شرایط تحقق محاربه

رای شعبه دیوان عالی کشور

بسمه تعالی

فرجامخواه: اقای م. غ. به وکالت از اقای ع. ر. ف. فرزند م.

ف. خواسته: دادنامه شماره *1400/08/11 صادره از شعبه *

تاریخ ابلاغ دادنامه به فرجامخواه: 1400/08/15 تاریخ وصول دادخواست فرجام: 1400/09/06

مرجع رسیدگی: شعبه 9 دیوانعالی کشور

هییت شعبه اقایان: ع. ر. م. ک. (مستشاران) غ. ا. م. (عضو معاون)

خلاصه ی جریان پرونده:

بر اساس دادنامه *1400/08/11 صادره از شعبه *اقای ع. ر. ف. فرزند م. به اتهام محاربه با قصد ارعاب مردم به مجازات اعدام محکوم شده است. و محتویات پرونده حاکی از این استکه مطابق صورت جلسه صفحه اول پرونده یک فقره گروگانگیری در اتوبوس درون شهری *واقع شده با استقرار عوامل انتظامی در محل سرانجام متهم دستگیر و گروگانها ازاد و یک قبضه کلت کمری برتا، سه عدد فشنگ داخل خشاب اسلحه، هشت عدد فشنگ جنگی همراه متهم، یک عدد پوکه یک قبضه، سلاح سرد (قمه 30 سانتی متری) یک عدد سلاح سرد و چاقوهای ضامن دار مقداری مواد مخدر مشکوک به شیره تریاک و الات استعمال و هفتصد و چهل و هشت هزار تومان پول نقد و یکدستگاه گوشی سونی اریکسون و یک عدد گوشی نوکیا ساده و 1 عدد پاکت سیگار از متهم کشف شده است. محتویات پرونده تا ص 110 فتوکپی است. بسیاری از صفحات ان نیز قابل خواندن نیست سپس قرار نهایی دادسرا و کیفرخواست ضمیمه شده و در تاریخ 1400/05/18 برای رسیدگی به دادگاه ارجاع شده است. گزارش جامع پرونده در 9 صفحه توسط دادرس محترم دادگاه تهیه شده که در متن صورت جلسه مورخ 1400/06/21 تذکر داده شده که اصل پرونده مطالبه شود. و در تاریخ 1400/07/12 در وقت مقرر دادگاه تشکیل شده متهم در دادگاه اظهار داشته قبول دارم.، من چون دو نفر را کشته بودم و فراری بودم و خانواده ام را بازداشت کرده بودند می خواستم خانواده ام را ازاد کنند و انها را ببینم و بعد خودم را بکشم نحوه گروگانگیری را متهم توضیح داده است. از همان ابتدا که سوار شدم کلت کمری را از زیر کاپشن و قمه را از روی کمرم بیرون اوردم به مسافران گفتم این اتوبوس تحت گروگان من است. کسی از جایش تکان نخورد نترسید با شما کاری ندارم. می خواهم سه تا از برادران یکی از پسر ابجی هایم و یکی از شوهر ابجی هایی هم که به خاطر من بازداشت بودند را ازاد کنند و به یکی از گروگانها گفتم به 110 زنگ بزن و بگو انها را گروگان گرفته ام و به پلیس گفتم قاتل فراری هستم. دو نفر را کشتند به دادستان بگویید اگر خانواده ام را ازاد نکنند گروگان ها را می کشم، بعد از دو سه ساعت انها را ازاد کردند. سه تا از برادرانم داخل اتوبوس امدند گفتند خودت را تسلیم کن رضایت می گیریم وکیل متهم اظهار داشته با توجه به این که موکل بنده باعث رنجش عده ای از افراد جامعه گردید. لیکن عنوان محارب علیه ایشان مصداق ندارد. بلکه ذیل ماده 279 ق.م.ا قرار می‌گیرد. در این جرم مرتکب باید سونیت خاص داشته باشد. یعنی خواستار نتیجه اعمال مجرمانه خود باشد. بنابراین نظر قانونگذار قصد ایجاد رعب و وحشت عمومی است. و اگر هدفش ایجاد رعب و وحشت عمومی نباشد. و محارب نیست. خود شکایت بارها گفته اند که متهم مکررا می گفته با گروگانها کاری ندارد. فقط می خواهد خانواده اش ازاد شوند تا با انها ملاقات نماید. حتی یکی از شکات گفت متهم از ایشان حلالیت طلبیده و حتی مبلغ 30 هزار تومان پول پرداخت کرده است، همچنین هیچ یک از افراد هیچ اسیبی ندیده و تماما اعلام رضایت نموده‌اند فقط یک نفر ازانها شاکی است. ان هم اعلام کرد.ند در حین گروگانگیری گوشیم گم شده است. دادگاه محترم مقرر داشته در مورد ادعای وکیل تسخیری متهم دائر بر اینکه گروگانها ارعابی انجام نشده و انها صدمه ای ندیده و شکایتی ندارم. و در انتساب عنوان محاربه شبهه کرده اند دستور تحقیق صادر نموده است. در دادگاه یکی از گروگانها به نام اقای س. م. فرزند س. تبعه *اظهار داشت ایشان وقتی بالا امد و سوار اتوبوس شد اسلحه خود را بیرون اورد و بالا برد و گفت کسی حق ندارد. بیرون برود من دو تا زن را کشته ام من کاری با شما. و به یکی از مسافران افغانی گفت زنگ بزنید به پلیس بگویید شماره به گروگان گرفته ام خودش با مامورین صحبت کرد. اگر ازاد نکنید گروگا نها را می کشم البته به گروگان ها می گفت نترسید با شما کاری ندارم. به همه نفری ده هزار تومان داد گریه می کرد اول تنها نشسته بود. ولی مامورین که امدند وسط جمعیت داخل اتوبوس می گفت متادون مصرف می کنم متهم اصلا اذیت نکرد ولی وقتی یگان امداد نارنجک دود زا زد، ترسیدیم در ضمن دو تا خانم را ازاد کرد یک خانم ع. م. که اکنون حضور دارد. و یکی هم همسر بنده که قبول نکرد و پایین نرفت و گفت تا شوهر ازاد نشود. نمی روم. خانم ع. م. نیز اظهار داشت خیر بنده اصلا نترسیدم بنده را نترسانده و بعد از یک ساعت ازاد کرد و می گفت اصلا با شما کاری ندارم. هیچ کس نترسید وحشت وقتی بود. که مامورین اتوبوس را محاصره کردند. می ترسیدند در اثر تیراندازی مامورین زخمی شوند اقای س. م. بعدا اظهار داشت من از این حرف متهم که به مامورین گفت از خانواده ام را تا ساعت 2 بعد از ظهر ازاد نکنید گروگانها را می کشم، ترسیدم در تاریخ 1400/08/08 دادگاه تشکیل شده وکیل متهم اظهار داشته پیرو اظهارات قبلی مبنی بر عدم ایجاد رعب و وحشت و اظهارات شکات که رضایت داده اند دو نفر از انها ذکر کرده اند از اقدامات متهم نترسیدند و رعب و وحشت و ایجاد نشده درخواست برائت و موکلم را دارم. متهم اظهار داشت این مطالب را به ماموران دائر بر این که اگر خانواده ام را ازاد نکند ساعتی یکی از انها را خواهم کشت گفته ام. به عنوان اخرین دفاع در مورد گروگان گیری گفته کار جالبی نبود و من به انها گفتم که کاری به شما ندارم. مطالبی را که سری قبل در دادگاه گفتم قبول دارم. سرانجام به شرح مذکور در ابتدای این گزارش رای صادر شده و یکی از دادستان محترم دادگاه نیز نظر مخالف داشته و بیان نموده از باب قاعده رای عقیده به عدم صدق عنوان محارب بر عمل انتسابی به متهم دارم. رای صادره در تاریخ 1400/08/18 ابلاغ شده وکیل متهم در تاریخ 1400/09/06 فرجامخواهی کرده و بیان داشته به رای صادره اعتراض دارد. و با عنایت به این که رای صادره خلاف موازین شرعی و قانونی است. نقض رای مذکور و صدور حکم شایسته مورد استدعا است. پرونده در تاریخ 1400/09/20 به این شعبه ارجاع شده است

هیات شعبه در تاریخ بالا تشکبل گردید. پس از قرائت گزارش اقای ع. ر. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده و نظریه کتبی اقای ر. پ. دادیار دیوان عالی کشور مبنی براینکه: در خصوص دادنامه شماره 1 *40 1400/08/11 که اقای ع. ز. ف. فرزند م. به اتهام محارب به قصد ارعاب به اعدام محکوم گردید. نظر به این که فرجامخواه به اتهام قتل عمدی دو زن متواری بوده و مامورین تعدادی از اعضای خانواده وی را دستگیر می نمایند و نامبرده برای ازادی ان افراد از زندان مسافرین اتوبوس را گروگان می‌گیرد تا انان ازاد گرداند و پس از استقرار مامورین و استفاده از گاز اشک اور و دودزا متهم را دستگیر می نماید. و به شش تا مسافر باقی مانده گفته که من با شما کاری ندارم. برادر و خانواده مرا ازاد کنند. با توجه به محتویات پرونده و مراتب فوق انگیزه فرجامخواه از کشیدن سلاح ازاد کردن تعدادی از اعضای خانواده خود از زندان بوده که به واسطه عمل وی زندانی شده اند. و برای مردم به مبنای عام ایجاد رعب و وحشت به وجود نیامده است. و عمل وی جنبه عمومیت پیدا نکرده است. و عمل او محارب محسوب نمی شود. لذا در راستای ماده 469 قانون ایین دادرسی کیفری نظر به نقض دادنامه را دارم. در خصوص دادنامه شماره *1400/08/11 تجدید نظر خواسته مشاوره نموده و چنین زای می دهد

رای شعبه

محتویات پرونده حاکی از کشیدن سلاح به قصد جان، مال یا ارعاب انها می‌باشد. و مطابق متن دادنامه قضات محترم رسیدگی کننده بیان کرده اند که موجب نا امنی در محیط هم شده است. و تا اخر قضیه متهم خود را تسلیم نکرده بلکه هنگام دستگیری وی از سلاحش گلوله شلیک شده (هرچند شلیک به صورت عمدی نبوده باشد.) و بر حاضرین در صحنه، لغت ناس از جمله اخافه الناس با توجه به اقل جمع صدق می کند و با ذکر کلمه (یا) در ماده 279 قانون مجازات اسلامی شبهه مطرح شده از سوی دادرس محترم که نظر مخالف و اکثریت شعبه را داشته اند نیز منتفی می‌باشد. بنابراین نظر به اینکه از سوی فرجامخواه (اقای م. غ. به وکالت از اقای ع. ر. ف. فرزند م.) استدلال موجه و مستدلی که موجب نقض یا خدشه در دادنامه صادر شود. به عمل نیامده با استناد به بند الف ماده 469 قانون ایین دادرسی کیفری ضمن رد اعتراض و فرجامخواهی دادنامه صادره به شماره و تاریخ فوق تایید و ابرام می‌شود.

شعبه نهم دیوان ع. ک.

مستشار:ع. ر. مستشار:م. ک.

نظریه اقلیت:

با توجه به اینکه عنصر اساسی پس از کشیدن سلاح، قصد کشتن مردم یا قصد ناموس مردم و یا ترسانیدن مردم می‌باشد. در پرونده با توجه به محتویات پرونده و گزارش تهیه شده این قصد مفقود است. اگر چه عنصر سوم در ماده استنادی (279 قانون مجازات اسلامی) یعنی نا امنی نیز ایجاد گردیده است. علیهذا با فقد قصد کشتن یا ناموس و ارعاب، عمل فرجامخواه با ماده 583 انطباق دارد. و عقیده به نقض در راستای بند 4 قسمت ب ماده 469 قانون ایین دادرسی را دارم.

عضو معاون: غ. ا. م.