بسم الله الرحمن الرحیم
شماره دادنامه: 437
تاریخ دادنامه: 1400/03/11
شماره پرونده: 9900969
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: خانم سیده الهه کاوسی
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند 1 مصوبه شماره 3272/د31-8/2/1395 شورای پژوهشی دانشگاه تربیت مدرس
گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال بند 1 مصوبه شماره 3272/د31-8/2/1395 شورای پژوهشی دانشگاه تربیت مدرس را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته به طور خلاصه اعلام کرده است که:
«بند 1 مصوبه مورد شکایت مغایر با ماده 19 آییننامه آموزشی دوره دکتری تخصصی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری مصوب 24/11/1394 میباشد. چرا که مطابق حکم مقرر در ماده 19، مقاله به صورت اطلاق قید گردیده و این امر مبین آن است که این مقاله میتواند در مجلات معتبر داخلی باشد یا خارجی. در حالی که مطابق بند 1 مصوبه مورد اعتراض، صدور مجوز دفاع قطعی و مشروط و نیز تسویه حساب، ارائه پذیرش یا چاپ حداقل یک مقاله JCR در مجلات معتبر بین المللی عنوان شده است.
مطابق ماده 23 آییننامه یاد شده، مواردی را که دانشگاه میتواند در خصوص آنها بر اساس شیوه نامه داخلی خود عمل کند احصاء گردیده و اختیار دانشگاه ها در تعیین ضوابط و قواعد نحوه دفاع یا اخذ مدرک تحصیلی جزء موارد مطروحه یا ذیل عنوان «سایر موارد اجرایی این آییننامه» نیست.
مصوبه یاد شده، عطف به ما سبق گردیده و به آییننامه مصوب 8/8/1389 وزارت علوم مستند شده است که از این حیث نیز مغایر با رای شماره 168-167 مورخ 6/12/1398 هیات عمومی دیوان عدالت اداری است. چرا که دانشجویان ورودی 95 به بعد میبایست مشمول آییننامه جدید شوند. با توجه به دلایل مطروحه تقاضای ابطال کلی مصوبه شورای پژوهشی دانشگاه تربیت مدرس در هیات عمومی دیوان عدالت اداری را دارم.»
متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است:
«معاون محترم پژوهشی دانشکده ها
با سلام
پیرو مذاکرات انجام شده در شورای پژوهشی دانشگاه در خصوص شرط ارائه مجوز دفاع از رساله دکتری و با هدف ارتقای کیفیت پژوهش دانشگاه و با عنایت به آییننامه دکتری مصوب وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و مصوبه شورای پژوهشی دانشگاه موارد زیر ابلاغ میشود:
1- با عنایت به ماده 8 آییننامه دکتری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری مصوب 8/8/1389 که مجوز دفاع از رساله دکتری را چاپ و با پذیرش حداقل یک مقاله در مجلات علمی پژوهشی با نمایه معتبر بین المللی قرار داده است و مصوبه مورخ 18/11/1393 شورای پژوهشی دانشگاه که شرط صدور مجوز دفاع از رساله دکتری برای دانشجویان دکتری ورودی نیمسال اول 1393-1392 به بعد و دانشجویانی که از طرح تحقیق پیشنهادی (پروپوزال) خود بعد از نیمسال دوم 1394-1393 دفاع کرده باشند ارائه پذیرش و یا چاپ درمجلات با نمایه معتبر بین المللی اعلام گردیده است. شرط صدور مجوز دفاع از رساله دکتری برای دانشجویان دکتری ورودی نیمسال اول 1393- 1392 به بعد و دانشجویانی که از طرح تحقیق پیشنهادی (پروپوزال) خود به بعد از نیمسال دوم 1394-1393 دفاع کرده باشند به شرح زیر ابلاغ میشود.
بند 1. 1: شروط صدور مجوز قطعی: ارائه پذیرش و یا چاپ حداقل یک مقاله علمی پژوهشی با نمایه معتبر بین المللی با رتبه 1 تا 50 درصد در فهرست JCR
بند 2. 1: شرط صدور مجوز مشروط: ارائه پذیرش و یا چاپ حداقل یک مقاله علمی پژوهشی با نمایه معتبر بین المللی با رتبه 51 تا 100 درصد در فهرست JCR یا فهرست مجلات نمایه شده در IST Master Journal List
تبصره 1: در حوزه علوم انسانی و هنر ارائه پذیرش و یا چاپ حداقل یک مقاله در فهرست نشریات معتبر با مجوز علمی پژوهشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری نیز شرط صدور مجوز مشروط برای دانشجویان ورودی قبل از نیمسال اول 94-95 که از طرح تحقیق پیشنهادی (پروپوزال) خود قبل از نیمسال دوم 95-96 دفاع کرده باشند میباشد.
تبصره 2: در موارد خاص صدور مجوز مشروط با نظر معاونت پژوهشی دانشکده و مدیر پژوهشی دانشگاه بلامانع میباشد.
بند 3. 1: شرط تسویه حساب برای دانشجویانی که با مجوز مشروط از رساله دکتری دفاع کرده اند: ارائه رسید ارسال حداقل یک مقاله برای داوری به مجلات علمی پژوهشی با نمایه معتبر بین المللی با رتبه 1 تا 50 درصد در فهرست JCR با تایید استاد راهنما
ضمن تشکر از همکاری معاونین و ادارات پژوهشی دانشکده ها در اجرای دقیق قوانین و مقررات پژوهشی دانشگاه، خواهشمند است در اطلاع رسانی قوانین بالا به گروه های آموزشی و دانشجویان اقدام موثر به عمل آورید- مدیرکل پژوهشی و امور آزمایشگاههای دانشگاه تربیت مدرس»
در پاسخ به شکایت مذکور مشاور حقوقی رئیس دانشگاه تربیت مدرس به موجب لایحه شماره 14553/15-22/6/1399 توضیح داده است که:
«استناد نامبرده به مصوبه فوق، صحیح نیست. زیرا این مصوبه بر اساس تبصره 16 آییننامه دکتری مصوب 8/8/1389 شورای برنامه ریزی آموزش عالی وزارت عتف و مختص دانشجویان دکتری ورودی سال 1392 تا 1394 تدوین شده است. آییننامه جدید آموزشی دوره دکتری در تاریخ 24/11/1394 توسط شورای عالی برنامه ریزی آموزشی وزارت عتف به تصویب رسیده و جهت اجرا برای دانشجویان ورودی سال تحصیلی 1395 به دانشگاه ها ابلاغ گردیده است. دانشگاه تربیت مدرس در راستای ماده 23 آییننامه یاد شده اقدام به تصویب شیوه نامه اجرایی آن نموده است. در واقع دانشجویان دکتری ورودی 1395 به بعد از جمله خواهان، مشمول آییننامه دکتری 1395 و شیوه نامه اجرایی آن هستند. بنابراین ادعای خواهان مبنی بر اجرای آییننامه دکتری سال 1389 و شیوهنامه اجرایی آن در خصوص دانشجویان ورودی 1395 به بعد از سوی دانشگاه، فاقد وجاهت بوده و به هیچ وجه صحیح نیست.
در ماده 19 آییننامه دکتری ورودی سال 1395 مقرر شده است که «دانشجو به شرط کفایت دستاوردهای علمی و چاپ یک مقاله علمی- پژوهشی مجاز به دفاع از رساله خود است». در ماده 1 شیوه نامه اجرایی دانشگاه نیز بر همین اساس صدور مجوز دفاع منوط به اخذ پذیرش یا چاپ یک مقاله شده است. بنابراین هیچ گونه تعارضی میان آییننامه و شیوه نامه اجرایی در این خصوص وجود ندارد و دانشجو نیز با چاپ یک مقاله مجوز دفاع از رساله را دریافت نموده و در تاریخ 27/2/1399 از رساله خود دفاع کرده است. اما چاپ مقاله دوم هیچ ارتباطی به مرحله دفاع از رساله نداشته و ارائه آن مربوط به مرحله تصفیه حساب دانشجو است.
در ماده 19 آییننامه دکتری سال 1395 کفایت دستاوردهای علمی و چاپ یک مقاله جهت صدور مجوز دفاع شرط شده است. آییننامه یاد شده به تمامی دانشگاه های کشور و با سطوح علمی مختلف جهت اجرا ابلاغ شده است. طبیعتاً احراز کفایت دستاوردهای علمی در دانشگاه های با سطوح و تراز علمی مختلف، یکسان نبوده و در دانشگاه های برتر و تراز اول، شرایط خاص و ویژه ای را می طلبد. دانشگاه تربیت مدرس نیز به عنوان یکی از دانشگاه های برتر کشور، بر همین اساس و در راستای احراز کفایت دستاوردهای علمی، در شیوه نامه اجرایی اخذ پذیرش یا چاپ یک مقاله در مجلات علمی- پژوهشی در فهرست JCR و یا در فهرست مجلات معتبر و همتراز با فهرست JCR را مقرر نموده است. لازم به ذکر است در راستای سیاستهای اقتصاد مقاومتی ابلاغی از سوی رهبر معظم انقلاب، هم اکنون طرح ارتقاء 5 دانشگاه و 5 واحد پژوهشی برتر کشور به تراز بین المللی در کشور در حال انجام است که دانشگاه تربیت مدرس یکی از دانشگاه های منتخب در این طرح است. از ملزومات اصلی این طرح افزایش تعداد مقالات در فهرست مجلات علمی- پژوهشی بین المللی از قبیل JCR-ISI و غیره است. از این رو محدود کردن اختیارات دانشگاه ها در احراز کفایت دستاوردهای علمی میتواند منجر به افت سطح علمی دانشگاهها و عدم توفیق در اجرای سیاستهای اقتصاد مقاومتی گردد.
در خصوص رای وحدت رویه شماره 168 و 167-6/12/1398 هیات عمومی دیوان عدالت اداری که مورد استناد خواهان قرار گرفته به استحضار می رساند، هیات عمومی دیوان عدالت اداری دستورالعمل دانشگاه شهید بهشتی را صرفاً از جهت عطف بماسبق شدن آن ابطال نموده است و در خصوص سایر ادعاهای خواهان از جمله در مورد لزوم چاپ مقاله در مجلات فهرست JCR-ISI ورود نکرده است. بنابراین استناد خواهان به رای یاد شده درست نبوده و موضوعیت ندارد. زیرا شیوه نامه دانشگاه تربیت مدرس مطابق آییننامه آموزشی دکتری سال 1395 و برای دانشجویان ورودی سال 1395 به بعد تدوین شده و به هیچ وجه عطف بماسبق نشده است. نظر به مراتب یاد شده رسیدگی شایسته و رد دعوای مطروحه مورد استدعاست.»
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 11/3/1400 با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.
رای هیات عمومی
برمبنای ماده 8 آییننامه دوره دکتری مصوب 8/8/1389 شورای برنامهریزی آموزش عالی که بر دانشجویان ورودی قبل از سال تحصیلی 1396-1395 حاکم است، دانشجو پس از تدوین رساله و تایید استاد راهنما و به شرط کفایت دستاوردهای علمی رساله (چاپ حداقل یک مقاله برای دانشجویان در شیوه آموزشی - پژوهشی و دو مقاله برای دانشجویان شیوه پژوهشی در مجلات علمی - پژوهشی دارای نمایه معتبر بینالمللی) موظّف است در حضور هیات داوران از رساله خود دفاع کند. بنا به مراتب فوق، بند 1 مصوبه شماره 3272/د31-8/2/1395 شورای پژوهشی دانشگاه تربیت مدرس که براساس آن، صدور مجوز دفاع برای دانشجویان دکتری ورودی نیمسال اول 1393-1392 به بعد و دانشجویانی که از طرح تحقیق خود بعد از نیمسال دوم 1394-1393 دفاع کرده باشند، به چاپ مقاله در رتبههای مشخصی از فهرست JCR وISI Master Journal List منوط شده، خارج از حدود اختیار شورای پژوهشی دانشگاه تربیت مدرس است و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال میشود.
مهدی دربینمعاون قضایی دیوان عدالت اداری