صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1402/06/28
برگزار شده توسط: استان گیلان/ شهر آستارا
موضوع
اثر هبه نسبت به مال مورد وصیت در زمان حیات موصی
پرسش
شخصی اموال خود را برای فرزندان ذکور و اناث خود وصیت نموده و فرزندان ذکور و اناث ذیل وصیتنامه را تایید و امضا نمودهاند. سپس فرزندان اناث در حال حیات موصی، قدرالسهم خود را به فرزندان ذکور هبه و انتقال میدهند؛ پس از فوت موصی، فرزندان اناث ادعای ابطال این هبه را مینمایند. آیا این ادعا قابل پذیرش است؟
نظر هیات عالی
بنا به تعریف وصیت تملیکی و تفاوت آن با عقد هبه (با این توضیح که هبه مربوط به زمان حیات واهب است و در زمان حیات خودش مالی را به متهب مجاناً تملیک میکند؛ اما وصیت تملیکی بعد از ممات موصی است) که مطابق ماده 827 قانون مدنی، تحقق تملیک و انتقال مالکیت، پس از فوت موصی و قبول موصیله میباشد؛ با این وصف عقد هبه در زمان حیات موصی نسبت به مال مورد وصیت توسط موصیلهم باطل است و نظر اکثریت مورد تایید هیات عالی است.
نظر اکثریت
وصیت تملیکی عقد میباشد. از سویی اثر آن بعد از فوت، محقق است و این اثر مالکیت بعد از فوت موصی و قبول موصیله منتقل میگردد. با این توضیح؛ اساسا چون مالکیت برای موصیله بعد از فوت و با قبول موصیله محقق شده است قبل از آن،هر گونه دخل و تصرف در اموال موضوع وصیت غیر نافذ تلقی شده و رد بعد از آن نیز به جهت عدم مالکیت موصیله هبه باطل میباشد. (مواد 254، 797 و 827 قانون مدنی)
نظر ابرازی
چون موصیله میتواند در زمان حیات موصی، وصیت را قبول کند و قبول بعدی نیاز نیست؛ پس مالکیت انها به نوعی تایید شده است؛ از این رو هبه صحیح بوده و صرفا فرزندان اناث میتوانند از هبه رجوع کنند.