روزنامه رسمی 12869-1368/02/13
ریاست معظم دیوان عالی کشور
احتراماً آقای رئیس دادگاه کیفری 1 ساری شرحی به عنوان جناب آقای دادستان محترم کل کشور به انضمام دو فقره پرونده های کیفری کلاسه 437-66 و 486/66 ارسال و اشعار داشته بین آراء شعب دوم و بیست و ششم دیوان عالی کشور در موارد مشابه اختلاف وجود دارد و تقاضای طرح موضوع را در هیات عمومی دیوان عالی کشور نموده و اینک خلاصه جریان پرونده ها معروض میگردد:
1-طبق محتویات پرونده 486-66 شعبه 10 دادگاه کیفری 1 شهرستان ساری، آقای محمد ابراهیم پلنگی فرزند محمد حسن به اتهام ایراد ضرب و جرح عمدی منتهی به شکستگی بینی آقای محمدعلی امیری تحت تعقیب قرار گرفته و کیفرخواست صادر گشته و شعبه مذکور اقدام به رسیدگی نموده و متهم در دادگاه نوع گوسفند را به عنوان دیه انتخاب کرده و دادگاه پس از اخذ نظریه مشاور و اصدار نظریه و تنفیذ نظریه مذکور در شعبه دوم دیوان عالی کشور به صدور رای اقدام و مستنداً به ماده 91 قانون دیات و با عنایت به بخشنامه شماره 65/31/ ب /ش –65/9/8 شورای عالی محترم قضایی و با توجه به انتخاب متهم وی را به تحویل یکصد گوسفند به شاکی محکوم کرده است سپس در مرحله اجرای حکم محکوم علیه در دادگاه حاضر و مدعی شده که در مورد انواع دیات در موقع تفهیم دادگاه متوجه مسئله نبوده و خیال می کرده که منظور یک گوسفند می باشد و تقاضای تعیین درهم نموده است و دادگاه نیز به لحاظ اینکه انتخاب نوع دیه از طرف محکوم علیه مبتنی بر آگاهی کافی نبوده رای صادره را مبتنی بر اشتباه تلقی و پرونده را جهت نقض حکم و تجویز رسیدگی مجدد به دیوان عالی کشور ارسال داشته است و شعبه دوم عالی کشور نیز طبق دادنامه شماره 1254/2-66/12/24 چنین رای داده است.
رای – چون آقای قاضی صادرکننده رای خود تقاضای تجدیدنظر نموده و علی الظاهر متهم در مورد انتخاب دیه از نوع گوسفند متوجه شده و تفهیم نگردیده لذا دادنامه صادره به استناد بند 1 ماده 284 و 284 مکرر قانون اصلاحی از مواد قانون آیین دادرسی کیفری نقض و رسیدگی مجدد به دادگاه مزبور اعاده می گردد.
2-طبق محتویات پرونده 437-66 شعبه 10 دادگاه کیفری 1 ساری آقای مجید گلستانی فرزند سیف الله به اتهام ایراد صدمه بدنی غیرعمومی منتهی به شکستگی استخوان پای آقای نصرت الله امیرسلیمانی در اثر بی احتیاطی در رانندگی بدون پروانه با وسیله موتوری تحت تعقیب قرار گرفته و از طرف دادسرای بهشهر کیفرخواست صادر گردیده و سپس پرونده با صدور قرار عدم صلاحیت از دادگاه کیفری 2 به دادگاه کیفری 1 ارسال و شعبه 10 دادگاه کیفری 1 ساری اقدام به رسیدگی نموده و متهم در دادگاه از اقسام ششگانه دیات مندرج در ماده 3 قانون دیات بند اول آن یعنی شتر از انتخاب کرده است دادگاه پس از اخذ نظر آقای مشاور و اصدار نظریه و تنفیذ آن از طرف شعبه 26 دیوان عالی کشور اقدام به صدور رای کرده و مستنداً به مواد 151 و 143 قانون دیات متهم را به پرداخت چهار پنجم خمس نصف دیه کامله از نوع مقرر در بند 1 ماده 3 همان قانون به لحاظ انتخاب جانی (8 نفر شتر) در حق شاکی محکوم کرده و در مورد عدم رعایت نظامات دولتی متهم را تعزیر نموده است سپس در مرحله اجرای حکم محکوم علیه در دادگاه حاضر و اظهار داشته به لحاظ جهل به قانون دیات در مورد انتخاب شتر به عنوان دیه مرتکب اشتباه شده و تقاضای تعیین دیه به درهم نموده است دادگاه نیز دادنامه صادره را ناشی از اشتباه اعلام و طبق بند 1 از ماده 284 قانون اصلاح موادی از قانون آیین دادرسی کیفری تقاضای نقض دادنامه را در قسمت محکومیت به دیه نموده و پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و شعبه 26 طبق دادنامه شماره 1573-67/1/21 چنین رای داده است:
رای – بسمه تعالی: با توجه به نوشته دادگاه کیفری ساری مبنی بر اینکه انتخاب دیه شتر از سوی متهم ناشی از عدم معرفت و آگاهی کافی بوده و خواستار انتخاب دیه درهم شده است و براین اساس دادگاه مذکور تقاضای تجدیدنظر نموده اند متذکر میگردد که رای دادگاه کامل و صحیح است بنابراین مشمول ماده 284 قانون اصلاح آیین دادرسی کیفری نمی گردد و با تجدیدنظر موافقت نمی شود لیکن متهم میتواند با مصدوم از طریق مصالح به توافق برسند. اینک به شرح ذیل اظهارنظر می شود:
نظریه – همان طور که ملاحظه می فرمایید بین آراء شعب 2 و 26 دیوان عالی کشور در موارد مشابه تهافت و اختلاف وجود دارد بنابه مراتب به استناد قانون وحدت رویه مصوب سال 1328 تقاضای طرح موضوع را در هیات عمومی دیوان عالی کشور جهت اتخاذ رویه واحد می نماید.
معاون اول دادستان کل کشور – حسن فاخری
به تاریخ روز سه شنبه 1367/12/23 جلسه هیات عمومی دیوان عالی کشور به ریاست حضرت آیت الله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی رئیس دیوان عالی کشور و با حضور آیت الله سید محمد موسوی خوئینی ها دادستان محترم کل کشور و جنابان آقایان روسا و مستشاران شعب حقوقی و کیفری دیوان عالی کشور تشکیل گردید. پس از طرح موضوع و قرائت گزارش و بررسی اوراق پرونده و استماع عقیده آیت الله سیدمحمد موسوی خوئینی ها دادستان کل کشور مبنی بر: «بسم الله الرحمن الرحیم، هرچند که قاضی لازم نیست در مقام حکم به دیه نوع آن را تعیین نماید، هرچند که جانی قبل از حکم انتخاب هم کرده باشد بلکه فقط کافی است حکم به دیه بدهد و انتخاب را تا حین الاداء بر عهده محکوم علیه بگذارد ولیکن چنانچه براساس انتخاب جانی قاضی حکم به نوع انتخابی داده متعین می شود همان نوعی که مورد حکم قرار گرفته است و علم و آگاهی جانی بر تعداد و قیمت و امثال این امور و عدم آگاهی وی تاثیری در صحت حکم و لزوم اجراء آن ندارد». مشاوره نموده و اکثریت بدین شرح رای داده اند:
رای شماره 523 - 1367/12/23
رای وحدت رویه هیات عمومی دیوان عالی کشور
ماده 3 قانون دیات انتخاب هریک از انواع پنجگانه دیات را در اختیار جانی قرار داده و دادگاه براساس انتخاب مزبور حکم صادر می نماید که به شرح ماده 9 قانون دیات باید اجراء شود بنابراین تجدیدنظر در حکم دادگاه به منظور تغییر نوع دیه مجوزی ندارد و رای شعبه 26 دیوان عالی کشور که درخواست تغییر نوع دیه را بعد از صدور حکم نپذیرفته صحیح تشخیص می شود. این رای بر طبق ماده واحده قانون وحدت رویه قضایی مصوب 1328 برای شعب دیوان عالی کشور و دادگاه ها در موارد مشابه لازم الاتباع است.