تاریخ نظریه: 1397/09/26
شماره نظریه: 7/97/2646
شماره پرونده: 96-186/1-2329ک
استعلام:
مطابق ماده 85 ق م ج ن م)هر نظامی به علت اهمال یا تفریط موجب نقص یا تضییع اموال نیروهای مسلح گردد مجازات تعیین گردیده است حال آیا رابطه علیت به صورت مادی بین اهمال نظامی که باعث ایراد خسارت به این اموال میگردد کافی است علت با این رابطه علیت اگر به صورت مادی نباشد بلکه بر اثر عدم انجام وظایف قانونی در نهایت به این اموال خسارت میگردد شرط کافی است به عبارت دیگر آیا بین شرط و علت در معنای دقیق در این خصوص تفاوتی وجود دارد؟ با ذکر مثالی این تفاوت را می توان چنین بیان نمود
شخص نظامی در حین نگهبانی میخوابد و در نتیجه این غفلت اموالی از نیروهای مسلح سرقت میگردد حال آیا می توان گفت نقص این اموال به مامور ارتباط پیدا می کند و اگر مامور در حین نگهبانی نمی خوابید سرقت واقع نمی شد؟
از طرفی رابطه علیت بین نقص اموال با سرقت برقرار میباشد و لازم به ذکر است برای این اقدام مامور خوابیدن در حین نگهبانی در ق م ج ن م) جرم انگاری مستقلی صورت گرفته است همچنین اگر پس از محکوم نمودن مامور به ماده 85 و جبران خسارت وارده سارق شناسایی و حکم به رد مال داده میشود که در این صورت از یک مال دو بار جبران خسارت میگردد؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
اولاً- ماده 85 قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح مصوب 1382/10/9 در مقام جرمانگاری نسبت به رفتار نظامیانی است که به طور غیرعمد با اهمال یا تفریط موجب نقص یا تضییع اموال مذکور در ماده 84 این قانون میگردند و در خصوص تعیین مسئولیت مدنی این افراد باید مطابق قواعد عام حاکم بر مسئولیت مدنی رفتار گردد.
ثانیاً- رفتار عمدی شخص ثالث که رابطه مستقیم با وقوع جرم دارد، قاطع رابطه علیت بین تقصیر دیگری و نتیجه میباشد. در مانحنفیه، عمد در سرقت، رابطه علیت بین اهمال و ربوده شدن مال را از بین میبرد و تنها سارق بابت سرقت مسئول میباشد و شخص نگهبان تنها به دلیل اهمال خود- اگر مشمول ماده قانونی دیگری نشود- مسئولیت خواهد داشت.