مقدمه:
با پیروزی مرحله اول انقلاب اسلامی ایران به رهبری قاطعانه امام خمینی و شرکت وسیع مردم در برانداختن نظام استبدادی، مرحله دوم آن در جهت ایجاد نظام توحیدی آغاز گردیده است، به منظور سرعت بخشیدن به چنین حرکتی، جهادسازندگی به خواست گروههای انقلابی و به پیشنهاد دولت موقت جمهوری اسلامی و تایید شورای انقلاب اسلامی و به دعوت امام از گروههای مختلف مردم شروع گردیده است. اکنون با لبیک گفتن ملت به این دعوت، دولت با همکاری مجدانه خود در جهت حل مسائل اساسی روستاها و نقاط دورافتاده کشور، این اساسنامه را طبق قوانین کشور به تصویب رسانده و به مورد اجراء میگذارد.
ماده 1 -هدف
بسیج امکانات و استعدادهای مردم و دولت برای همکاری در امور تهیه و اجرای موثر و سریع طرحهای سازندگی و احیای جامعه در کلیه ابعاد معنوی و مادی آن با توجه و تاکید بر نیازهای روستاها و نقاط دورافتاده مملکت.
ماده 2 - روش
جهادسازندگی برای نیل به اهداف خود از طریق مشارکت و همکاری افراد و گروههای متعدد به انقلاب اسلامی ایران و با همکاری ادارات ذیربط و سازمانهای داوطلب و با الهام از ارزشهای اصیل و متعالی اسلام و با به کار گرفتن مقررات و دستورالعملهای ساده و سریع و بدور از ضوابط و مقررات دست و پاگیر و به طور غیرمتمرکز اقدام مینماید.
ماده 3 - وظائف
1 -تاکید بر ابعاد معنوی و مادی «رشد»، مخصوصاً برای پاسخگوئی به نیازهای نقاط روستاهای محروم.
2 -تهیه و تصویب طرحهای لازم که مستقلا و یا با حسن همکاری ادارات و سازمانهای دولتی و خصوصی ولی با مسئولیت و اعتبارات خود به اجرای آنها اقدام خواهد کرد.
3 -همکاری با ادارات در اجرای طرحها و انجام وظائف آنها و ایجاد تحرک و تحول در آنها.
4 -تهیه و پیشنهاد طرحهای «ضروری» که در صورت تصویب دولت در جهادسازندگی برای اجرای آنها با ادارات و سازمانهای دولتی همکاری خواهد کرد. اجرای این طرحها با مسئولیت دولت است.
ماده 4 -دارائی و امکانات
جهادسازندگی از اعتبارات عمرانی کشور که با تصویب هیئتوزیران تعیین شده است و از کمکهای داوطلبانه مردم استفاده میکند. اموال و امکاناتیکه در اختیار آن قرار میگیرد صرفاً به منظور کمک به اجرای طرحها و فعالیتهای آن میباشد و نسبت به آنها حق مالکیت ندارند.
ماده 5 - سازمان و تشکیلات
ارکان جهادسازندگی عبارتند از مرکز کل جهادسازندگی (در تهران) مرکز جهادسازندگی در استانها و مراکز جهادسازندگی در شهرستانها. هریک از مراکز جهادسازندگی دارای شوراء و هیات اجرایی و واحدهای اجرایی و تخصصی میباشد.
ماده 6 -اعضای شورای عالی جهاد سازندگی
الف -نخستوزیر یا نماینده دولت
ب -نماینده امام
ج -نماینده شورای انقلاب
د -ششنفر از وزرای زیر به انتخاب نخستوزیر: کشور، کشاورزی و عمران روستائی، آموزش و پرورش، بهداری و بهزیستی، نیرو راه و ترابری، دفاع ملی، صنایع و معادن، وزیر مشاور و رئیس سازمان برنامه و بودجه.
ه- -چهارنفر نماینده منتخب شورای هماهنگی استانها
ز -نفر از شخصیتهای عالم و مجاهد به پیشنهاد نخستوزیر و تصویب و تایید شورای انقلاب
تبصره 1- عضویت بند «ه-» و «ز» این ماده افتخاری و تا زمان انتخاب رئیس جمهور دولت منتخب و مجلس شورای ملی است. ادامه یا توقف فعالیت جهادسازندگی بعد از دولت موقت جمهوری اسلامی بستگی به نظر دولت دائمی و تصویب مجلس شورای ملی خواهد داشت.
تبصره 2- جلسات شورای عالی جهادسازندگی به طور ادواری بنا به تصویب خود شورا و یا بنا بدعوت هیات اجرایی کل تشکیل میگردد.
ماده 7 -اعضای شورای هماهنگی استانها
اعضای شورای هماهنگی استانها عبارتند از:
الف -اعضای هیات اجرایی کل جهادسازندگی
ب - یک نفر نماینده منتخب از هریک از شوراهای جهادسازندگی استانها
تبصره - تشکیل جلسات شورای هماهنگی استانها به صورت ادواری بنا به تصمیم شورای مزبور یا بنا به دعوت هیآتاجرایی کل میباشد.
ماده 8 -اعضای شورای جهاد سازندگی استان
اعضای شورای جهادسازندگی استان 15 نفر به شرح زیراند:
الف -استاندار یا نماینده ثابت دولت
ب - نماینده امام
ج - مدیران کل کشاورزی و عمران روستائی، بهداری و بهزیستی،راه و ترابری، آموزش و پرورش و رئیس دفتر برنامه و بودجه استان.
د - چهارنفر از مسئولان گروههای تخصصی
ه- - یک نفر از فرماندهان ارتش در استان به انتخاب شورای تامین استان
و - سه نفر از شخصیتها و معتمدین محلی به انتخاب مشترک نماینده امام و نماینده دولت.
ماده 9 -اعضای شورای جهادسازندگی
الف -فرماندار یا نماینده دولت
ب -نماینده امام
ج -سه نفر از روسای ادارات: کشاورزی و عمران روستائی، آموزش و پرورش، بهداری و بهزیستی.
د -یک نفر از فرماندهان و یا افسران از پادگان محل به انتخاب شورای تامین استان.
ه- -یک نفر از معتمدین محل با انتخاب نماینده امام و فرماندار یا نماینده دولت.
و -چهارنفر از مسئولین کمیتههای تخصصی شهرستانها
تبصره 1 -عضویت اعضای بند «ه-» و «ز» و این ماده در شورای جهادسازندگی شهرستان افتخاری و مدت عضویت آنان تا زمان انتخاب دولت دائمی جمهوری اسلامی است.
تبصره 2 - در صورتی که امکان تشکیل هریک از گروههای تخصصی در شهرستان وجود نداشته باشد، به جای مسئول یا مسئولین کمیتههای مذکور از معتمدین محل نظیر بند «ه-» انتخاب و در شوراء شرکت مینمایند.
تبصره 3 - در صورتی که اصولا امکان تشکیل شورای شهرستان وجود نداشته باشد وظایف این شوراء بوسیله شورای استان یا نمایندگی که از طرف آن مشخص میشوند اجراء خواهد شد.
تبصره 4 -منظور از نماینده امام شخصی است که حکم کتبی امام یا نماینده رسمی ایشان را در جهادسازندگی دارا باشد.
ماده 10 -هیئتهای اجرایی
در هریک از سطوح، یک هیاتاجرایی مرکب از نماینده دولت، نماینده امام، وسه نفر به پیشنهاد شورای مربوطه تصویب،دونفر اول تعیین میگردد. سه نفر اخیر برطبق ضوابطی که به تصویب شورای عالی خواهد رسید میتوانند حقوق دریافت دارند و در برابر شوراء مسئول میباشند. رئیس هیات اجرایی بوسیله شورای مربوطه انتخاب میشود.
تبصره - نماینده دولت در هیات اجرایی استان به پیشنهاد استاندار و تایید نماینده دولت در هیات اجرایی کل تعیین میشود. نماینده دولت در هیات اجرایی شهرستان به پیشنهاد فرماندار و تایید نماینده دولت در هیات اجرایی استان تعیین میشود. این نمایندگان به ترتیب در شورای استان و شهرستان نقش قائممقام استاندار یا فرماندار را دارند.
ماده 11 -وظائف شورای عالی جهادسازندگی
الف - بررسی و تهیه سیاستها، برنامهها و طرحهای سازندگی برای ایجاد جامعه اسلامی مطلوب.
ب - تصویب طرحهای متناسب برای بسیج مردم و دولت و امکانات و منابع آنان در راه اجرای طرحهای سازندگی جامعه.
ج - تجهیز منابع و تامین اعتبارات برای اجرای طرحهای جهادسازندگی.
د - تصویب طرحهای مناسب برای بسیج ادارات و کارمندان دولت برای همکاری در اجرای طرحهای جهادسازندگی.
ه- -بررسی، تغییر، اصلاح و تصویب تشکیلات مراکز جهادسازندگی و آییننامههای مختلف مالی و اداری.
و -نظارت بر جمعآوری و حسابداری کلیه وجوه مربوط به کمکهای مردم و دولت.
ز -پیشنهاد اصلاحات لازم در این اساسنامه به دولت.
ح -بررسی و تصویب برنامههای پیشنهاد شده توسط هیئتاجرایی کل.
ماده 12 - وظائف شورای هماهنگی استانها
این شورا در غالب وظائف و مسئولیتهای محوله از جانب شورای عالی جهادسازندگی عمل مینماید اعم وظایف آن به قرار زیر خواهد بود:
الف -تبادل تجارب مکتسبه در مورد فعالیتهای جهادسازندگی در استانهای مختلف.
ب -دریافت گزارشات عملکرد جهادسازندگی در استانهای مختلف و ارزشیابی فعالیتهای ایشان به منظور هماهنگی امور.
ج -برنامهریزی و هماهنگی امور مشترک استانها در قالب سیاستها و خط مشیهای تعیین شده بوسیله شورای عالی جهادسازندگی.
د -ارائه پیشنهادات و طرحهای تهیه شده به شورای عالی جهاد جهت تصویب.
ه- -انجام سایر وظایفی که از طرف شورای عالی جهادسازندگی تفویض شده است.
ماده 13 -وظائف هیات اجرایی کل
الف - تهیه و پیشنهاد طرحها و برنامههای لازم به شورای عالی
ب - برنامهریزی برای اجرای طرحهای مصوب شورای عالی
ج - دریافت گزارشات نیازهای مالی، انسانی و تجهیزاتی از مراکز استانها و کمک به تامین آنها از راه بسیج امکانات و منابع موجود در مرکز، و سازمانها و ادارات.
د - جمعآوری وجوه مربوط به کمکهای مردم و دولت و نگاهداری حسابهای مربوط به درآمدها وهزینه ها وتهییه گزارش مالی وانجام امور اداری در مرکز.
ه- - تهیه برنامههای مناسب برای رسانههای جمعی به منظور تشویق و آگاه ساختن مردم نسبت به برنامهها و فعالیتهای جهادسازندگی.
و - تهیه رهنمودهای لازم در امور فنی و روشهای اجرایی کار برای استانها.
ز - نظارت برحسن اجرای طرحها و برنامههای مراکز جهادسازندگی استانها و ارزشیابی آنها.
تبصره - گزارشات مالی جهادسازندگی توسط موسسه حسابرسی که شورای عالی تعیین خواهد کرد، مورد رسیدگی قرار میگیرد.
ماده 14 - وظائف شورای استان
الف -دریافت و بررسی گزارش نیازهای روستاها و نقاط محروم استان.
ب -تصویب برنامهها و طرحهای جهادسازندگی استان در چهارچوب سیاستها و برنامههای تعیین شده توسط شورای عالی و براساس برنامههای پیشنهاد شده توسط هیات اجرایی استان و ایجاد ارتباط و همکاری با ادارات مختلف برای اجرای موثر طرحها.
ج - تصویب برنامههای ارشادی و تبلیغاتی و آموزشی هیئتاجرایی استان که به منظور تشویق و آموزش مردم و مشارکت آنان در جهادسازندگی تهیه گردیده است.
ز - تخصیص منابع مالی و امکانات و تجهیزات به طرحهای جهادسازندگی مراکز جهادسازندگی و شهرستانهای استان.
ه- -بررسی و تایید گزارش جهادسازندگی شهرستانها و تهیه گزارشات لازم برای شورای عالی.
و -نظارت برفعالیت هیات اجرایی استان.
ماده 15 -وظائف هیات اجرایی استان
الف - جمعآوری اطلاعات و آمار مربوط به نیازهای روستاها و نقاط محروم و تهیه طرحهای لازم و ارائه به شورای جهادسازندگی استان برای تصویب.
ب -اجرای برنامهها و تصمیمات شورای استان طبق روشها و آیین نامههای مصوب.
ج - گزارش فعالیتها و طرحهای اجراء شده به شورای استان.
د -انجام امور اداری و مالی جهادسازندگی طبق ضوابط مصوب.
ه- -اجرای برنامههای تبلیغاتی براساس خط مشی مصوب.
و -همکاری با مسئولین و مدیران ادارات اجرایی استان برای انجام بهتر و موثرتر طرحهای آنها از طریق معرفی داوطلبین جهادسازندگی و کمک به تحرک و احیای ادارات از طریق ایجاد حسن تفاهم و همکاری در اجرای طرحهای مصوب هریک از ادارات و از طریق ایجاد کمیسیونهای مشترک ادارات و جهادسازندگی.
ز -بسیج و اعزام داوطلبین جهادسازندگی برای اجرای طرحها به نقاط نیازمند.
ح -تامین نیازها و پاسخگوئی به درخواستهای جهادسازندگی شهرستانها.
ث -تحقیق و برنامهریزی به منظور تهیه برنامه فعالیتهای جهادسازندگی و ارائه آن به شورای استان.
ماده 16 - وظائف شورا و هیات اجرایی جهادسازندگی شهرستان
وظائف شوراء اجرایی شهرستان مانند وظائف شوراء و هیات اجرایی استان میباشد با این تفاوت که شوراء و هیات اجرایی جهادسازندگی شهرستان گزارشات خود را برای مرکز جهادیازندگی استان ارسال مینماید.
ماده 17 -رئیس شوراء
روسای شوراهای جهادسازندگی از بین اعضای شورای مربوطه و بوسیله خود اعضاء برای مدت یک سال انتخاب میگردند.
ماده 18 -گروههای تخصصی و واحدهای اجرایی
گروههای تخصصی حداقل عبارتند از:
1 -گروه فرهنگی 2 -گروه بهداشتی و درمانی 3 گروه کشاورزی و اقتصادی
4 گروه عمرانی و فنی
الف -اعضای هر گروه تخصصی در هر سطح با انتخاب مشترک نماینده امام و نماینده دولت در آن سطح میباشد.
ب -مسئولین هر گروه تخصصی توسط اعضای همان گروه و با تایید نماینده امام و نماینده دولت انتخاب میگردند و در مقابل هیات اجرایی جهادسازندگی سطح مربوطه مسئول میباشد.
واحدهایاجرایی عبارتند از:
امور داوطلبین- اطلاعات واخبار- تبلیغات وروابط عمومی- تدارکات- امور مالی واداری وبایگانیبسیج کارمندان دولت- برنامه ریزی.
تبصره 1 - مسئولین واحدها توسط هیات اجرایی انتخاب میشوند و در مقابل هیات مذکور مسئولاند.
تبصره 2 - اعضای گروهها یا پیوستهاند و یا وابسته. اعضای پیوسته تماموقت بوده و موظف به شرکت در جلسات گروهها هستند.
تبصره 3 -اعضای گروههای تخصصی در مرکز بین یازده تا پانزده نفر با تصویب نماینده امام و نماینده دولت تعیین میگردند.
تبصره 4 -اعضای گروههای تخصصی در مرکز جهادسازندگی استانها حداقل 5 نفر با تصویب نماینده امام و نماینده دولت تعیین میگردند.
تبصره 5 -تصمیمگیری در امور مربوط به گروههای تخصصی بوسیله اعضای پیوسته بوده و ایشان در مقابل تصمیمات متخذه مسئول میباشند.
تبصره 6 -مسئول هریک از گروههای تخصصی میتواند وظائف هریک از اعضاء را مشخص کند و باو ابلاغ نماید.
تبصره 7 -تغییر تشکیلات هریک از مراکز جهادسازندگی استانها و شهرستانها با پیشنهاد شوراهای مذکور و تصویب شورای عالی جهادسازندگی امکانپذیر است.
ماده 19 -وظائف گروههای تخصصی
الف -گروههای تخصصی، اجرایی بوده و مسئولین آن از جانب نماینده امام و نماینده دولت حکم گرفتهاند در جهت تامین نیروهای متخصص و تدارکات مورد نیاز از ادارات و مردم، جذب امکانات خواهند کرد.
ب -جمعآوری اطلاعات و آمار مربوط به نیازهای روستاها و نقاط محروم.
ج -اجرای تصمیمات هیئتهای اجرایی طبق روشها و آییننامههای مصوب.
د -گزارش فعالیتهای و طرحهای اجراء شده به هیات اجرایی استان.
ه- -تامین نیازهای انسانی و تدارکاتی طرحهای جهادسازندگی.
ماده 20 - ضوابط مالی
الف -کلیه اعتبارات استانها بایستی مستقیماً در اختیار شورای جهاد استانها قرار داده شود.
ب -شورای استان موظف است اعتبارات شهرستانها را با توجه به نیاز و برنامههای اجرایی آنها در اختیار شورای جهاد شهرستان مربوطه و گروههای تخصصی استان قرار دهد.
ج -شورای شهرستان اعتبارات مربوط را براساس برنامه در اختیار گروههای اجرایی یا شورای دهات جهت اجرای کارهای عمرانی خواهد داد.
د - کلیه اوراق تعهدآور و پرداختهای مراکز جهادسازندگی به امضای نماینده امام و نماینده دولت معتبر خواهد بود.
تبصره - کلیه امور اجرایی و مالی شهرستانهائیکه تشکیل شورای جهادسازندگی در آنها امکانپذیر نباشد به عهده مرکز جهادسازندگی استان میباشد.
ماده 21 -پایان فعالیتهای جهادسازندگی
انحلال هریک از مراکز جهادسازندگی در اختیار شورای عالی است.
انحلال جهادسازندگی، با پیشنهاد هیئتوزیران و تصویب قوهمقننه میباشد در این مواقع کلیه دارائیها و موجودی نقدی هریک از مراکز و یا کل سازمان در اختیار دولت قرار میگیرد.