آیین‌نامه اجرایی نحوه انتشار و فروش اوراق صکوک اجاره

شماره 57197/ت53317ه- - 1395/5/16
هیات وزیران در جلسه 1395/5/6 به پیشنهاد مشترک وزارت اموراقتصادی و دارایی و سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور (سابق) و به استناد ماده (33) قانون بودجه سال 1395 کل کشور تصویب کرد:
آیین‌نامه اجرایی نحوه انتشار و فروش اوراق صکوک اجاره
بخش اول: تعاریف و کلیات
ماده 1- اصطلاحات به کار رفته در ماده (1) قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران - مصوب 1384- و ماده (1) قانون توسعه ابزارها و نهادهای مالی جدید به منظور تسهیل اجرای سیاست های کلی اصل چهل و چهارم قانون اساسی - مصوب 1388- به همان معانی در این آیین‌نامه به کار می روند. سایر اصطلاحات زیر در این آیین‌نامه دارای معانی مشروح مربوط است:
الف- مطالبات قطعی دولت و شرکت های دولتی: مطالباتی که طبق قوانین و مقررات مربوط به تایید رسیده باشد.
ب- بدهی های قطعی دولت و شرکت های دولتی: بدهی هایی که طبق قوانین و مقررات مربوط ایجاد و تایید شده باشد.
ج - قانون: قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای نظام مالی کشور - مصوب 1394-
د- کارگروه اجرایی: کارگروه اجرایی انتشار صکوک اجاره موضوع ماده (7) این آیین‌نامه
ه-- بانی: وزارت امور اقتصادی و دارایی است که در قالب این آیین‌نامه انتشار اوراق صکوک اجاره بنا به اراده آن انجام می‌گیرد. در خصوص انتشار اوراق توسط شرکت های دولتی، بانی شرکت مزبور است.
ماده 2- وزارت امور اقتصادی و دارایی می‌تواند دارایی های دولت را که حایز شرایط مقرر در بخش دوم این آیین‌نامه باشد، مبنای انتشار صکوک اجاره قرار دهد.
ماده 3- دستگاه های موضوع مواد (2)، (3) و (4) قانون محاسبات عمومی کشور برای استفاده از ساز و کار اوراق صکوک اجاره مکلفند دارایی هایی را که حایز شرایط مقرر در بخش دوم این آیین‌نامه است، به وزارت امور اقتصادی و دارایی معرفی کنند. میزان تخصیص اوراق به دستگاه های اجرایی مزبور متناسب با دارایی های معرفی شده به وزارت امور اقتصادی و دارایی به تایید کارگروه اجرایی می‌رسد.
ماده 4- ضامن اوراق صکوک اجاره به شرح زیر است:
الف- در خصوص اوراق منتشره که بانی، وزارت اموراقتصادی و دارایی است ضامن، سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور است.
ب- در مورد شرکت های دولتی، ضامن به پیشنهاد شرکت و تایید کارگروه اجرایی با رعایت قوانین و مقررات مربوط تعیین می‌شود.
تبصره 1- در مورد بدهی طرح های تملک دارایی های سرمایه ای شرکت های دولتی که از بودجه عمومی دولت تامین و پرداخت می‌شود و همچنین بدهی شرکت هایی که به موجب ماده (6) قانون به دولت منتقل می‌شود، ضامن سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور است.
تبصره 2- خزانه داری کل کشور مکلف است پرداخت اعتبارات موضوع این آیین‌نامه را پس از تخصیص سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور مقدم بر تمامی پرداخت ها انجام دهد.
تبصره 3- در صورتی که اوراق صکوک اجاره منتشره دارای رتبه اعتباری باشد، وجود ضامن الزامی نیست.
ماده 5- بدهی دولت به اشخاص حقیقی و حقوقی خصوصی یا تعاونی باید به استناد ماده (19) قانون محاسبات عمومی کشور ایجاد و با توجه به ماده (20) قانون مزبور تسجیل شده و ضمن اعمال حساب در دفاتر و صورت های مالی به تایید ذی حساب و رئیس دستگاه اجرایی ذی ربط رسیده باشد.
تبصره- مرجع تایید بدهی های قطعی شرکت های دولتی، سازمان حسابرسی است.
ماده 6- اعتبارات مربوط به بازپرداخت اصل و فرع اوراق صکوک اجاره مربوط به دولت و طرح های تملک دارایی های سرمایه ای شرکت های دولتی توسط سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور طی ردیف خاصی در قوانین بودجه سنواتی پیش بینی می‌شود. اعتبارات مزبور پس از تخصیص در مقاطع مربوط توسط وزارت امور اقتصادی و دارایی (خزانه داری کل کشور) به درخواست ذی حساب وزارت مزبور از طریق شرکت سپرده گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه به سرمایه گذاران پرداخت می‌شود.
ماده 7- به منظور اجرای این آیین‌نامه کارگروه اجرایی انتشار اوراق صکوک اجاره با اعضا، وظایف و اختیارات زیر تشکیل می‌گردد:
الف- اعضای کارگروه به شرح زیر است:
1- نماینده تام الاختیار وزیر امور اقتصادی و دارایی (مسئول کارگروه)
2- نماینده تام الاختیار رئیس سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور
3- نماینده تام الاختیار وزیر یا بالاترین مقام دستگاه ذیربط حسب مورد
4- نماینده تام الاختیار رئیس کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران
5- نماینده تام الاختیار رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار
ب- وظایف و اختیارات کارگروه به شرح زیر است:
1- اولویت بندی مطالبات قطعی اشخاص حقیقی و حقوقی خصوصی و تعاونی به منظور پرداخت بدهی دولت و شرکت های دولتی به آن ها در چارچوب این آیین‌نامه
2- تعیین مبالغ قابل انتشار اوراق صکوک اجاره توسط وزارتخانه ها، موسسات و شرکت های دولتی
3- تصویب نرخ سود پیشنهادی برای اوراق
4- تعیین دوره بازپرداخت اجاره
5- تعیین نوع قرارداد اجاره
6- نظارت عالیه بر فرآیند انتشار، فروش، انجام تعهدات و تسویه نهایی اوراق صکوک اجاره در چارچوب این آیین‌نامه
7- تعیین بازارگردان (حسب تشخیص و اعلام سازمان بورس و اوراق بهادار)
8- تایید دارایی های مبنای انتشار اوراق صکوک اجاره.
تبصره 1- در مورد بند های (1) و (2) پس از اخذ نظر موافق سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور تصمیم گیری خواهد شد. سازمان مزبور مکلف است نظر مکتوب خود را ظرف دو هفته اعلام نماید و در غیر این صورت موافقت محسوب خواهد شد.
تبصره 2- تصمیم گیری در خصوص انتشار اوراق صکوک اجاره در کارگروه اجرایی با رای اکثریت خواهد بود. در هر شرایط برای اتخاذ تصمیم حداقل سه رای موافق لازم است. در خصوص بند های (1) و (2) سازمان بورس و اوراق بهادار فاقد حق رای خواهد بود.
تبصره 3- دبیرخانه کارگروه اجرایی در معاونت نظارت مالی وزارت امور اقتصادی و دارایی و خزانه داری کل کشور مستقر می‌گردد.
بخش دوم- شرایط دارایی
ماده 8- دارایی های مبنای انتشار اوراق صکوک اجاره باید دارای شرایط زیر باشد:
الف- مشخصات عمومی:
1- به کارگیری آن در فعالیت دستگاه های اجرایی استفاده کننده از اوراق صکوک اجاره، منجر به ایجاد جریانات نقدی شده یا از خروج وجوه نقد جلوگیری کند.
2- هیچ گونه محدودیت یا منع قانونی، قراردادی یا قضایی برای انتقال دارایی، منافع و حقوق ناشی از آن وجود نداشته باشد.
3- تصرف و اعمال حقوق مالکیت در آن برای نهاد واسط دارای هیچگونه محدودیتی نباشد.
4- مالکیت آن به صورت مشاع نباشد.
5- امکان واگذاری به غیر را به سهولت داشته باشد.
6- تا زمان انتقال مالکیت دارایی به ناشر، دارایی از پوشش بیمه ای مناسب و کافی برخوردار باشد.
ب- انواع دارایی های قابل قبول جهت انتشار اوراق اجاره به شرح زیر می‌باشند:
1- زمین
2- ساختمان و تاسیسات
3- ماشین آلات و تجهیزات
4- وسایل حمل و نقل
تبصره 1- اموال موضوع بند های (1) تا (4) ماده (115) قانون محاسبات عمومی کشور مشمول انتشار اوراق صکوک اجاره نیستند.
تبصره 2- ارزش دارایی و عمر مفید اقتصادی آن باید توسط کارشناس یا کارشناسان منتخب کانون کارشناسان رسمی دادگستری تعیین شود.
ماده 9- شرایط بیمه دارایی در مدت زمان اجاره، در قرارداد اجاره تعیین و هزینه آن توسط دستگاه بهره بردار تامین می‌شود.
بخش سوم- شرایط اوراق صکوک اجاره
ماده 10- انواع قرارداد های اجاره مورد قبول در انتشار اوراق صکوک اجاره به شرح زیر است:
1- اجاره به شرط تملیک
2- اجاره با اختیار فروش دارایی در سررسید اجاره توسط نهاد واسط با قیمت معین.
ماده 11- با انتشار اوراق اجاره، رابطه وکیل و موکل میان ناشر و خریداران اوراق اجاره برقرار می‌شود. ناشر به وکالت از طرف خریداران ملزم به صرف وجوه حاصل از فروش اوراق اجاره جهت خرید دارایی موضوع انتشار و اجاره آن به بانی است، تملیک اوراق اجاره به منزله قبول وکالت ناشر بوده و وکالت ناشر تا سررسید و تسویه نهایی اوراق اجاره غیرقابل عزل، نافذ و معتبر است.
ماده 12- دارندگان اوراق اجاره نمی توانند تقاضای تقسیم دارایی مبنای انتشار اوراق صکوک اجاره را نمایند.
ماده 13- سررسید اوراق اجاره نمی‌تواند بیش از مدت زمان باقی مانده از عمر مفید اقتصادی دارایی باشد.
ماده 14- مواعد پرداخت منافع مرتبط با اوراق صکوک اجاره توسط کارگروه اجرایی تعیین می‌شود.
ماده 15- اوراق صکوک اجاره به صورت با نام منتشر می‌شود و به عنوان ابزار مالی موضوع بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران از قابلیت معامله در بازار بورس و یا خارج از بورس (فرابورس) برخوردار است. ثبت نام و مشخصات خریداران اوراق مزبور الزامی است.
ماده 16- اوراق صکوک اجاره بدون تعهد بازخرید و با امضای وزیر امور اقتصادی و دارایی، منتشر می‌شود.
ماده 17- فروش اوراق صکوک اجاره به کسر یا صرف (بالاتر یا پایین تر از ارزش اسمی) در بازار اولیه با تاکید کارگروه اجرایی مجاز است.
بخش چهارم- فرآیند انتشاراوراق صکوک اجاره
ماده 18- برای صدور مجوز انتشار اوراق صکوک اجاره، پیشنهادات حاوی مدارک و مستندات مربوط توسط دستگاه ها و شرکت های متقاضی به وزارت امور اقتصادی و دارایی ارایه می‌شود. وزارت مذکور با هماهنگی سازمان بورس و اوراق بهادار پس از بررسی های لازم پیشنهاد نهایی را در کارگروه اجرایی طرح می کند.
ماده 19- مدارک و مستندات مورد نیاز برای انتشار اوراق صکوک اجاره به شرح زیر است:
1- مدت و نوع اجاره، میزان اجاره بها و نحوه پرداخت آن به سرمایه گذاران
2- گزارش کارشناس یا کارشناسان منتخب کانون کارشناسان رسمی دادگستری در خصوص دارایی و ارزش آن
3- تاییدیه سازمان ثبت اسناد و املاک کشور یا سایر مراجع ذی صلاح مبنی بر نبود محدودیت یا منع قانونی، قراردادی یا قضایی برای انتقال دارایی، منافع و حقوق ناشی از آن
4- گزارش توجیهی تامین مالی از طریق انتشار اوراق صکوک اجاره
5- اطلاعات کامل مطالبات قطعی شده اشخاص حقیقی و حقوقی خصوصی و تعاونی و پیشنهاد اولویت های تسویه بدهی به کارگروه اجرایی
بخش پنجم: سایر مقررات
ماده 20- اوراق صکوک اجاره جزء اوراق موضوع بند (24) ماده (1) قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران می‌باشد.
ماده 21- کلیه کارمزد ها و حق الزحمه های انتشار اوراق صکوک اجاره حسب مورد بر عهده سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور یا شرکت دولتی استفاده کننده از این اوراق است.
ماده 22- رعایت ماده (46) قانون محاسبات عمومی کشور برای انتشار اوراق صکوک اجاره موضوع این آیین‌نامه الزامی است. انتشار این اوراق به صورت الکترونیکی مجاز است.
ماده 23- تسویه بدهی و ثبت آن در حساب دستگاه های اجرایی مطابق دستورالعمل های حسابداری ابلاغی وزارت امور اقتصادی و دارایی با رعایت ماده (128) قانون محاسبات عمومی کشور انجام می‌شود.
معاون اول رئیس جمهور - اسحاق جهانگیری

دریافت فایل پی‌دی‌اف