تاریخ نظریه: 1404/09/15
شماره نظریه: 7/1404/206
شماره پرونده: 1404-127-206ح
استعلام:
آیا دادگاه می‌تواند حکم صادره از مرجع همعرض خود را قرار توصیف کند؟ برای مثال، در پرونده‌ای که در مرجع دیگری مطرح بوده است، خواهان پیش از جلسه اول رسیدگی طی لایحه‌ای و در صورتجلسه شورای حل اختلاف با اعلام رضایت، مختومه شدن پرونده را درخواست کرده؛ اما پس از ارجاع به دادگاه، مرجع رسیدگی‌کننده بدون تشکیل جلسه رسیدگی در وقت فوق‌العاده به استناد ماده 1257 قانون مدنی حکم بر بی‌حقی وی صادر نموده است؛ در حالی که به نظر می‌رسد از موارد صدور حکم ماهوی نبوده است؟ آیا در چنین فرضی دادگاه دیگری می‌تواند این رای را قرار تلقی کرده و بر اساس آن، در پرونده خود اتخاذ تصمیم نماید؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
اولاً، استعلام دارای ابهام است؛ چنانچه مقصود استرداد دادخواست یا دعوا موضوع ماده 107 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 باشد، علی‌الاصول دادگاه می‌بایست وفق ماده یادشده حسب مورد قرار مقتضی را صادر می‌کرد؛ اما صدور حکم بر بی‌حقی به استناد ماده 1257 قانون مدنی؛ آنگونه که در فرض سوال آمده است، موید ورود ماهوی دادگاه به دعوا است.
ثانیاً، صرف‌نظر از ابهام و ایراد فوق، در فرض سوال که دادگاه دیگری که رای دادگاه نخست در آن دادگاه ارائه شده است، دادگاه رسیدگی‌کننده که همعرض دادگاه صادرکننده حکم بر بی‌حقی بوده و این حکم به آن دادگاه ارائه شده است، نمی‌تواند با اخذ ملاک از ترتیبات مقرر در ماده 403 قانون یادشده، حکم صادره را قرار تلقی کند.