تاریخ نظریه: 1405/04/07
شماره نظریه: 7/1404/318
شماره پرونده: 1404-168-318ک
استعلام:
اولاً، آیا دادگاه کیفری یک و دو نسبت به یکدیگر دارای صلاحیت ذاتی می‌باشند یا خیر؟
ثانیاً، آیا دادگاه اطفال و نوجوانان چه در مرحله کیفری یک و چه در مرحله کیفری دو نسبت به یکدیگر و نسبت به سایر مراجع قضایی دارای صلاحیت ذاتی می‌باشند یا خیر؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
اولاً، با توجه به رای وحدت رویه شماره 752 مورخ 1395/6/3 هیات عمومی دیوان عالی کشور، صلاحیت دادگاه کیفری یک و دو نسبت به یکدیگر ذاتی نیست؛ بلکه نسبی است.
ثانیاً، با عنایت به حکم ماده 294 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 و تقسیم دادگاه‌های کیفری به دادگاه کیفری یک، کیفری دو، دادگاه انقلاب، دادگاه اطفال و نوجوانان و دادگاه‌های نظامی و با توجه به صلاحیت هر یک از این مراجع در رسیدگی به امور کیفری و با استفاده از حکم ماده 304 و مفهوم مخالف تبصره یک ماده 298 قانون یادشده، دادگاه اطفال و نوجوانان که صرفاً صلاحیت رسیدگی به جرایم اطفال و نوجوانان کمتر از هجده سال تمام شمسی را دارد و شعبه یا شعبی از دادگاه کیفری دو نیست، در زمره دادگاه‌های اختصاصی است؛ بنابراین صلاحیت این دادگاه نیز ذاتی می‌باشد؛ مفاد مواد 402 و 411 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 موید این دیدگاه است. همچنین با توجه به ماده 315 قانون یادشده، دادگاه کیفری یک ویژه نوجوانان شعبه‌ای از دادگاه کیفری یک است که به صورت تخصصی تشکیل می‌شود و صلاحیت این دو دادگاه نسبت به دادگاه اطفال و نوجوانان و همچنین صلاحیت دادگاه اخیر نسبت به دیگر مراجع قضایی، از نوع صلاحیت ذاتی است.