تاریخ دادنامه قطعی: 1394/10/13
شماره دادنامه قطعی: ---
پیام: دردعوی طلاق از ناحیه زوجه که به استناد تخلف زوج از شرط ضمن عقد مربوط به اعتیاد مطرح شده است، به صرف اثبات اعتیاد زوج پس از عقد، وکالت زوجه در طلاق خودش محقق میشود و ترک اعتیاد بعدی زوج موجب اسقاط حق ایجاد شده برای زوجه نیست.
شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- تاریخ: 1394/10/13
خلاصه جریان پرونده
آقای ح. ع. دشتی در تاریخ 92/9/19 دادخواستی با وکالت خانم مرضیه صالحی به طرفیت خانم ر. ج. به خواسته الزام خوانده به تمکین تقدیم نموده و متقابلا خانم ر. ج. در تاریخ 92/11/21 دادخواستی به طرفیت همسرش آقای ح. ع. دشتی به خواسته طلاق تقدیم نموده که شعبه پنجم دادگاه عمومی شهرکرد تحت پرونده شماره 92/1042 عهده دار رسیدگی به صورت توامان میشود. زوجه در دادخواست تقدیمی توضیح داده که به موجب سند رسمی ازدواج شماره 10682 مورخ 91/4/15 دفتر ازدواج شماره 76 حوزه ثبتی شهرکرد با صداقیه 500 سکه بهار آزادی و هزینه سفر حج عمره به عقد دائمی و رسمی زوج درآمده ام. پس از ازدواج متوجه شدم که زوج اعتیاد به مواد مخدر و روان گردان دارد. چندین بار اقدام به ترک اعتیاد نموده ولی موفق نبوده است. ضمن اینکه بر خلاف ادعایش مشخص گردید سرباز فراری است و دارای سوابق کیفری متعدد میباشد. در طی این مدت با بنده بدرفتاری و بدزبانی داشته و حتی مرا مورد ضرب و شتم قرار داده و با تهدید وارعاب قصد داشته برای تهیه مواد از من پول بگیرد. لذا با توجه به اعتیاد و سوء رفتار زوج و عدم پرداخت نفقه و رها نمودن بنده در منزل پدرم تفاضای رسیدگی و صدور حکم طلاق دارم. به ضمیمه دادخواست تصویر گواهی شرکت سادات طب سپاهان ارائه شده که طی آن اعلام شده زوج در تاریخ 91/6/13 در مرکز ترک اعتیاد سادات اصفهان شروع به ترک اعتیاد با متادون کرده و ازتاریخ 92/3/11 دیگر در این مرکز حاضر نشده است و طول درمان خود را جهت ترک اعتیاد به پایان نرسانده است. اولین جلسه رسیدگی دادگاه به تاریخ 93/2/1 با حضور زوجین و وکلای آنها تشکیل میگردد وکیل زوج اظهار میدارد خواسته اصلی همان الزام زوجه به تمکین است. آقای کورش صابری به وکالت از زوجه اظهار میدارد زوجه بخاطر نداشتن تامین مالی و جانی حاضر به تمکین نیست و متقابلا خواستار طلاق است زیرا زوج از بندهای 1 و 2 و 7 شروط ضمن عقد تخلف نموده است. زوجین در تاریخ 91/4/15 عقد نمودهاند ولی ازدواج رسمی نکرده اند. رابطه زناشویی داشته اند ولی تاکنون زندگی مشترک خود را شروع نکرده اند زیرا موجبات آن فراهم نشده است. زوج تاکنون منزل تهیه نکرده و مراسم عروسی برگزار نشده است. زوج نفقه نمی پردازد. پرونده نفقه درشعبه --- دادگاه عمومی شهرکرد تحت رسیدگی است. برای اثبات سوء رفتار زوج شهود داریم زوج همسرش را متهم به جعل و استفاده از سند مجعول کرده ولی قرار منع تعقیب صادر شده و همین امر مصداق بارز سوء معاشرت زوج است زیرا اگر قصد زندگی داشت هرگز چنین اتهامی به زوجه وارد نمی نمود. برای اثبات اعتیاد زوج گواهی ارائه شده است. ضمن اینکه دادگاه میتواند زوج را به پزشکی قانونی معرفی کند. شهود برای اعتیاد داریم. زوجه حاضر است در قبال طلاق یک سکه ازمهریه اش را بذل نماید. وکیل زوج اظهار میدارد پرونده نفقه منتهی به صدور رای نشده است در بند یک شروط ضمن عقد قید شده که امکان الزام زوج به تادیه نفقه فراهم نباشد در حالی که هنوز حکمی صادر نشده است اگر زوج محکوم شود حتما پرداخت می کند. جعل زمانی مطرح شد که بین زوجین اختلاف ایجاد شد. یعنی وقتی زوجه مهریه و نفقه مطالبه کرد زوج نیز اقدام به طرح شکایت جعل نمود. زوجه در تاریخ 92/4/12 و 92/4/16 و 92/4/17 نامه های عاشقانه برای زوج نوشته که تصاویر آنها تقدیم میشود. در خصوص ایراد ضرب و شتم نیز تا کنون حکمی صادر نشده است. در خصوص اعتیاد نیز زوج در هنگام خواستگاری و عقد توسط مادر و دائی و خواهرش مراتب اعتیاد زوج را به اطلاع خانواده زوجه رسانده اند یعنی قبل ازعقد معتاد بوده و خانواده زوجه مطلع بوده اند. بعد ازعقد نیز ترک کرده و زوج حاضر است به پزشکی قانونی اعزام شود. درمدارک تقدیمی قید شده که زوج با حضور زوجه قبل از عقد نکاح برای مشاوره بعد از ترک اعتیاد رفته اند و در تاریخ 92/6/4 زوج در آزمایشگاه مرکزی شهرکرد به همراه همسرش حاضر شده و آزمایش اعتیاد داده که پاسخ منفی بوده است وکیل زوجه اظهار میدارد پرونده نفقه در مرحله کارشناسی است و قطعا زوج محکوم میشود. در مورد اتهام جعل حتی اگر پس از مطالبه مهریه باشد مصداق بارز سوء رفتار زوج است. نامه های عاشقانه موید حسن نیت و علاقه زوجه به زندگی بوده که با توجه به وعده های دروغین زوج تبدیل به نفرت شده است. در مورد سوء رفتار زوج و ایراد ضرب و شتم شهود داریم. در این مرحله دادگاه مبادرت به صدور قرار ارجاع امر به داوری نموده که پس از تعیین داوران و طی تشریفات، نظر آنها که مفادا حکایت ازعدم توفیق در برقراری صلح و سازش بین زوجین دارد، ارائه میشود. در جلسه بعدی رسیدگی دادگاه به تاریخ 93/4/17 شهادت دو نفر از شهود زوجه استماع میگردد. آقای عباس ج. داور زوجه اظهار میدارد در وسایل زوج متادون دیده ام. نامه ترک اعتیاد دارد. دکترش گفت که زوج معتاد بوده و تحت درمان بوده ولی درمان را به پایان نرسانده است. در مورد کتک کاری یک بار سر و صدای خواهرم را شنیدم و زوج در حالی که از خانه بیرون می رفت فحاشی می کرد. برایش در هلال احمر کار پیدا کردم ولی متوجه شدم سرباز فراری است آقای حمید فتح الهی شوهر خواهر زوجه می گوید شنیده ام زوج متادون مصرف می کند. خودم چیزی ندیده ام. یکی دو بار شاهد بحث تلفنی زوجین بوده ام. از خانمش به زور پول می گرفت. زوجه نیز در جلسه حضور دارد و اظهار میدارد دو شاهد دیگر دارم. جلسه بعدی رسیدگی دادگاه به تاریخ 93/6/4 با حضور زوجین و وکلای آنها تشکیل میگردد وکیل زوج اظهار میدارد شهود داریم که ثابت می کند زوجه و خانواده اش قبل از عقد در جریان معتاد بودن زوج بوده اند البته زوج پس ازعقد ترک کرده و حاضر است آزمایش بدهد. دراین جلسه شهادت سه نفر از شهود زوج استماع میگردد. خانم سکینه مردانی مادر زوج اظهار میدارد در جلسه خواستگاری و قبل از عقد به اطلاع زوجه و والدین وی رساندیم که پسرمان معتاد است. مادر زوجه بما گفت می خواهم به پسرتان دختر بدهم و او را ترک نیز بدهم آقای پرویز مردانی دائی زوج می گوید زوجه نوه خاله ام میباشد و خودم به مادر زوجه گفتم حواستان باشد که زوج معتاد است و گویا چند ماهی است که ترک کرده است. آقای علی علیمردانی پسر خاله زوج اظهار میدارد با زوجه نسبت فامیلی داریم. قبل از عقد نکاح طرفین حدود هفت سال قبل در مراسم فوت مادر بزرگم دیدم که زوج با مادر زوجه موا دمخدر می کشیدند وقبل ازعقد دائی ام به خانواده زوجه گفته بود که زوج اعتیاد دارد در جلسه بعدی رسیدگی دادگاه به تاریخ 93/7/1 شهادت چهار نفر از شهود زوجه یعنی مادر و سه برادر زوجه استماع میشود. شهود اجمالا بیان داشته اند کدام فرد عاقلی حاضر است دخترش را به فرد معتاد بدهد. قبل از عقد هیچ اطلاعی از اعتیاد زوج نداشته ایم. خانواده ما ده نفرند که چهار نفر از آنها دارای مدرک دکترا هستند یکی از برادران زوجه مدیر گروه حقوقی دانشگاه تهران و دیگری پزشک متخصص است. خواهران همگی فوق لیسانس دارند. دادگاه از وکیل زوجه می خواهد نتیجه پرونده مربوط به نفقه را اعلام دارد. وکیل در پاسخ نظریه کارشناس را ارائه داده و اضافه نموده زوج بخاطر اطاله دادرسی به این نظریه اعتراض نموده و پرونده منتهی به صدور حکم نشده است در نظریه کارشناسی زوج بابت نفقه معوقه زوجه از تاریخ 91/4/15 تا 93/5/31 مبلغ 40/090/000 ریال تعیین نموده است. دادگاه ختم دادرسی را اعلام و با توجه به محتویات پرونده و اظهارات طرفین و احراز رابطه زوجیت و اینکه مساعی دادگاه و داوران در جهت ایجاد صلح و سازش مفید و موثر واقع نگردیده و زوجه و وکیل وی با اشاره به سوء رفتار زوج و عدم پرداخت نفقه و اعتیاد زوج به مواد مخدر مدعی تخلف زوج از بندهای 1 و 2 و 7 شروط ضمن عقد گردیده و سپس طی لایحه مورخ 93/9/12 از شرط عدم پرداخت نفقه عدول نموده ونظر به اینکه حسب اظهارات شهود زوج، اعتیاد وی قبل از عقد به اطلاع زوجه رسانده شده و مدارک پزشکی ارائه شده نیز حاکی از اطلاع خانواده زوجه از اعتیاد زوج میباشد و اظهارات شهود زوجه نیز دلالت بر سوء رفتار زوج ندارد. ضمن اینکه زوجین هنوز زندگی مشترک خود را شروع نکرده اند. لذا ادعای زوجه را وارد ندانسته وطی دادنامه شماره --- مورخ 93/10/6 حکم به بطلان دعوی زوجه صادر و در خصوص دادخواست زوج به خواسته الزام زوجه به تمکین نیز ادعای زوج را وارد دانسته و زوجه را به انجام تمکین عام و خاص از زوج محکوم مینماید. پس از ابلاغ این رای به وکیل زوجه، نامبرده مبادرت به تجدیدنظرخواهی نموده و در لایحه خود توضیح داده زوجه در تاریخ 91/4/15 به عقد دائمی زوج درآمده ولی زوج اعتیاد و سوء رفتار داشته و مراسم عروسی برگزار نکرده و شکایت کیفری علیه زوجه دائر بر جعل و استفاده از سند مجعول طرح نموده که قرار منع تعقیب زوجه صادر شده و از طرفی شکایت کیفری علیه والدین زوجه مبنی بر افتراء و سرقت تقدیم نموده است که این اقدامات بیانگر علاقه زوج به همسرش یا قصد وی برای زندگی مشترک نیست. زوج اقرار به اعتیاد خود نموده است. کدام خانواده حاضر است در صورت اطلاع داشتن دخترش را به یک معتاد بدهد. آقای فرزین فدایی و خانم مرضیه صالحی به وکالت از زوج طی لایحه ای به موارد مطروحه در لایحه تجدیدنظرخواه پاسخ می دهند. شعبه چهارم دادگاه تجدیدنظر استان چهار محال و بختیاری به موضوع رسیدگی و بدوا در جلسه رسیدگی مورخ 94/3/3 مقرر میدارد پرونده به دادگاه بدوی اعاده تا نسبت به معرفی زوج به پزشکی قانونی جهت آزمایش اعتیاد و تحقیقات بیشتر در خصوص نوع اعتیاد زوج و اطلاع داشتن زوجه از مصرف سایر مواد اقدام نماید. دادگاه بدوی زوج را به پزشکی قانونی معرفی مینماید. پاسخ شماره 2478 مورخ 94/3/24 پزشکی قانونی حاکی از عدم اعتیاد زوج میباشد. دادگاه تجدیدنظر ختم دادرسی را اعلام و طی دادنامه شماره --- مورخ 94/4/23 رای تجدیدنظرخواسته را تایید نموده است. این رای در تاریخ 94/6/1 به زوجه ابلاغ گردیده و نامبرده ظرف مهلت مقرر قانونی اعتراض و دادخواست فرجامی خود را نسبت به دادنامه اخیر تقدیم نموده که پس از ثبت و تبادل لوایح جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع شده است. گزارش پرونده و لایحه فرجامی هنگام شور قرائت میشود. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای مسعود کریمپور نطنزی عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد:
هشتم دیوانعالی کشورفرجامخواهی خانم ر. ج. نسبت به دادنامه شماره --- مورخ 94/4/23 شعبه چهارم دادگاه تجدیدنظر استان چهار محال بختیاری که در مقام تایید دادنامه شماره --- مورخ 93/10/6 شعبه پنجم دادگاه عمومی شهرکرد اصدار گردیده و متضمن حکم بر بطلان دعوی زوجه فرجامخواه به خواسته طلاق است، وارد و موجه به نظر میرسد. زیرا زوجه و وکیل وی در دادخواست تقدیمی و مراحل دادرسی و لوایح ارائه شده با اشاره به سوء رفتار زوج و اعتیاد وی به مواد مخدر از نوع تریاک و هروئین و شیشه و عدم پرداخت نفقه و عدم برگزاری مراسم عرفی عروسی وعدم تهیه مسکن برای شروع زندگی مشترک مدعی تخلف زوج از بندهای 1 و 2 و 7 شروط ضمن عقدگردیده و محکمه با توجه به محتویات پرونده و اظهارات و مدافعات طرفین و اخذ نظریه داوران و استماع شهادت شهود با این استدلال که زوجه و خانواده اش قبل ازعقد از اعتیاد زوج مطلع بوده اند و زوجه دلیلی بر سوء رفتار زوج ارائه ننموده و در مورد پرداخت نفقه حکمی صادر نشده و زوجه از این ادعا عدول نموده و زوجین زندگی مشترک خود را شروع نکرده اند ادعای خواهان را وارد ندانسته وحکم بر بطلان دعوی زوجه به خواسته طلاق و الزام زوجه به تمکین صادر نموده است. اولا: حکم فرجامخواسته در قسمت مربوط به تمکین که بر علیه زوجه فرجامخواه صادر شده قابلیت رسیدگی فرجامی ندارد و فرجامخواهی زوجه در این قسمت رد میگردد. ثانیا مستفاد از اظهارات طرفین این است که زوج در هنگام عقد اعتیاد داشته است. زوج صراحتا در جلسه رسیدگی دادگاه به اعتیاد خود اعتراف نموده ولی توجیه نموده که زوجه و خانواده اش از اعتیاد وی مطلع بوده اند. و پس از عقد ترک نموده است. شهود زوج نیز در اظهارات خود اعلام نمودهاند که در هنگام عقد به خانواده زوجه گفته بودیم که زوج معتاد است. یعنی اعتیاد زوج را به زمان عقد نیز تسری داده اند و از واژه زوج قبلا معتاد بوده است استفاده نکرده اند. بر خلاف استنباط دادگاه مدارک پزشکی ارائه شده حاکی از اطلاع خانواده زوجه از اعتیاد زوج آنهم قبل از عقد نیست زیرا عقد در تاریخ 91/4/15 صورت گرفته ولی گواهی مورخ 92/12/27 کارشناس روان شناسی حاکی از این است که زوج در پائیز سال 91 یعنی چند ماه پس از عقد بهمراه همسرش به واحد درمانی سادات جهت ترک اعتیاد مراجعه نموده است (برگ ردیف 31 پرونده) در گواهی کمپ ترک اعتیاد سادات نیز اعلام شده که زوج در تاریخ 91/6/13 (حدود دو ماه پس از عقد) در مرکز ترک اعتیاد سادات استان اصفهان شروع به درمان ترک اعتیاد با متادون نموده و در تاریخ 92/3/11 به صورت ناخودآگاه دیگر در این مرکز حضور نیافته و طول درمان خود را جهت ترک اعتیاد به پایان نرسانده است (برگ ردیف 15 پرونده). بنابراین صرفنظر از اینکه زوجه از اعتیاد زوج قبل از عقد اطلاعی داشته یا خیر؟ ادامه اعتیاد زوج پس از عقد محرز و مسلم است و با توجه به امضا شروط ضمن عقد توسط زوج به زوجه این وکالت را داده است که در صورت اعتیاد، زوجه حق داشته باشد با استفاده از وکالت تفویضی ناشی از تحقق شرط خود را مطلقه نماید و دراین صورت حتی ترک اعتیاد بعدی زوج موجب ساقط شدن حق ایجاد شده برای زوجه نخواهد بود. ضمن اینکه این اعتیاد بر اساس زندگی خانوادگی خلل وارد ساخته زیرا اولا: پس از گذشت بیش از سه سال از تاریخ عقد زوج اقدامی در جهت برگزاری مرسم عرفی عروسی و تهیه منزل مستقل و شروع زندگی مشترک معمول نداشته است. ثانیا: طی این مدت که باید شیرین ترین ایام زوجین باشد اقدام به طرح شکایات کیفری علیه زوجه مبنی بر جعل و استفاده از سند مجعول و علیه والدین زوجه دائر بر افتراء وسرقت نموده که در هر دو مورد قرار منع تعقیب صادر شده است ثالثا: زوج حتی پس از گذشت 17 ماه از تاریخ عقد که دادخواست تمکین تقدیم نموده در اظهارنامه ضمیمه اعلام نموده که منزل پدری برای سکونت آماده است. یعنی کماکان منزل مستقلی برای شروع زندگی مشترک آماده نکرده ضمن اینکه مشخص نگردیده که آیا زوجه باکره باقی مانده و استفاده از حق حبس داشته است یا خیر؟ بنابراین ضرورت داشت دادگاه با استفاده از اختیارات حاصله از ماده 199 قانون آیین دادرسی مدنی نسبت به انجام تحقیقات پیرامون صحت و سقم ادعای زوجه چه از طریق ارجاع موضوع به واحد مددکاری اجتماعی و یا هر مرجعی که مورد وثوق دادگاه باشد با مراجعه به محل سکونت هر یک از زوجین از همسایگان و اقوام و معتمدین و مطلعین محلی در خصوص وضعیت اخلاقی و رفتاری زوج و سابقه اعتیاد قبلی و فعلی وی به مواد مخدر از هر نوع و همچنین شغل و حرفه مشارالیه و میزان متعارف درآمد ماهانه وی و قدرت و توان ایشان در تامین و پرداخت مخارج یومیه زوجه و نیز علت اختلاف طرفین و مدت مفارقت جسمانی فیمابین تحقیق و بررسی شود زوج از سال 91 تاکنون چه اقدامات مفید و موثری در جهت برگزاری مراسم عروسی و تهیه منزل مستقل و اثاث البیت معمول داشته، همچنین پرونده های کیفری استنادی مطالبه و خلاصه مفید آنها در صورتمجلس قید و آنگاه بر اساس نتایج حاصله از تحقیقات و رسیدگی در موارد مرقوم با لحاظ استمرار اعتیاد زوج پس از عقد به دلالت گواهی کمپ ترک اعتیاد و امکان تحقق بند 7 شروط ضمن عقد مندرج در سند ازدواج که به امضا زوج رسیده رای شایسته انشاء گردد. بنابراین دادنامه فرجامخواسته به لحاظ نقص تحقیقات و رسیدگی مخدوش بوده ومستندا به بند 5 ماده 371 قانون آیین دادرسی مدنی نقض میشود و رسیدگی مجدد به استناد بند الف ماده 401 همان قانون به دادگاه محترم صادر کننده رای منقوض ارجاع میگردد.
شعبه --- دیوان عالی کشور - رئیس و مستشار و عضو معاون
حسن عباسیان - مسعود کریم پورنطنزی - جعفر پوربدخشان