هیات وزیران در جلسه 1399/8/21به پیشنهاد شماره 473704 مورخ 1398/8/26 سازمان برنامه و بودجه کشور و به استناد تبصره ماده (32) قانون احکام دایمی برنامه های توسعه کشور - مصوب 1395- آییننامه اجرایی بند (الف) ماده یاد شده را به شرح زیر تصویب کرد:
ماده 1- در این آییننامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می روند:
1- شورای عالی: شورای عالی آمایش سرزمین.
2- سازمان: سازمان برنامه و بودجه کشور.
3- دبیرخانه: دبیرخانه شورای عالی.
4- کمیسیون: کمیسیون تخصصی شورای عالی.
5- کمیته های فنی: کمیته های دبیرخانه شورای عالی.
6- شورای هماهنگی: شورای هماهنگی توسعه منطقه ای.
7- قانون: قانون احکام دایمی برنامه های توسعه کشور - مصوب 1395-.
8- طرح های ویژه: طرح های بخشی یا فرابخشی با ماهیت آمایشی و با حوزه تاثیرگذاری
یک یا چند استان و اثرگذار بر مدیریت سرزمین هستند که تهیه آنها به دلایل خاص طبیعی یا عملکردی یا ضرورت های کارشناسی و مدیریتی مستلزم اتخاذ رویکرد ویژه میباشد. نیاز به تهیه این نوع طرح ها توسط دستگاه ها و مراجع مرتبط، به شورای عالی به عنوان مرجع سیاست گذاری آمایش و توسعه سرزمینی اعلام میشود. شورای عالی با ارزیابی مقیاس طرح و در صورت تایید ضرورت و ویژه بودن آن، چهارچوب پیشنهادی تهیه طرح، محتوا و خروجی مورد انتظار را ارزیابی نموده و مرجع تهیه و بررسی و تصویب آن را مشخص و تصویب می کند.
ماده 2- به منظور استقرار نظام راهبری توسعه سرزمین و نظارت بر اجرای آن از جمله تحقق نظام کارآمد برنامه ریزی و مدیریت توسعه سرزمین، انتظام بخشی به سازمان فضایی سرزمین، هماهنگ سازی توسعه بخشی- منطقه ای، فراهم سازی توسعه متوازن و پایدار و عدالت اجتماعی و بین نسلی میان مناطق و استان ها و هماهنگ سازی جریان توسعه در سطوح ملی، منطقه ای و استانی، شورای عالی تشکیل میشود.
ماده 3 - ارکان شورای عالی به شرح زیر است:
1- کمیسیون تخصصی شورای عالی.
2- دبیرخانه.
3- شوراهای هماهنگی توسعه منطقه ای کشور.
ماده 4- وظایف شورای عالی به شرح زیر است:
1- بررسی و نظارت بر اجرای نظام راهبری توسعه سرزمین و تنظیم روابط ارکان و اجزای آن.
2- بررسی، تصویب، هماهنگی و نظارت مستمر بر تهیه برنامه ها و طرح های توسعه سرزمین در سطوح ملی، منطقه ای و استانی.
3- بررسی برنامه های اجرایی آمایش سرزمین و اسناد آمایش ملی، منطقه ای و استانی.
4- نظارت بر اجرای اصول و ضوابط ملی آمایش سرزمین در سطوح ملی، منطقه ای و استانی و ارزیابی عملکرد دستگاه های اجرایی ذی ربط.
ماده 5- اعضای شورای عالی به شرح زیر است:
1- رئیس سازمان برنامه و بودجه کشور (رئیس شورای عالی).
2- وزیر کشور.
3- وزیر اطلاعات.
4- وزیر جهاد کشاورزی.
5- وزیر امور اقتصادی و دارایی.
6- وزیر راه و شهرسازی.
7- وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح.
8- رئیس سازمان حفاظت محیط زیست
9- رئیس سازمان پدافند غیرعامل کشور.
10- سه نفر صاحب نظر شاغل در دستگاه های اجرایی به انتخاب رئیس جمهور.
ماده 6- اسناد توسعه سرزمینی که باید به تصویب نهایی شورای عالی برسد، به شرح زیر است:
1- سند ملی آمایش سرزمین: سندی راهبردی که بر مبنای سیاست های کلی آمایش سرزمین و اصول مصوب آمایش سرزمین، در پی سازماندهی فضای توسعه و بسترسازی برای تحقق توسعه پایدار و متوازن سرزمین است. این سند به عنوان فرادست سند توسعه سرزمینی کشور، بازتاب سرزمینی سازمان فضایی افق توسعه یافتگی کشور بوده و از طریق آینده نگاری، سیاست گذاری و فرصت سازی توسعه بخش ها و مناطق، زمینه توسعه درون زا و برون نگر و نیز توسعه منابع انسانی به عنوان رکن اصلی آمایش سرزمین را فراهم می نماید.
2- سند منطقه ای آمایش سرزمین: سندی راهبردی که با اتکا بر سیاست های کلی و اصول مصوب آمایش سرزمین و مبتنی بر جهت گیری ها، خطوط کلی توسعه و نظام تقسیم کار ملی و منطقه ای منتج از سند ملی آمایش سرزمین با هدف توسعه متوازن و پایدار و عدالت اجتماعی و بین نسلی و بهره گیری از قابلیت ها، استعداد های سرزمینی و مزیت های مناطق (مصوب شورای عالی) در چهارچوب توسعه درون زا و هم پیوند منطقه ای تنظیم میگردد تا از این طریق ارتباط منطقی میان سطح ملی و استانی آمایش برقرار شود.
3- سند استانی آمایش سرزمین: سندی راهبردی که مبتنی بر خطوط کلی و جهت گیری های اسناد ملی و منطقه ای آمایش سرزمین و نظام تقسیم کار ملی و منطقه ای منتج از آن، با هدف توسعه منابع انسانی، حفاظت از محیط زیست و صیانت و بهره برداری بهینه از منابع طبیعی، حفظ حقوق نسل های آینده، رفع عدم تعادل ها و محرومیت ها، شکوفاسازی اقتصاد استان و تقویت پیوند آن با اقتصاد منطقه ای و ملی و همچنین ایفای نقش موثر و سازنده استان در فرایند توسعه منطقه ای و ملی تنظیم میگردد.
4- سایر اسناد از جمله جهت گیری های ملی آمایش سرزمین، نظریات پایه توسعه و چشم اندازهای بلند مدت توسعه ملی، منطقه ای و استانی و نظایر آن مرتبط با آمایش.
تبصره - مجموعه ای از نهادها، اسناد، رویه ها و تدابیری که با تکیه بر نتایج و رهنمودهای آمایش سرزمینی (مستخرج از اسناد ملی، منطقه ای و استانی آمایش سرزمین، آییننامه ها و بخشنامه ها و سایر مصوبات شورای عالی) نسبت به طرح ریزی چهارچوب سیاست گذاری توسعه سرزمین، ایجاد هماهنگی های بخشی- منطقه ای، بهره وری از سرمایه های انسانی، منابع و فرصت های سرزمین در سطوح مختلف ملی، منطقه ای و استانی اهتمام می نماید، نظام راهبری توسعه سرزمین را تشکیل می دهند.
ماده 7- اسناد توسعه سرزمینی به شرح زیر باید قبل از تصویب نهایی در مراجع ذی صلاح، از حیث انطباق با سیاست ها، اصول، جهت گیری ها و اسناد آمایش سرزمین به تایید شورای عالی برسد:
1- طرح های ویژه آمایش در مقیاس ملی، منطقه ای و استان.
2- اسناد و برنامه های کلان و راهبردی بخش ها (مربوط به دستگاه های اجرایی).
3- اسناد مرتبط با نظام برنامه ریزی کلان کشور.
ماده 8- به منظور یکپارچه سازی و هماهنگی میان مطالعات و اجرای نتایج آمایش سرزمینی، کلیه اسنادی که با عنوان یا مضمون آمایش و توسعه منطقه ای در دستگاه های اجرایی مورد تدوین قرار می گیرند (از جمله آمایش آموزش عالی و صنعت) باید قبل از تصویب نهایی، توسط شورای عالی بررسی و تایید شوند.
تبصره - تشخیص ضرورت بررسی و طرح اسناد مذکور در شورای عالی با پیشنهاد دبیرخانه و تایید کمیسیون خواهد بود.
ماده 9- کمیسیون به عنوان رکن مشورتی و تصمیم ساز شورای عالی با هدف بررسی و اظهارنظر تخصصی بر روی موضوعات ارجاع شده، تحقق نظام یکپارچه برنامه ریزی و مدیریت توسعه سرزمین و ارتقای هماهنگی و هم افزایی بین بخشی در پیشبرد فرایندهای توسعه سرزمینی با وظایف زیر تشکیل میشود:
1- بررسی و اظهارنظر در خصوص:
الف - برنامه ها و طرح های توسعه سرزمینی در سطوح ملی، منطقه ای و استانی برای ارایه به شورای عالی.
ب - گزارش های نظارتی برنامه ها و طرح های توسعه سرزمینی و گزارش های عملکردی دستگاه های اجرایی.
پ- گزارش ها و متن پیش نویس مصوبات و موارد ارجاعی از سوی دبیرخانه.
ت- موضوعات ارجاع شده از طرف شورای عالی.
2- بررسی پیشنهادها و موضوعات اولویت دار پیشنهادی دبیرخانه برای طرح در شورای عالی.
3- بررسی برنامه، طرح و تصمیمات اتخاذشده در شورای هماهنگی از حیث انطباق با اصول، جهت گیری ها و اسناد توسعه سرزمینی.
4- سایر موارد مرتبط به تشخیص رئیس کمیسیون.
ماده 10 - اعضای کمیسیون (در سطح معاون وزیر یا معاون سازمان یا نماینده تام الاختیار) به شرح زیر است:
1- سازمان برنامه و بودجه کشور (رئیس کمیسیون).
2- رئیس امور ذی ربط آمایش سرزمین در سازمان (دبیر کمیسیون).
3- وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات.
4- وزارت اطلاعات.
5- وزارت امور اقتصادی و دارایی.
6- وزارت امور خارجه.
7- وزارت آموزش و پرورش.
8- وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی.
9- وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی.
10- وزارت جهاد کشاورزی.
11- وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح.
12- وزارت راه و شهرسازی.
13- وزارت صنعت، معدن و تجارت.
14- وزارت علوم، تحقیقات و فناوری.
15- وزارت کشور.
16- وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی.
17- وزارت نفت.
18- وزارت نیرو.
19- سازمان حفاظت محیط زیست.
20- سازمان اداری و استخدامی کشور.
21- معاونت حقوقی رئیس جمهور.
22- اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران.
23- دبیرخانه شورای عالی مناطق آزاد تجاری- صنعتی و ویژه اقتصادی.
24- سازمان پدافندغیرعامل.
25- معاونت توسعه روستایی و مناطق محروم.
26- معاونین سایر دستگاه های اجرایی و مقامات و مسئولین محلی یا نمایندگان بخش عمومی حسب مورد به تشخیص رئیس کمیسیون.
ماده 11- دبیرخانه در سازمان مستقر بوده و نماینده سازمان به عنوان دبیر شورای عالی و رئیس دبیرخانه شورای عالی تعیین میشود. مهمترین وظایف دبیرخانه به شرح زیر است:
1- سازماندهی و راهبری مطالعات موردنیاز.
2- تهیه، تنظیم و ارسال دعوت نامه، دستورجلسات و صورتجلسه برای اعضای شورای عالی.
3- تهیه، تنظیم و ابلاغ مصوبات شورای عالی.
4- پیگیری و نظارت بر اجرای مصوبات شورای عالی.
5- ضبط و نگهداری گزارش ها، اسناد و اطلاعات، مذاکرات و مصوبات شورای عالی.
6- تهیه و تدوین گزارش های نظارتی جهت ارایه به شورای عالی.
7- تشکیل جلسات کمیسیون و تنظیم گزارش های کمیسیون برای طرح در جلسات شورای عالی.
8- اخذ و بررسی گزارشات عملکردی دستگاه های اجرایی در راستای تبصره (1) بند (الف) ماده (32) قانون.
9- تایید اسناد کالبدی در مقیاس ملی و منطقه ای از حیث انطباق با سیاست ها، اصول،
جهت گیری ها و اسناد آمایش سرزمین قبل از تصویب نهایی در مراجع ذی صلاح.
ماده 12- در اجرای تبصره (2) بند (الف) ماده (32) قانون، تشکیل کارگروه های موضوعی و یا موضعی و کمیته های فنی مربوط، حسب تشخیص و ضرورت، به پیشنهاد دبیرخانه و تایید شورای عالی با اعضا و شرح وظایف مشخص در سطوح ملی، منطقه ای و استانی قابل تشکیل است.
ماده 13- در راستای اصل (48) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و با هدف هماهنگی، سیاست گذاری، پیگیری و پیشبرد سریع تر امور توسعه و پیشرفت مناطق مختلف کشور، ایجاد تعادل و توازن در استان ها و مناطق و دسترسی آنها به سرمایه و امکانات لازم به فراخور نیازها و استعدادهای رشد، شوراهای هماهنگی توسعه منطقه ای، ذیل شورای عالی و براساس منطقه بندی مصوب شورای عالی با وظایف و اختیارات زیر تشکیل میشود:
1- ایجاد هماهنگی های بین استانی و بین منطقه ای در بهره گیری از منابع و ظرفیت ها و فعالیت های اقتصادی و اجتماعی و بهره برداری از فضاهایی چون مناطق آزاد تجاری - صنعتی و ویژه اقتصادی، بنادر، توسعه صادرات، گردشگری و نظایر آن.
2- ارتقای هماهنگی میان مداخلات فضایی بخش ها (اعم از ساخت، توسعه و تکمیل مستحدثات و زیرساخت ها) در منطقه.
3- بررسی و رفع تعارضات و ناسازگاری های میان نتایج مطالعات و اسناد آمایش استان ها.
4- بررسی و اعمال هماهنگی های بخشی- منطقه ای در تدوین اسناد توسعه سرزمینی در سطح مناطق (از جمله مطالعات آمایش منطقه ای و استانی و طرح های کالبدی منطقه ای).
5- بررسی و انجام امور ارجاعی شورای عالی و سایر مراجع قانونی فرادست.
ماده 14- اعضای شوراهای هماهنگی منطقه ای به شرح زیر است:
1- استانداران استان های هر منطقه.
2- روسای سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان های هر منطقه.
3- رئیس امور مرتبط با آمایش در سازمان برنامه و بودجه کشور.
4- نماینده ویژه رئیس سازمان برنامه و بودجه کشور که از میان اشخاص صلاحیت دار انتخاب میشود.
5- روسا و مدیران کل دستگاه های ذی ربط ملی و استانی و سایر اشخاص از جمله متخصصان توسعه، حسب مورد و ضرورت به پیشنهاد استانداران منطقه و تایید رئیس امور مرتبط با آمایش سازمان.
ماده 15- سازمان موظف است ظرف دو ماه از تاریخ ابلاغ این آییننامه، دستورالعمل های مربوط به شیوه برگزاری و فعالیت شورای عالی، کمیسیون و شورای هماهنگی را تدوین و به تصویب شورای عالی برساند.
معاون اول رئیس جمهور - اسحاق جهانگیری