شورای عالی شهرسازی و معماری ایران، به دنبال بررسیها و تصمیمات خود در جلسه 1377/8/18، 1377/9/2، 1377/9/16، 1377/10/7 و 1377/10/14 «الگوی سطح بندی مناطق و مراکز روستایی» و «استاندارد ها و ضوابط ارائه خدمات روستایی کشور» را با توجه به ضرورت ها، اهداف، خط مشیها و روش های مربوطه در سطوح ملی، منطقه ای، ناحیه ای و محلی در جلسه مورخ 1378/10/6، به شرح زیر مورد تصویب قرار داد:
1- مناطق روستایی کشور در سه سطح، حوزه، مجموعه و منظومه روستایی به شرح زیر تعریف و سطح بندی میشوند:
الف : حوزه روستایی؛ اجتماعی از چند آبادی همجوار و مرتبط در قلمرو و جغرافیایی و فرهنگی همگن با عملکردهای بالنسبه همسان با یک کانون جمعیتی برتر را شامل میشود و جمعیت آن (هرحوزه) تا پنج (5) هزار نفر میباشد. مناطق روستایی کشور حدوداً شامل 8000 حوزه روستایی خواهد بود.
ب : مجموعه روستایی؛ تجمعی از چند حوزه روستایی است که به دلایلی بهم پیوسته یا وابسته هستند و حوزه نفوذ کنونی یا آتی یک مرکز برتر روستایی را تشکیل داده و جمعیتی حداکثر تا 12 2 / مجموعه مصوبات شورای عالی شهرسازی و معماری ایران (دهه 70)
هزار نفر را در برمی گیرد. حدوداً 2500 مجموعه روستایی در کل مناطق روستایی کشور پیش بینی میشود.
ج : منظومه روستایی؛ که از تجمع چند مجموعه روستایی شکل میگیرد، وسیع ترین قلمرو جغرافیایی برای عملکرد یکپارچه و پوشش خدماتی در محیط روستایی است که با مرکزیت حداقل یک کانون شهری و یا روستای بزرگ شکل گرفته است. جمعیت منظومه روستایی با توجه به شرایط مختلف بدون احتساب جمعیت شهری و مرکز منظومه بین 20 تا 40 هزار نفر میباشد.
عرصه های روستایی کشور در قالب نواحی طرح کالبدی ملی (85 ناحیه) حدوداً شامل 800 منظومه روستایی خواهد بود.
2- استانداردها و ضوابط خدمات رسانی روستایی؛ براساس سطح بندی یک با آستانه های جمعیتی و فاصله های دسترسی با توجه به محیط های هموار و ناهموار به شرح جدول پیوست تعیین می گردند.
تبصره 1- برای هریک از روستاها و برحسب مورد و با اولویت به مراکز و کانون های جمعیتی برتر«طرح هادی روستایی» طبق ضوابط مصوب شورای عالی شهرسازی و معماری ایران، تهیه و پس از تصویب در مراجع ذیربط به مورد اجرا گذاشته خواهد شد.
تبصره 2- برای فضاها و محیط های روستائی حسب مورد (که ضرورت و محدوده آن درطرح های جامع ناحیه ای تعیین خواهد شد)، طرح ساماندهی فضا و سکونت گاه های روستایی طبق ضوابط مصوب شورای عالی تهیه و پس از تصویب در مرجع ذیربط به مورد اجرا گذاشته خواهدشود.
تبصره 3- تصویب حوزه ها، مجموعه ها و منظومه های روستایی و مراکز آن ها در مناطقی که طرح های مصوب بالادست (طرح توسعه و عمران «جامع» ناحیه ای) وجود ندارد و همچنین تعیین اولویت تامین و استقرار هریک از خدمات و تسهیلات موضوع جدول فوق الذکر، به عهده مرجع تصویب طرح های توسعه و عمران در استان خواهد بود.
تبصره 4- اولویت نحوه سرمایه گذاری و تامین اعتبار برای ایجاد خدمات و تسهیلات موضوع جدول فوق با بخش خصوصی و مردمی است. موارد و نحوه سرمایه گذاری دولتی و مشارکتی در این امور توسط مراجع ذیربط و در چارچوب سیاست های دولت تعیین خواهد شد.
3- درتهیه طرح های توسعه و عمران (جامع) ناحیه ای، دستگاه های تهیه کننده اینگونه طرح ها موظفند الگوی سطح بندی مناطق و مراکز روستایی موضوع این مصوبه را مورد توجه و استفاده قراردهند.
بدیهی است با توجه به مفاد این مصوبه طرح های توسعه و عمران (جامع) ناحیه ای مصوب، توسط وزارت مسکن و شهرسازی مورد بازنگری قرار خواهد گرفت تا به منظور تطبیق طرح های مذکوربا مفاد این مصوبه اصلاحات لازم در آنها به عمل آید.
4- سطح بندی، تعیین مراکز روستایی و خدمات رسانی موضوع این مصوبه تا تهیه و ابلاغ طرح های فرادست شامل طرح های توسعه و عمران (جامع) ناحیه ای و طرح های کالبدی منطقهای، ملاک عمل میباشند.
5- رعایت مفاد این مصوبه در سطح بندی مناطق و مراکز روستایی و استانداردهای خدمات رسانی روستایی برای کلیه دستگاه های ذیربط الزامی است.
6- هرگونه تغییر و اصلاح در الگوی سطح بندی مناطق و مراکز روستایی و استانداردهای خدمات روستایی موضوع این مصوبه به تصویب شورای عالی شهرسازی و معماری ایران خواهدرسید.
7- الگوی تقسیمات فضائی موضوع این مصوبه با رعایت ماده 14 قانون تعاریف، ضوابط و تقسیمات کشوری از مرزهای تقسیماتی مذکور تبعیت خواهد نمود. ضمناً پیشنهاد میشود وزارت کشور با همکاری وزارتخانه های مسکن و شهرسازی و جهاد سازندگی و سازمان برنامه و بودجه در زمینه اصلاح تقسیمات سیاسی کشور، به نحوی اقدام نماید تا نتایج این الگو و دستاوردهای پیشنهادی طرح پایه آمایش سرزمین و سایر طرح های توسعه و عمران ملی، منطقه ای و ناحیه ای و تقسیمات فضائی طرح های مذکور در تقسیمات سیاسی کشور مورد استفاده و توجه قرار گرفته و حداکثرانطباق بین آنها فراهم گردد.
4000/000مجموعه مصوبات شورای عالی شهرسازی و معماری ایران (دهه 70) استانداردها و ضوابط خدمات رسانی در محیط روستایی کشور و نحوه تجهیز مراکز روستایی (1)
| حداکثر فاصله دسترسی (کیلومتر) | آستانه جمعیتی نفر | سطح منطقه روستایی | خدمات | تقسیمات | ||||
| فضاهای ناهموار | فضاهای هموار | فضاهای ناهموار | فضاهای هموار | حوزه | مجموعه | منظومه | ||
| - 5 /2 3 7 - 5 15 - - | - 5 /2 3 10 - 8 20 - - | 1000+ 150+ 1000+ -- - 2500+ -- - 20000+ | 1500+ 200+ 1500+ -- - 3500+ -- - 20000+ | * * * * * * -- - | * * * * * * * * - | * * * * * * * * | مراکز آموزش قبل از دبستان دبستان مدرسه راهنمایی عادی مدرسه راهنمایی مرکزی مدرسه راهنمایی شبانه روزی دبیرستان عادی دبیرستان مرکزی دبیرستان شبانه روزی هنرستان فنی، حرفهای و کشاورزی | آموزشی |
| - | - | - | - | * | * | * | کلاس نهضت سوادآموزی | |
| 3 8 - 8 - - - - - - - - - - - - | 5 12 - 12 - - - - - - - - - - - - | 1000 - 500 6000+ 40000 - - - - - - - - 3000 250+ 250 -100 100- - | 1500 - 600 10000+ 40000 - - - - - - - - 4000 250+ 250 - 100 100- - | * -- * - * * * - - - * - * * * * | * * - * * * * - * * * * * -- - * | - * * * * * * * * * * * * -- - * | خانه بهداشت مرکز بهداشتی - درمانی مرکز بهداشتی درمانی با تسهیلات زایمانی داروخانه مطب جمع آوری و دفع زباله جمع آوری و دفع بهداشتی فاضلاب کشتارگاه بهداشتی صنعتی کشتارگاه بهداشتی سنتی غسالخانه و گورستان بهسازی محیط روستا مجتمع بهزیستی آب آشامیدنی با شبکه انشعاب خصوصی آب آشامیدنی با شیر برداشت متمرکز آب آشامیدنی با منبع بهداشتی حمام عمومی | بهداشتی و درمانی |
مجموعه مصوبات شورای عالی شهرسازی و معماری ایران (دهه 70)5000/000 استانداردها و ضوابط خدمات رسانی در محیط روستایی کشور و نحوه تجهیز مراکز روستایی (2)
| توضیحات | حداکثر فاصله دسترسی (کیلومتر) | آستانه جمعیتی (نفر) | سطح منطقه روستایی | خدمات | تقسیمات | |||
| فضاهای ناهموار | فضاهای هموار | فضاهای ناهموار | فضاهای هموار | حوزه | مجموعه | منظومه | ||
| - - 2 | - - 3 | 100+ 400+ 400+ | 100+ 5000+ 500+ | * - * | * * - | * * - | تامین برق پمپ بنزین جایگاه عرضه موادسوختی | انرژی |
| - - - - - - - - - 3 12 12 15 15 | - - - - - - - - - 5 15 15 20 20 | - - - - - - - 800+ 100- 2500-500 500+ 2500+ 2500-500 5000-1000 | - - - - - - - 1000+ 100- 2500 - 500 500+ 2500+ 2500-500 5000 - 1000 | - - - * * * - * * * * * * * | - * * * - - - * * - * - - * | * * - - - - * * * - * - - - | راه اصلی راه فرعی راه روستایی درجه (1) با رویه آسفالت راه روستایی درجه (1) با رویه شنی راه روستایی درجه (2) با رویه شنی راه روستایی درجه (3) با رویه شنی دفتر شرکت حمل ونقل کالا، بار و مسافر ترمینال وسایل حمل ونقل صندوق پست نمایندگی پست دفتر پست و مخابرات دفتر مستقل پستی دفتر مخابراتی مرکز تلفن | ارتباطات |
6000/000 مجموعه مصوبات شورای عالی شهرسازی و معماری ایران (دهه 70)
استانداردها و ضوابط خدمات رسانی در محیط روستایی کشور و نحوه تجهیز مراکز روستایی (3)
| توضیحات | حداکثر فاصله دسترسی (کیلومتر) | آستانه جمعیتی (نفر) | سطح منطقه روستایی | خدمات | تقسیمات | ||||
| فضاهای ناهموار | فضاهای هموار | فضاهای ناهموار | فضاهای هموار | حوزه | مجموعه | منظومه | |||
| - 8 - 15 15 10 - - - - - | - 12 - 20 20 15 - - - - - | - 4500+ - 15000+ 30000 4500+ - - - - - | - 5000+ - 20000+ 40000 5000+ - - - - - | * - * - - - * * * - * | * * * - - * * * * * * | * * * * * * * * * * * | مسجد و حسینیه کتابخانه عمومی کتابخانه روستایی مجموعه فرهنگی - هنری سینما مجموعه ورزشی امکانات ورزشی روباز بوستان بازی کودکان بوستان مهمانپذیر و سالن پذیرایی انجمن میراث فرهنگی | فرهنگی، مذهبی، ورزشی و گردشگری | |
| 10 - - - - - - 5 - - - - - - | 12 - - - - - - 7 - - - - - - | 10000+ - - - - - - - - - - - - - | 10000+ - - - - - - - - - - - - - | * * * * - * * * * * - - - - | * * * * * * * * * * - - - - | * * * * * * * * * * * * * * | بانک شرکت تعاونی روستایی فروشگاه تعاونی روستایی مرکز خرید وفروش کالا مرکز خدمات روستایی و عشایری دفتر ترویج کشاورزی دفتر ترویج و آموزش روستایی دفتر دامپزشکی و داروخانه دامی دفتر تلقیح مصنوعی و اصلاح نژاد دام تعمیرگاه ماشین آلات کشاورزی و نقلیه مرکز آموزش و ترویج صنایع دستی و خانگی مرکز آموزش فنی و حرفه ای جهاد دهستان خانه سازمانی | مالی، اقتصادی و پشتیبانی تولید | |
مجموعه مصوبات شورای عالی شهرسازی و معماری ایران (دهه 70) 7000/000
استاندارها و ضوابط خدمات رسانی در محیط روستایی کشور و نحوه تجهیز مراکز روستایی (4)
| توضیحات | حداکثر فاصله دسترسی (کیلومتر) | آستانه جمعیتی (نفر) | سطح منطقه روستایی | خدمات | تقسیمات | ||||
| فضاهای ناهموار | فضاهای هموار | فضاهای ناهموار | فضاهای هموار | حوزه | مجموعه | منظومه | |||
| - - - | - - - | - - - | - - - | * * * | * * * | * * * | واحدهای صنعتی و معدنی ناحیه صنعتی مجتمع های تولید کشاورزی (زراعت و باغبانی، دام و طیور، شیلات و آبزیان) متناسب با استعدادهای منطقه | تولید | |