تاریخ نظریه: 1395/06/14
شماره نظریه: 7/95/1405
شماره پرونده: 536-1/168-95
استعلام:
در صورتی که محکوم علیه نسبت به رای صادره از دادگاه بدوی اعتراض داشته باشد و رای صادره نیز از این جهت که در فرض اول عنوان اتهامی میبایست از مجازات تعزیری به مجازات حدی تغییر یابد مخالف قانون بوده و یا در فرض دوم از این حیث که دادگاه بدوی بر خلاف مقررات و کمتر از میزان لازم مجازات تعیین نموده مجازات مذکور را تغییر دهد و از طرفی چنانچه دادستان و شاکی خصوصی نیز به رای دادگاه نخستین اعتراضی نداشته باشند آیا دادگاه تجدید نظر در فرض اول میتواند با تغییر عنوان اتهامی مجازات تعزیری را به مجازات حدی تغییر دهد و در فرض دوم آیا دادگاه تجدیدنظر میتواند مجازات تعزیری را نیز تشدید نماید؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
1- با توجه به ماده 458 قانون آیین دادرسی کیفری 1392، اصل بر ممنوعیت تشدید مجازات تعزیری یا اقدامات تامینی و تربیتی مقرر در حکم تجدیدنظر خواسته است، مگر در مواردی که مجازات مقرر در حکم نخستین بر خلاف جهات قانونی، کمتر از حداقل میزانی باشد که قانون مقرر داشته و این امر مورد تجدیدنظرخواهی شاکی یا دادستان قرار گرفته باشد و در فرض سوال، چون حکم بدوی مورد تجدیدنظرخواهی شاکی یا دادستان قرار نگرفته و فقط محکومعلیه درخواست تجدیدنظر نموده است، لذا دادگاه تجدیدنظر نمیتواند نسبت به تشدید مجازات اقدام نماید؛ هرچند آن مجازات، کمتر از میزانی است که قانون مقرر داشته است.
2- صرفنظر از اینکه بر اساس ماده 458 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 و اصلاحات و الحاقات بعدی، دادگاه تجدیدنظر فقط در مقام رسیدگی به تجدیدنظرخواهی شاکی خصوصی یا دادستان با رعایت شرایط مقرر در این ماده، حق تشدید مجازات را دارد، مطابق ماده 435 قانون فوقالذکر، دادگاه تجدیدنظر فقط به آنچه مورد تجدیدنظرخواهی واقع شده است، رسیدگی میکند؛ بنابراین تغییر نوع جرم از تعزیری به حدّی که محکومعلیه، شاکی یا دادستان نسبت به آن، تجدیدنظرخواهی نکردهاند، جایز نیست.