شورای عالی انقلاب فرهنگی در جلسه 477 مورخ 1380/1/21، بنا به پیشنهاد شورای هنر (نامه شماره 390111240 / 2300 مورخ 1379/9/8) آییننامه تشکیل شورای ارزشیابی هنرمندان هنرهای سنتی و ضوابط ارزشیابی این هنرمندان رادر رشته های کتابت، نگارگری و هنرهای صناعی بدین شرح تصویب کرد:
مقدمه:
براساس تقاضای نهادهای عمومی و غیر دولتی و یا دو نفر از اساتید معتبر، هنرمندان هنرهای سنتی که نوعاً فاقد مدرک تحصیلی رسمی هستند توسط شورای ارزشیابی و براساس این ضوابط ارزشیابی شده و دارای مدرک یا درجه رسمی میشوند. (تهیه وتدوین این ضوابط، با عطف به مصوبات اجرایی و هماهنگی و تایید سازمان مدیریت و برنامه ریزی صورت گرفته است).
اهداف:
1- ارتقای جایگاه رشته های مختلف هنرهای سنتی.
2- تخصصی کردن ارزشیابی هنرمندان هنرهای سنتی.
3- تعیین دقیق مرجع قانونی ارزشیابی هنرمندان هنرهای سنتی.
4- تبیین شیوه های ارزشیابی و تعیین جایگاه متولیان امر.
ماده 1. این آییننامه هنرمندان هنرهای سنتی کشوراعم از آزاد و شاغل را بنا بر طرح « طبقه بندی مشاغل هنرمندان کشور» و ناظر بر پستهای سازمانی مندرج در امور استخدامی کشور شامل میشود.
ماده 2. اعضای شورای ارزشیابی :
1(اصلاحی 1383/07/14)- رئیس سازمان میراث فرهنگی و گردشگری (رئیس شورا).
2- معاون هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی یا نماینده ایشان.
3- نماینده سازمان مدیریت و برنامه ریزی.
4- رئیس گروه هنرهای سنتی فرهنگستان هنر.
5- یک نفر صاحب نظر دانشگاهی در رشته های هنرهای سنتی (به انتخاب رئیس شورای ارزشیابی).
تبصره مدت عضویت این فرد دو سال میباشد و انتخاب مجدد وی بلامانع است.
6- یک نفر هنرمند برجسته حسب موضوع جلسه با معرفی و دعوت رئیس شورا.
7 (الحاقی 1381/10/10)- عضویت رئیس یا نماینده سازمان صنایع دستی ایران
تبصره(الحاقی 1383/07/14): رئیس شورای ارزشیابی میتواند تمام یا بخشی از اختیارات خود را به رئیس پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری واگذار نماید
ماده 3. دبیر شورای ارزشیابی (اصلاحی 1383/07/14):
دبیر شورا با انتخاب رئیس شورا، امور دبیرخانه را اداره خواهد کرد و محل دبیرخانه شورا در سازمان میراث فرهنگی و گردشگری کشور خواهد بود.
ماده 4. تعریف هنرمند هنرهای سنتی:
هنرمند هنرهای سنتی کسی است که واجد شرایط زیر باشد:
الف) فعالیت در یکی ازرشته های هنرهای سنتی.
ب) تاکید برجنبه هنری آثار (که نشان دهنده ذوق، قریحه ومهارت وی در ساخت میباشد).
ج) داشتن اطلاعات کافی در زمینه رشته هنری مورد نظر.
د) خلاقیت و نوآوری در ترکیب و تلفیق مواد، اشکال، ابزار و شیوه های مرتبط با ساخت آثار هنری.
ه) توانایی هنری در به کارگیری مفاهیم و معانی در اثر هنری.
و) خلاقیت و ابداع درطراحی و ارائه طرح های هنری و اجرای آن.
ماده 5. شرایط ارزشیابی هنرمندان آزاد هنرهای سنتی :
الف)(اصلاحی 1383/07/14) داشتن حداقل پنج سال سابقه کار هنری در رشته مربوط (با تایید اداره کل هنرهای سنتی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری کشور).
ب) داشتن گواهینامه تایید از حداقل دو استاد ذی ربط.
تبصره چنانچه هنرمند به تشخیص اساتید رشته مربوط، مدارج هنری را در مدت زمان کوتاه تری طی کرده باشد ارائه مدرک برای سابقه پنج سال ضرورتی نخواهد داشت.
ج) داشتن حداقل مدرک پایان دوره راهنمایی برای متقاضیان کمتر از 40 سال سن.
تبصره 1: داشتن حداقل سواد خواندن و نوشتن برای متقاضیانی که بیش از 40 سال سن دارند ضروری است.
تبصره 2 : ارائه مدارک لازم در خصوص تقدیرنامه ها، جوائز و سوابق نمایشگاهی ضروری است.
تبصره 3: عوامل تعیین درجات هنری و حد نصاب امتیازات براساس جدول شماره 1 ارزیابی و اعمال خواهد شد.
ماده 6 - ویژگی های هنرمندان هنرهای سنتی:
الف) فعالیتهای هنری مربوط، وظیفه و حرفه اصلی متقاضی باشد.
ب) فعالیت هنری براساس وظایف و تشکیلات مصوب در سازمان و واحد مربوط مجاز بوده و عنوان پست سازمانی با ماهیت هنری آن منطبق بوده باشد.
ج) عناوین مشاغل هنری مشمول این طرح به شرح فهرست ضمیمه است. (جدول شماره2)
تبصره افزایش عناوین جدیدبه فهرست مذکورمستلزم تایید شورای ارزشیابی مشاغل هنری وتصویب سازمان مدیریت و برنامه ریزی است.
د) عنوان رشته شغلی کلیه پست های سازمانی مشمول این طرح، «هنرمند » تعیین می گردد. (رشته شغلی مذکور مشتمل بر 11 طبقه شغلی میباشد که به ترتیب رعایت ضوابط این طرح و براساس جداول امور اداری و استخدامی سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور میباشد).
ه-) تخصیص مشاغل مورد تصدی مستخدمین مشمول این طرح به طبقات شغلی گروههای مربوط (با توجه به شغل مورد تصدی، مدارک تحصیلی و درجات هنری و سنوات تجربی) براساس نحوه تخصیص تعیین شده در ماده 2 از گروه 6 الی 11 جدول حقوق، به عهده کمیته اجرایی طرح طبقه بندی مشاغل است. تخصیص به گروههای 12 و بالاتر علاوه بر رعایت مراتب فوق مستلزم ارزشیابی براساس ضوابط طرح امتیازی و مصوبات سازمان مدیریت و برنامه ریزی (امور اداری و استخدامی) میباشد.
تبصره 1 : ضوابط اجرایی طرح طبقه بندی مشاغل در مورد دارندگان مدارک تحصیلی لیسانس و بالاتر مشمول این طرح نیز قابل اعمال میباشد.
تبصره 2 : مستخدمینی که براساس ضوابط طرح امتیازی (مورد عمل قبل از تاریخ 1370/1/1)،حد نصاب امتیاز لازم برای ارتقا به گروههای 11 و 12و13 جدول حقوق موضوع ماده 32 قانون استخدام کشوری را کسب نمودهاند در مرحله تطبیق (1370/1/1) و در صورت احراز سنوات تجربی میتوانند حسب مدارک تحصیلی با درجات هنری مربوط، به ترتیب در گروههای 12 و بالاتر جدول حقوق تخصیص یابند. چنانچه مشمولین این تبصره در تاریخ تطبیق وضع بر اساس جدول مربوط، سنوات تجربی لازم را نداشته باشند، پس از حصول سنوات تجربی مندرج در جداول ذی ربط بدون ارزشیابی به گروههای مربوط ارتقاء خواهند یافت.
و) درجات هنری دارای 5 سطح است. تخصیص دارندگان درجات مذکور براساس جدول پیوست صورت میگیرد. (جدول شماره3)
ز) مرجع اعطای درجات هنری مشمولین این آییننامه، شورای ارزشیابی هنرمندان هنرهای سنتی است.
ح) فاصله زمانی بین دو ارزشیابی برای مشمولین این ضوابط در یک پست سازمانی، در هر حال کمتر از یک سال نخواهد بود.
ط) هر گونه اعتراض از سوی هنرمند به ارزشیابی وی، در صورت تایید حداقل دو تن از استادان شاخص در رشته هنری، قابل بررسی در همان شورا است.
ماده 7. از تاریخ ابلاغ این آییننامه، کلیه ارزشیابی های هنرمندان هنرهای سنتی با رعایت مفاد این ضوابط انجام خواهد شد.
ماده 8. هر گونه تغییر در مفاد این مصوبه منوط به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی خواهد بود.
تبصره 1. موارد مربوط به امور اداری و استخدامی در حیطه اختیارات سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور میباشد.
تبصره 2. شورای ارزشیابی هنرهای سنتی میتواند پیشنهادهای لازم را برای تغییر مفاد این مصوبه برای بررسی و تصویب نهایی به شورای عالی انقلاب فرهنگی ارائه دهد.
ضوابط فوق در 8 ماده و 10تبصره در جلسه 477 مورخ 1380/1/21 شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسید.
رئیس جمهور و رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی
| وزارت | نامخانوادگی | نام | تاریخ تولد | محل خدمت | محل جغرافیایی خدمت | -عنوان پست سازمانی | هنرمند آزاد |
عوامل تعیین درجات هنری و حد نصاب وامتیازات درجات هنری
-جدول شماره (1)
| ردیف | ارزیابی خلاقیت | امتیاز | حداکثر امتیاز |
| 1 | تسلط و مهارت هنرمند دراستفاده و بهره گیری مناسب از اشیاء و مواد طبیعی | 10 امتیاز | |
| 2 | تسلط و توانایی هنرمند در بکارگیری نقوش و اشکال اصیل سنتی و لحاظ داشتن سنن و ارزشهای ملی وابتکار مقبول و مطلوب در استفاده از این روشها | 10 امتیاز | |
| 3 | توانایی تشخیص نکات ظریف هنری، نواقص و کاستیها و ارائه طرحهای تکمیلی قابل قبول | 10 امتیاز | |
| 4 | توان و مهارت هنرمند درتجسم بخشیدن به افکار خود و ارائه آثار هنری ارزشمند قابل تحسین، کم نظیر یا بی نظیر | 15 امتیاز | |
| 5 | دانش و اطلاعات هنرمند در زمینه زیبایی شناسی وموضوعات نظری مرتبط با رشته هنری | 10 امتیاز | |
| 6 | خلاقیت و نو آوری در تلفیق و ترکیب مواد و اشکال، سبکها، ابزار و سایر عناصر | 15 امتیاز | |
| جمع امتیازات ردیف 1 تا 6 | 70 امتیاز | ||
| 2- شناخت و کاربرد مواد: این عامل دانش و اطلاعات هنرمند را در ارتباط با نوع مواد و ابزار مورد استفاده، کیفیت، نحوه تغییر و تبدیل، عوامل موث در افزایش مرغوبیت کمی و کیفی آثار، محاسن ومضار کاربرد هر یک از مواد و وسایل، ارزشیابی می نماید. | 40 امتیاز |
| 3- طراحی و اجراء: این عامل قدرت اندیشه وعمل هنرمند درتهیه طرحهای هنری مربوط و نحوه پیاده نمودن این طرحها از لحاظ تکنیکی و هنری (رعایت ارزشهای هنری، دقت، ظرافت، هم آهنگی) و ارزش کمی و کیفی آثار هنری هنرمند را مورد ارزیابی قرار می دهد. | 40 امتیاز |
| 4- آشنایی با سایر رشته های هنری: این عامل میزان دانش و اطلاعات هنرمند را در زمینه سایر رشته های هنری مورد ارزشیابی قرار می دهد. | 10 امتیاز |
| 5- آموزش رشته هنری: این عامل سطح همکاری، تعاون و مشارکت هنرمند در تعلیم و آموزش رشته هنری و اهتمام وی به حفظ و اشاعه رشته هنری را با توجه به ضرورت توسعه و گسترش و حفظ هنرهای سنتی و اسلامی مورد ارزیابی قرار می دهد، در ارزیابی این عامل دوره یا کلاسهایی که هنرمند تدریس وتعلیم آنها را به عهده داشته است، سطح درجه هنری و تعداد شاگردان مورد نظر قرار میگیرد. | 15 امتیاز |
| 6- ارائه کار پژوهشی: این عامل آثار پژوهشی، تالیف یا ترجمه و یا مقالات ارائه شده توسط هنرمند را مورد ارزیابی قرار می دهد. | 10 امتیاز |
| 7- تطابق خدمات هنری: این عامل آثار هنری یا ضوابط و ارزشهای اسلامی و نقش آن در پیشبرد اهداف انقلاب اسلامی را مورد سنجش قرار می دهد. | 10 امتیاز |
| جمع کل امتیازات بند 1 تا 7 | 195 |
فهرست عناوین مشاغل و رشته های هنری موضوع ضوابط ارزشیابی هنرمندان هنرهای سنتی در رشته های کتابت، نگارگری و هنرهای صناعی کل کشور
-جدول شماره (2)
| ردیف | ردیف | ||
| کتابت: | 14 | معرق کار | |
| 1 | خوشنویس | 15 | منبت کار |
| 2 | کتیبه نویس | 16 | گره چین |
| 17 | گچ بر | ||
| نگارگری: | 18 | آیینه کار | |
| 1 | نگارگر | 19 | مینا ساز |
| 2 | تذهیب کار | 20 | حجار هنری |
| 3 | نقاش قهوه خانه(خیالی ساز) | 21 | جواهر ساز |
| 4 | طراح سنتی | 22 | چرم دو ز و نقاشی روی چرم |
| 5 | طراح و نقاش فرش | 23 | نقش بند |
| 6 | نقاش پشت شیشه | 24 | مرمت کار نسخ خطی، جلد ساز و صحاف |
| 25 | مرمت کار آثار هنری | ||
| هنرهای صناعی: | 26 | رفوگر | |
| 1 | قلمزن | 27 | مرمت کار ابنیه تاریخی |
| 2 | فلزکار | 28 | کتاب آرا |
| 3 | دواتگر | 29 | روغنی ساز |
| 4 | زرگر | 30 | چیت ساز (قلمکار ساز) |
| 5 | ملیله کار | 31 | چیتگر |
| 6 | کوفته گر | 32 | کلافه ای کار |
| 7 | سفالگر | 33 | حصیر باف و معرق کار |
| 8 | خاتم ساز | 34 | عروسک ساز سنتی |
| 9 | سازنده سازهای سنتی | 35 | سوزندوز |
| 10 | قالی باف | 36 | رودوز سنتی |
| 11 | گلیم باف | 37 | شیشه گر، نقاشی روی شیشه وتراشکاری روی شیشه |
| 12 | نساج سنتی | 38 | کاشی ساز |
| 13 | زری باف | 39 | ریز کار و نازک کار چوب |
حد نصاب امتیازات مکتسبه از عوامل تعیین درجات هنری برای اعطای درجه به شرح ذیل است:
حد نصاب امتیازات مکتسبه از عوامل درجات هنری
-جدول شماره (3)
| درجه هنری | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| حد نصاب | 180 | 160 | 140 | 120 | 100 |