صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1395/08/20
برگزار شده توسط: استان یزد/ شهر میبد
موضوع
بررسی ارتکاب جرم ربا با صدور چک یا سفته
پرسش
آیا برای تحقق جرم ربا، مبلغ زاید بر پرداختی الزاماً باید به صورت وجه نقد باشد یا اینکه دریافت سند تحصیل وجه توسط متهم مانند چک و سفته که وجوه آن بیش از مبلغ اولیه پرداختی باشد، موجب تحقق جرم میشود ؟
نظر هیئت عالی
چنانچه محرز شود دریافت سند تحصیل وجه به منظور ربا بوده عمل انجام شده به عنوان شروع به ربا قبل از وصول قابل تعقیب و از این جهت قابل مجازات میباشد نتیجتاً نظر اکثریت موافق با موازین قانونی است.
نظر اکثریت
اخذ وسیله تحصیل وجه مانند چک و سفته در صورتی موجب تحقق ربا میگردد که اولاً وجه مندرج در آن بیش از اصل وجه دریافتی توسط شاکی باشد، ثانیاً چک و یا سفته الزاماً باید وصول شود؛ چرا که ماده 595 قانون تعزیرات سال 1375 ملاک و مبنای جزای نقدی را معادل مال مورد ربا قرار داده است؛ همچنین رد اضافه به صاحب مال را پیش بینی کرده است؛ که جزای نقدی و رد اضافه مستلزم وصول وجه چک و یا سفته میباشد؛ چرا که احتمال دارد وجه چک به دلایلی نظیر ورشکستگی و یا فوت شاکی وصول نگردد و محکومیت متهم به جزای نقدی و رد اضافه بر خلاف عدالت کیفری میباشد. لذا در صورت عدم وصول وجه چک یا سفته جرم ربا محقق نمی شود. نظریات مشورتی شماره 7/4/88 مورخ 88/05/21 و 7/2/46 مورخ 83/3/28 موید این نظر است. لیکن عمل انجام شده شروع به جرم ربا میباشد و از این جهت قابل مجازات است.
نظر اقلیت
چک و سفته عرفاً وسیله پرداخت محسوب میگردد و افراد در جامعه با صدور و انتقال چک و سفته معامله و اعمال حقوقی انجام می دهند و دارای اعتبار میباشد؛ لذا چنانچه مبلغ سند مازاد بر اصل مال باشد موجب تحقق ربا میگردد.