شماره دادنامه: 140431390001159326
تاریخ دادنامه: 1404/05/14
شماره پرونده: 0207682
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: خانم سمیرا جلالی نسب
طرف شکایت: وزارت علوم، تحقیقات و فناوری (موسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی)
موضوع شکایت و خواسته: ابطال دستور 1 از صورتجلسه نشست فوق العاده (هم زمان) هیات امنای منطقه دو پژوهشی مورخ 1400/02/19 رییس مرکز هیات های امناء و هیات‌های ممیزی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در خصوص فوق‌العاده مدیریت اعضای غیرهیات علمی متصدّی پُست های سازمانی مدیریتی
گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال دستور 1 از صورتجلسه نشست فوق‌العاده (هم زمان) هیات امنای منطقه دو پژوهشی مورخ 1400/02/19 رییس مرکز هیات های امناء و هیات‌های ممیزی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که:
" وزارت علوم، تحقیقات و فناوری به استناد ماده 1 قانون احکام دایمی برنامه های توسعه کشور و ماده 30 قانون برنامه ششم توسعه، برای برقراری عدالت در نظام پرداخت، موضوع افزایش پنجاه درصدی امتیازات فصل دهم قانون مدیریت خدمات کشوری و در راستای اجرای بخشنامه شماره 696488 مورخ 1398/11/30 و نامه شماره 563220 مورخ 1399/10/22 سازمان برنامه و بودجه کشور، طبق دستور 14 صورتجلسه نشست فوق العاده هیات امنای منطقه دو پژوهشی مورخ 1399/11/04 اصلاح تبصره های 1، 2، 3، 4 و 5 ماده 19، ماده 20 و تبصره 2 ماده 20 آیین‌نامه استخدامی اعضای غیرهیات علمی موسسات عضو هیات امناء را تصویب نمود.
به دنبال آن طی صورتجلسه نشست فوق العاده (هم زمان) هیات امنای منطقه دو پژوهشی مورخ 1400/02/19، وزارتخانه، اصلاح تبصره 2 ماده 20 آیین‌نامه استخدامی اعضای غیرهیات علمی در خصوص فوق العاده مدیریت اعضای غیرهیات علمی متصدّی پُست های سازمانی مدیریتی را مصوب نمود.
اصلاحیه جدید متضمن بار مالی و مجوزی جدید برای افزایش فوق العاده مدیریت می‌باشد که این امر از یک سو وفق جزء (5) بند (الف) تبصره 12 قانون بودجه سال 1400 و همچنین جزء (6) بند (الف) تبصره 12 قانون بودجه سال 1401 منوط به رعایت ترتیبات مقرر در ماده 74 قانون مدیریت خدمات کشوری، بند (ج) ماده 7 قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران و اخذ مکتوب از سازمان برنامه و بودجه کشور مبنی بر تامین اعتبارات مورد نیاز در این قانون می‌باشد و از سوی دیگر مغایر با جزء (3) بند (الف) تبصره 12 قانون بودجه سال 1401 کل کشور که وفق آن در سال 1401 صدور هرگونه مجوز جدید برای افزایش حقوق و مزایای مستمر و فوق العاده ها و نظایر آن توسط مراجع ذی ربط از جمله هیات های امناء، مجامع عمومی شرکت ها و موسسات غیرخصوصی (به استناد اختیار مندرج در قانون تجارت)، شورای حقوق و دستمزد موضوع ماده 74 قانون مدیریت خدمات کشوری و هیات وزیران تحت هر عنوان و از محل هر نوع اعتبار، خارج از افزایش های فوق الذکر ممنوع است.
با توجه به این که وزارت علوم، تحقیقات و فناوری چنین مجوزی اخذ نکرده است، لذا ابطال دستور (1) صورتجلسه نشست فوق‌العاده (هم زمان) هیات امنای منطقه دو پژوهشی مورخ 1400/02/19 مبنی بر اصلاح تبصره 2 ماده 20 آیین‌نامه استخدامی اعضای غیرهیات علمی در خصوص فوق‌العاده مدیریت اعضای غیرهیات علمی متصدّی پُست های سازمانی مدیریتی از تاریخ تصویب مورد استدعاست."
متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است:
" صورتجلسه نشست فوق العاده (هم زمان) هیات امنای منطقه دو پژوهشی مورخ 1400/02/19
دستور 1: اصلاح تبصره (2) ماده (20) آیین‌نامه استخدامی اعضای غیرهیات علمی در خصوص فوق العاده مدیریت اعضای غیرهیات علمی متصدی پُست های سازمانی مدیریتی
مصوبه: به استناد ماده (1) قانون احکام دایمی برنامه های توسعه کشور، بخشنامه شماره 15/19261 مورخ 1400/02/05 مرکز هیات های امناء و هیات های ممیزه مطرح و پس از بررسی، با اصلاح تبصره (2) ماده (20) آیین‌نامه استخدامی اعضای غیر هیات علمی (موضوع مصوبه 14 صورت جلسه هیات امنای مورخ 1399/11/04) در خصوص فوق العاده مدیریت اعضای غیر هیات علمی متصدی پُست های سازمانی مدیریتی به شرح ذیل، برای اجرا از تاریخ 1400/01/01 موافقت به عمل آمد و مقرّر گردید از تاریخ اجراء کلّیه مصوبات مغایر با آن لغو شود.
تبصره 2- به عضو رسمی یا پیمانی که براساس «دستورالعمل نحوه انتصاب اعضاء در پُست‌های سازمانی مدیریتی سطوح میانی و پایه و عزل آنان - پیوست شماره دو» به یکی از پُست های سازمانی مدیریتی (سطوح میانی و پایه) مندرج در سازمان تفصیلی مصوّب منصوب می‌شود و همچنین عضو قراردادی واجد شرایط مشمول «تبصره 3» این ماده که عهده دار انجام مشاغل یکی از پُست های سازمانی مدیریتی می‌شود، فوق العاده ای با عنوان «فوق العاده مدیریت» پرداخت می‌شود. نحوه محاسبه فوق العاده مذکور به شرح زیر می‌باشد. در صورتی که با اجرای این تبصره، فوق العاده مدیریت عضو کاهش یابد، عضو تا میزان دریافتی قبلی، مبلغ ثابتی تحت عنوان «تفاوت تطبیق» دریافت می کند. این تفاوت تطبیق با افزایش حقوق و مزایای عضو مستهلک می‌شود.
ضریب فوق العاده مدیریت پُست سازمانی مدیریتی × مبلغ ریالی فوق العاده مدیریت رییس موسسه = فوق العاده مدیریت
ضریب فوق العاده مدیریت در پُست سازمانی مدیریتی مصوب با توجه به حجم کار و سختی آن و مقایسه با سایر پُست های سازمانی مدیریتی، براساس دامنه ضرایب مندرج در جدول ذیل، توسط رییس موسسه تعیین می‌شود.
جدول حداقل و حداکثر ضرایب فوق العاده مدیریت پُست های سازمانی مدیریتی (سطوح میانی و پایه)
ردیف - عنوان پُست های سازمانی مدیریتی - سطح مدیریتی - حداقل و حداکثر ضریب فوق العاده مدیریت
1 - مدیر یا عناوین هم تراز - میانی - 41 تا 60 درصد.
2 - معاون مدیر یا عناوین هم تراز - میانی - 30 تا 40 درصد.
3 - رییس اداره/ رییس گروه یا عناوین هم تراز - پایه - 14 تا 23 درصد.
4 - معاون اداره یا کارشناس مسیول یا عناوین هم تراز - پایه - 7 تا 13 درصد.
- رییس مرکز هیات های امناء و هیات های ممیزه"
در پاسخ به شکایت مذکور، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری به موجب لایحه شماره 1403220589104291 مورخ 1403/12/15 توضیحاتی داده است که خلاصه آن به قرار زیر است:
" ایراد شکلی:
بر اساس ماده یک قانون اهداف، وظایف و تشکیلات وزارت علوم، یکی از وظایف و ماموریت‌های وزارت علوم، انسجام بخشیدن به امور اجرایی و سیاستگذاری نظام علمی، تحقیقاتی و فناوری کشور می‌باشد که از مصادیق بارز و روشن این امر تصویب آیین‌نامه ها به منظور پیشبرد بهتر و سریعتر در اجرای قوانین و مقرّرات می‌باشد. لذا مرکز هیات های امناء و هیات های ممیزه این وزارت، به عنوان بالاترین رکن موسسه، مرجع سیاستگذاری، تصمیم گیری و تصویب مقرّرات و ضوابط داخلی موسسه است و اختیار وضع آیین‌نامه در شیون اداری و مالی را دارد و در حدود صلاحیت، آیین‌نامه مورد اعتراض را تصویب نموده و هیچ گونه تجاوز و یا سوء استفاده ای از اختیارات صورت نگرفته است.
دفاعیات:
1- وزارت علوم به موجب بخشنامه های شماره 696488 مورخ 1398/11/30 سازمان برنامه و بودجه و در راستای بند 9 اصل سوم قانون اساسی و تبصره (3) ماده 29 و 30 قانون برنامه ششم توسعه که در آن تکلیف دولت به برقراری عدالت در نظام پرداخت و رفع تبعیض شده و مورد تاکید رییس جمهور و مورد موافقت شورای حقوق و دستمزد قرار گرفته اقدام به افزایش مزبور نسبت به کلّیه کارکنان رسمی، پیمانی و قراردادی نموده است.
2- علی رغم تصریح موضوع ماده یک قانون احکام دایمی برنامه های توسعه کشور مبنی بر عدم نیاز به اخذ موافقت شورای حقوق و دستمزد به جهت برقراری هر گونه افزایش حقوق و مزایای جدید و بدون ایجاد هر گونه بار مالی جدید این وزارت، طی نامه های شماره 562220 مورخ 1399/10/22، 437115 مورخ 1400/02/04 و 17183 مورخ 1400/04/05 از «شورای حقوق و دستمزد» و «سازمان برنامه و بودجه» موافقت های لازم را اخذ نموده است.
3- پس از دستور چهاردهم صورتجلسه نشست فوق العاده هیات امنای منطقه دو پژوهشی مورخ 1399/11/04 هیات امنای منطقه دو پژوهشی در دستور اول مورخ 1400/02/19 خود اقدام به اصلاح تبصره 2 ماده 20 آیین‌نامه اداری و استخدامی اعضای غیرهیات علمی و تنظیم جداول حداقل و حداکثر ضرایب فوق العاده مدیریت پُست های سازمانی مدیریتی نموده است.
نکته قابل توجه آن که؛ در ردیف 3 جدول ضرایب فوق‌العاده مدیریت مصوبه مذکور، توالی منطقی ضرایب رعایت نشده و به جای ضریب «14 تا 29 درصد» عبارت «14 تا 23 درصد» درج شده است.
4- بر این اساس، هیات امناء در دستور چهارم خود در مورخ 1401/06/29 درخواست اصلاح دستور اول مورخ 1400/02/19 خود مبنی بر اصلاح ضرایب فوق العاده مدیریت اعضای غیر هیات علمی را صادر نمود و در نتیجه فوق العاده مدیریت روسای ادارات از عبارت «14 تا 23 درصد» به «14 تا 29 درصد» اصلاح یافت.
5- پس از ابلاغ مصوبه 1401/06/29 هیات امناء دیوان محاسبات کشور طی نامه شماره 192/41401 مورخ 1401/08/25 و مکاتبات بعدی به استناد قانون بودجه سال 1401 ایراداتی را به مصوبه مزبور اعلام نمود که در پاسخ مرکز هیات های امناء و هیات های ممیزه اعلام نمود مصوبه مذکور مربوط به سال 1400 بوده و در شمول ممنوعیت تعیین شده در تبصره 12 قانون بودجه سال 1401 قرار نمی گیرد. النهایه، با توجه به ایراد شکلی و دفاعیات معنونه تقاضای رد شکایت مورد استدعاست. "
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1404/05/14 با حضور رییس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.
رای هیات عمومی
اولاً پس از افزایش 50 درصدی امتیازات فصل دهم قانون مدیریت خدمات کشوری براساس بخشنامه شماره 696488 مورخ 1398/11/30، دانشگاه های وزارت علوم، تحقیقات و فنّاوری به موجب نامه شماره 563220 مورخ 1399/10/22 سازمان برنامه و بودجه کشور مجوز لازم را از سازمان مزبور و موافقت شورای حقوق و دستمزد را طی نامه شماره 17183 مورخ 1400/04/05 سازمان اداری و استخدامی کشور جهت افزایش فوق و اعمال آن در احکام کارگزینی کارکنان غیرهیات علمی اخذ نموده‌اند. ثانیاً با توجه به توضیحات نماینده وزارت علوم، تحقیقات و فنّاوری اصلاح به عمل آمده در تبصره 2 ماده 20 آیین‌نامه استخدامی اعضای غیرهیات علمی (در خصوص فوق‌العاده مشاغل مدیریتی) در چهارچوب افزایش 50 درصدی امتیازات صورت گرفته و در واقع فوق‌العاده مدیریتی در چهارچوب مذکور برای مدیران سطح‌بندی شده است و بار مالی اضافه‌ای تحمیل نگردیده و این امر مورد ایراد دیوان محاسبات کشور نیز قرار نگرفته است و با توجه به این که در ابتدای تشکیل هیات های امناء به موجب قانون تشکیل هیات های امنای دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی مصوّب 1367/12/23 شورای عالی انقلاب فرهنگی هیات های امنا غالباً منطقه‌ای بوده و لیکن در سال های اخیر هر دانشگاه خود به صورت مستقل دارای هیات امناء است و تنها هیات امنای منطقه‌ای موجود نیز هیات امنای منطقه 2 پژوهشی است و ابقای این هیات امناء هم به لحاظ این بوده که زیرمجموعه هیات امناء مذکور تعدادی موسسه است که به لحاظ کمیت تعداد کارکنان نمی‌توانند یک هیات امنای مستقل تشکیل بدهند و مستند قانونی این موضوع نیز ماده 5 قانون تشکیل هیات های امنای دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی است که مقرّر نموده: «وزارتخانه‌های فرهنگ و آموزش عالی و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی می‌توانند در صورت اقتضا دو یا چند موسسه مربوط به خود را زیر نظر یک هیات امناء قرار دهند...» بنابراین با توجه به ماده 1 قانون احکام دایمی برنامه‌های توسعه کشور مصوّب 1396/01/16 که هیات های امناء را مجاز به تصویب آیین‌نامه‌های اداری استخدامی نموده طبعاً اصلاح این آیین‌نامه‌ها نیز از اختیارات هیات های امناء مذکور است و با عنایت به مراتب فوق صدور دستور 1 صورتجلسه نشست فوق‌العاده (همزمان) هیات امنای منطقه دوم پژوهشی مورخ 1400/02/19 مبنی بر اصلاح تبصره 2 ماده 20 آیین‌نامه استخدامی اعضای غیرهیات علمی در خصوص فوق‌العاده مدیریت اعضای غیرهیات علمی متصدّی پُست های سازمانی مدیریتی در حدود اختیار مقام واضع بوده و مغایر با قانون نیست و ابطال نشد. این رای براساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوّب 1402/02/10) در رسیدگی و تصمیم گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است./
احمدرضا عابدی
رییس هیات عمومی دیوان عدالت اداری