نظامنامه اداره نظارت

وزارت عدلیه نظر به تبصره 2 ماده 3 قانون اصلاح اصول تشکیلات عدلیه مصوب 6 دیماه 1315 مقرر میدارد:

ماده 1- اداره نظارت به قسمت تقسیم میشود
1- دفتر رویه قضائی.
2- دفتر بازرسی تشکیلات قضایی
3- دفتر شکایات.

1: دفتر رویه قضایی

ماده 2- دفتر رویه قضایی دارای وظائف ذیل است:
1- جمع آوری قرارها و احکام حقوقی و جزایی محاکم استیناف مرکز و ایالات و شعب دیوانعالی تمیز
2- تهیه مقدمات اجرای فقره 4 ماده 340 قانون اصول محاکمات حقوقی اصلاح شده (آزمایش) و ماده 16 قانون تسریع محاکمات و کلیه مواردی که مدعی العموم تمیز باید برای حفظ قانون از احکام و قرارها تمیز بخواهد.
3- تهیه زمینه های مفیدی که پس از اجرای آن به وسیله بخش نامه ها و دستورات وزارتی رویه قضایی در تمام کشور متحدالشکل گردد.

ماده 3- مدیران دفاتر محاکم استیناف و دیوان عالی تمیز مکلفند رونویس احکام و قرارها را به ترتیب صدور تهیه و دبون فوت وقت به دفتر رویه قضایی ارسال دارند.

ماده 4- دفتر رویه قضایی مکلف است مرتباً نسبت به موضوعات مختلفه جداگانه گزارشهائی که متضمن رویه های متخذه محاکم است تهیه و به وسیله رئیس اداره نظارت برای طبق در مجموعه حقوقی به اداره فنی تسلیم نماید.

ماده 5- در صورتی که در موضوع یا ماده واحدی آراء مختلفه صادر شده باشد اداره نظارت جریان امر را بمدعی العموم کل گزارش میدهد تا به ترتیب مقتضی در دیوان عالی تمیز موجبات یکسان کردن رویه قضایی فراهم شود

2- دفتر بازرسی تشکیلات قضایی

ماده 6- دفتر بازرسی دارای وظائف ذیل است:
1- نظارت در جریان امور محاکم و پارکه های مرکز و ایالات و ولایات بدون شکایت شاکی.
2- اهتمام در تسریع جریان امور و تهیه زمینه های مقتضی و عملی برای جلوگیری از تراکم کارها و پیشنهاد آن به وزارتعدلیه
3- بازرسی نسبت برفتار مامورین قضایی
4- رسیدگی بگزارشهای واصله مربوط بمصائل اساسی که در جریان محاکم و پارکه ها تاثیر دارد و تهیه پیشنهادهای مقتضی برای طرح در شورای عالی
5- تنظیم امور تحریری و مکاتبات بازرسان وزارتی.
6- رسیدگی و اقدام نسبت بکلیه گزارشهائیکه راجع به بی ترتیبی در تشکیلات قضایی به وزارت عدلیه میرسد

ماده 7- بازرسان وزارتی ممکن است از قضات یا اعضای اداری انتخاب شوند و نیز برای سرکشی به محاکم و پارکه های ولایات بازرسان سیار معین خواهند شد.

ماده 8- بازرسان سیار مکلفند در بدو شروع به کار دفتری ترتیب داده و سوء جریانات و نواقصی را که در ضمن بازرسی، مشاهده و گزارش میدهند در آن ثبت و در موقع انتقال تسلیم رئیس عدلیه محل مینمایند که بازرسان بعد بتوانند با مراجعه بان اقداماتی که برای رفع نواقص گذشته شده است معلوم نمایند

ماده 9- نتیجه نظارتی که به موجب قسمت ذیل ماده 34 قانون مصوب ششم دیماه 315 رئیس بدایت نسبت بامنای صلح و رئیس استیناف نسبت بمحاکم بدایت و مدعی العموم استیناف نسبت بضابطین عدلیه دارد و یا هر سوء جریانیکه در ضمن عمل در ادارات تابعه خود مشاهده میکنند باداره نظارت ارجاع میشود.

ماده 10- روسای محاکم و پارکه ها مکلفند نسبت بامور مربوطه هر قسم توضیحی که اداره نظارت بخواهد بدهند.
3- دفتر شکایات

ماده 11- دفتر شکایات دارای قسمت های ذیل خواهد بود:
1- دبیرخانه.
2- شعبه عرایض.
3- شعب بازرسان قضائی.

ماده 12- شکایاتیکه از مامورین قضایی به وزارت عدلیه و پارکه دیوان عالی تمیز میرسد به اداره نظارت فرستاده خواهد شد.
کلیه شکایاتیکه باین ترتیب باداره نظارت فرستاده میشود یا مستقیما بان اداره میرسد به دفتر شکایات ارجاع می‌شود.

ماده 13- دفتر شکایات موظف است نسبت بشکایات واصل رسیدگی و شاکیان را به مراجع صالحه راهنمائی کند و حتی‌المقدور در تهیه راه حل و وسائل رفع شکایت و انجام تقاضای شاکیان در حدود مقررات کوشش نماید و نتیجه رسیدگی خود را برئیس اداره نظارت گزارش دهد که در صورت لزوم بیکی از شعب بازرسان قضایی ارجاع شود.

ماده 14- دبیرخانه مکلف است امور دفتری اداره نظارت را تحت نظم در آورده جواب شکایات را کتبا تهیه نماید.

ماده 15- شعبه عرایض مکلف است نسبت بشکایات واصله تحقیقات لازمه از شاکی و عضو مشتکی عنه به عمل آورده و عنداللزوم پرونده کار را ملاحظه و گزارش نسبت به موضوع ترتیب دهد.

4- ترتیب تعقیب تخلفات

ماده 16- ارجاع شکایات و گزارشهای مربوط بتخلفات مامورین قضایی به بازرسان قضایی با رئیس اداره نظارت است و بازرسان مزبور نتیجه رسیدگی را با اظهار نظر نزد رئیس اداره نظارت میفرستند.

ماده 17- هرگاه نتیجه رسیدگی دفتر شکایات بر عدم ورود شکایت بوده و رئیس اداره نظارت موافق با آن باشد جریان رسیدگی متوقف و شاکی از طرف رئیس دفتر شکایات به مراجع صالحه هدایت و حتی الامکان موجبات رفع شکایت او فراهم میشود و اگر عقیده رئیس اداره نظارت بر تعقیب امر است اعم از اینکه گزارش دفتر شکایت مبنی بر توجه یا عدم توجه تخلف یکی از مامورین قضایی باشد موضوع را بیکی از بازرسان قضایی ارجاع خواهد کرد.

ماده 18- بازرس قضایی میتواند در صورت لزوم از شاکی و مامور مشتگی عنه [مشتکی عنه] در اطراف شکایت توضیحات اضافی بخواهد

ماده 19- هرگاه موضوع گزارش دفتر بازرسی یا دفتر شکایات مربوط برفتار و اخلاق منافی باحیثیات قضایی یا تمرد قاضی از نظامات اداری یا اعمال نظریات خصوصی در اتخاذ تصمیمات قضایی است رئیس اداره نظارت درصورت موافقت جریان امر را برای طرح در شورای عالی به وزارت عدلیه گزارش میدهد و اگر موضوع گزارش تخلف قاضی از مقررات قانونی است برای اظهارنظر قضیه را بیکی از بازرسان قضایی ارجاع خواهد کرد- در صورت اخیر چنانچه نظریه بازرس قضایی هم بر ورود تخلف باشد مراتب برئیس اداره نظارت گزارش میشود که ادعانامه تنظیم و برای طرح در محکمه عالی انتظامی نزد مدعی العموم دیوان عالی تمیز ارسال گردد

ماده 20- در صورت اختلاف نظر بین بازرس قضایی و رئیس اداره نظارت جریان امر در صورتی که رسیدگی بان از صلاحیت شورای عالی باشد به وزارت عدلیه و اگر در صلاحیت محکمه عالی انتظامی است به مدعی العموم کل گزارش میشود که در صورت موافق بودن با تعقیب موضع در محکمه عالی انتظامی طرح شود

ماده 21- شکایاتی که قبل از تاریخ انتشار این نظامنامه مطابق ترتیب سابق بجریان افتاده آنچه بمرحله ادعانامه رسیده جریان خود را طی خواهد کرد و بقیه تحت نظر اداره نظارت مطابق این نظامنامه تعقیب خواهد شد و آنچه طبق مقررات سابق غیرقابل تعقیب تشخیص شده متوقف میشود

وزیر عدلیه- دکتر متین دفتری