شماره دادنامه: 140531390000681315
تاریخ دادنامه:1405/03/19
شماره پرونده: 0400821
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
موضوع: اِعمال ماده 91 قانون دیوان عدالت اداری نسبت به دادنامه شماره 140331390001624322 مورخ 1403/07/10 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
گردشکار: به دنبال طرح شکایتی به خواسته ابطال ردیف 25-4-2 صفحه 4 جدول معافیت های بند (الف) ماده (9) قانون مالیات بر ارزش افزوده موضوع اطّلاعیه شماره 9320 مورخ 1401/10/04 سازمان امور مالیاتی کشور، هیات عمومی دیوان عدالت اداری به موضوع رسیدگی و به موجب دادنامه شماره 140331390001624322 مورخ 1403/07/10 حکم به ابطال مقرره مذکور از زمان صدور آن صادر نمود. متن دادنامه صادره از هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شرح زیر است:
"با عنایت به اینکه معافیت مالیاتی ردیف 25-4-2 صفحه 4 جزء 2 جدول بند (الف) ماده 9 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب سال 1400 و تبصره آن اختصاص به دام زنده و خوراک آن دارد و از سوی دیگر اصطلاح «دام» به حیواناتی اطلاق می‌گردد که برای امور تغذیه انسان و یا فعالیتهای اقتصادی و آزمایشگاهی تولید، نگهداری و پرورش داده می‌شوند، در نتیجه ردیف 25-4-2 صفحه 4 جزء 2 جدول بند (الف) ماده 9 قانون مالیات بر ارزش افزوده که در قالب اطّلاعیه شماره 9320 مورخ 1401/10/04سازمان امور مالیاتی کشور اعلام شده و براساس آن خوراک سگ و گربه از مصادیق خوراک دام و مشمول معافیت از مالیات بر ارزش افزوده معرفی گردیده است، خارج از حدود اختیار و خلاف قانون است و مستند به بند یک ماده 12 و مواد 13 و 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوّب سال 1392 از تاریخ تصویب ابطال می‌شود. این رای براساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوّب1402/02/10) در رسیدگی و تصمیم گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است."
پس از صدور رای مذکور، آقای دکتر سبحانیان رییس کل سازمان امور مالیاتی کشور به موجب نامه شماره 18680/200/ص مورخ 1403/09/24 به ریاست دیوان عدالت اداری خواستار اِعمال ماده 91 قانون دیوان عدالت اداری نسبت به رای مذکور شد. متن نامه ایشان به شرح زیر است:
"حجت الاسلام و المسلمین جناب آقای دکتر عابدی
رییس کل دیوان عدالت اداری
با سلام و احترام
موضوع: درخواست اِعمال مواد (91) و (94) قانون دیوان عدالت اداری نسبت به دادنامه شماره 140331390001624322 مورخ 1403/07/10 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
با عنایت به پرونده کلاسه 1/ 140231390001160167 و به شماره بایگانی 0206885 ضمن رسیدگی مجدّد برابر مفاد مواد (91) و (94) قانون دیوان عدالت اداری نسبت به دادنامه شماره 140331390001624322 مورخ 1403/07/10 هیات عمومی دیوان عدالت اداری، موضوع ابطال ردیف 25-4-2 صفحه (4) جدول معافیت های بند (الف) ماده (9) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوّب 1400 در خصوص خوراک سگ و گربه، با عنایت به این که ابطال مصوبه مذکور از تاریخ تصویب در اجرای ماده (13) قانون دیوان عدالت اداری مغایر با شرع می‌باشد، موارد زیر را به استحضار می‌رساند:
با توجّه به این که خوراک سگ و گربه براساس ردیف 25-4-2 صفحه (4) جدول معافیت های بند (الف) ماده (9) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوّب 1400، ابلاغی توسّط این سازمان، معاف از مالیات تلقّی شده بود و عرضه کننده کالای فوق، مالیات و عوارض ارزش افزوده را براساس مندرجات جدول معافیت ها از خریداران دریافت نکرده است، فلذا در صورت اِعمال ماده (13) قانون دیوان عدالت اداری نسبت به مقرره مذکور (بدان گونه که در دادنامه معترضٌ‌عنه تصریح گردیده است)، برای عرضه کننده در مورد فروش های مربوط به بازه‌های زمانی سابق، وضعیتی پیش می‌آید که امکان شناسایی خریداران و دریافت مالیات بر ارزش افزوده از آنها وجود نخواهد داشت. این موضوع موجب خواهد شد مطالبه مالیات و عوارض ارزش افزوده و جرایم مربوط از عرضه کننده به عنوان مودّی صورت پذیرد که این امر، از مصادیق «عقاب بلا بیان» و «تکلیف مالایطاق» است و مغایر شرع به نظر می‌رسد. یاد آور می‌شود، پیش از صدور رای ابطالی، جدول مذکور اصلاح شده است. در خصوص مطالبه مالیات و عوارض ارزش افزوده و جرایم مربوط در موضوع موصوف از عرضه کننده که موجبات تکلیف مالایطاق برای آنها را فراهم نموده است، به پیوست نامه یکی از شرکت ها که در زمینه تولید خوراک آبزیان و حیوانات خانگی فعالیت می‌نماید، صرفاً به عنوان یک نمونه از استیصال مودّیان، ارسال می‌گردد. با توجّه به این که خوراک سگ و گربه براساس ردیف 25-4-2 صفحه (4) جدول معافیت های بند (الف) ماده (9) قانون مالیات بر ارزش افزوده معاف از مالیات شناخته شده بود و عرضه کننده کالای فوق، مالیات و عوارض ارزش افزوده را براساس مندرجات اعلامی از سوی سازمان امور مالیاتی کشور از خریدار دریافت نکرده است و علی‌القاعده شرکت یادشده امکان شناسایی خریداران را نداشته که مالیات متعلّقه را از آنان اخذ کند و در صورت شناسایی نیز مصرف کنندگان مالیات متعلّقه را پرداخت نخواهند نمود، بنابراین مطالبه مالیات و عوارض ارزش افزوده و جرایم مربوط در موضوع موصوف می‌بایست از شرکت مذکور مورد مطالبه قرار گیرد که این امر به وضوح مخالف شرع انور به نظر می‌رسد.
لازم به ذکر است تسرّی اثر ابطال دادنامه هیات عمومی نسبت به مواردی که با ابطال مقرره مورد شکایت امکان پرداخت مالیات محاسبه شده جدید توسّط مودّی وجود ندارد، مصداق قاعده «تکلیف مالایطاق» است و براساس آرای هیات عمومی دیوان عدالت اداری خلاف شرع تشخیص داده شده است. از جمله آن آراء، می‌توان به دادنامه شماره 140009970905812668، 140009970905812669 مورخ 1400/10/07 هیات عمومی دیوان عدالت اداری اشاره نمود.
با توجّه به مراتب ذکر شده، خواهشمند است دستور فرمایید در اجرای مواد (91) و (94) قانون دیوان عدالت اداری موجبات رسیدگی مجدّد به دادنامه فوق فراهم گردد."
حجت الاسلام و المسلمین جناب آقای دکتر عابدی رییس دیوان عدالت اداری در تاریخ 1403/11/03 با ارجاع موضوع جهت بررسی به هیات تخصصی موافقت نمودند و پس از طرح موضوع در هیات تخصصی و موافقت اکثریت اعضای هیات با اعمال ماده 91 قانون دیوان عدالت اداری نسبت به دادنامه شماره 140331390001624322 مورخ 1403/07/10 هیات عمومی دیوان عدالت اداری موضوع در دستور کار هیات عمومی قرار گرفت و هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1405/03/19 با حضور رییس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت نمود:
رای هیات عمومی
براساس دادنامه شماره 140331390001624322مورخ 1403/07/10 هیات عمومی دیوان عدالت اداری معافیت مالیاتی ردیف 25-4-2 صفحه 4 جزء 2 جدول بند (الف) ماده 9 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوّب سال 1400 و تبصره آن اختصاص به دام زنده و خوراک آن دارد و از سوی دیگر اصطلاح «دام» به حیواناتی اطلاق می‌گردد که برای امور تغذیه انسان و یا فعالیت های اقتصادی و آزمایشگاهی تولید، نگهداری و پرورش داده می‌شوند و در نتیجه ردیف 25-4-2 صفحه 4 جزء 2 جدول بند (الف) ماده 9 قانون مالیات بر ارزش افزوده که در قالب اطّلاعیه شماره 9320 مورخ 1401/10/04 سازمان امور مالیاتی کشور اعلام شده و براساس آن خوراک سگ و گربه از مصادیق خوراک دام و مشمول معافیت از مالیات بر ارزش افزوده معرفی گردیده است، خارج از حدود اختیار و خلاف قانون تشخیص داده شده و با استناد به بند 1 ماده 12 و مواد 13 و 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوّب سال 1392 از تاریخ تصویب ابطال گردیده است و با عنایت به مراتب مذکور صرف نظر از این که پیش از ابطال مقرره فوق جداول ناظر بر معافیت های مالیاتی یادشده اصلاح شده بود، با توجّه به این که عرضه‌کننده خوراک سگ و گربه براساس مندرجات جدول معافیت ها که از سوی سازمان امور مالیاتی اعلام شده، مالیات بر ارزش افزوده را از خریداران دریافت نکرده است و از سوی دیگر چون اساساً عرضه کننده خود تکلیفی به پرداخت آن ندارد، با ابطال مقرره مذکور و اعمال ماده 13 قانون دیوان عدالت اداری، عملاً امکان شناسایی و دریافت مالیات بر ارزش افزوده در مورد فروش های مربوط به بازه‌های زمانی سابق نیز وجود نخواهد داشت و بنابراین نظر به این که مطابق ماده 13 قانون دیوان عدالت اداری اثر ابطال مصوبات از زمان صدور رای هیات عمومی است مگر در مورد مصوبات خلاف شرع یا در مواردی که به منظور جلوگیری از تضییع حقوق اشخاص هیات مذکور اثر آن را به زمان تصویب مصوبه مترتب نماید، در نتیجه بنا به دلایل یادشده و از بین رفتن زمینه اجرایی اخذ ارزش افزوده از مصرف‌کننده نهایی موجبی جهت اعمال حکم ماده 13 قانون دیوان عدالت اداری و ترتب اثر ابطال به زمان تصویب مصوبه وجود ندارد و ضمن موافقت با اعمال ماده 91 قانون دیوان عدالت اداری نسبت به دادنامه شماره 140331390001624322مورخ 1403/07/10 هیات عمومی دیوان عدالت اداری از حیث اعمال ماده 13 قانون دیوان عدالت اداری، ماده مذکور و عبارت «از تاریخ تصویب» از دادنامه یادشده حذف می‌گردد. /
احمدرضا عابدی
رییس هیات عمومی دیوان عدالت اداری