تاریخ نظریه: 1404/09/09
شماره نظریه: 7/1404/310
شماره پرونده: 1404-3/1-310ح
استعلام:
1- چنانچه محکوم‌علیه متواری باشد و به‌‌رغم تلاش‌های اجرای احکام حقوقی و محکوم‌له طی چندین سال به محکوم‌علیه و یا مال وی دسترسی حاصل نشود، آیا اجرای احکام حقوقی می‌تواند برای جلب محکوم‌علیه از امکانات مراجع اطلاعاتی و انتظامی؛ مانند ردیابی و نقطه‌زنی تلفن همراه وی استفاده کند؟
2- در پرونده‌های اجرایی که محکوم‌علیه در بند باز به سر می‌برد؛ اما برای تادیه محکومبه و یا اقساط آن اقدام نمی‌کند و به نوعی از ارفاق (بند باز بودن) سوء استفاده می‌کند، آیا واحد اجرای احکام مدنی می‌تواند از ادامه امر جلوگیری کند؛ به نحوی که، محکوم‌علیه تا زمان تادیه محکومبه در زندان به سر برد؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
1- پس از اعمال ماده 3 قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی مصوب 1394، به دستور قاضی مربوط هر اقدام قانونی که لازمه دستگیری محکوم علیه باشد؛ از جمله ردیابی از طریق تلفن همراه محکوم‌علیه برای کشف محل اختفاء وی انجام می‌شود؛ زیرا دستگیری محکوم علیه از لوازم بازداشت وی است و اذن در شیئی اذن در لوازم آن نیز می‌باشد.
2- اشتغال به کار محکومان زندانی در مرکز حرفه‌آموزی، تحصیل علوم و فنون و اشتغال یا زندان باز یا اشتغال داخل و خارج از موسسه کیفری (اشتغال در مراکز حرفه‌آموزی و اشتغال با خروج از موسسه کیفری موسوم به رای باز) موضوع جزء 6 (اصلاحی 1400/10/29) بند «ب» ماده یک آیین‌نامه اجرایی سازمان زندان‌ها و اقدامات تامینی و تربیتی مصوب 1400/2/20 با اصلاحات و الحاقات بعدی به موجب رای دادگاه و یا با تصویب شورای طبقه‌بندی و موافقت قاضی اجرای احکام کیفری (تبصره یک ماده 24 آیین‌نامه یادشده) وفق دیگر مواد مرتبط این آیین‌نامه؛ از جمله مواد 181، 182 و 183 با رعایت ممنوعیت‌های مذکور در ماده 184 آیین‌نامه مذکور صورت می‌گیرد.
در فرض سوال که در اجرای ماده 5 قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی مصوب 1394 محکوم مالی در مراکز اشتغال داخل یا خارج از موسسه کیفری به کار گرفته شده است؛ لغو فرایند اشتغال وی منوط به تصویب شورای طبقه‌بندی زندان است و قاضی اجرای احکام مدنی اختیاری در این امر ندارد و صرفاً می‌تواند پیشنهاد لغو این امتیاز را به قاضی اجرای احکام کیفری برای طرح در شورای یادشده ارائه دهد.