ماده 1- استانداردهای اجباری و تشویقی
1- منظور از استاندارد اجباری استانداردی است که اجرای تمام یا بخشی از آن در کشور به ترتیبی که در قانون اصلاح قوانین و مقررات موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران که از این پس در این آییننامه موسسه نامیده میشود مقرر شده و جهت تولید برای مصرف داخلی، صادرات و یا واردات اجباری میگردد.
2- به غیر از مورد بند 1 (استانداردهای اجباری) پروانه کاربرد علامت استاندارد به صورت تشویقی به دیگر فرآورده ها و خدمات دارای استاندارد ملیا عطا میگردد.
3- ورود فرآورده هایی که استاندارد اجباری آنها در داخل کشور به موقع اجرا گذاشته میشود وقتی مجاز است که مشخصات آنها پایین تر از استاندار رسمی بوده و یا لااقل مشخصات آنها با استاندارد رسمی کشور مبدا یا استاندار مورد قبول موسسه منطبق باشد.
4- ورود فرآورده هایی که تولید آنها در داخل کشور استاندارد اجباری نداشته ولی واردات آنها توسط شورای عالی استاندارد اجباری اعلام گردیده باید با استانداردهای ملی جمهوری اسلامی ایران و یا استانداردهای مورد قبول موسسه منطبق باشد.
تبصره 1- موسسه موظف است لیست استانداردهای معتبر و مورد قبول خود در خصوص فرآورده های مذکور و همچنین فهرست کالاهای مربوطه به بند 4 ماده 1 را به اداره کل مقررات صادرات و واردات وزارت بازرگانی و گمرکات کشور اعلام نماید.
تبصره 2- در موارد خاص و با اعلام نوع کالا از طرف موسسه به مراجع مذکور واردکنندگان موظفند قبل از ورود کالا به کشور تاییدیه های لازم را از موسسات صادرکنندگان گواهی نامه کیفیت و یا شرکت های بازرسی اولیه (سورویانس) مورد تایید موسسه دریافت و جهت ترخیص کالا به موسسه و یا ادارات کل تابعه ارائه نمایند.
تبصره 3- در مواردی که استاندارد ملی وجود ندارد و یا متقاضی تقاضای تطبیق ویژگی کالا و خدمات خود با سایر استانداردها را بنماید موسسه میتواند حسب مورد گواهی کیفیت صادر نماید و در مورد کالاهای وارداتی که جهت انجام آزمون به موسسه ارجاع میگردد حسب تبصره 2 ماده 6 قانون اصلاح قوانین و مقررات موسسه با استاندارد ملی ایران و یا استاندارد مبداء و یا استاندارد قابل قبول موسسه مقایسه و اعلام نتیجه میشود و در مواردی که استانداری در دسترس نباشد با مشخصات فنی و یا برگ اعتبار اسنادی مقایسه به عمل میآید.
ماده 2- پروانه کاربرد علامت استاندارد
علامت گذاری فرآورده های مشمول استانداردهای اجباری و تشویقی مستلزم اخذ پروانه کاربدر علامت استاندارد به شرح زیر میباشد.
1- برای هر فرآورده واجد شرایط که دارای استاندارد مستقل مل باشد کمیته علائم و کنترل کالا یک پروانه کاربرد صادر خواهد نمود مدت اعتبار پروانه کاربرد اعم از استاندارد اجباری و تشویقی یک سال خواهد بود و در صورت تداوم کیفیت و استمرار شرایط و پرداخت تعرفه های قانونی برای سال های بعد قابل تمدید میباشد.
2- صدور کلیه پروانه های استاندارد و نقل و انتقال آنها باید در دفتر مخصوص ثبت گردد. در مورد نقل و انتقال پروانه ها امضا متعاملین یا نماینده قانونی آنها در دفتر مذکور الزامی است هرگونه نقل و انتقال پروانه ها که شرایط تولید فرآورده مربوط را تغییر دهد از درجه اعتبار ساقط است.
3- پروانه کاربرد علامت استانداردهای اجباری و تشویقی در حکم اسناد رسمی است و جعل یا هر گونه دخل و تصرف در آن مشمول پیگرد قانونی میباشد.
ماده 3- مسئولیت استفاده کنندگان از علائم استاندارد
استفاده از علامت استفاده در هر حال رافع مسئولیت های حقوقی و جزایی ناشی از عدم رعایت مقررات استاندارد توسط اشخاص مذکور در ماده 11 قانون اصلاح قوانین و مقررات موسسه نبوده و متخلفین طبق مفاد مواد مقرر در این قانون مورد تعقیب و مجازات قرار خواهند گرفت.
ماده 4- نشانه گذاری
تولیدکنندگان کالاهای مشمول استانداردهای اجباری مکلفند فرآورده های خود را با علامت استاندارد و نام شرکت یا نام علامت تجاری ثبت شده و سایر مشخصات مندرج در بند نشانه گذاری استاندارد ملی ذیربط با رعایت دستورالعمل صادره از سوی موسسه نشانه گذاری نمایند.
تبصره 1- دارندگان پروانه کابرد علامت استاندارد تشویقی در صورت استفاده از علامت استاندارد مفاد مندرج در بند فوق را رعایت نمایند.
تبصره 2- دارندگان پروانه کاربرد علامت استاندارد معتبر میتوانند با اجازه موسسه از علامت استاندارد بر روی سر برگ نامه ها، تابلوهای سردرب و امثال آن استفاده نمایند.
ماده 5- برقراری سیستم کنترل کیفیت
کارخانه ها و کارگاه های مشمول اجرای استانداردهای اجباری و تشویقی مکلفند برای کنترل فرآورده ها و تطبیق مشخصات و کیفیت آنها با استاندارد آزمایشگاه کنترل کالای خود را که زیر نظر مسئول کنترل کیفیت کارخانه یا کارگاه اداره خواهد شد با وسایل مورد لزوم برای انجام آزمایشات لازم تاسیس نمایند. در موارد خاص کارخانجات میتوانند با موافقت موسسه برای انجام بعضی از آزمایشات لازم از امکانات سایر آزمایشگاه ها استفاده کنند.
تبصره 1- برای تجهیز آزمایشگاه و کنترل فرآورده و برقراری سیستم کنترل کیفیت به منظور تطبیق آن با استاندارد تولیدکننده میتواند از موسسه تقاضای تهیه طرح های لازم و اعزام کارشناسان ناظر به کارخانه یا کارگاه خود را نماید. در این حالت تولید کننده مکلف است قبلاً هزینه تهیه طرح و حق الزحمه کارشناس را بر طبق تعرفه تعیین شده به حسابی که موسسه تعیین می کند، در بانک واریز نموده و اعلامیه بانکی را ضمیمه درخواست خود نماید.
تبصره 2- موسسه موظف است از کارخانه ها و کارگاه های مشمول اجرای استانداردهای اجباری بازرسی و از فرآورده های آنها نمونه برداری نموده و نتایج را حداکثر ظرف یکماه از تاریخ بازرسی به تولیدکننده ابلاغ نماید.
ماده 6- شرایط و مدارک لازم جهت صدور پروانه کاربرد علامت استاندارد.
استفاده از علامت استاندارد برای تولید فرآورده مشمول استاندارد اجباری الزامی میباشد. شرایط و مدارک لازم برای صدور پروانه کاربرد علامت استاندارد اجباری و تشویقی به شرح زیر است:
1- درخواست پروانه کاربرد علامت استاندارد.
2- تکمیل فرم پرسشنامه فنی ارائه شده توسط موسسه.
3- در صورتی که متقاضی شخص حقوقی باشد یک نسخه از آگهی ثبت شرکت در روزنامه رسمی.
4- رونوشت پروانه تاسیس یا معادل آن از وزارتخانه های صنعتی و جهاد سازندگی و یا پروانه صنعتی و صنفی از شهرداری و یا از سندیکاها و اتحادیه های مربوطه.
5- معرفی مسئول کنترل کیفیت واجد شرایط.
6- آگهی ثبت علامت تجارتی (در صورتی که به تشخصی دفتر حقوقی و امور مجلس موسسه نیاز به ثبت نام تجارتی برای فرآورده های خاصی وجود نداشته باشد پروانه کاربرد علامت استاندارد اعم از اجباری یا تشویقی بدون ذکر نام تجارتی صادر خواهد شد).
7- اعلامیه بانکی مبنی بر پرداخت کارمزد بازرسی اولیه به حساب بانکی موسسه.
ماده 7- اعطاء، تعلیق یا ابطال پروانه کاربرد علامت استاندارد
اعطاء، تعلیق یا ابطال پروانه کاربرد علامت استاندارد اجباری و یا تشویقی بر اساس پیشنهاد واحدهای اجرایی ذیربط در مرکز و یا استان ها در کمیته ای به نام کمیته علائم و کنترل کالا مورد رسیدگی و تصویب قرار میگیرد.
ترکیب اعضای کمیته مذکور و نحوه عمل آن طبق دستورالعملی خواهد بود که توسط موسسه تهیه و پس از تایید آن توسط رئیس موسسه به مرحله اجرا در میآید.
ماده 8- بازرسی و نمونه برداری
موسسه مکلف است ظرف 15 روز از تاریخ وصول درخواست استفاده از علامت استاندارد تشویقی، کارخانه یا کارگاه را بازدید نموده و راهنمایی های لازم را انجام و در صورت لزوم از فرآورده های آن نمونه برداری نماید.
ماده 9- رسیدگی به گزارش بازرسی اولیه در مورد استانداردهای تشویقی
گزارش کارشناس در مورد بازرسی اولیه از کارخانه یا کارگاه و همچنین نتایج آزمایش نمونه فرآورده و اظهارنظر آزمایشگاه در کمیته علائم و کنترل کالا رسیدگی و نظریه نهایی کمیته برای تایید و ابلاغ به متقاضی، جهت رئیس موسسه یا نماینده مجاز او ارسال میشود که حداکثر ظرف ده روز ابلاغ گردد.
ماده 10- استفاده از علائم استاندارد تشویقی
استفاده از علائم استاندارد تشویقی پس از امضا قرارداد و صدور پروانه کاربرد علامت استاندارد مجاز میباشد.
ماده 11- پرداخت کارمزد
صدور پروانه استفاده از علامت استاندارد تشویقی موکول به پرداخت کارمزد و هزینه هایی است که از طرف موسسه برای استاندارد کردن فرآورده انجام میشود.
تولیدکننده یا واحد خدماتی موظف است کارمزد خدماتی که موسسه در اجرای ماده 16 قانون اصلاح قوانین و مقررات موسسه انجام می دهد بر طبق تعرفه مندرج در ماده مذکور پرداخت کند.
تبصره - تجدید پروانه تشویقی و تمدید سالیانه پروانه کاربرد علامت استاندارد اجباری منوط به تداوم کیفیت تولید و پرداخت کارمزد خدماتی خواهد بود.
ماده 12- آگهی به کار بردن علائم استاندارد
موسسه مکلف است صدور یا تمدید یا تجدید یا ابطال پروانه به کار بردن علائم استاندارد را در مورد هر یک از فرآورده های استاندارد شده از طریق وسایل تبلیغاتی و حداقل در دو روزنامه کثیرالانتشار جهت اطلاع عموم آگهی نماید.
ماده 13- بازرسی فرآورده با علامت استاندارد
تولیدکننده موظف است پس از اخذ پروانه حداقل هفت روز قبل از شروع به تولید انبوه فرآورده استاندارد شده و علامت گذاری آنها مراتب را کتباً به موسسه اعلام و درخواست نماید کارشناس برای بازرسی و بازدید وضع تولید فرآورده و علامت گذاری و بسته بندی و انبار کردن آنها به کارخانه یا کارگاه متقاضی اعزام گردد و موسسه مکلف است از تاریخ وصول درخواست حداکثر ظرف 4 روز کارشناس یا کارشناسان بازرس را به کارخانه یا کارگاه متقاضی اعلام دارد.
ماده 14- تولید فرآورده استاندارد شده
کارشناس یا کارشناسان بازرس باید نتیجه بازرسی و مشاهدات خود و همچنین تاریخ شروع به تولید فرآورده استاندارد شده و علامت گذاری آن را به حضور تولیدکننده یا نماینده قانونی او صورت مجلس نموده و مراتب را به ضمیمه یک نسخه از آن کتباً و حداکثر ظرف 48 ساعت از تاریخ تنظیم به موسسه گزارش نماید.
ماده 15- علائم اختصاصی فرآورده های استاندارد شده
فرآورده هایی که بر طبق استاندارد تولید و علامت گذاری میشود باید به تشخیص و به ترتیبی که موسسه موافقت مینماید دارای تاریخ و شماره سری تولید به صورت رمز باشد. علامت رمز باید به عنوان اسرار تجارتی محسوب و در موسسه به طور محرمانه نگهداری شود و هنگام بازرسی کارشناسان موسسه در اختیار آنها گذارده شود.
ماده 16- نمونه برداری و آزمایش نمونه ها
تولیدکننده مکلف است از فرآورده های استاندارد شده به ترتیبی که موسسه تعیین مینماید حین تولید نمونه برداری کرده و آنها را در آزمایشگاه کارخانه یا کارگاه آزمایش کند. نتایج آزمایش باید در فرم هائیکه به تایید موسسه رسیده است ثبت و در بایگانی تولیدکننده نگهداری شود و هنگام بازرسی کارشناسان موسسه در اختیار آنها گذارده شود. مدت نگهداری فرم های مذکور یا نمونه و یا هر دو طبق نظر موسسه تعیین خواهد شد.
ماده 17- نمونه برداری مداوم و آزمایش فرآورده ها
موسسه میتواند به منظور مطابقت مشخصات فرآورده با استاندارد مربوطه از فرآورده های استاندارد شده موجود در تمام یا یکی از محل های تهیه، تولید، انبار، توزیع و فروش نمونه برداری نماید.
نمونه های مزبور باید در آزمایشگاه های موسسه یا آزمایشگاه هایی که به تشخیص موسسه دارای صلاحیت فنی هستند بر طبق روشی که در استاندارد مربوطه پیش بینی شده است آزمایش شده و مشخصات فرآورده با استاندارد تطبیق و نتایج به دست آمده به تولید کننده ابلاغ گردد.
تبصره 1- بهای خرید نمونه و هزینه آزمون نمونه های خریداری شده از مراکز توزیع، نگهداری و عرضه و فروش فرآورده های دارای علامت استاندارد ایران از محل ودایع واحد تولیدی نزد موسسه تامین خواهد شد.
تبصره 2- موسسه میتواند هنگام اعطای پروانه کاربرد علامت استاندارد به واحدهای تولیدی و به اقتصادی نوع تولید و حداکثر تا میزان ده برابر هزینه تمام شده فرآورده و هزینه آزمون آن به عنوان ودیعه وصول و در حساب مخصوص نگهداری نموده و بهای خرید نمونه ها و هزینه آزمون موضوع تبصره 1 این ماده را از این محل به فروشنده پرداخت و به حساب خزانه داری کل واریز می نمایند.
ماده 18- حق اعتراض در مورد نتایج آزمایشات
هر گاه تولیدکننده به نتیجه آزمایشات انجام شده توسط موسسه معترض باشد میتواند حداکثر ظرف مدت 5 روز از تاریخ وصول نتیجه آزمایش اعتراضات خود را به موسسه اعلام و تقاضای تجدید آزمایش کند. تقاضای تولیدکننده در کمیته فنی رسیدگی به اعتراضات که مرکب از 7 نفر کارشناسان و متخصصان فرآورده مربوطه میباشند با حضور تولیدکننده یا نمایندگان او رسیدگی و نظر کمیته به متقاضی ابلاغ خواهد شد.
اعضای کمیته فنی رسیدگی به اعتراضات و حدود وظایف آنان و همچنین ترتیب تشکیل جلسات و اجرای تصمیمات کمیته مزبور توسط رئیس موسسه تعیین خواهد شد.
ماده 19- عدم رعایت استاندارد اجباری
هرگاه در مورد فرآورده های مشمول استانداردهای اجباری نتایج حاصله از آزمایش های انجام شده با مشخصات مربوط تطبیق نکند موسسه مراتب را به تولیدکننده، واردکننده، نگهدارنده کالا، انجام دهنده جمع آوری فرآورده های خارج از استاندارد یا توقف ارائه خدمات ضروری است گزارش کار به انضمام بررسی های انجام یافته و نتایج آزمایشگاه های مربوط به طور محرمانه در کمیسیونی مرکب از رئیس موسسه یا نماینده وی، کارشناس مربوط و نماینده اداره حقوقی موسسه طرح و دستور شروع اقدامات اولیه قانونی جهت جمع آوری و توقیف فرآورده های خارج از استاندارد صادر میگردد.
ماده 20- اقدامات اولیه جهت جمع آوری و توقیف فرآورده های خارج از استاندارد
دستور اقدامات قانونی جهت جمع آوری و توقیف فرآورده های خارج از استاندارد توسط رئیس موسسه یا مقام تفویض اختیار شده صادر و به ترتیب زیر عمل میگردد:
1- کارشناسان باید فوراً به محل های وجود فرآورده های خارج از استاندارد و یا فاقد علامت استاندارد مراجعه و از آنها به قدر کافی نمونه برداری نموده و از بقیه نیز با مشخصات کامل از نظر تعداد، وزن آنها، بسته بندی و غیره صورت برداری نمایند.
2- برحسب اقتضای زمان و مکان فرآورده مزبور را در محل مطمئن و امنی گذارده و پس از الصاق مهر فلزی یا لاکی استاندارد صورت مجلس مشروحی با ذکر دلایل، علت و تعیین مشخصات دارنده فرآورده و تعداد مهرهایی که لاک شده است تنظیم میگردد و سپس به شخص یا بنگاه دارنده فرآورده با حضور مامورین نیروی انتظامی تحویل و مراتب صورت جلسه، امضا و ضمیمه صورت مجلس مذکور میشود.
3- کارشناسان باید فوراً گزارشی به ضمیمه صورت مجلس مزبور که در حکم اسناد رسمی است به رئیس موسسه یا نماینده وی تسلیم نمایند.
4- رئیس موسسه یا نماینده وی یک نسخه از صورت مجلس مزبور را با ذکر دلایل و اینکه فرآورده و موضوع صورت مجلس برای مصارف دیگری قابل استفاده بوده و یا قابل مصرف نمیباشند به مرجع قضایی مربوط فرستاده و بر طبق حکم ماده 9 قانون اصلاح قوانین و مقررات موسسه درخواست تعقیب مجرم و صدور حکم و توقیف فرآورده های خارج از استاندارد را می نماید.
5- موسسه همچنین مراتب را نیز به تولیدکننده ابلاغ مینماید و نامبرده ملزم است بلافاصله اقدام به جمع آوری بقیه فرآورده های تولید شده نمونه و مراتب را به موسسه گزارش دهد در غیر این صورت فرآورده های مزبور حکم اجناس ممنوعه را داشته و طبق مقررات نسبت به بقیه فرآورده های مذکور رفتار خواهد شد.
ماده 21- جمع آوری و توقیف فرآورده های خارج از استاندارد
مقامات قضایی ضمن صدور کیفر خواست حکم ضبط فرآورده های خارج از استاندارد یا فاقد علامت استاندارد را صادر و حسب مورد و براساس درخواست موسسه دستور معدوم شدن یا مصرف ثانویه و یا فروش فرآورده های غیراستاندارد و یا فاقد علامت استاندارد را صادر می نمایند.
1- در مواردی که بر طبق دستور مقام قضایی فروش فرآورده قابل مصرف تجویز گردیده باشد فرآورده توقیفی با ذکر علت و توسط تعاونی های مصرف یا دیگر اشخاص حقیقی یا حقوقی مورد تایید موسسه به فروش رسیده و وجوه حاصله به حساب خزانه داری کل واریز خواهد شد.
2- موسسه مکلف است مراتب توقیف و جمع آوری فرآورده های خارج از استاندارد را جهت اطلاع عموم و به نحو مقتضی آگهی نماید.
ماده 22- تجدیدنظر در استاندارد
اصلاحات و تغییراتی که در استانداردهای اجباری و تشویقی به عمل میآید پس از تصویب در کمیته ملی استاندارد مربوط و با رعایت مدتی که از طرف کمیته برای اصلاحات و تغییرات مزبور تعیین و آگهی میگردد لازم الاجرا است.
ماده 23- تبلیغات گمراه کننده
انجام هرگونه تبلیغات گمراه کننده در زمینه استفاده از مهر استاندارد ممنوع خواهد بود و طرح های تبلیغاتی مربوط با نظر موسسه تهیه و در اختیار تولیدکنندگان فرآورده های مشمول استانداردهای اجباری و تشویقی قرار خواهد گرفت.
ماده 24- لغو پروانه
موسسه میتواند در موارد زیر قرارداد مربوط به پروانه کاربرد علامت استاندارد تشویقی را لغو و در جراید آگهی نماید.
1- عدم مطابقت مشخصات فرآورده با استاندارد رسمی مربوطه.
2- عدم پرداخت مطالبات موسسه ظرف سی روز از تاریخ مطالبه و ابلاغ رسمی.
3- عدم اجرای دستورالعمل های فنی و اجرایی که به نحوی از انحاء در کیفیت تولید موثر باشد.
4- تخلف تبلیغاتی حسب مفاد ماده 23 این آییننامه.
ماده 25- نشانی تولیدکننده
نشانی تولیدکننده همان است که در پروانه کاربرد علامت استاندارد ایران قید خواهد شد مگر اینکه تولیدکننده نشانی دیگری را کتباً به موسسه اعلام کند.
ارسال نامه ها و اخطاریه ها به وسیله پست سفارشی به نشانی مذکور در بند بالا به منزله ابلاغ رسمی به تولیدکننده خواهد بود.
ماده 26- آیین کار
مقررات این آییننامه بر حسب مورد درباره آیین کار اجباری و تشویقی لازم الاجرا میباشد.
ماده 27- دستورالعمل های اجرایی
دستورالعمل های اجرایی که برای اجرای این آییننامه لازم باشد به وسیله موسسه تهیه و پس از تایید رئیس موسسه به موقع اجرا گذارده خواهد شد
ماده 28- ضوابط اجرایی فوق مشتمل بر 28 ماده و 10 تبصره در تاریخ 1375/7/4 به تصویب شورای عالی استاندارد رسید و از تاریخ تصویب لازم الاجرا میباشد.