تاریخ نظریه: 1403/11/14
شماره نظریه: 7/1403/454
شماره پرونده: 1403-168-454ک
استعلام:
مطابق مواد 285 و 304 قانون آیین دادرسی کیفری نحوه رسیدگی به جرائم اطفال و نوجوانان و صلاحیت دادسرا و دادگاه اطفال و نوجوانان مشخص شده است. حال چنانچه شخص روحانی کمتر از هجده سال تمام شمسی (در فرض 15 تا 18 و نیز کمتر از 15 سال) مرتکب جرم شود، رسیدگی به اتهام وی در صلاحیت دادسرا و دادگاه اطفال و نوجوانان است یا دادسرا و دادگاه ویژه روحانیت؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
نظریه اکثریت: با توجه به اطلاق مواد 285، 304 و 315 قانون آیین دادرسی کیفری و رعایت اصل مصالح عالیه کودکان و توجه به ماده 45 قانون حمایت خانواده و مبنای دادرسی افتراقی اطفال و نوجوانان که مبتنی بر حمایت از کودکان و اندیشههای ارفاقی است و اینکه رعایت دادرسی خاص کودکان از جمله تعهدات بینالمللی کشور به شرح مقرر در بند 4 ماده 14 میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی و مواد 37 و 40 پیماننامه حقوق کودک میباشد؛ بنابراین رسیدگی به اتهام افراد کمتر از هجده سال شمسی به جز نظامیان که به شرح ماده 599 قانون آیین دادرسی کیفری مستثنی شدهاند و از آن جمله روحانیون کمتر از این سن، در صلاحیت دادگاه اطفال و نوجوانان است.
نظریه اقلیت: با عنایت به اطلاق بند «ج» ماده 2 و بند «الف» ماده 13 آییننامه ویژه روحانیت مصوب 1369 و ملاک ماده 599 قانون آیین دادرسی کیفری و فلسفه تشکیل دادسرا و دادگاههای ویژه روحانیت به شرح مذکور در ماده یک آییننامه پیشگفته و خصوصاً عبارت «حفظ حیثیت روحانیت»، رسیدگی به جرم «مطلق روحانی؛ اعم از این که سن او بیشتر یا کمتر از هجده سال تمام شمسی باشد (با رعایت مقررات مربوط به رسیدگی به جرایم اطفال و نوجوانان در فرضی که سن مرتکب کمتر از هجده سال تمام شمسی است) حسب مورد در صلاحیت دادسرا و دادگاههای ویژه روحانیت است. بر این اساس رسیدگی به جرم روحانیون کمتر از هجده سال تمام شمسی از عموم و اطلاق صدر ماده 304 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 انصراف و خروج موضوعی دارد.