در اجرای تکالیف مقرر در قانون آیین دادرسی کیفری، مصوب 1392 و اصلاحات الحاقات بعدی از جمله مواد 47، 69، 95، 186 و 226، مبنی بر ضرورت پذیرش شکایات کتبی و شفاهی مراجعین در تمامی اوقات فوری در پرونده های قضایی، دستورالعمل فوریت های قضایی و نحوه عملکرد واحدهای کشیک به شرح زیر ابلاغ میشود:
الف) ساختار و تشکیلات:
ماده 1- به منظور انجام وظایف قضایی و پذیرش و پیگیری شکایات فوری و ضروری مراجعان و گزارش ضابطان دادگستری در ساعات غیر اداری و ایام تعطیل، در هر حوزه قضایی، واحد کشیک قضایی به ترتیب زیر تشکیل میشود:
1) حداقل یک واحد در دادسرای هر حوزه قضایی شهرستان و یک واحد در دادسرای نواحی کلان شهرها به پیشنهاد دادستان حوزه مربوط و تایید رئیس کل دادگستری استان.
2) حداقل یک واحد کشیک از دادگاه کیفری 2 در هر شهرستان و در صورت لزوم دادگاه کیفری یک، به پیشنهاد رئیس دادگستری شهرستان و تایید رئیس کل دادگستری استان برای رسیدگی به جرایمی که مطابق قانون به طور مستقیم در دادگاه رسیدگی میشود. همچنین، درصورت لزوم و به تشخیص رئیس کل دادگستری استان به تعداد لازم در کلان شهرها واحد کشیک د ر مجتمع های قضایی تشکیل میشود.
تبصره - قاضی کشیک دادگاه کیفری 2 علاوه بر رسیدگی به پرونده های جزایی، مجاز به رسیدگی به پرونده های فوریت های قضایی در امور حقوقی نظیر ماده 2 قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی، مصوب 1393 مجلس شورای اسلامی نیز میباشد.
2) یک واحد کشیک در دادگاههای عمومی بخش به پیشنهاد رئیس دادگاه و تایید رئیس کل دادگستری استان.
ماده 2- هر واحد کشیک از یک نفر قاضی، یک نفر از کارکنان اداری که دارای سوابق و تجربه کافی باشد و یک نفر از کارکنان پشتیبانی تشکیل خواهد شد.
ماده 3- اعضاء واحد کشیک از میان قضات و کارکنان اداری داوطلب دادسراها و دادگاه ها انتخاب میشوند و در صورت نبود داوطلب به صورت نوبتی تعیین خواهد شد. جابه جایی اعضای کشیک حسب مورد با موافقت دادستان یا رئیس حوزه قضایی مربوط مجاز میباشد و مراتب عنداللزوم باید به مراجع مربوط مانند ضابطان اعلام شود.
تبصره - تعیین قضات زن برای کشیک در صورت ضرورت و با تشخیص دادستان بلامانع است.
ب) برنامه کشیک:
ماده 4- برنامه کشیک حوزه های قضایی مشتمل بر تعداد اعضا، تعیین زمان شروع و خاتمه و نحوه انجام کشیک، با رعایت مفاد این دستورالعمل و با لحاظ نوع و تعداد پرونده، تعداد قضات و کارکنان شاغل، کثرت مراجعان و شرایط جغرافیایی و اجتماعی، به صورت سه ماهه در هر حوزه قضایی حسب مورد به پیشنهاد دادستان و یا رئیس حوزه قضایی و تایید رئیس کل دادگستری استان صورت می پذیرد. زمان کشیک همه روزه بعد از وقت اداری است. نحوه و زمان استقرار واحد کشیک حسب مورد به تشخیص رئیس کل دادگستری و دادستان مربوط خواهد بود.
تبصره 1- در مواردی که بنا به ضرورت، "کشیک شب" ایجاد میشود، زمان آن حداکثر 4 ساعت خواهد بود.
تبصره 2- دادستانهای مراکز استانها به تشخیص رئیس قوه قضاییه، علاوه بر کشیک مذکور در تبصره 1، میتوانند همه روزه از ساعت 24 تا 5 بامداد یکی از معاونین یا یکی از قضات با تجربه دادسرا را به عنوان کشیک فوق العاده معرفی نمایند. حق الزحمه کشیک مذکور دو برابر روز محاسبه خواهد شد.
ماده 5- فهرست قضات کشیک و برنامه زمانی و اصلاحات آن حسب مورد با دستور دادستان و یا رئیس حوزه قضایی به قضات و کارمندان کشیک ابلاغ میشود.
ماده 6- برنامه زمان بندی کشیک در ابتدای هر ماه به اطلاع ضابطین میرسد و تاکید میشود که ضابطان از ارجاع پرونده های عادی در زمان کشیک خودداری نمایند و صرفاً موارد واجد فوریت به واحد کشیک ارسال شود.
تبصره - موارد فوری، پرونده هایی است که اتخاذ تصمیم سریع درباره آنها ضرورت داشته باشد از قبیل انجام اقدامات لازم در صورت وقوع قتل یا فوت مشکوک و تعیین تکلیف متهمان و محکومان تحت نظر و جلب شده و متهمان پرونده های منتهی به فوت مجنی علیه.
ماده 7- قضات کشیک مکلفند بر اساس برنامه زمانی، حداقل سه ساعت در محل کشیک حضور داشته و خارج از این زمان تا نوبت بعدی کشیک یا وقت اداری، در حوزه قضایی مربوط در دسترس باشند و به نحو مقتضی نسبت به فوریت های قضایی تعیین تکلیف نمایند.
ماده 8- در حوزه های قضایی که ایجاد واحد کشیک ضرورت نداشته باشد، رئیس حوزه قضایی یا دادستان مربوط مکلف است شخصاً یا با تعیین یکی از قضات، به عنوان "کشیک در دسترس" نسبت به انجام فوریت های قضایی به نحو مقتضی اقدام کند.
پ) میزان و نحوه پرداخت حق کشیک:
ماده 9- میزان پرداخت حق کشیک، به هر یک از اعضا (قاضی، کارمند اداری و پشتیبانی) با توجه به ساعات کار مقرر در این آییننامه، بر مبنای ضوابط اضافه کار میباشد.
ماده 10- حق کشیک در روزهای تعطیل و کشیک شب یک و نیم برابر و در تعطیلات متوالی بیش از دو روز در حوزه های قضایی که 5 شنبه ها تعطیل است و بیش از یک روز در سایر حوزه ها، دو برابر روزهای عادی میباشد و برای قضات کشیک در دسترس دادسرا یا دادگاه بخش با لحاظ عوامل مذکور در ماده 3 دستورالعمل از قبیل نوع و تعداد پرونده، از یک هشتم تا یک چهارم حق کشیک موضوع ماده 9 دستورالعمل، به تشخیص رئیس کل دادگستری پرداخت میشود. در مورد اخیر در صورتی که رسیدگی به پرونده در وقت کشیک مستلزم حضور قاضی در محل کشیک باشد، معادل حق کشیک به تشخیص رئیس حوزه قضایی پرداخت خواهد شد.
تبصره - در خصوص کشیک ویژه قتل درصورتی که مبادرت به معاینه جسد نمایند، حق کشیک ویژه با تصویب معاونت راهبردی قوه قضاییه پرداخت میشود.
ماده 11- در حوزه های قضایی که بیش از یک واحد کشیک فعالیت می نماید، حق الزحمه اعضای هر واحد جداگانه محاسبه و پرداخت میگردد.
ماده 12- معاونت راهبردی قوه قضاییه هر 3 ماه، اعتبار کشیک دادگستری کل استان ها را بر اساس آمار عملکرد و گزارشاتی که با ذکر مشخصات اعضای هر واحد و قید ساعات کشیک ارسال میشود، محاسبه، تخصیص و ابلاغ خواهد کرد.
تبصره - روسای کل دادگستری مکلفند گزارش پرداخت های مالی کشیک را بر اساس فرم ارسالی از معاونت راهبردی تنظیم و به آن معاونت ارسال نمایند.
ت) سایر مقررات:
ماده 13- قضات موظفند پرونده های ارجاعی را در وقت اداری تعیین تکلیف کنند و از محول نمودن آن به وقت کشیک خودداری نمایند.
ماده 14- قضات موظفند به منظور تسهیل در انجام امور افراد جلب شده در وقت کشیک، کلیه اطلاعات لازم از قبیل مشخصات متهم یا محکوم، علت جلب، نام شاکی، نوع اتهام، میزان خسارت وارده به شاکی خصوصی و میزان محکومیت مالی را در برگ جلب درج نمایند. در جرائمی که به تشخیص مرجع قضایی، حیثیت اجتماعی متهم یا محکوم، عفت یا امنیت عمومی اقتضاء کند، علت جلب ذکر نمی شود.
تبصره - مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه مکلف است امکان درج اطلاعات مربوط به متهمان و محکومان جلب شده را در مرحله تحقیقات مقدماتی و اجرای حکم، در سامانه مدیریت پرونده قضایی (سمپ) فراهم نماید.
ماده 15- دادگستری استان ها مکلف هستند نسبت به استقرار سامانه سمپ و دسترسی واحدهای کشیک به آن با همکاری مرکز آمار و فناوری اطلاعات اقدام نمایند.
ماده 16- روسای کل دادگستری ها مکلفند در پایان هر سال، خلاصه آمار عملکرد واحدهای کشیک استانی را به تفکیک هر یک از واحدهای کشیک جهت بررسی و اقدام مقتضی به دادستان کل کشور ارسال نمایند.
ماده 17- روسای کل دادگستری ها و دادستانهای مراکز استان موظفند شخصاً یا از طریق یکی از معاونان بر فعالیت واحدهای کشیک نظارت نمایند و در صورت مشاهده تخلف مراتب را به مبادی ذیربط گزارش کنند.
ماده 18- معاونان مالی و پشتیبانی دادگستری استانها موظفند امکانات لازم و مطلوب از قبیل مکان، تلفن، دورنگار و خودرو را در اوقات کشیک فراهم نمایند.
ماده 19- دادستان کل کشور بر حسن اجرای این دستورالعمل نظارت دارد و گزارش سالانه آن را به رئیس قوه قضاییه ارائه خواهد کرد.
ماده 20- این دستورالعمل در 20 ماده و 8 تبصره در تاریخ 1395/10/4 به تصویب رئیس قوه قضاییه رسید و کلیه مقررات و ضوابط مغایر با آن ملغی میباشد.
صادق آملی لاریجانی