بسمه تعالی
هیات تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست
شماره پرونده: ه ت/ 0400132 شماره دادنامه سیلور: 140431390002677502 تاریخ:1404/10/17
شاکی: آقای مجید علی مردانی
طرف شکایت: شورای اسلامی شهر تهران
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند (ب) ماده 2 اصلاحیه مصوبه توسعه ساختمان سبز و معماری پایدار در شهر تهران ابلاغی به شماره 160/2812/8480 مورخ 1400/05/05 شورای اسلامی شهر تهران با شناسه 4262 و رده بندی شماره 6/403/313/6 مصوب 1403/12/26 شورای اسلامی شهر تهران
شاکی دادخواستی به طرفیت شورای اسلامی شهر تهران به خواسته ابطال بند (ب) ماده 2 اصلاحیه مصوبه توسعه ساختمان سبز و معماری پایدار در شهر تهران ابلاغی به شماره 160/2812/8480 مورخ 1400/05/05 شورای اسلامی شهر تهران با شناسه 4262 و رده بندی شماره 6/403/313/6 مصوب 1403/12/26 شورای اسلامی شهر تهران به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است. متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر می‌باشد:
"اصلاحیه مصوبه توسعه ساختمان سبز و معماری پایدار در شهر تهران
ب) دامنه شمول
ابنیه دارای مصوبه موردی از کمیسیون ماده 5 شهر تهران و کلیه اراضی که متقاضی ساخت آن شهرداری تهران و سایر دستگاه های خدمات رسان دولتی و عمومی غیر دولتی با مساحت بیش از 500 متر مربع می‌باشد، ملزم به اخذ حداقل امتیاز رتبه بندی ساختمان سبز (سرو سبزین) می‌باشند. همچنین شهرداری تهران موظف است امکان دریافت گواهی ساختمان سبز و نشان مربوطه برای تمامی املاک متقاضی شهر تهران واقع در کلیه پهنه های چهارگانه طرح تفصیلی را فراهم نماید.
تبصره یکم:
شهرداری تهران موظف است حداکثر ظرف مدت شش ماه دامنه شمول این مصوبه را بازنگری و پیشنهادات تکمیلی را جهت تایید کمیسیون خدمات شهری و محیط زیست و کمیسیون شهرسازی و معماری به شورای اسلامی شهر تهران ارایه و ارسال نماید.
تبصره دوم: شهرداری تهران موظف است در خصوص پروانه های ساختمانی که مالکان آنها درخواست ساخت براساس معیارها و شاخص های ساختمان سبز را دارند؛ پروانه ای تحت عنوان پروانه ساختمان سبز که کلیه ضوابط و مقررات مربوط به ساختمان سبز در آن درج شده باشد صادر نماید."
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
مصوبه شورای شهر تهران با هدف ارتقای کیفیت ساخت و سازها و رعایت استانداردهای زیست‌محیطی به تصویب رسیده است. با این حال، برخی از مواد و بندهای این مصوبه مغایر با اصول حقوقی، حقوق شهروندی و سیاست‌های کلان کشور به نظر می‌رسد. این لایحه، دربردارنده اعتراضات مشخص اینجانب به موارد دارای ایراد در مصوبه مذکور است و تقاضای بررسی و ابطال مواد، بندها و تبصره‌های مغایر با قانون و مقررات بالادستی از سوی دیوان عدالت اداری را دارد.
1-اعتراض به بخش ابتدایی بند (ب) و تبصره‌های اول و دوم ذیل آن از ماده دوم مصوبه:
بند مذکور با اصل 22 و 46 و سیاست‌های کلی اصل 44 قانون اساسی مغایرت دارد؛ الزام به اخذ امتیاز رتبه‌بندی ساختمان سبز برای تمامی املاک، به ویژه برای اراضی عمومی و دولتی، می‌تواند محدودیت‌هایی را بر آزادی عمل مالکان و دستگاه‌های اجرایی در انتخاب روش‌های مختلف ساخت و ساز تحمیل نماید.
بند «ب» مصوبه مورد شکایت با ماده 30 قانون مدنی نیز مغایرت دارد؛ بر اساس این ماده، هر شخص می‌تواند در استفاده از اموال خود بر اساس قوانین و مقررات جاری تصمیم‌گیری نماید. الزام به دریافت امتیاز ساختمان سبز برای املاک خاص، می‌تواند این آزادی را محدود کند، به ویژه برای املاک با مساحت کمتر از 500 مترمربع که ضرورت اخذ چنین امتیازی برای آنها محل تردید است.
مغایرت با قانون تشویق و حمایت از ساخت و سازهای سبز: قانون مذکور تصریح می‌کند که این استانداردها باید به صورت اختیاری و مشروط به ارایه مشوق‌های مناسب، اجرا شوند، نه به صورت الزام‌آور.
مغایرت با قانون حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان: الزام به دریافت گواهینامه ساختمان سبز بدون در نظر گرفتن هزینه‌های مترتب بر آن برای شهروندان و نهادها، می‌تواند مغایر با قانون حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان باشد که بر حفظ حقوق اقتصادی افراد و جلوگیری از تحمیل هزینه‌های اضافی تاکید دارد. الزام به اخذ گواهینامه ساختمان سبز برای مالکان پروژه‌هایی که بر اساس مقررات قبلی آغاز شده‌اند، هزینه‌های غیرضروری تحمیل خواهد کرد.
مغایرت با قانون حمایت از تولید ملی و کارآفرینی: الزام به رتبه‌بندی ساختمان سبز می‌تواند موجب افزایش هزینه‌ها و به تبع آن کاهش رونق فعالیت‌های ساختمانی در سطح شهر تهران شود که این امر با اهداف حمایت از تولید ملی و کارآفرینی در تعارض است.
مغایرت با سیاست‌های کلی اصل 44 قانون اساسی و مفاد برنامه ششم توسعه: با توجه به اینکه بر اساس سیاست‌های کلی اصل 44 قانون اساسی، بخش اعظم پروژه‌های دولتی به بخش خصوصی واگذار می‌گردد و از سوی دیگر، پروژه‌های دولتی ممکن است دارای ویژگی‌های خاص باشند، این ماده می‌تواند محدودیت‌هایی جدی در اجرای این پروژه‌ها ایجاد کند. به عبارت دیگر، تحمیل این الزام به پروژه‌های عمومی و دولتی بدون در نظر گرفتن شرایط خاص آنها، مغایر با قانون است. از سوی دیگر، اجرای هرگونه الزامی در حوزه محیط زیست و ساخت و ساز باید با توجه به شرایط ویژه هر پروژه و در چارچوب مشوق‌های اقتصادی و تسهیلات ویژه انجام شود. الزام‌های یکسان برای تمامی پروژه‌ها بدون در نظر گرفتن تفاوت‌های آنها، می‌تواند مغایر با برنامه‌های توسعه کشور باشد.
2-اعتراض به بخش انتهایی بند (ب) ماده 2 مصوبه (الزام به اخذ گواهی ساختمان سبز برای تمامی املاک در پهنه‌های:
تحمیل هزینه‌های اضافی برای اخذ گواهینامه ساختمان سبز، به ویژه در مناطق با امکانات محدود، مغایر با حقوق مالکان است. الزام به اجرای گواهینامه ساختمان سبز در کلیه پهنه‌ها بدون توجه به تفاوت‌های اقلیمی، اقتصادی و فنی در این پهنه‌ها، به ویژه در مناطق کم‌درآمد و کم‌ظرفیت، می‌تواند منجر به تحمیل فشار اضافی بر شهروندان و موسسات مختلف شودکه مغایر با سیاست‌های توسعه پایدار و منطبق بر نیازهای محیطی است.
با عنایت به مغایرت‌های ذکرشده، تقاضا دارم در وهله اول، نسبت به ابطال کلیه مواد، بندها و تبصره‌های مصوبه مورد اعتراض اقدام فرمایید. در صورت عدم امکان، استدعا دارم نسبت به ابطال بند (ب) از ماده 2 به همراه تبصره‌های آن، ماده 4 با تمامی تبصره‌های آن و ماده 5 مصوبه که الزام به اخذ گواهی ساختمان سبز را برای اراضی دولتی و خصوصی با مساحت بیش از 500 مترمربع اعمال نموده و اجرای این الزامات را به طور غیرمنطقی به شهرداری‌ها و مالکان تحمیل کرده است، دستور مقتضی صادر فرمایید.
شاکی همچنین به موجب لایحه رفع نقص اعلام کرده است که:
در کمال احترام و در پی اخطاریه صادره به استحضار میرساند بخش مورد درخواست از مصوبه مورد شکایت جهت ابطال: بند ب از ماده دوم و مواد 5 و 6 آن می‌باشد.
خلاصه مدافعات طرف شکایت:
علی رغم ابلاغ دادخواست و ضمایم آن تا زمان تهیه گزارش لایحه دفاعیه دریافت نشده است.
پرونده شماره ه ت/0400132 مبنی بر درخواست ابطال بند (ب) ماده 2 اصلاحیه مصوبه توسعه ساختمان سبز و معماری پایدار در شهر تهران ابلاغی به شماره 160/2812/8480 مورخ 1400/05/05 شورای اسلامی شهر تهران با شناسه 4262 و رده بندی شماره 6/403/313/6 مصوب 1403/12/26 شورای اسلامی شهر تهران در جلسه مورخ 1404/10/07 هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست مورد رسیدگی قرارگرفت و اعضای محترم هیات با اکثریت آرا به شرح ذیل اعلام نظر نمودند:
رای هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست
با عنایت به اینکه بر اساس بند (ب) ماده 2 مصوبه مورد اعتراض در راستای اجرای مفاد ماده 80 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب 1375/03/01 و اصلاحات و الحاقات بعدی آن و قانون مدیریت پسماند مصوب 1383 و آیین‌نامه اجرایی آن، قانون اصلاح الگوی مصرف انرژی مصوب 1389، ماده 46 ذیل مصرف انرژی در فصل نهم لایحه برنامه پنج ساله هفتم توسعه کشور (1406-1402)، مدیریت مصرف و بهره وری آب ذیل فصل 8 لایحه برنامه پنج ساله هفتم توسعه کشور (1406-1402)، قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب 1386، آیین‌نامه اجرایی صرفه جویی در مصرف انرژی در ساختمان مصوب 1396 هیات وزیران، مصوبه الزام شهرداری تهران به توسعه انرژی های تجدیدپذیر در شهر تهران - ابلاغی به شماره 160/2055/5893 مورخ 1394/03/10 »، برنامه پنج ساله سوم توسعه شهر تهران (1402 - 1398)، ماده 12 قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای نظام مالی کشور مصوب سال 1394 و مطابق با تکالیف فصل دوم ماده واحده برنامه چهارم تحول و پیشرفت شهر تهران بر مبنای تحقق عدالت شهری 1404 - 1401 و آیین‌نامه اجرایی مدیریت سبز موضوع بند (ز) ماده 38 قانون برنامه پنج ساله ششم توسعه کشور تصویب نامه شماره 36637 تا 55490 مورخ 1398/03/30 هیات وزیران و با هدف ترویج و توسعه ساختمان سبز در شهر تهران با رعایت معیارهای محیط زیستی شامل معماری پایدار، مدیریت و بهینه سازی مصرف انرژی مدیریت آب، بازچرخانی آب و استفاده از آب باران حفظ و توسعه فضای سبز و نگهداری از درختان استفاده از انرژی های تجدیدپذیر، کاهش تولید و تفکیک پسماند و مصالح پایدار و ایجاد بستر مناسب برای ترغیب سازندگان و مالکان ساختمان ها به رعایت ملاحظات محیط زیستی افزایش آگاهی عمومی و مشارکت شهروندان در توسعه ساختمان سبز و جهت گیری توسعه ساختمان ها به سمت الگوهای پایدار، ابنیه دارای مصوبه موردی از کمیسیون ماده 5 شهر تهران و کلیه اراضی که متقاضی ساخت آن شهرداری تهران و سایر دستگاه های خدمات رسان دولتی و عمومی غیر دولتی با مساحت بیش از 500 متر مربع می‌باشد، ملزم به اخذ حداقل امتیاز رتبه بندی ساختمان سبز (سرو سبزین) شده اند، لذا بند (ب) ماده 2 اصلاحیه مصوبه توسعه ساختمان سبز و معماری پایدار در شهر تهران ابلاغی به شماره 160/2812/8480 مورخ 1400/05/05 شورای اسلامی شهر تهران با شناسه 4262 و رده بندی شماره 6/403/313/6 مصوب 1403/12/26 شورای اسلامی شهر تهران در راستای اجرای قوانین و مقررات مزبور به تصویب رسیده و مغایرتی با قوانین و مقررات مورد استناد شاکی نداشته و خارج از حدود صلاحیت مرجع وضع آن نبوده و قابل ابطال نمی‌باشد. این رای به استناد بند (ب) ماده 84 قانون دیوان عدالت اداری اصلاحی مصوب 1402 ظرف مهلت بیست روز از تاریخ صدور از جانب رییس محترم دیوان عدالت اداری یا 10 نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است. همچنین این رای به استناد ماده 93 قانون مذکور پس از قطعیت در رسیدگی و تصمیم گیری های آتی مراجع قضایی و اداری، معتبر و ملاک عمل خواهد بود.
شهریار قلعه
رییس هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست
دیوان عدالت اداری