صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1402/05/17
برگزار شده توسط: استان گیلان/ شهر شفت
موضوع
ورود به عنف در املاک مشاعی
پرسش
چنانچه پس از فوت پدر خانواده احدی از فرزندان ذکور، خانه را تحت تصرف خود داشته باشد و سایر وراث در ابتدا به علت نگهداری مادر با سکونت نامبرده موافقت نموده اما پس از گذشت چند سال به سبب بروز اختلاف به صورت دسته جمعی به عنف وارد منزل شده و اقدام به خروج لوازم شاکی و همسرش نموده و بخشی از لوازم را تخریب نموده و در اثر اقدام نامبردگان؛ فرزند شاکی دچار بیماری روانی و نیز لکنت زبان شده است؛ آیا میتوان مشتکیعنهم را به اتهام ورود به عنف در املاک مشاعی محکوم نمود؟ سایر عناوین مجرمانه منتسب به نامبردگان را بیان نمایید.
نظر هیات عالی
با توجه به اینکه بدون مجوز و با عنف وارد مسکن و منزل وی شدهاند و تصرف وی ماذون از قبل سایر وراث بوده رفتار آنان مشمول ماده 694 قانون مجازات اسلامی (مجازاتهای تعزیری و. ..) مصوب 1375 است و از حیث تخریب لوازم منزل نیز مشمول ماده 677 همان قانون و از باب تسبیب ضامن عوارض روحی روانی فرزند وی هستند. نظریه اکثریت قضات محترم دادگستری شفت مورد تایید است.
نظر اکثریت
در پاسخ به سوال مربوطه باید بیان نمود به موجب اصل 22 قانون اساسی، حیثیت، جان، مال، حقوق، مسکن و شغل افراد از تعرض مصون است مگر در مواردی که قانون تجویز کند. حتی در اجاره نیز اگرچه فرد اجارهدهنده، مالک عین مستاجره است و تنها منافع آن ملک را به مستاجر انتقال میدهد اما باید توجه داشت که موجر حق ندارد بدون اجازه وارد حریم خصوصی مستاجر شود و چنین عملی تخلف و جرم محسوب میشود. در مانحنفیه سایر ورثه (مالکین ملک مشاع) اذن در تصرف به احدی از ورثه دادهاند و تصرف رابطهای است که فرد نسبت به مال دارد و بر اساس این رابطه سلطه مادی و معنوی نسبت به مال برایش ایجاد میشود و ورود نامبردگان به عنف، مصداق بارز جرم موضوع ماده 694 میباشد چراکه نامبردگان باید طبق قانون، اقدام به طرح دعوا مینمودند مثلا دعوای خلع ید مشاعی مطرح مینمودند چراکه اگر به شخصی اذن در تصرف ملکی داده شود، ارائه دادخواست خلع ید علیه وی به منزله رجوع از اذن در تصرف است و ادامه تصرفات متصرف دیگر ماذون تلقی نمیگردد؛ فلذا با توجه به سیاق ماده که بیان نموده منزل یا مسکن دیگری، قائل به مالکیت نمیباشد. لازم به ذکر است که از نظر عرف هر محدودهای که متعلق به شخص حقیقی و یا حقوقی به عنوان محل سکونت محسوب شود مورد حمایت مقنن قرار میگیرد و در این خصوص باید به قواعد فقهی و قانونی اماره تصرف و اذن نیز توجه نمود؛ لذا عمل سایر ورثه ورود به عنف، تخریب لوازم منزل و تسبیب در وقوع جنایت محسوب میشود.
نظر اقلیت
ورود شخص به ملکی که خود احدی از شرکاست مصداق ورود به عنف صدق نمیکند و تبعا جرم نمیباشد چون مالکیت مشاعی است و سهم ایشان هر چند کم در جزء جزء ملک به صورت اشاعه وجود دارد؛ لذا ورود به عنف محسوب نمیشود. ماده 694 دلالت بر احراز مالکیت شاکی و عدم مالکیت متهم دارد و با عنایت به اصل تفسیر مضیق و عدم سرایت به موارد مشابه وقوع بزه ورود به عنف در املاک مشاعی متصور نمیباشد.