صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1399/11/30
برگزار شده توسط: استان گلستان/ شهر رامیان
موضوع
تدلیس در ازدواج
پرسش
در صورتی که زوجه بعد از ازدواج متوجه شود که قبلاً زوج ازدواج نموده لیکن در موقع عقد و خواستگاری رفتار مثبتی از سوی مرد مبنی بر عدم ازدواج سابق صورت نگرفته ولی صرفاً با توجه به قرائن و اوضاع و احوال و ظاهر امر، عقد بر مبنای تجرد مرد صورت پذیرفته باشد. آیا زوجه حق شکایت کیفری تحت عنوان تدلیس در ازدواج را دار میباشد؟
نظر هیات عالی
مستفاد از مقررات ماده 647 قانون مجازات اسلامی مصوب سال 1375 فریب در ازدواج مستلزم وانمود کردن یا انجام عملیاتی نسبت به زن یا مرد است که موجب فریب طرف دیگر در ازدواج با او گردد. بنابراین در موضوع سوال که فعل مادی مثبتی انجام نگرفته کافی برای تحقق ارکان جرم ماده اشعاری نخواهد بود.
نظر اکثریت
تمام مصادیق مندرج در ماده 647 قانون مجازات اسلامی تعزیرات، افعال مثبت بوده و ترک فعل را شامل نمیشود و علاوه بر این با توجه به حرف «و» در ماده مذکور (فریب دهد و عقد بر مبنای آن واقع شود) مشخص است که این دو شرط باید توامان باشند و صرف اینکه امری مبنای عقد ازدواج قرار گیرد ولی فعل مادی مثبتی انجام نگیرد، کافی برای جرم انگاری آن عمل و نتیجتاً مجازات سکوت کننده نمیباشد، البته لازم به ذکر است که در صورتی که عقدی بر مبنای عرف و اوضاع و احوال بر مبنای صفتی خاص صورت پذیرد و طرفین سکوت نمایند میتواند از موارد فسخ ازدواج باشد، لیکن بدون مجازات فردی که سکوت کرده است.
نظر اقلیت
اولاً مصادیق مندرج در ماده 647 قانون مجازات اسلامی تعزیرات تمثیلی است و نه حصری و ثانیاً اگر عقد بر مبنای صفتی غیر واقعی منعقد شود و شخص فاقد آن وصف با وجود آگاهی از موضوع (که فاقد آن وصف است) سکوت کند و عقد بر مبنای همان صفت صورت گیرد، به عنوان مثال زوج ازدواج سابق خود را مسکوت گذارد و زوجه هم با توجه به اوضاع و احوال و سن طرفین و با این قصد که با یک فردی که سابقاً ازدواجی نداشته است ازدواج نماید، با توجه به اینکه مبنای غالب میان مردم این است که باکره بودن برای زن و عدم ازدواج سابق برای مرد در موارد معمول مبنای قطعی عرف برای ازدواج است بنابراین شاخص بیان شده بر اساس تفسیر فعل مثبت مادی به جهت اینکه عرف تصریح دارد که طرفین بایستی وضعیت خود را بیان کنند، مکتوم کردن و مسکوت گذاشتن این اوصاف به معنای، سکوت و ترک فعل نیست بلکه فریب مثبت فرد معیوب شده که غالب آن مخفی نبودن مهمترین زوج و زوجه است و همچنانکه در رویه قضات و دادگاهها دیده میشود، عدم بکارت و یا ازدواج دیگر با فرض عدم آگاهی طرف مقابل فریب در ازدواج و تدلیس تلقی میگردد.