محدوده تکلیف دادگاه به تعیین حقوق مالی زوجه ضمن دعوی طلاق

تاریخ دادنامه قطعی: 1395/05/12
شماره دادنامه قطعی: ---

پیام: تکلیف دادگاه به صدور حکم نسبت به متفرعات دعوی طلاق (حقوق مالی زوجه)، با نظر به فلسفه این مقرره، صرفا محدود به دعاوی طلاق طرح شده از ناحیه زوج است و در دعوی طلاق از ناحیه زوجه، دادگاه در صورتی می‌تواند به حقوق مالی زوجه رسیدگی کند که این امر مستقلا مورد مطالبه زوجه قرار گرفته باشد؛ در غیر این صورت حکم صادره خارج از حدود خواسته و مقتضی نقض است.

شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه هشتم دیوان عالی کشور تاریخ: 1395/05/12 - 13 : 23 قاضی: سیروس کیقبادی قاضی: حسن عباسیان قاضی: مسعود کریم پورنطنزی

خلاصه جریان پرونده

در تاریخ 94/10/20 آقای حسین هنری مهر به وکالت از طرف خانم م. ی.الف. به طرفیت آقای ر.الف. تقی زاده دادخواستی به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش (طلاق) به علت تخلف خوانده از شروط ضمن العقد به لحاظ عدم پرداخت نفقه و بد رفتاری و نداشتن تعادل روحی تقدیم نموده که در شعبه اول دادگاه عمومی حقوقی شهرستان اسفراین ثبت و مورد رسیدگی قرار می‌گیرد خانم زینب حسن زاده از دفتر حمایت حقوقی و قضایی بسیجیان و ایثارگران با تقدیم وکالتنامه از طرف زوج خوانده اعلام وکالت نموده است. جلسه اول دادرسی به تاریخ 94/11/21 با حضور زوجین و وکلای آنان تشکیل گردید. در این جلسه وکیل زوجه خواهان اظهار می‌دارد به علت اعتیاد زوج و سوء رفتار و ضرب و جرح به دفعات طلاق می خواهیم زوجین هنوز یک سال نشده که با هم ازدواج کرده اند دلیل سوء رفتار شهادت شهود باسامی ابراهیم ی.الف. و ر. ی.الف. و تیمور سعادتمند به ترتیب برادر و پدر و دائی زوجه و نیز فاطمه عباسی می‌باشد. زوج دفاعا اظهار می‌دارد من اعتیاد ندارم همین الان حاضرم تست اعتیاد بدهم و خانم را هم نزده ام طلاق هم نمی دهم خانم باید برگردد سر خانه و زندگی و زندگی مشترک را شروع کرده ایم از تمکین من خارج شده که دادخواست داده ام و محکوم شده و اجرا هم کردم حاضر به اجرا نشده است فرزند مشترکی نداریم. در پایان جلسه دادگاه زوج را جهت تست اعتیاد به پزشکی قانونی اسفراین معرفی نموده واصل معرفی نامه هم تحویل زوج شده است و سپس دادگاه مقرر داشته وقت رسیدگی مجدد تعیین و از طرفین دعوت به عمل آید و در اخطاریه خواهان تذکر داده شود که شهود خود را حاضر نماید. در اوراق 18 الی 21 پرونده تصاویر شکوائیه مورخ 94/11/21 زوجه علیه همسرش و گواهی پزشکی قانونی و ارجاع شکوائیه به کلانتری جهت انجام تحقیقات مقدماتی ارائه شده است. پزشکی قانونی اسفراین به پیوست نامه مورخ 94/12/4 گواهی مورخ 94/12/2 اداره کل پزشکی قانونی خراسان شمالی را ارسال نموده که در گواهی مذکور نتیجه آزمایش اعتیاد از زوج خوانده به شرح زیر اعلام شده است « در نمونه ادرار نامبرده به روش کروماتوگرافی نازک لایه، مورفین (مطابق با مصرف مواد مخدر) یافت گردید. »; در جلسه دادرسی مورخ 94/12/17 زوجین و وکیل زوجه حضور یافته اند و وکیل زوج طی لایحه تقدیمی اعلام نموده که موکل بنده هیچ ایراد ضربی علیه خواهان نداشته و اعتیاد هم ندارد و شهود موکل حاضر می‌باشد تقاضای استماع شهادت شهود را دارم. دادگاه در این جلسه بدوا از چهار نفر از شهود معرفی شده باسامی ر. ی.الف. و رضا منصوری و محمد کریمی و فرنگیس سعادتمند استماع گواهی به عمل آورد. ر. ی.الف. اظهار داشت این آقا دامادم است دو سه بار دختر مرا زده و از خانه بیرونش کرده است یکبار با هم خانه من بودند که من آنها را نصیحت کردم که چرا اینقدر با هم دعوی می کنید با هم بسازید دفعه بعد اگر دعوا کردید خانه من نیایید بروید دادگاه من خودم ندیدم که بزند ولی بدن دخترم را دیده ام که کبود بوده است. رضا منصوری به عنوان شاهد اظهار داشت مادر زوجه خاله ام است خاله ام هر هفته دو بار بخانه ما می آید و درد دل های خاله ام و شوهر خاله ام را بارها شنیده ام که از دست بزن و بد رفتاری دامادشان نزد ما گله به کرات گله می کردند. محمد کریمی شاهد دیگر اظهار می‌دارد من با پدر زوجه دوستم و چندین سال است با هم رابطه خانوادگی داریم دو سه بار به دخترش گفته ام برو زندگی کن، گفته شوهرم بد رفتاری می کند ولی من چیزی ندیده ام فرنگیس سعادتمند شاهد دیگر اظهار داشت یکبار من خانه خواهرم بودم این خانم خانه مادرش لباس هایش را داشت عوض می کرد پشتش را دیدم که کبود و سیاه بود و دلم بحالش سوخت من رویم نشده ازش بپرسم چی شده است ولی می دانم شوهرش او را می زند. یکبار هم دیدم از آن ور می آید و اشکش می ریزد که گفت شوهرم مرا زده است. پس از استماع گواهی گواهان زوج خوانده اظهار می‌دارد من اصلا حرفش را قبول ندارم او را نزدم و باید سر خانه و زندگی بیاید و حرف شهود را هم قبول ندارم برای تست اعتیاد هم تقاضا دارم دوباره مرا به پزشکی قانونی معرفی نمایید و در پاسخ به سوال دادگاه مبنی بر اینکه در خون شما مورفین کشف شده چه توضیحی دارید اظها رداشت بفرض که من معتاد باشم از خرج و نفقه ایشان که نزده ام ولی من معتاد نیستم من سرما خورده بودم. وکیل زوجه اظهار داشت با توجه به مثبت شدن تست اعتیاد تقاضای صدور حکم را دارم. سپس دادگاه قرار ارجاع امر به داوری صادر و زوجه را برای آزمایش بارداری و زوج را برای آزمایش مجدد تست اعتیاد در همان پایان جلسه دادرسی به پزشکی قانونی اسفراین معرفی شده اند در پاسخ پزشکی قانونی نتیجه آزمایش بارداری از زوجه منفی اعلام گردید. داور منتخب زوجین هر یک نظریه کتبی خود را ارائه داده اند که حاکی از عدم حصول سازش بین طرفین می‌باشد. مدیر دفتر دادگاه طی گزارش مورخ 94/12/27 اعلام نموده که طی تماس تلفنی با پزشکی قانونی، زوج جهت تست مجدد به این مرکز مراجعه ای نداشته است. زوجه به شرح صورتجلسه مورخ 94/11/27 اعلام نموده که در این پرونده صرفا طلاق و مهریه ام را می خواهم و در مورد سایر حقوق و ادعاهای مالی خود جداگانه اقدام می کنم ضمنا برای طلاق خلع یک سکه از مهریه ام می گذرم فرزندی نداریم و باکره نیستم سرانجام دادگاه با اعلام ختم رسیدگی به موجب دادنامه شماره --- مورخ 94/12/27 پس از ذکر خواسته خواهان و اعلام احراز رابطه زوجیت دائم بین طرفین با اعلام اینکه تلاش دادگاه و داوران طرفین جهت ایجاد صلح و سازش بین آنها موثر واقع نشده است و از سوی زوج دفاع موثری به عمل نیامده و سوء رفتار و اعتیاد زوج با توجه به نتیجه تست اعتیاد و شهادت شهود محرز است و زوجه به نتیجه آزمایش اعتیاد هم اعتراض کرده که مجددا به پزشکی قانونی معرفی شده که از مراجعه امتناع نموده است لذا دادگاه دعوی خواهان را وارد تشخیص مستندا به ماده 1133 قانون مدنی و مواد 24 الی 40 قانون مدنی حکم به طلاق زوجه به لحاظ احراز شرایط اعمال وکالت در طلاق صادر و به زوجه خواهان اجازه می دهد به یکی از دفاتر رسمی ثبت طلاق مراجعه و با دریافت مهریه اش و با توجه به اینکه در جلسه دادرسی طلاق خلع را انتخاب کرده است با بذل یک سکه از مهریه اش خود را مطلقه و اسناد و مدارک و دفاتر مربوطه را اصالتا از طرف خود و وکالتا از طرف شوهرش امضا نماید نوع طلاق خلع بائن است و مدت اعتبار این حکم شش ماه از تاریخ ابلاغ رای فرجامی یا انقضای مهلت فرجام خواهی است ضمنا زوجه اعلام داشته در این پرونده در خصوص حقوق مالی اش ادعائی ندارد و جداگانه اقدام کرده و می کند. در صورتی که خواهان بدون دریافت مهریه اش رضایت به ثبت طلاق دهد می‌تواند پس از طلاق با صدور اجراییه وصول آن را از اجرای احکام پیگیری نماید. زوجین فرزند مشترکی ندارند. پس از ابلاغ رای صادره زوج خوانده نسبت به آن تجدیدنظرخواهی نموده که پس از طی تشریفات قانونی شعبه هفتم دادگاه تجدیدنظر استان خراسان شمالی در وقت فوق العاده به موضوع رسیدگی و طی دادنامه شماره --- - 95 مورخ 1395/02/25 با اعلام اینکه اعتیاد زوج حسب گواهی پزشکی قانونی تایید گردیده و حسب گواهی صادره زوجه مورد ایراد ضرب و جرح از سوی زوج قرار گرفته است و سوء رفتار و اعتیاد وی محرز می‌باشد و تخلف وی از شروط ضمن عقد ازدواج احراز می‌گردد لذا اعتراض تجدیدنظرخواه را غیر موجه تشخیص و ضمن رد تجدیدنظرخواهی مطروحه دادنامه تجدیدنظرخواسته را تایید نموده است. دادنامه اخیر در تاریخ 1395/02/30 به زوج ابلاغ شد و نامبرده در تاریخ 1395/03/03 با تقدیم دادخواست نسبت به آن فرجام خواهی نموده که نسخه ثانی دادخواست به زوجه به نحو قانونی ابلاغ شد ولی لایحه جوابیه ای از ایشان در پرونده مشهود نیست. پرونده پس از وصول به دیوان عالی کشور جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع گردیده است. دادخواست فرجامی به هنگام شور قرائت می‌گردد.هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای حسن عباسیان عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد.

رای شعبه

اعتراضات فرجام خواه آقای ر.الف. تقی زاده نسبت به دادنامه شماره --- - 95 مورخ 1395/02/25 شعبه هفتم دادگاه تجدیدنظر استان خراسان شمالی که در جهت تایید دادنامه بدوی متضمن حکم به احراز شرایط اعمال وکالت در طلاق از طرف زوجه فرجام خوانده انشاء گردیده است با توجه به جامع اوراق پرونده وارد نبوده و توجیه قانونی ندارد استنباط و تشخیص دادگاه در احراز تخلف زوج از شروط ضمن العقد به جهت سوء رفتار او نسبت به زوجه و اعتیاد وی به مواد مخدر که متکی بر ارزیابی ادله اثباتی بوده صائب و موجه می‌باشد و بدین لحاظ دادنامه بدوی و فرجام خواسته در اساس با توجه به ادله استنادی منعکس در آراء صادره خصوصا مودای گواهی گواهان و گواهی های پزشکی قانونی مضبوط در پرونده و اینکه در گواهی پزشکی قانونی اعتیاد زوج فرجام خواه مورد تایید قرار گرفته است و به علاوه عدم مراجعه زوج فرجام خواه به پزشکی قانونی جهت آزمایش اعتیاد مجدد علیرغم اعتراض خود به گواهی اولیه پزشکی قانونی در خصوص مورد که این امر خود قرینه ای بر صحت اعتیاد او به مواد مخدر خواهد بود و مآلا ثبوت تخلف زوج فرجام خواه از بندهای یک و هفت شروط ضمن العقد مدرج در قباله نکاحیه که بامضا طرفین رسیده و ثبوت تحقق شروط مذکور موجها و منطبق بر موازین قانونی اصدار یافته و ایراد و اشکال موثر در تخدیش بر آراء صادره مترتب نبوده و اعتراضات فرجام خواه در حد و کیفیتی نیست که به مبانی استنباط و تشخیص دادگاه و مآلا اساس دادنامه فرجام خواسته خلل و خدشه ای وارد و موجبات نقض آن را فراهم سازد النهایه در قسمت مربوط به مهریه و الزام زوج فرجام خواه به پرداخت آن چون زوجه فرجام خوانده خود متقاضی طلاق از همسرش بوده و خواسته ایشان هم به شرح دادخواست تقدیمی صرفا صدور حکم طلاق بوده و الزام زوج به پرداخت مهریه از حدود خواسته مطروحه تجاوز دارد و در امثال مورد تعیین تکلیف نسبت به حقوق مالی زوجه از شمول حکم مقرردر ماده 29 قانون حمایت خانواده مصوب سال 1391 خارج می‌باشد حکم مقرر در ماده مرقوم صرفا در مواردی که زوج متقاضی طلاق همسرش بوده باشد به منظور جلوگیری از سوء استفاده وی از اختیار مطلق خود در طلاق زوجه اش و مآلا تحکیم بنیان خانواده و جلوگیری از تزلزل آن قابل اعمال و اجرا خواهد بود و اعمال و اجرای آن در دعوی طلاق مطروحه از ناحیه زوجه نه تنها موجب تحکیم بنیان خانواده نبوده بلکه موجب تزلزل آن خواهد بود که با فلسفه وضع قانون حمایت خانواده منافات دارد بنابراین دادنامه های بدوی و فرجام خواسته در قسمت مربوط به تصمیمات اتخاذی راجع به مهریه زوجه فرجام خوانده و الزام زوج فرجام خواه به پرداخت آن به لحاظ تجاوز آن از حدود خواسته دعوی مطروحه خلاف موازین قانونی بوده فلذا به تجویز ماده 403 قانون آیین دادرسی مدنی دادنامه های بدوی و فرجام خواسته در این قسمت نقض بلا ارجاع می‌گردد و در سایر قسمت ها ضمن رد فرجام خواهی فرجام خواه مستندا به ماده 370 قانون آیین دادرسی مدنی دادنامه فرجام خواسته ابرام می‌گردد.

رئیس شعبه هشتم دیوان عالی کشور: حسن عباسیان مستشاران: مسعود کریمپور نطنزی سیروس کیقبادی