صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1401/03/07
برگزار شده توسط: استان کرمان/ شهر بافت
موضوع
مرجع صالح جهت اثبات تولیت
پرسش
با توجه به مواد 14 و 15 قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حج و اوقاف و امور خیریه، بند 1 از قسمت الف ماده 6 آییننامه کیفیت تحقیق در شعب تحقیق و رای وحدت رویه شماره 552 مورخ 1370/2/3، مرجع صالح برای رسیدگی به دعوای اثبات تولیت /تعیین متولی/نصب متولی، دادگاه عمومی حقوقی است یا شعب تحقیق سازمان حج و اوقاف و امور خیریه؟
نظر هیات عالی
امری که طبق ماده 14 قانون تشکیلات اختیارات سازمان حج و اوقاف و امور خیریه بر عهده شعب تحقیق قرار گرفته (تشخیص متولی) است. این امر با موضوعات مطرح در پرسش متفاوت است. تشخیص تولیت هنگامی که تکلیف متولی معلوم است (مانند ارشد اولاد ذکور) از بین دیگر افرادی که احتمال صدق شرایط دارند با شعبه تحقیق است و نظر شعبه طبق ماده 15 قانون مذکور قابل اعتراض در دادگاه حقوقی است. اما در مواردی که دعوای تولیت، نصب متولی تعیین متولی و مانند آن به صورت ترافع مطرح باشد در صلاحیت دادگاه حقوقی است. رای وحدت رویه استنادی و رای شعبه 19 دیوان عالی کشور هیچ یک دلالتی بر صلاحیت موازی دو مرجع (قضایی و اداری) و اختیار در انتخاب مرجع رسیدگی توسط متقاضی، ندارد. بنابراین صلاحیت دادگاه حقوقی مورد تایید است و نظریه اتفافی رد میشود.
نظر اتفاقی
هر دو مرجع فوق در عرض یکدیگر صالح به رسیدگی میباشند؛ چراکه:
1. وفق رای وحدت رویه فوق، انتخاب هر یک از دو مرجع (دادگاه حقوقی و شعب تحقیق) جهت رسیدگی به دعاوی موضوع سوال اختیاری است و هر دو مرجع دارای صلاحیت رسیدگی میباشند و چنانچه از سوی هر دو مرجع رایی صادر گردد که متناقض میباشند، رای صادره از محاکم حقوقی ملاک میباشد.
2. گرچه به موجب ماده 14 و تبصره ماده 15 قانون تشکیلات و اختیارات سازمان اوقاف و امور خیریه مصوب 1363تشخیص و تعیین متولی با شعب تحقیق اداره اوقاف میباشد، اما صلاحیت اداره تحقیق و اوقاف موضوع ماده 14 قانون تشکیل سازمان حج و اوقاف و امور خیریه مصوب دی ماه 1363 در رسیدگی به موضوع تعیین متولی مانع از صلاحیت عام دادگاه عمومی حقوقی، در رسیدگی به دعاوی فوق نیست.
(رای شماره 9209970909100100 مورخ 1392/03/22 صادره از شعبه سوم دیوان عالی کشور نیز موید نظر فوق است)