هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی
شماره پرونده: ه- ع/96/1248 و 98/540 شماره دادنامه:579- 9809970906010578 تاریخ: 6/9/98
شاکی: آقای دکتر حسین موحد با وکالت آقای اسحاق ایل بیگی 2- خانم فرشته مشتاقی
طرف شکایت: سازمان تامین اجتماعی
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند 4 بخشنامه شماره 4453/92/5010 - 4/12/92 و تذکر بند 1 بخشنامه شماره 183/94/5010/ - 26/5/94 سازمان
شاکیان دادخواستی به طرفیت سازمان تامین اجتماعی به خواسته ابطال بند 4 بخشنامه شماره 4453/92/5010 - 4/12/92 و تذکر بند 1 بخشنامه شماره 183/94/5010/ - 26/5/94 سازمان به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده اند که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد:
شاکیان طی دادخواستهای تقدیمی اعلام کردند بند 4 بخشنامه اول و تذکر بند 1 بخشنامه دوم بر خلاف مقررات و موازین قانونی و خارج از حدود اختیار مرجع تصویب کننده میباشد تقاضای ابطال آن را دارد.
بند 4 بخشنامه اول: با توجه به اینکه حسب اظهار نظر صریح اداره کل منابع انسانی و پشتیبانی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی (موضوع نامه شماره 176/209 - 28/8/91) دوره تخصصی دستیاری پزشکان (رزیدنتی) از جمله دوره های آموزشی و تحصیلی پزشکان میباشد و بابت این ایام کمک هزینه تحصیلی به آنان پرداخت میگردد و کمک هزینه مذکور مشمول کسور بازنشستگی نبوده و جزو سوابق خدمتی این افراد محسوب نمی گردد. بنابراین احتساب و پذیرش سوابق تحصیلی پزشکان در دوره موصوف به عنوان سوابق اشتغال نزد سازمان فاقد موضوعیت خواهد بود.
تذکر بند 1 بخشنامه دوم: حسب اعلام وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی دوره تخصصی دستیاری پزشکان از جمله دوره های آموزشی و تحصیلی پزشکان میباشد و بابت این ایام کمک هزینه تحصیلی به آنان پرداخت میگردد و از آنجایی که کمک هزینه مذکور مشمول کسور بازنشستگی نبوده جزو سوابق خدمتی این افراد محسوب نمی گردد. بنابراین احتساب و پذیرش سوابق تحصیلی پزشکان در دوره موصوف به عنوان سوابق اشتغال نزد سازمان فاقد موضوعیت خواهد بود و از مفاد این دستور اداری خارج است.
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت: اولاً تبصره 2 ماده 43 قانون استخدام کشوری و آراء شماره 42 و 43 مورخ 4/2/79 هیات عمومی دیوان عدالت اداری پرداخت وجه تحت هر عنوان اعم از کمک هزینه تحصیلی - حق الزحمه به رزیدنتهای دوره تخصص را دستمزد و حقوق تلقی نموده است. ثانیاً با توجه به تعریف خدمت دولتی به شرح بند (ب) ماده 1 لایحه قانونی استخدام کشوری و وجوه مشخصه آن از حیث اشتغال به کار مستمر در یکی از واحدهای دولتی به دستور مقام ذیصلاح و دریافت حقوق در قبال انجام وظایف محوله و ضرورت احتساب آن به عنوان سوابق خدمت دولتی به شرح مقرر در ماده 34 لایحه قانونی استخدام کشور و اطلاق ماده 152 قانون استخدام کشوری جزو سابقه خدمت دولتی محسوب میگردد و عادلانه و منصفانه نیست که سوابق مرقوم جزو سوابق خدمتی این افراد محسوب نگردد. مضافاً اینکه انجام خدمت به قصد تبرع نمیباشد. ثالثاً مقرره مذکور بر خلاف ماده 4 و تبصره ذیل ماده 12 و ماده 48 آییننامه آموزشی دوره دستیاری رشته های تخصصی علوم پایه پزشکی میباشد. رابعاً مواد 2 و 4 قانون تامین اجتماعی کارفرما را یکی اطلاق کرده اند که بیمه شده به دستور او کار می کند در مقابل حقوق یا مزد دریافت میدارد و این شخص مشمول مقررات تامین اجتماعی دانسته شد و همینطور مواد 36 و 39 قانون مذکور کارفرما را مکلف به پرداخت حقوق نمود و تاخیر در پرداخت رافع مسئولیت سازمان نمیباشد در حالی که مقرره مرقوم مبالغ پرداختی در مقابل کار را حقوق و دستمزد ندانسته است. خامساً تصویب دستورالعمل مورد اعتراض خارج از حدود اختیار مرجع وضع آن میباشد. بنابراین تقاضای ابطال مقرره ذکر شده از تاریخ تصویب (موضوع ماده 13 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان) را دارد.
در پاسخ به شکایت مذکور، مدیر کل دفتر امور حقوقی و دعاوی سازمان تامین اجتماعی به موجب لایحه شماره 96/1248-3 مورخ 5/3/97 و شماره 98/540-3 مورخ 30/4/98 به طور خلاصه توضیح داده است که:
اولاً بند 4 بخشنامه شماره 4453-92 به استناد اظهار نظر صریح اداره کل منابع انسانی و پشتیبانی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در نامه شماره 1760-209 - 28/8/91 صادر گردید و دوره تخصصی دستیاری از جمله دوره های آموزشی و تحصیلی پزشکان میباشد و بابت این ایام کمک هزینه تحصیلی پرداخت میگردد که مشمول کسور بازنشستگی نمیباشد و جزو سوابق خدمتی محسوب نمی شود و همانگونه که در رای وحدت رویه شماره 200 - سال 88 قید گردید در صورت داشتن قرارداد تمام وقت این ایام جزو سوابق دستیاران محسوب میگردد و سازمان نیز در این خصوص دستور اداری شماره 1834/94/5010 - 26/5/94 را صادر و به واحدهای اجرایی سازمان ابلاغ کرد. ثانیاً تبصره 2 ماده 43 و ماده 34 قانون استخدام کشوری در مورد تصدی بیش از یک پست سازمان در موسسات دولتی (و راجع به پایه و گروه و ترفیع مستخدم) میباشد و رای شماره 42 و 43 سال 79 پرداخت حق الزحمه به دانشجویان بورسیه را نافذ منع قانونی دانسته در حالی که پزشک در دوره دستیاری رابطه استخدامی با دانشگاه و سایر واحدهای دولتی ندارد فقط کمک هزینه تحصیلی دریافت می دارد. ثالثاً: ماده 4 قانون تامین اجتماعی اشتغال به کار تمام وقت را مشمول قانون مذکور دانسته در حالی که پزشک در دوره دستیاری تحصیل تمام وقت دارد (نه اشتغال تمام وقت) مضافاً اینکه مواد 4 و 5 قانون خدمت پزشکان و پیراپزشکان مصوب سال 65 با اصلاحت بعدی آن دوره دستیاری را دوره تحصیلی آموزشی محسوب نموده است و حق اشتغال در بخش خصوصی با دایر کردن مطب را ندارند فقط مشغول آموزش کار در مراکز بهداشتی و بیمارستانی تحت نظارت اعضاء هیات علمی دانشگاه میباشند. رابعاً شورای محترم نگهبان طی نظریه شماره 6954/102/97 - 22/6/97 مصوبه مورد اعتراض را خلاف شرع تشخیص نداده است. بنابراین رد شکایت شکات مورد استدعاست.
نظریه تهیه کننده گزارش: هر چند شکات صریحاً مخالفت با شرع اعلام نکرده اند فقط احراز آنها اعلام داشت پزشک (دستیار) از حق شرعی محروم شده است با اینحال شورای محترم نگهبان طی پاسخ شماره 6954/102/97 - 22/6/97 مصوبات مورد نظر را خلاف شرع تشخیص نداده است. ثانیاً احد از شکات مقرره مورد اعتراض را مخالف آییننامه آموزشی دوره دستیاری پزشکی اعلام کرد که به لحاظ اینکه بند (ت) ماده 80 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان مغایرت با شرع یا قانون اساسی و سایر قوانین را قابل بررسی و طرح در هیات عمومی دانسته (نه مخالفت با آییننامه ها را) شکایت از این جهت قابل استماع نمیباشد. ثالثاً شکات اعلام کردند مقرره مغایر و مخالف با مواد 43 یا 34 قانون استخدام کشوری و رای شماره 42 و 43 هیات عمومی دیوان عدالت اداری میباشد که با توجه به مفاد مواد و رای مرقوم (خوانده شود) منصرف از ما نحن فیه میباشد و ماده قانونی دیگری اعلام نشده رابعاً تنها موضوعیکه به نظر میرسد اینکه تصویب آن خارج از حدود اختیار مرجع وضع مقرره میباشد که از این جهت مقرره را قابل ابطال می دانم. تهیه کننده گزارش: احمد رحیمی گرجی
نظریه هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی: موضوع در جلسه مورخ 8/7/98 هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی مطرح گردید، در خصوص ابطال بند 4 مقرره مورد شکایت:
(با توجه به اینکه حسب اظهار نظر صریح اداره کل منابع انسانی و پشتیبانی وزارت بهداشت... موضوع نامه شماره 176/209 - 28/8/91 دوره تخصصی دستیاری پزشکان و... دوره آموزشی و تحصیلی پزشکان میباشد و بابت این ایام کمک هزینه تحصیلی پرداخت میگردد که مشمول کسور بازنشستگی نبوده و احتساب آن به عنوان سوابق فاقد موضوعیت خواهد بود)
اکثریت اعضاء هیات (8 نفر): عقیده داشتند با وجود سند بالادستی (نامه وزارت بهداشت) و اینکه اطلاق مورد نظر اقلیت اعضاء با وجود رای شماره 200-88 هیات عموی دیوان عدالت اداری مقرره قابل ابطال نمیباشد.
و اقلیت اعضاء (6 نفر): عقیده داشتند اینکه مقرره و مصوبه مورد اعتراض به طور مطلق تمام دستیاران دارای قرارداد تمام وقت خدمت و مشمول دریافت حقوق و دستمزد و کسر حق بیمه مطابق رای وحدت رویه شماره 200- سال 88 هیات عمومی دیوان عدالت اداری و دستیاران فاقد قرارداد را که جهت کسب مهارت و تخصص در قبال دریافت کمک هزینه تحصیلی را شامل شده و دارای ایراد میباشد و اطلاق آن قابل ابطال میباشد.
رای هیات تخصصی
در خصوص تذکر بند 1 بخشنامه شماره 183 - 26/5/94 سازمان اعضاء هیات تخصصی به اتفاق آراء به لحاظ اینکه در تذکر بند 1 مفاد رای وحدت رویه شماره 200-88 هیدت عمومی رعایت شده و فقط نسبت به دستیاران فاقد قرارداد تمام وقت اتخاذ تصمیم نموده و اینگونه دستیاران را از دستیاران دارای قرارداد تفکیک نموده است قابل ابطال تشخیص نداده اند. لذا حکم به رد شکایت صادر و اعلام میگردد در راستای بند (ب) ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری رای صادره ظرف مدت بیست روز پس از صدور توسط ریاست محترم دیوان عدالت اداری و یا ده نفر از قضات دیوان قابل اعتراض میباشد.
رحیم باقری زیاری - رئیس هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی دیوان عدالت اداری