هر کابل نو با بد قطعه ای بطول 4 متر از آن را برید و برای آزمایشات مقایسه ای در محل خشکی نگاهداری کنند.

ماده 281- مقاومت کابل نو (در مقابل پاره شدن) را هنگام تحویل گرفتن از طریق آزمایش خود کابل و یا آزمایش تمام عنصرهای آن تعیین میکنند و در ضمن اضافه شدن طول کابل قبل از پاره شدن را هم تعیین میکنند و در هرحال باید هر یک از عنصرهای کابل را از حیث کشش و خمش و پیچش نیز آزمایش کنند.

ماده 282- کابلهائی که علاوه بر بارکشی برای حمل اشخاص نیز به کار برده میشود در سال اول کار هر سه ماه یکمرتبه و در سال بعد هر دو ماه یک مرتبه باید به اندازه 2 متر از پائین آن بریده و آزمایش شود تمامی بار مفید و بار مرده و مجموعه وسیله باربری نباید از یک ششم مقاومت کابل تجاوز کند ولی اگر عمق چاه بیش از 500 متر باشد برای هر یکصد متر اضافی میتوان یکدهم از این ضریب را کسر کرد و در هر حال وزن مذکور از یک پنجم مقاومت کل کابل نبایستی تجاوز کند.

تبصره - کابلهای مخصوص قرقره‌های کپ (نوع و چرخ چاه) از شمول این ماده مستثنی میگردد. ضریب اطمینان آنها باید برای عمق کمتر از 500 متر 7 و برای عمق‌های بیش از 500 متر 6 در نظر گرفته شود و اگر این کابل برای حمل اشخاص هم به کار برده میشود مدت استفاده از آن نباید از دو سال تجاوز کند.

ماده 283- کابل نو آسانسوریکه برای حمل افراد در نظر گرفته میشود بایستی قبل از استفاده حمل افراد حداقل بیست سرویس باربری با حداکثر ظرفیت به وسیله آن انجام شده باشد و همچنین پس از هر آزمایش سه ماهه یا دو ماهه باید حداقل 4 سرویس و قبل از شروع به کار روزانه حداقل یک سرویس باربری با آن با حداکثر ظرفیت انجام دهند.

ماده 284- بهره بردار موظف است همواره یک کابل واجد شرایط به عنوان ذخیره در سر معدن آماده داشته باشد.

ماده 285- پستها و اتصالیهای مربوط به کابلها بایستی دارای مقاومت کافی که برای اینگونه وسایل لازم است باشد.

تبصره 1- بهره بردار موظف است همواره یک سری پست مربوط به کابل در سر معدن آماده داشته باشد.

تبصره 2- مدت کار پست‌ها و اتصالیها نباید از ده سال تجاوز کند.

ماده 286- تمام قسمتهای مربوط به دستگاه باربری در چاه از قبیل کابل، ماشین‌ها، ترمزها و پاراشوت‌ها را باید همه روزه بازرسی کنند و هر هفته یک مرتبه دستگاههای ایمنی مربوطه (پاراشوت ترمز) آزمایش کنند و همچنین هر ماه یکمرتبه قسمتهای حساس از قبیل اتصالیها و قرقره‌ها از وجود روغن اضافی پاک شود.

ماده 287- کلیه بازرسیها و آزمایشهای کابل و وسایل باربری مربوطه باید توسط اشخاص و سازمانهای صلاحیت دار با روشهای فنی معتبر انجام گیرد.

ماده 288- هرگاه پس از هر آزمایش مشاهده شود که تقلیل قابل ملاحظه ای در مقاومت کابل حاصل شده و یا بیش از ده درصد عنصرهای مشهود آن در طول سه گام پاره شده باشد و یا تغییر محسوسی در شکل ظاهری کابل از نظر خوردگی یا سائیدگی یا تقلیل قطر و یا بازشدن پیچش آن حاصل شده باشد آن کابل باید تعویض گردد.

ماده 289 - در هر معدن که باربری از طریق چاه با وسایل بالابر انجام میگیرد بهره بردار موظف است دفتری برای ثبت موارد زیر در سر معدن اختصاص دهد:
الف: نام و نشانی کارخانه سازنده کابل و وسایل مربوطه.
ب - مشخصات کابل و نوع سیمهای به کار برده شده در ساختمان آن و نتیجه آزمایش‌های انجام شده در باره کابل نو و محاسبه مقاومت کل کابل و همچنین نتیجه آزمایشهائیکه بر طبق مقررات مواد 280 و 281 و 282 انجام میشود.
ج: تاریخ شروع استفاده از کابل و نوع باربری آن.
د: وزن مرده کلیه وسائلی که کابل متحمل میشود بانضمام وزن خود کابل و همچنین حداکثر وزن باریکه حمل میشود.
ه-: تاریخ و نوع تعمیرات و سروته کردن کابل.
و: تاریخ و علت خارج کردن کابل از سرویس.
ز: مقدار عملکرد کابل در حرکت بطرف پائین و در حرکت بالا و میزان تن کیلومتر انجام شده.

فصل دهم - ایمنی و نجات و کمکهای اولیه

ماده 290- در داخل و خارج هر معدن باید به تعداد کافی وسایل آتش نشانی در نقاطیکه احتمال آتش سوزی میرود علاوه بر محلهائیکه در این آیین نامه در فصول مختلف پیش بینی شده وجود داشته باشد.

ماده 291- در هر معدن باید حداقل وسایل نجات و کمکهای اولیه از قبیل برانکار - جعبه کمکهای اولیه با داروی مورد نیاز درمحل مناسبی که دسترسی فوری کارگران در مواقع ضروری بآنها میسر باشد موجود باشد و بر حسب اهمیت معدن و تعداد کارگران و سایل ضروری دیگری که برای کمک و نجات کارگران لازم است باید طبق نظر بازرس کار تعیین شود و بهره بردار موظف است کلیه آنها را آماده و در معدن در محلهای مناسب آماده استفاده نگاه دارد.

تبصره - کلیه دستگاههای آتش نشانی معدن و همچنین کلیه وسایل نجات و کمکهای اولیه باید مرتباً بازدید و مورد آزمایش قرارگیرد تا همیشه برای استفاده آماده باشد.

ماده 292- در هر معدن از هر گروه کارگر که با هم کار میکنند باید حداقل یکنفر طریقه استفاده از وسایل کمکهای اولیه را بداند.

ماده 293- در معدن ذغال که تعداد کل کارگران آن از 300 نفر بیشتر باشد و در سایر معادن که تعداد کل کارگران آن از 500 نفر بیشتر باشد بهره بردار موظف است یک نفر شخص صلاحیتدار به عنوان مسئول ایمنی و نجات انتخاب نماید. وظیفه شخص مذکور منحصراً رسیدگی بامور ایمنی و نجات میباشد.

ماده 294- در معادن گرز و دارو گرد ذغال دار و معادنیکه تعداد کارگران در هر نوبت کار بیش از 50 نفر باشد باید حداقل یک گروه نجات مرکب از پنج نفر وجود داشته باشد.

تبصره - علاوه بر پنج نفر افراد گروه نجات باید چند نفر از کارگران نیز تعلیمات لازم را دیده باشند تا در صورت لزوم جانشین افراد گروه نجات گردند.

ماده 295- افراد گروه نجات باید از بین کارگران شاغل مجرب که دارای استعداد جسمانی کافی بوده و دسترسی بآنها در هر موقع امکان پذیر باشد تعلیمات لازم را فرا گرفته و لااقل ماهی یکبار تمرینهای لازم را به عمل آورند.

ماده 296- گروه نجات با نظر بازرس کار و برحسب ضرورت باید مجهز بدستگاه های تنفسی انفرادی و وسائل لازم دیگر از قبیل دستگاههای اندازه گیری گاز گریزو - اکسید دو کربن و برانکار و غیره باشند این دستگاهها باید مرتباً و در فواصل مناسب بازدید و آزمایش شده به طوریکه همیشه برای استفاده آماده باشند.

ماده 297- افراد گروه نجات باید هر سال دو بار مورد معاینه پزشکی قرار گیرند تا در صورتی که واجد شرایط نباشند از گروه نجات خارج شده و کسان دیگر به جای آنها انتخاب گردند.

ماده 298- مسئول معدن موظف است فرم‌های مربوط به حوادث ناشی از کار و همچنین بیماریهای حرفه ای را که از طرف وزارت کار در اختیار آنها گذاشته میشود مرتباً تکمیل نموده و دو نسخه از آن را به نزدیکترین اداره کار و امور اجتماعی و سازمان تامین اجتماعی ناحیه مربوطه ارسال دارد.

این آیین نامه مشتمل بر 10 فصل و 298 ماده به استناد ماده 47 قانون کار در چهار صدو پنجاه و هشتمین جلسه شورای عالی حفاظت فنی مورخ 18/ 6/ 54 به تصویب نهایی رسیده و پس از نشر در روزنامه رسمی کشور در سراسر مملکت قابل اجرا است.

وزارت کار و امور اجتماعی

دریافت فایل پی‌دی‌اف