هیات وزیران در جلسه 1397/6/7 به پیشنهاد وزارت امور خارجه و در اجرای ماده (2) آییننامه چگونگی تنظیم و انعقاد توافق های بین المللی - مصوب 1371 - تصویب کرد:
وزارت امور خارجه مجاز است با هماهنگی معاونت حقوقی رئیس جمهور (امور توافق های بین المللی) و دستگاه های مرتبط نسبت به انجام مذاکره، پیش امضا (پاراف) و امضای موقت موافقتنامه پیشگیری از حوادث در دریای خزر در چهارچوب متن پیوست که تایید شده به مهر دفتر هیات دولت است، ظرف سه سال از تاریخ ابلاغ این تصویب نامه اقدام و مراحل قانونی را تا تصویب نهایی پیگیری نماید.
اسحاق جهانگیری
معاون اول رئیس جمهور
موافقت نامه پیشگیری از حوادث در دریای خزر
دولتهای جمهوری آذربایجان، جمهوری اسلامی ایران، جمهوری قزاقستان، فدراسیون روسیه و ترکمنستان که از این پس «طرف ها» نامیده میشوند،
با تمایل در چارچوب این موافقت نامه برای تضمین ایمنی دریانوردی کشتی های نظامی و ایمنی پرواز هواپیماهای نیروهای مسلح کشور طرف ها در دریای خزر،
با پیروی از اصول و موازین عموماً شناخته شده مربوط حقوق بین الملل،
در موارد زیر به توافق رسیدند:
ماده 1
از نظر این موافقت نامه:
الف) منظور از "کشتی نظامی" شناور متعلق به نیروهای مسلح کشور یکی از طرف ها با علائم ظاهری است که ملیت چنین کشتی های نظامی را متمایز ساخته، تحت فرماندهی یک افسر تحت خدمت دولت و نام آن در فهرست خدمات یا معادل آن درج شده است و متشکل از خدمه ای است که تحت نظارت منظم نیروهای مسلح هستند؛
ب) "هواپیما" به معنی هواگرد سنگین تر از هوا یا سبک تر از هوا، متعلق به نیروهای مسلح کشور یکی از طرف ها است که دارای علائم ظاهری است که ملیت چنین هواپیماهایی را مشخص می کند؛
پ) "گروه کشتی ها" به معنای تشکلی منظم از دو یا چند کشتی نظامی است که با هم حرکت کرده و به همراه هم مانور می دهند؛
ت) "مانور" به معنی تغییر جهت حرکت (مسیر) یا سرعت کشتی های نظامی و یا گروه کشتی ها است.
ماده 2
این موافقت نامه نسبت به کشتی های نظامی و هواپیماهایی طرف ها که در دریای خزر و آن سوی آب های سرزمینی و حریم هوایی بر فراز آنها عملیات انجام می دهند اعمال میشود.
ماده 3
طرف ها تدابیری را از سوی افسران فرمانده کشتی های نظامی خود در رابطه با تضمین رعایت بی قید و شرط مقررات بین المللی پیشگیری از برخورد در دریا 1351 (1972) (مقررات پیشگیری - 1351 (1972)) اتخاذ می کنند.
ماده 4
1 - کشتی های نظامی هر یک از طرف ها که در نزدیکی کشتی های نظامی طرف های دیگر عملیات انجام می دهند به استثنای مواردی که آنها مطابق مقررات پیشگیری - 1351 (1972) نیازمند حفظ مسیر و سرعت هستند برای اجتناب از خطر برخورد، باید در فاصله امن باقی بمانند.
کشتی های نظامی طرف ها هنگام نزدیک شدن به یکدیگر تا فاصله 2 مایل دریایی در روز و 3 مایل دریایی در شب و یا در شرایط دید بد طبق ترتیبی که در ماده 6 این موافقت نامه مشخص شده است ارتباط برقرار خواهند کرد.
2 - کشتی های نظامی هر یک از طرف ها هنگام روبرو شدن یا انجام عملیات در نزدیکی گروه کشتی های طرفهای دیگر، مطابق مقررات پیشگیری - 1351 (1972)، از انجام مانور به نحوی که مانور این گروه از کشتی ها را دشوار سازد، اجتناب می کنند.
3 - کشتی های نظامی طرف ها هنگام انجام مانور در دید یکدیگر برای مشخص کردن اقدامات و مقاصد خود از سیگنال های (پرچمی، صوتی، نوری) که در مقررات پیشگیری - 1972 (1351) کد بین المللی سیگنال ها و جدول سیگنال های ویژه پیش بینی شده اند و در پیوست این موافقت نامه موجود میباشد، استفاده می کنند. هنگام شب یا در شرایط دید محدود، یا در چنان شرایطی از روشنایی و چنان فواصلی که سیگنال های پرچمی تشخیص ناپذیرند، لازم است سیگنال های نوری و یا وسایل ارتباطات رادیویی روی کانال 16 VHF (,8156MHZ مگاهرتز) مورد استفاده قرار گیرند.
4 - کشتی های نظامی طرف ها:
الف) نباید از طریق چرخش توپ ها، سامانه های پرتاب موشک، اژدرافکن ها و دیگر انواع سلاح ها به سمت کشتی های نظامی و هواپیماهای طرف های دیگر تظاهر به حمله نمایند؛
ب) نباید اشیایی را به سمت کشتی های نظامی طرف های دیگر پرتاب کنند به نحوی که در مسیر کشتی های نظامی و دریانوردی ممانعت ایجاد کند؛
پ) نباید از نورافکن ها و دیگر وسایل روشن کننده به نحوی استفاده کنند که بتواند برای هدایت کشتی های نظامی و یا هواپیماهای طرف های دیگر ممانعت ایجاد کند؛
ت) نباید از لیزرها و هر ابزار دیگر به نحوی که بتواند در هدایت کشتی های نظامی و یا هواپیماهای طرف های دیگر اختلال ایجاد کرده، موجب صدمه زدن به سلامتی خدمه یا وارد ساختن زیان به تجهیزات موجود در کشتی و هواپیمای آنها گردد، استفاده کنند؛
ث) نباید به سمت کشتی های نظامی و هواپیماهای طرف های دیگر راکت های علامت دهنده شلیک گردد به نحوی که بتواند برای آن کشتی های نظامی و یا هواپیماها ایجاد خطر نماید؛
ج) نباید برای وسایل رادیو الکترونیک و تجهیزات ناوبری کشتی های نظامی و هواپیمای طرف های دیگر اختلال ایجاد نمایند.
5 - هنگام برگزاری مانور با زیردریایی های مستقر در وضعیت زیرآبی برای هشداردهی به کشتی های نظامی طرف های دیگر مبنی بر حضور زیردریایی ها در این منطقه کشتی های نظامی که در سطح آب هستند و زیردریایی ها را همراهی می کنند باید سیگنال های مربوط را طبق کد بین المللی سیگنال ها و یا جدول سیگنال های ویژه مندرج در پیوست این موافقت نامه ارسال نمایند.
6 - کشتی های نظامی هر یک از طرف ها هنگام نزدیک شدن به کشتی های نظامی طرف های دیگر که طبق قاعده 3 (ج) مقررات پیشگیری - 1972 امکان مانور دهی آنها محدود است به ویژه کشتی هایی که مشغول پشتیبانی پرواز و یا پذیرش هواپیماها هستند، و همچنین کشتی های نظامی که در حرکت مشغول تکمیل ذخایر هستند باید تدابیر لازم را برای آنکه مانع مانورهای چنین کشتی هایی نشوند اتخاذ نمایند و در فاصله ایمن باقی بمانند.
7 - کشتی های نظامی و گروه کشتی های طرف ها به نفع تضمین کشتیرانی ایمن در مناطق پرتردد یا سایر فعالیت های اقتصادی فشرده، نباید مانور خطرناکی انجام دهند.
8 - عملیات کشتی های نظامی و هواپیمای طرف ها باید طبق موافقت نامه و بدون زیان به حاکمیت و حقوق انحصاری طرف ها انجام شود و نباید بی دلیل مانع اجرای حاکمیت و حقوق انحصاری طرف ها شود.
ماده 5
1 - هواپیمای هر یک از طرف ها هنگام نزدیک شدن به هواپیماها یا کشتی های نظامی طرف های دیگر، به ویژه کشتی های درگیر در نشستن و برخاستن هواپیماها باید حداکثر احتیاط را رعایت نمایند.
2 - هواپیماهای طرف ها:
آ) نباید نسبت به کشتی های نظامی و هواپیمای طرف های دیگر تظاهر به حمله یا تظاهر به استفاده از سلاح کند؛
ب) نباید در نزدیکی کشتی های نظامی و هواپیماهای طرف های دیگر حرکات نمایشی پروازی و یا مانورهای خطرناک انجام دهد؛
پ) نباید هیچگونه شی ء در مسیر کشتی های نظامی و هواپیماهای طرف های دیگر که میتواند برای دریانوردی و هواپیمای در حال پرواز ایجاد خطر کند، پرتاب گردد؛
ت) نباید از نورافکن ها و یا دیگر وسایل روشن کننده به نحوی استفاده کنند که بتواند در هدایت کشتی های نظامی و یا هواپیماهای طرف های دیگر اختلالاتی ایجاد کند.
ث) نباید از لیزرها و دیگر وسایل فنی به نحوی که بتواند در هدایت کشتی های نظامی و یا هواپیماهای طرف های دیگر ممانعت ایجاد کند و به سلامتی خدمه خود صدمه بزنند و یا به تجهیزات موجود در آنها زیان وارد سازند، استفاده نمایند.
ث) نباید برای وسایل رادیو - الکترونیک و تجهیزات دریانوردی کشتی های نظامی و هواپیماهای طرف های دیگر اختلال ایجاد گردد.
3 - هواپیماهای طرف ها هنگام پرواز در زمان تاریک یا در شرایط دید بد باید چراغ های ناوبری خود را روشن کنند.
ماده 6
1 - کشتی های نظامی و هواپیماهای طرف ها هنگام برقراری ارتباطات رادیویی از فراخوان ها به زبان انگلیسی استفاده می کنند که حاوی اطلاعات در مورد ملیت خود به شرح زیر: "(----- ملیت -----) کشتی / هواپیما" میباشد.
2 - ارتباطات رادیویی به انگلیسی یا به زبان قابل قبول دیگر انجام خواهد پذیرفت.
3 - کشتی های نظامی و هواپیماهای طرف ها برای تبادل اطلاعات و تضمین فهم متقابل بهتر از امواج زیر استفاده می کنند:
الف) بین کشتی های نظامی طرف ها - طبق بند 3 ماده 4 این موافقت نامه، پس از برقراری تماس اولیه تبادل اطلاعات طبق توافق فرماندهان روی یکی از کانال های باند VHF که معمولا در روال بین المللی مورد استفاده قرار میگیرد انجام میشود؛
ب) بین هواپیمای ن یک طرف و هواپیمای طرف دیگر و همچنین بین کشتی نظامی یک طرف و هواپیمای طرف دیگر - در باند VHF روی امواج 5 /121 مگاهرتز و یا باند UHF روی امواج 243 مگاهرتز پس از برقراری تماس اولیه، تبادل اطلاعات روی امواج 130 مگاهرتز یا 278 مگاهرتز صورت میگیرد.
ماده 7
کشتی های نظامی و گروه کشتی طرف ها در مناطقی در مسیر کابل ها و لوله های زیرآبیو همچنین مناطق مجاور جزایر مصنوعی، تاسیسات و سازه ها از هرگونه اقدامی که تهدیدی برای این تاسیسات و فعالیت های آنها باشد، خودداری خواهند کرد.
ماده 8
1. طرف ها از طریق سامانه های رسمی ناوبری، اطلاعات زیر را ارائه خواهند کرد:
الف) کمتر از 3 روز قبل نباشد، اطلاعیه ای از فعالیت های کشتی های نظامی که ناوبری دریایی را به مخاطره می اندازد؛
ب) کمتر از 7 روز قبل نباشد، اطلاعیه ای توسط خدمات اطلاعاتی هوایی مربوط از فعالیت های کشتی های نظامی و هواپیماهای خود که ناوبری هوایی را به مخاطره می اندازد.
2. برقراری منطقه فعالیت های ذکر شده در بند 1 این ماده در مناطق ماهیگیری کشور طرفهای دیگر مجاز نمیباشد.
در پهنه مشترک آبی برقراری چنین نواحی فقط میتواند منوط به عدم وجود جزایر مصنوعی، تاسیسات و سازه ها در آن باشد. طرفی که یک چنین ناحیه ای را ایجاد کرده مسئول خسارتی است که ممکن است به طرفهای دیگر وارد آمده باشد.
3 - هر یک از طرف ها تدابیر لازمی را اتخاذ می کند، تا اطمینان حاصل کند که فرماندهان کشتی های نظامی و هواپیماهای خود حداکثر احتیاط را در منطقه فعالیت های گزارش شده طبق بند 1 این ماده انجام می دهند.
ماده 9
طرف ها اطلاعات لازم در باره سوانح بین کشتی ها و هواپیماهای طرف ها و دیگر حوادث دریایی که در نتیجه آنها خسارت مادی وارد شده است یا رویداد دیگری که منجر به چنین حوادثی میشود را از طریق مجاری دیپلماتیک به موقع تبادل می کنند.
ماده 10
هرگونه عدم توافق و اختلاف در تفسیر یا اجرای مفاد این موافقت نامه از طریق رایزنی ها و مذاکرات میان طرف ها حل و فصل میگردد.
ماده 11
1. این موافقت نامه با توافق تمام طرف ها میتواند مورد اصلاح و یا تکمیل قرار گیرد.
2. ت اصلاحات و اضافات این موافقت نامه جزء جدایی ناپذیر آن بوده که در پروتکل های جداگانه تهیه و به گونه مقرر در ماده 13 این موافقت نامه لازم الاجرا خواهد شد.
ماده 12
امین اسناد این موافقت نامه جمهوری قزاقستان میباشد.
ماده 13
1. این موافقت نامه برای دوره نامحدودی است و در روز سی ام پس از تاریخ دریافت آخرین اطلاعیه کتبی توسط امین اسناد مبنی بر انجام تشریفات داخلی خود لازم برای لازم الاجرا شدن آن توسط طرف ها لازم الاجرا میگردد.
2. هر طرف میتواند از طریق اعلام کتبی به امین اسناد مبنی بر قصد خود برای خروج از موافقت نامه به عضویت خود در موافقت نامه خاتمه دهد. این موافقت نامه برای آن طرف به مدت دوازده ماه از تاریخ دریافت چنین اطلاعیه ای توسط امین اسناد معتبر خواهد بود.
3. مفاد این موافقت نامه بر حقوق و تعهدات طرف ها به موجب سایر موافقت نامه های بین المللی که کشور مربوط آنها عضو آن میباشد، تاثیر نخواهد گذاشت.
این موافقت نامه در. ..... در. ..... ه- ش. برابر با. ..... میلادی 201 در یک نسخه اصلی به زبان های آذربایجانی، فارسی، قزاقی، روسی، ترکمنی و انگلیسی تنظیم گردید، همه متون از اعتبار یکسان برخوردار میباشند.
طرف ها در صورت بروز اختلاف به متن انگلیسی مراجعه می کنند.
نسخه های اصلی برای نگهداری تحویل امین اسناد میگردد. امین اسناد رونوشت ب مصدق این موافقت نامه را برای طرف ها ارسال می کند.
از طرف دولت جمهوری آذربایجان
از طرف دولت جمهوری اسلامی ایران
از طرف دولت جمهوری قزاقستان
از طرف دولت فدراسیون روسیه
از طرف دولت ترکمنستان