صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1390/02/10
برگزار شده توسط: استان کردستان/ شهر بانه
موضوع
قید اقدامی علاوه بر مَهر معینه در ذیل ستون صداق در سند نکاحیه دفاتر رسمی ازدواج و طلاق و ماهیت آن
پرسش
در بین دفاتر رسمی ازدواج و طلاق در شهرستان سقز متداول است در سند نکاحیه و در ذیل ستون صداق علاوه بر مَهر مقرر میزان طلایی که باید برای زوجه خریداری شود همچنین اجناسی که در بین عموم جامعه به عنوان اقلام جهیزیه متداول است قید میشودکه این امر مشکلاتی را چه در صدور رأی محکومیت و چه در اجرای حکم پدید میآورد. نظر قضایی خود را در خصوص موارد ذیل بفرمایید:
1- میزان طلای خریداری شده و اقلام مذکور شامل یک دستگاه یخچال، اجاق گاز و... به ترتیب هدیه عروسی قلمداد میشود یا چون در ذیل ستون صداق آورده شده به عنوان مَهر است؟
2- اقلام جهیزیه و طلای عروسی چنانچه مَهرتلقی نشود، آیا میتوان در صورت وقوع طلاق، حکم به پرداخت نیمی از آن داد؟ در صورت مطالبه مَهر توسط زوجه و قبل از شروع ایام زندگی میتوان حکم به تحویل آن به زوجه را صادر کرد؟
نظر هیئت عالی
گرچه توصیف اقلام مندرج در سوال، تابع قصد مشترک طرفین و امری موضوعی است؛ لیکن در صورت عدم احراز، از درج آن در ذیل ستون صداق در سند نکاحیه استظهار میشود که همانند آینه و شمعدان و... که در کنار وجوه نقد یا سکه طلا مجموعاً صداق توصیف میشود این اقلام نیز صداق و تابع احکام آن است. بنابراین، حکم تنصیف مَهر در فرض عدم مقاربت در این اموال نیز جاری است. نظر اکثریت در نتیجه تأیید میشود.
نظر اکثریت
آنچه در ستون مَهر سند نکاحیه قید میشود از طلا، سکه، سفر حج و یا اقلام دیگر مثل یخچال، اجاق گاز و...، مَهر محسوب میشود؛ چرا که مدلول سند، گویای این موضوع است و ترتیب اثر ندادن به آن مطابق ماده 73 قانون ثبت دارای تعقیب انتظامی است و محاکم، ملزم به رفتار مناسب در این خصوص هستند و عرف و عادت نیز نمیتواند این الزام را از بین ببرد.
نظر اقلیت
با توجه به عرف موجود و اینکه به صراحت قانون، الفاظ عقود، محمول است بر معانی عرفیه؛ اقلام مذکور شامل مَهر نیست و طرفین دارا بودن ضمانت اجرای تحویل آنها را در ستون صداق سند نکاحیه قید میکنند و محاکم نیز باید در دعاوی مطروحه به منظور تحصیل اقناع وجدانی از زوج در این خصوص سوال کنند که آیا این اقلام را به عنوان مَهر قید کردید و یا جهیزیه و هدیه عروس؟ و یا در صورت طرح ادعا از ناحیه زوج چه در قالب دعوی و چه در قالب دفاع به آن توجه کرد.