هیات وزیران در جلسه 1397/4/31 به پیشنهاد شماره 1135 /10 /972 مورخ 1397/3/13دبیرخانه شورای عالی مناطق آزاد تجاری - صنعتی و ویژه اقتصادی و به استناد تبصره (1) ماده (1) قانون تشکیل و اداره مناطق ویژه اقتصادی جمهوری اسلامی ایران - مصوب 1384 - تصویب کرد:
1 - طرح جامع منطقه ویژه اقتصادی جهرم به شرح پیوست که تایید شده به مهر دفتر هیات دولت است، تعیین میشود.
2 - هرگونه عملیات اجرایی با رعایت ضوابط و مقررات مربوط از جمله ملاحظات زیست محیطی (برنامه مدیریت زیست محیطی) انجام میشود.
اسحاق جهانگیری
معاون اول رئیس جمهور
خلاصه مطالعات طرح جامع (ساختاری - راهبردی)
"منطقه ویژه اقتصادی جهرم"
فهرست مطالب
| 1 - | - کلیات پروژه | 6 |
| 1 -1 - | بیان مساله | 6 |
| 2 - 1 - | ضرورت ایجاد | 6 |
| 3 - 1 - | اهداف | 7 |
| 2 - | شناخت پایه ای محدوده مورد مطالعه | 9 |
| 1 - 2 - | نقاط ضعف، قوت، فرصت ها و محدودیت های منطقه | 10 |
| 3 - | تحلیل فرصت های سرمایه گذاری در منطقه ویژه اقتصادی جهرم | 12 |
| 1 - 3 - | صنایع تبدیلی کشاورزی و صنایع غذایی و دارویی | 12 |
| 2 - 3 - | صنایع پایین دستی پتروشیمی و صنایع شیمیایی | 13 |
| 4 - 3 - | صنایع مرتبط با حمل و نقل و زیرساخت های ارتباطی | 15 |
| 5 - 3 - | سایر صنایع | 15 |
| 4 - | برنامه راهبردی | 16 |
| 1 - 4 - | تعیین راهبردهای اولویت دار | 16 |
| 2 - 4 - | تعیین استراتژی های وظیفه ای در سطح برنامه (تعیین اولویت های اجرایی سرمایه گذاری در کنار حوزه های پیوستی اقدام در رابطه با آنها) | 17 |
| 3 - 5 - | تعیین اهداف استراتژیک؛ | 19 |
| 1 - 3 - 5 - | استراتژی های کلان سازمان منطقه ویژه اقتصادی جهرم | 19 |
| 5 - | برنامه ریزی فیزیکی، پهنه بندی ها و طرح پیشنهادی منطقه ویژه اقتصادی جهرم | 20 |
| 1 - 5 - | عوامل موثر بر طرح | 20 |
| 2 - 5 - | برنامه فیزیکی طرح بر اساس مطالعات نظام بازار طرح | 21 |
| 3 - 5 - | پهنه بندی پیشنهادی منطقه ویژه اقتصادی جهرم | 21 |
| 4 - 5 - | تدوین الگوی ساماندهی سایت | 23 |
| 5 - 5 - | الگوی تطبیقی سازمان فضایی منطقه ویژه اقتصادی جهرم: | 24 |
| 6 - 5 - | ارائه طرح جامع منطقه ویژه اقتصادی جهرم: | 26 |
| 6 - | بررسی و شناخت ویژگی های تاسیسات و تجهیزات زیربنایی | 27 |
| 1 - 6 - | وضعیت تاسیسات و امکانات تامین آب | 27 |
| 2 - 6 - | بررسی وضعیت تامین و توزیع شبکه برق منطقه | 27 |
| 3 - 6 - | بررسی وضعیت تامین و توزیع شبکه گاز در سطح منطقه | 28 |
| 6 - 3 - 1 - | برآورد گاز مصرفی | 28 |
| 7 - | ارزیابی مالی و اقتصادی طرح | 29 |
| 1 - 7 - | بررسی خروجی مطالعات فیزیکی طرح | 29 |
| 2 - 7 - | برآورد هزینه های طرح | 30 |
| 1 - 2 - 7 - | برآورد هزینه سرمایه گذاری عملیاتی و ثابت طرح | 30 |
| 2 - 2 - 7 - | برآورد هزینه های سرمایه گذاری در گردش طرح | 37 |
| 3 - 7 - | برآورد درآمدهای سالیانه طرح | 38 |
| 4 - 7 - | برآورد زمان بندی هزینه، درآمد و جریانات نقدی پروژه | 39 |
| 5 - 7 - | فاکتورهای مالی و اقتصادی | 41 |
| 6 - 7 - | نحوه تامین منابع مالی طرح | 41 |
| 7 - 7 - | سایر مفروضات مالی طرح | 42 |
| 8 - 7 - | سناریوی ارزیابی مالی طرح | 44 |
| 1 - 8 - 7 - | سناریوی فروش | 44 |
| 2 - 8 - 7 - | سناریوی دوم: اجاره دهی واحدها و مستحدثات | 48 |
| 3 - 8 - 7 - | برنامه واگذاری سالانه طرح | 55 |
| 9 - 7 - | رهنمودهای تشکیلاتی | 56 |
| 10 - 7 - | پیشنهادات تکمیلی | 57 |
| 1 - 10 - 7 - | ارائه راه حل ها و پیشنهادهای مناسب برای حل مسائل و مشکلات حاد موجود در زمینه توسعه اقتصادی - اجتماعی و نیازهای فوری عمرانی منطقه ویژه اقتصادی | 57 |
| 2 - 10 - 7 - | ارائه پیشنهادهای عملی برای بالابردن سطح رشد و توسعه اقتصادی - اجتماعی و اقدامات عمرانی مورد نیاز، به منظور عمران منطقه با در نظر گرفتن امکانات بالقوه و بالفعل محلی و سازمانهای اجرایی ذیربط | 58 |
فهرست جداول
| جدول 1- | استراتژی های اصلی به دست آمده | 17 |
| جدول 2 - | حداقل سرانه های مورد نظر برای اهداف اقتصادی منطقه ویژه اقتصادی جهرم | 21 |
| جدول 3 - | پهنه های عملکردی و فعالیت ها | 23 |
| جدول 4 - | ترکیب سطوح کاربری پیشنهادی برای منطقه ویژه اقتصادی جهرم | 29 |
| جدول 5 - | مساحت اراضی قابل بارگذاری فعالیت در فازهای پروژه | 30 |
| جدول 6 - | محوطه سازی و بهبود زمین | 30 |
| جدول 7 - | کارهای عمرانی بنا و ساختمان | 31 |
| جدول 8 - | تاسیسات و تجهیزات خدماتی و جانبی (به میلیون ریال) | 32 |
| جدول 9 - | هزینه وسایل نقلیه | 33 |
| جدول 10 - | هزینه لوازم اداری و رفاهی | 34 |
| جدول 11 - | هزینه های قبل از بهره برداری | 35 |
| جدول 12 - | جمع هزینه های ساخت و سرمایه گذاری (ثابت) | 36 |
| جدول 13 - | هزینه های جاری و عملیاتی (میلیون ریال) | 37 |
| جدول 14 - | جدول فروش سالانه اراضی صنعتی و غیرصنعتی | 38 |
| جدول 15 - | زمانبندی هزینه های پروژه | 39 |
| جدول 16 - | زمان بندی درآمدهای پروژه | 39 |
| جدول 17 - | جریانات نقدی پروژه | 40 |
| جدول 18- | فاکتورهای نهایی ارزیابی پروژه | 41 |
| جدول 19 - | برآورد درآمدهای حالت خوشبینانه ی سناریوی فروش | 44 |
| جدول 20 - | جریانات نقدی حالت خوشبینانه ی سناریوی فروش | 45 |
| جدول 21 - | فاکتورهای مالی و اقتصادی حالت خوشبینانه ی سناریوی فروش | 46 |
| جدول 22 - | هزینه های ثابت سرمایه گذاری حالت بدبینانه ی سناریوی فروش | 46 |
| جدول 23 - | شاخص های مالی حالت بدبینانه ی سناریوی فروش | 47 |
| جدول 24 - | هزینه های عملیاتی در سناریوی اجاره | 48 |
| جدول 25 - | درآمد حاصل از اجاره دهی واحدها و ارایه خدمات در سناریوی اجاره | 49 |
| جدول 26 - | زمان بندی هزینه های پروژه در سناریوی اجاره | 50 |
| جدول 27 - | برآورد درآمدهای پروژه بدون احتساب نرخ تورم در سناریوی اجاره | 51 |
| جدول 28 - | جریانات نقدی پروژه در سناریوی اجاره | 53 |
| جدول 29 - | شاخص های مالی در سناریوی اجاره | 55 |
| جدول 30 - | جریانات نقدی ورودی و خروجی طرح | 55 |
| جدول 31 - | برآورد درآمد حاصل از فروش بدون احتساب نرخ تورم | 56 |
فهرست نقشه ها
| نقشه 1 - | موقعیت مکانی منطقه ویژه اقتصادی جهرم |
| نقشه 2 - | الگوی تجریدی منطقه ویژه اقتصادی |
| نقشه 3 - | الگوی تطبیقی منطقه ویژه اقتصادی |
| نقشه 4 - | طرح پیشنهادی منطقه ویژه اقتصادی |
1 - کلیات پروژه
1 - 1 - بیان مساله
ایجاد مناطق آزاد تجاری و ویژه اقتصادی و امثالهم اقدامی در جهت ایجاد مزیت نسبی و رقابتی، از طریق کاهش قیمت تمام شده محصول و حذف تشریفات و مقررات اداری و گمرکی است. این مناطق با مراوده آزاد و راحت با دنیای خارج زمینه های توسعه صادرات و تولید کالاهای صادراتی را فراهم میآورند و با رشد صنایع تخصصی، رشد صنعتی و به تبع آن توسعه اقتصادی را به ارمغان خواهند آورد. به لحاظ تاریخی تجربه بسیاری از کشورها به خصوص در جنوب و شرق آسیا نشان می دهد که ایجاد مناطق ویژه و آزاد اقتصادی - تجاری گشایش های جدی و موثری در توسعه صنعتی و تجاری کشورها دارند؛ به طوری که رشد و گسترش سریع این مناطق در دو دهه گذشته، آنها را به عنوان مولفه اصلی در استراتژی های توسعه صنعتی معطوف به صادرات، جلب و جذب سرمایه گذاری های مستقیم خارجی قرار داده است. ایران نیز با دیدن موفقیت های به دست در کشورهای دیگر تصمیم به راه اندازی چنین مناطقی نمود به طوری که در تبصره 20 قانون برنامه پنج ساله اول در سال 1368 و بند «د» تبصره 25 قانون 5 ساله برنامه دوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جاها در سال 1372 به ایجاد این مناطق اشاراتی شده است که نهایتاً منجر به تصویب «قانون تشکیل و اداره مناطق ویژه اقتصادی» در تاریخ 1384/9/5 شد. اهداف مورد پیگیری در این مناطق از منظر قوانین مصوب عمدتاً عبارتند از:
1 - برقراری ارتباط بین المللی
2 - تحرک در اقتصاد منطقه ای
3 - تولید و انتقال فناوری
4 - توسعه صادرات
5 - صادرات مجدد و عبور خارجی (ترانزیت) و انتقال کالا (ترانشیپ)
6 - ایجاد اشتغال مولد و جلب و تشویق سرمایه گذاری داخلی و خارجی بر این اساس، مساله ی مناطق ویژه، مورد نظر مشاوران این طرح بوده است.
2 - 1 - ضرورت ایجاد
به منظور انجام مطالعات راهبردی و تهیه طرح جامع منطقه ویژه اقتصادی جهرم، شناخت دقیق وضعیت فعلی منطقه (شهرستان جهرم و استان فارس) از لحاظ جغرافیایی و منابع طبیعی، فعالیتهای اقتصادی، جمعیتی و بوم شناختی، تاسیسات زیربنایی و زیرساختهای حمل و نقل و... از یکسو و شناسایی پتانسیل های قابل سرمایه گذاری در این منطقه از سوی دیگر، ضرورت دارد. همچنین تبیین و تحلیل نقش و جایگاه مناطق ویژه اقتصادی در توسعه اقتصادی کشور در مقایسه با سایر زیرساختهای توسعه کسب و کار اعم از مناطق آزاد تجاری، شهرکهای صنعتی و فناوری و...، و نهایتاً نقشی که منطقه ویژه اقتصادی جهرم در این راستا خواهد یافت، حائز اهمیت است.
کشور ما از یک سو با مشکل عدم توسعه و رشد نیافتگی در ابعاد مختلف و از سوی دیگر با عدم برنامه ریزی مناسب برای استفاده از موقعیت ها و ویژگی های ممتاز سرزمینی خود مواجه بوده است. با توجه به اهمیتی که مناطق ویژه اقتصادی در جهت توسعه منطقه و حتی کشورهای مختلف داشته است، ایجاد چنین مناطقی ضروری میباشد. بدلیل قرارگیری شهرستان جهرم در قسمتی از کشور که پتانسیل بالایی برای شکوفایی و رشد منطقه ای دارد، نیاز است که به این شهرستان، توجه ویژه ای شود. این مساله از چندین دیدگاه مورد توجه است. از دیدگاه منطقه ای، ملی و فراملی. ایجاد منطقه ویژه اقتصادی جهرم میتواند از جنبه های ذکر شده به رشد کشور کمک کند و بخشی از مشکلات عمده کشور نظیر بیکاری، عدم به کارگیری سرمایه های مالی، جغرافیایی و انسانی و مشکلاتی نظیر آن ها را برطرف کند.
3 - 1 - اهداف
هدف ایجاد منطقه ویژه اقتصادی جهرم که در راستای توسعه منطقه ای و افزایش اشتغال و درآمدزدائی برای شهرستان جهرم (و شهرستانهای اطراف آن) میباشد، ذکر اهداف اجرایی تر مرتبط با طراحی کالبدی منطقه ویژه اقتصادی جهرم بی فایده نخواهد بود. برای ارائه الگویی مناسب در طراحی ساختار فضائی منطقه ویژه اقتصادی جهرم، شایسته است دو سری اهداف به شرح زیر مدنظر قرار گیرد:
الف: اهداف پیرامونی که غالباً انطباق منطقه ویژه اقتصادی با ویژگی های اقتصادی - اجتماعی و فرهنگی نواحی پیرامونی و هماهنگی کلیات منطقه ویژه اقتصادی جهرم به عنوان یک کانون توسعه با شرایط و برنامه های توسعه منطقه ای (شهرستان جهرم و شهرستانهای اطراف) را مدنظر دارد.
از جمله این اهداف پیرامونی می توان مواردی به شرح زیر را یادآوری نمود:
جای گیری مطلوب و مناسب مجموعه جدیدی که در قالب منطقه ویژه اقتصادی جهرم ایجاد خواهد شد در بافت کلی و نظام اقتصادی - اجتماعی و فرهنگی منطقه (شهرستان جهرم و استان فارس) و انطباق فعالیت ها و عملکردهای آن با شرایط محیطی و نیازهای منطقه از جمله:
خارج کردن شهرستان جهرم از نظام اقتصادی نسبتاً تک بعدی متکی بر فعالیت های کشاورزی و باغداری.
جبران نارسائی های بخش صنعت و فراهم نمودن زمینه برای توسعه صنعتی در منطقه.
بهره گیری شایسته تر از پتانسیل ها و استعدادهای منطقه برای توسعه اقتصادی - اجتماعی و فرهنگی (موقعیت جغرافیائی، ذخائر معدنی و منابع طبیعی و منابع نفت و گاز منطقه، نیروی انسانی، سرمایه های پراکنده، سابقه و تجارب محلی در فعالیت های کشاورزی و تجاری و...)
رعایت محدودیت ها و شرایط تاثیرگذار بر توسعه منطقه، نظیر محدودیت منابع آبی، زلزله خیزی منطقه و. ..
هماهنگی با دیگر مناطق ویژه اقتصادی (و مناطق آزاد) در سطح منطقه و کشور، (از نظر نوعی تقسیم کار تخصصی بین مناطق ویژه و پرهیز از تداخل فعالیت ها و رقابت میان مناطق ویژه و فعالیت های موازی)
کمک به رونق بیشتر فعالیت های کشاورزی منطقه و تنوع دهی به فرآورده های کشاورزی و دامی منطقه و افزایش حیطه بازاریابی و فروش فرآورده ها به خارج از کشور
توسعه فعالیت های جدید خدماتی با عملکردهای منطقه ای، ملی و فراملی در سطح شهرستان جهرم و شهرستان های همجوار، با تکیه بر فناوری های جدید و بهره گیری از امکانات و تجهیزات پیشرفته. (فعالیت هایی چون خدمات بازاریابی بین المللی، ایجاد بانک های اطلاعاتی، گسترش تعاملات و ارتباطات جهانی، خدمات پژوهشی و مشاوره ای و خدمات جدید بانکی و بیمه ای و تدارکاتی و طراحی و مهندسی و. ....)
رعایت شرایط و ویژگی های زیست محیطی و توجه به الگوهای جدید توسعه پایدار منطقه ای
ب: اهداف داخلی منطقه ویژه اقتصادی، که از یک سو بر هماهنگی فعالیت ها و انطباق کاربری های پیشنهادی با اهداف پیرامونی و همچنین شرایط زمین منظور شده برای مجموعه دلالت دارد. از طرفی نیز رعایت هماهنگی ها و ارتباط متقابل میان فعالیت های قابل توصیه در داخل مجموعه را مدنظر دارد. نمونه هایی از اینگونه اهداف را به شرح زیر می توان مورد اشاره قرار داد:
ارائه ترکیبی معقول و متناسب از فعالیت ها و کاربری های مناسب منطقه برای مجموعه به گونه ای که از یکسو با ویژگی های زمین و شرایط اقلیمی و شیب و ابعاد آن در انطباق باشد، از سویی نیز امکان استقرار آنها در مجموعه به خوبی فراهم بوده و مزاحمتهایی برای فعالیت های دیگر داخل مجموعه نداشته باشند.
جانمایی و زون بندی کاربری ها و فعالیت ها در داخل منطقه ویژه اقتصادی جهرم به گونه ای باشد که هم از نظر منظر عمومی، هم از نظر حفظ فضای سبز و رعایت شرایط زیست محیطی قابل قبول باشد و هم دسترسی های واحدها به یکدیگر و به مراکز اداری و به ورودی و خروجی مجموعه به خوبی میسر باشد.
امکان ارائه خدمات پشتیبانی و تاسیساتی برای تمامی فعالیت ها و کاربری های پیش بینی شده برای منطقه ویژه اقتصادی به خوبی فراهم گردد.
امکان جمع آوری آبهای سطحی و همچنین فاضلاب های صنعتی و خدماتی و مسکونی و هدایت آنها به مراکز تصفیه و بازیابی به نحو مطلوب فراهم گردد.
رعایت همجواری فعالیت ها و تاثیرگذاری و تاثیرگیری آنها از یکدیگر صورت گیرد و چینش کاربری ها و فعالیت ها (بویژه فعالیت های صنعتی) به گونه ای باشد که با توجه به شیب زمین و جهت اصلی وزش باد و جریان آبهای زیرزمینی منطقه، واحدها و فعالیت های مختلف کمترین مزاحمت را از نظر انتقال گازها و بوهای نامناسب و آلودگی های آب و هوا برای یکدیگر داشته باشند.
زون بندی ها و قطعه بندی زمین ها برای انواع فعالیت های پیش بینی شده در مجموعه به گونه ای باشد که سرمایه گذاران را برای حضور و فعالیت در منطقه ویژه اقتصادی جهرم ترغیب نماید.
تخصیص اراضی به کاربری ها و فعالیت ها در داخل منطقه ویژه اقتصادی به گونه ای باشد که از نظر هزینه های سرمایه گذاری و همچنین شرایط هزینه و درآمدی دوره فعالیت از توجیه اقتصادی مناسب برخوردار باشد.
2 - شناخت پایه ای محدوده مورد مطالعه
اراضی منظور شده برای منطقه ویژه اقتصادی جهرم، در دهستان قطب آباد از بخش کردیان شهرستان جهرم قرار داشته و در فاصله حدود 35 کیلومتری جاده جهرم به شیراز واقع شده است. اراضی منظور شده برای این منطقه ویژه اقتصادی به صورت 2 قطعه غربی و شرقی (حدود 70 و 270 هکتاری) میباشد که با فاصله حدود 300 متری از حاشیه باند شمالی جاده (بزرگراه) جهرم به شیراز قرار گرفته است. در واقع این اراضی بخشی از مجموعه اراضی ای است که برای این پروژه و شرکت پتروشیمی جهرم تخصیص یافته است، به طوری که اراضی شرکت پتروشیمی جهرم به نوعی در مجاورت و از سمت شرق و جنوب محصور شده در میان این دو تکه زمین میباشد و در برخی از قسمت ها قطعاتی از اراضی این دو مجموعه در داخل اراضی دیگری نشانه گذاری شده است.
از نظر شرایط اقلیمی و آب و هوایی، تقریباً مشمول شرایط اقلیمی ذکر شده برای شهرستان جهرم میباشد. از نظر سابقه کاربری نیز به جز لکه هایی که نشانی از زراعت دیم در آن قابل مشاهده است، به نظر نمی رسد قبلاً برای فعالیت خاصی مورد استفاده قرار گرفته باشد و در واقع جزء اراضی باید محسوب می شده است. در اطراف زمین یاد شده نیز نشانی از کاربری های اقتصادی مشاهده نمی گردد. نزدیک ترین مراکز فعالیت و کاربری های اقتصادی به این مجموعه، نیروگاه سیکل ترکیبی جهرم است که در فاصله حدود 7 - 6 کیلومتری شرق آن و در حاشیه باند شمالی جاده جهرم - شیراز قرار گرفته است. ناحیه صنعتی کوثر جهرم نیز تقریباً در همین فاصله از اراضی منظور شده برای منطقه ویژه اقتصادی جهرم قرار گرفته است (تقریباً روبه روی نیروگاه سیکل ترکیبی و در جنوب جاده جهرم به شیراز واقع شده است).
در تشریح ویژگی های محیطی این اراضی، لازم به یادآوری است که از نظر شرایط اجتماعی و ارتباط با مراکز جمعیتی منطقه، نزدیک ترین مرکز سکونتی شهری به این مجموعه، شهر قطب آباد است که از جمعیتی در حدود 150 هزار نفر برخوردار است و در فاصله حدود 20 کیلومتری شرق این اراضی قرار گرفته است.
از آنجا که ویژگی های محیطی این اراضی، مشمول ویژگی های ذکر شده برای شهرستان جهرم میباشد و این مجموعه در آینده به عنوان یکی از مراکز مهم اقتصادی این شهرستان مطرح خواهد گردید. شرایط ذکر شده برای شهرستان جهرم و همچنین کلیات یادآوری شده در مورد استان فارس به صورتی عمومی و فراگیر میتوانند بیان کننده شرایط محیطی منطقه ویژه اقتصادی جهرم باشند. نقشه 1 موقعیت و برخی از ویژگی های محیطی منطقه ویژه اقتصادی جهرم را نشان می دهد.
پیوست 1 - فهرست پروژه های اولویت دار دولت الکترونیک نقشه 1 - موقعیت مکانی منطقه ویژه اقتصادی جهرم
شایان ذکر است که منطقه ویژه اقتصادی جهرم به عنوان یکی از 64 منطقه ویژه اقتصادی مصوب در سطح کشور مطرح میباشد. به همین ترتیب این منطقه ویژه یکی از 5 منطقه ویژه تصویب شده برای استان فارس محسوب میگردد. با عنایت به جایگاه و موقعیت و ابعاد و پیشرفت فیزیکی هر یک از مناطق ویژه اقتصادی استان فارس (شامل مناطق ویژه اقتصادی «شیراز»، «لامرد و پارسیان»، «جهرم»، «نیریز» و «کازرون»)، منطقه ویژه اقتصادی جهرم به دلیل قرار داشتن در نزدیکی منطقه ویژه اقتصادی شیراز که از نظر ابعاد و حیطه عملکردی به مراتب بزرگ تر و تاثیرگذارتر است، در رتبه پایین تری قرار خواهد داشت. زیرا از یکسو منطقه ویژه اقتصادی شیراز با مساحتی در حدود 1000 هکتار، از سال 1386 وارد مراحل اجرایی شده است و دو فاز از 4 فاز اجرایی آن در حال تکمیل میباشد. از سویی نیز منطقه ویژه اقتصادی شیراز در وضعیتی قرار دارد که به خوبی میتواند تقاضاهای فعالیت و سرمایه گذاری در ابعاد ملی و منطقه ای را جذب نماید. در صورتی که منطقه ویژه اقتصادی جهرم که از وسعتی در حدود 340 هکتار برخوردار خواهد شد هنوز مراحل اولیه مطالعاتی و طراحی را می گذراند و هم از نظر زمان بهره برداری و هم از نظر ابعاد و حیطه عملکردی نمیتواند از جایگاهی همسطح و همطراز با منطقه ویژه اقتصادی شیراز برخوردار گردد.
1 - 2 - نقاط ضعف، قوت، فرصت ها و محدودیت های منطقه
در این بخش، امکانات و محدودیت های شهرستان جهرم از منظر عوامل موثر در تعیین نقش اقتصادی به عنوان محدودیت ها و امکانات شهرستان از منظر مناطق ویژه اقتصادی مورد بررسی قرار گرفته است.
امکانات و محدودیت های شهرستان جهرم در قالب تحلیل SWOT ارایه شده است که در ذیل آمده است:
الف - نقاط قوت
1) رونق تولید محصولات باغی گرمسیری
2) وجود کارخانه های تبدیلی و بسته بندی
3) وجود شهرک صنعتی و ناحیه صنعتی آماده واگذاری
4) وجود شهرک صنعتی در دست مطالعه
5) آثار تاریخی (غار سنگتراشان) و طبیعی (نخلستان ها و باغ های مرکبات)
6) رتبه هشتم در برخورداری از راه های اصلی
7) رتبه سوم در میزان سپرده های بانکی در استان
8) بالا بودن نرخ مشارکت اقتصادی
9) وجود سرمایه گذاری بومی
10) وجود صنایع ساختمانی در شهرستان
11) رتبه اول در استفاده از روش های نوین آبیاری
12) برخورداری از ایستگاه تحقیقات کشاورزی
13) وجود فرودگاه
14) وجود مراکز آموزش عالی به ویژه دانشگاه پزشکی
ب - نقاط ضعف
1) پائین بودن سطح سفره آب زیرزمینی
2) ضعف و کمبود صنایع بسته بندی و درجه بندی محصولات
3) ضعف در صنایع گردشگری و توریسم
4) عدم وجود خوشه های صنعتی علی رغم پتانسیل های موجود
5) وجود طرح های ناموفق صنعتی به ویژه در زمینه صنایع تبدیلی مرکبات و خرما
6) اتکای زیاد اشتغال به بخش کشاورزی
7) ضعف تشکل های کشاورزی
ج - فرصت ها
1) قرار داشتن در مسیر شهرستان های جنوبی
2) حمایت از بازار محصولات باغی در قالب خریدهای توافقی
3) امکان واگذاری سرمایه در قالب طرح های زود بازده
4) وجود مراکز آموزش عالی توانمند
5) امکان صدور محصولات تولیدی به حاشیه خلیج فارس با توجه به فعالین اقتصادی شهرستان در آن منطقه
د - تهدیدها
1) نوسان قیمت محصولات باغی
2) ناپایداری بازار صادراتی محصولات باغی
3) کمبود نقدینگی واحدهای صنعتی
4) خشکسالی های پی در پی
3 - تحلیل فرصت های سرمایه گذاری در منطقه ویژه اقتصادی جهرم
با عنایت به ترکیب فعالیت های اصلی پیش بینی شده برای منطقه ویژه اقتصادی جهرم، در کنار بسترسازی های لازم جهت تسهیل مبادلات تجاری بین المللی و همچنین گسترش خدمات انبارداری و نگهداری بلندمدت کالاهای تجاری و ترانزیتی، ایجاد زمینه های مناسب برای جذب سرمایه گذاران صنعتی از اهداف اصلی شکل گیری این منطقه ویژه اقتصادی است که بخش بازرگانی و خدماتی نیز به به این منطقه ورود پیدا خواهند کرد. به دنبال بررسی های صورت گرفته و شناسایی پتانسیل های اصلی فعالیت های صنعتی در منطقه، به تحلیل این بخش ها می پردازیم.
1 - 3 - صنایع تبدیلی کشاورزی و صنایع غذایی و دارویی
وجود بیش از 350 هزار اصله درخت نخل، 5 /3 میلیون درخت مرکبات نظیر پرتقال، لیموشیرین، لیموترش، نارنگی و نارنج که 24 هزارهکتار از اراضی شهرستان جهرم را در بر میگیرد و همچنین قرار داشتن بیش از 41 هزار هکتار از زمین های زراعی این سامان، زیر کشت گندم و جو و حبوبات، برنج، تنباکو و صیفی جات، جهرم را به عنوان یکی از قطبهای مهم کشاورزی کشورمان معرفی مینماید علاوه بر خرمای شاهانی جهرم که از نظر کارشناسان یکی از مرغوبترین انواع خرما در جهان است و 2 /1 درصد خرمای جهان را تامین می کند مرکبات جهرم هم درصد بالایی از تولید مرکبات ایران را به خود اختصاص داده است. با اتکاء بر محصولات باغی و زراعی و دامی منطقه به ویژه برخی از اقلام محصولات باغی نظیر خرما و مرکبات و همچنین تولید بعضی محصولات دامی نظیر مرغ و تخم مرغ، در کنار پوشش دهی به بخش قابل توجهی از نیازهای غذایی منطقه این شاخه از فعالیت های صنعتی برای منطقه ویژه اقتصادی جهرم قابل توصیه میباشد. به همین ترتیب برای بهره گیری بهینه از پتانسیل های مرتبط با تنوع گیاهان دارویی منطقه، شایسته است توسعه صنایع دارویی به ویژه داروهای قابل تولید با استفاده از گیاهان دارویی مدنظر قرار گیرد.
در کنار فعالیت های تولیدی مرتبط با فرآوری محصولات و مواد غذایی، ایجاد زیرساخت های مناسب برای ذخیره سازی و نگهداری و سورتینگ و بسته بندی مواد غذایی و محصولات کشاورزی نیز از ضرورت های توسعه این گروه از فعالیت های صنعتی در منطقه محسوب میگردد.
از آنجا که این شاخه از فعالیت های صنعتی در منطقه جهرم از جمله فعالیت هایی است که غالباً از طرف مدیران و صاحب نظران محلی و همچنین فعالان اقتصادی مطرح میگردد و در زمره پتانسیل های شناخته شده صنعتی منطقه محسوب میشود، تقاضا برای احداث واحد تولیدی در این گروه از صنایع نیز از طرف سرمایه گذاران محلی قابل توجه میباشد. همانگونه که ذکر شد، از حدود 60 طرح صنعتی نافرجام منطقه بالغ بر 7 تقاضا مربوط به این شاخه از فعالیت های صنعتی بوده است. مضافاً اینکه از میان 21 واحد صنعتی فعال در دو شهرک صنعتی شهرستان جهرم، بیش از 11 واحد در این شاخه از صنعت به فعالیت اشتغال دارند.
در میان فعالیت های صنعتی این گروه، تقاضاهای سرمایه گذاری غالباً برای واحدهایی چون سردخانه، سورتینگ و بسته بندی مرکبات و خرما تمرکز داشته است، در حالی که برای فعالیت هایی چون تولید اقلام دارویی و صنایع غذایی نسبتاً جدید تقاضای کمتری برای فعالیت صنعتی ارایه شده است. بنابراین هنوز پتانسیل زیادی برای فعالیت در این شاخه صنعتی برای منطقه وجود دارد که این نوع واحدها میتوانند در منطقه ویژه اقتصادی جهرم استقرار یابند.
شایان ذکر است که این شاخه از فعالیت های صنعتی از این نظر که با پتانسیل های منطقه و نیازهای توسعه صنعتی منطقه همخوانی دارد، غالبا جزء اولین فعالیت های صنعتی است که توصیه میگردد. لیکن در رابطه با انگیزه های استقرار صنایع و سرمایه گذاری در مناطق ویژه اقتصادی (و بویژه بهره گیری از امتیازهای مناطق ویژه)، کمتر می توان بر این شاخه از فعالیت های صنعتی تاکید نمود. زیرا غالبا این صنایع با اتکاء به مواد اولیه ای که از اطراف محل طرح قابل تامین است به فعالیت می پردازند. البته در امر تهیه ماشین آلات و تجهیزات، میتوانند از امتیازات منطقه ویژه اقتصادی و معافیت های گمرکی منظور شده برای این مناطق بهره مند گردند. از طرفی نیز زمینه برای بازاریابی و صادرات فرآورده های این صنایع در مناطق ویژه اقتصادی بیشتر فراهم خواهد بود. به همین ترتیب می توان بر برخی از ویژگی های این شاخه از فعالیت های صنعتی از نظر بهره گیری از امتیازات مناطق ویژه اقتصادی در چرخه فعالیت های مربوطه تاکید نمود، ویژگی هایی چون سهولت نگهداری محصولات کشاورزی منطقه که در فصل بخصوصی قابل استحصال هستند. لیکن عملیات مختلف فرآوری و توزیع آنها به صورت مداوم در سایر فصول سال نیز ادامه خواهد داشت؛ زیرا با توجه به حمایت هایی که از نگهداری و فرآوری و صدور محصولات در مناطق ویژه اقتصادی اعمال میشود (عدم محدودیت زمانی نگهداری کالا، صدور قبض انبارهای قابل تفکیک، صدور برگه گواهی مبدا و. ....)، فعالان اقتصادی در منطقه ویژه اقتصادی جهرم به راحتی میتوانند محصولاتی که به صورت فصلی تولید میشوند را برای استفاده تدریجی آنها در بقیه ایام سال نگهداری نموده و حتی براحتی خرید و فروش نمایند (بدون اینکه نیاز به جابه جایی کالا از محل نگهداری آنها در منطقه ویژه اقتصادی باشد).
2 - 3 - صنایع پایین دستی پتروشیمی و صنایع شیمیایی
این شاخه از فعالیت های صنعتی نیز با اتکاء به واحدهای پتروشیمی مصوب شده برای منطقه (به ویژه شرکت پتروشیمی جهرم) که در حال حاضر در مرحله ساختمان سازی میباشد. جهت تکمیل زنجیره های صنعتی مرتبط، برای منطقه ویژه اقتصادی جهرم مناسب میباشد. زیرا در کنار شرکت پتروشیمی جهرم که برای تولید پلی اتیلن سنگین و پلی اتیلن سبک خطی در حال احداث میباشد، واحدهای پتروشیمی دیگری نیز در شهرستان های داراب، فسا، استهبان، در حال احداث است که همگی به عنوان اجزایی از مجموعه ای تحت عنوان خط اتیلن و خط اتان مرکزی طراحی و در حال شکل گیری هستند. از آنجا که هر یک از این واحدهای پتروشیمی که با دریافت ماده اولیه از واحد فیروزآباد (که خود با دریافت گاز اتان از منابع گازی پارسیان بالغ بر 1 میلیون تن اتیلن به 4 واحد دیگر تحویل خواهد داد) عرضه سالانه بالغ بر 300 هزار تن در سال انواع پلی اتیلن سبک، سبک خطی و سنگین را عهده دار خواهند شد، هر یک میتواند منشا تامین مواد اولیه برای تعداد قابل توجهی از واحدهای صنعتی با فعالیت های شیمیایی پایین دست پتروشیمی باشد. بنابراین پتانسیل فعالیت در این بخش از صنایع برای منطقه ویژه اقتصادی جهرم به خوبی فراهم خواهد گردید
3 - 3 - صنایع کانی غیرفلزی و مصالح ساختمانی
این شاخه از فعالیت های صنعتی نیز در زمره صنایعی است که به دلیل توسعه ساخت و سازهای مسکونی و صنعتی و تجاری در منطقه قابل استقرار بوده و تقاضا برای محصولات آنها همیشه وجود دارد. از طرفی، با عنایت به برخی معادن موجود در منطقه (به ویژه معادن سنگ گچ و آهک و...) و همچنین با شکل گیری و فعال شدن کارخانه سیمان در منطقه، احداث صنایع کانی غیرفلزی، نظیر قطعات پیش ساخته بتنی، آجرهای ماسه آهکی، انواع مصنوعات گچی (گچ ساختمانی، پانل های گچی، باندهای گچی پزشکی، گچ تحریر، گچ های ویژه صنعتی و...، آهک هیدراته، آهک های صنعتی و...) ورق های کامپوزیتی الیاف و سیمانی، انواع موزاییک و سرامیک و کاشی و ظروف و لوازم بهداشتی چینی و سرامیکی و... برای منطقه وجود داشته و امکان تولید این محصولات هم به خوبی فراهم میباشد.
یکی از موارد قابل تاکید برای تمرکز این شاخه از فعالیت ها در منطقه ویژه اقتصادی جهرم، فعالیت ضروری و تاثیرگذار در زمینه تولید مصالح و تجهیزات و سیستم های پیش ساخته ساختمانی و بکارگیری شیوه های جدید احداث ساختمان های مقاوم در برابر زلزله است. زیرا منطقه فارس و بوشهر از جمله مناطق زلزله خیز کشور میباشند که لازم است از یکسو مقاوم سازی ساختمان ها در این مناطق مورد توجه ویژه قرار گیرد. از سویی نیز مرکزی برای دپوی تجهیزات بازسازی مناطق تخریب شده پس از پاک سازی اثرات زلزله منظور گردد.
نگهداری سیستم ها و قطعات پیش ساخته سبک و مقاوم برای بازسازی سریع نواحی تخریب شده از زلزله احتمالی و دپوی طولانی مدت این تجهیزات مستلزم بهره گیری از مکانهای مناسب، امن و کم هزینه است. بنابراین منطقه ویژه اقتصادی جهرم میتواند گزینه مناسبی برای دپوی این تجهیزات و مصالح باشد. به همین ترتیب می توان در منطقه ویژه اقتصادی جهرم با برگزاری کارگاه های آموزشی و نمایشگاه های دائمی، مقاوم سازی ساختمان ها و استفاده از مصالح نوین سبک و مقاوم در برابر زلزله را به نحو مطلوبی در میان اهالی منطقه و سازندگان ساختمان های مسکونی و تجاری و اداری ترویج نموده و نمونه هایی از ساختمان های مقاوم و نوین را در معرض دید علاقمندان قرارداد. همچنین برای واردات تجهیزات نصب سریع سیستم های ساختمانی مقاوم و سبک می توان از معافیت های گمرکی مناطق ویژه اقتصادی بهره مند شد.
4 - 3 - صنایع مرتبط با حمل و نقل و زیرساخت های ارتباطی
با عنایت به موقعیت جغرافیایی شهرستان جهرم، که در مسیر کریدورهای اصلی ارتباطی مناطق مرکزی کشور به سواحل جنوبی (استان بوشهر) و همچنین مسیر ترانزیتی بندرعباس - لار - جهرم، شیراز قرار گرفته است و تکمیل بزرگراه ها و همچنین خطوط آهن این مسیرها (به ویژه مسیر ریلی بندرعباس - لار - جهرم - شیراز)، در برنامه قرار دارد. در چند سال آینده فعالیت های راهسازی و همچنین تکمیل خطوط آهن در منطقه از تمرکز خاصی برخوردار خواهد شد. به همین ترتیب فعالیت های مرتبط با تعمیر و نگهداری و بهسازی این راه ها و خطوط آهن میتواند یکی از محورهای صنعتی مناسب این منطقه باشد. به این صورت که نیازهای اینگونه فعالیت ها را در زیرشاخه راهسازی (از قبیل تامین شن و ماسه و آسفالت، تامین قطعات ماشین آلات راهسازی، تامین تجهیزات جانبی بزرگ راه ها از قبیل انواع بلوک ها و تابلوها و علایم و تجهیزات خط کشی و نشانه گذاری جاده ای، حفاظ های حاشیه ای جاده ها، و...) تامین نموده و در تولید قطعات و تجهیزات مورد نیاز احداث و نگهداری خطوط آهن (نظیر تامین تراورس، تامین ریل آهنی، تامین تجهیزات جنبی خط آهن، سوزن خط آهن، تجهیزات ایستگاهی خط آهن و...) به فعالیت مشغول شود. به همین ترتیب می توان از ایجاد مراکز تعمیراتی برای ماشین الات راهسازی، واگن ها و لکوموتیوهای خط آهن، مراکز تولید انواع کانکس و کانتینر و انواع تانکر برای جابه جایی مواد از طریق حمل و نقل جاده ای و حمل و نقل ریلی و همچنین ساخت و تعمیر تجهیزات کنترلی و هدایتی ناوگان های جاده ای و ریلی یاد نمود. زیرا توسعه خطوط ریلی و همچنین بزرگراه ها و جاده های اصلی در منطقه (به ویژه مناطق جنوبی و شرقی و غربی شهرستان جهرم) همچنان ادامه خواهد یافت و جهرم میتواند به عنوان پایگاهی برای خدمات رسانی به محدوده ای نسبتاً وسیع ایفای نقش نماید.
با دستیابی به این جایگاه، این شهرستان قادر خواهد بود نیاز فزاینده پروژه های عمرانی گسترده ای را که در سطح استان فارس و مناطق همجوار آن طرح ریزی شده است را نیز مرتفع کند.
از آنجا که تامین بخش قابل توجهی از ماشین آلات و تجهیزات مورد نیاز اینگونه واحدهای تولیدی و همچنین قطعات و لوازم یدکی برای تعمیرات ماشین آلات و تجهیزات مورد استفاده در این گروه از فعالیت ها، از طریق واردات صورت خواهد گرفت. حضور این دسته از فعالیت های تولیدی و خدماتی در منطقه ویژه اقتصادی جهرم زمینه برای بهره مندی از معافیت های گمرکی واردات این ماشین آلات و تجهیزات و قطعات را فراهم می سازد. به همین ترتیب منطقه ویژه اقتصادی جهرم، مکان مناسبی برای نگهداری تجهیزات و قطعات یدکی مورد نیاز این شاخه از فعالیت ها محسوب خواهد شد.
5 - 3 - سایر صنایع
در کنار شاخه های صنعتی یاد شده که به شکلی بارز با استعدادها و پتانسیل های منطقه جهرم در انطباق میباشند و به گونه ای می توان از آنها تحت عنوان فعالیت های صنعتی شاخص منطقه یاد نمود، مسلماً با رفع موانع تولید و فراهم نمودن زیرساخت های لازم برای فعالیت های صنعتی، تقاضا برای سرمایه گذاری در سایر شاخه های صنعتی نیز در منطقه شکل گرفته و افزایش خواهد یافت. البته از میان شاخه های مختلف صنعتی (همانگونه که طی سال های اخیر نیز گرایش های عملی سرمایه گذاری صنعتی در منطقه نشان داده است)، می توان صنایع فلزی و همچنین صنایع نساجی و پوشاک و صنایع چوبی و سلولزی را با تاکید بیشتری مورد اشاره قرار داد. زیرا آنگونه که از سوابق صنعتی شهرستان جهرم برمی آید طی سال های اخیر برای فعالیت هایی چون تولید کانکس فلزی و انواع مخازن فلزی، سوله سازی و تولید سازه های فلزی، تولید انواع پروفیل و میلگرد و انواع مفتول و میخ و انواع شبکه میلگردی و توری پرسی، تولید سیم ظرفشویی، تولید ورق آلومینیوم و کامپوزیت، تولید ورق های کرکره پرسی و همچنین تولید اتاق کمپرسی از گروه صنایع فلزی در کنار تولید پمپ شناور آب و تولید قطعات خودرو (یاتاقان، شاتون، بوش سیلندر، سوپاپ و...) اقداماتی برای سرمایه گذاری صنعتی در شهرستان جهرم از طرف متقاضیان محلی صورت گرفته است. حتی برای این صنایع مجوزهای صنعتی لازم اخذ شده و پیگیری هایی نیز برای دریافت زمین صنعتی و احداث ابنیه و تدارک ماشین آلات صورت گرفته است. (اکثر این طرح ها به دلیل مواجهه با موانع اداری و حقوقی و به ویژه مشکلات تامین مالی و دریافت تسهیلات بانکی از ادامه کار بازمانده اند.) به همین ترتیب نیز در شاخه صنایع نساجی و پوشاک و صنایع سلولزی طرح هایی برای تولید پوشاک و همچنین طرح هایی برای تولید ورق های MDF و نئوپان و انواع کاغذ و مقوا و کارتن با استفاده از ضایعات کشاورزی ارائه شده است که البته در مراحل مختلف پیشرفت فیزیکی، متوقف شده اند.)
بنابراین در شاخه های مختلف صنعتی تقاضا برای سرمایه گذاری و فعالیت تولیدی در منطقه وجود دارد که لازمه اجرایی شدن و رسیدن به بهره برداری برای کلیه طرح های سرمایه گذاری صنعتی در منطقه، ایجاد تحولی اساسی در ساختار مدیریتی و اجرایی منطقه و همچنین رفع موانع و انجام حمایت های موثر و اعمال راهکارها و سیاست های تشویقی و تامین مالی مناسب میباشد. شکل گیری منطقه ویژه اقتصادی جهرم نیز از آنجا که میتواند به عنوان نقطه عطفی برای ایجاد اینگونه تحولات و تغییرات ساختاری در منطق عمل نماید، به دنبال خود توسعه صنعتی منطقه را به همراه خواهد آورد.
4 - برنامه راهبردی
1 - 4 - تعیین راهبردهای اولویت دار
ماتریس برنامه ریزی استراتژیک کمی (QSPM) در مرحله سوم جهت تدوین استراتژی از این ماتریس به عنوان یک چارچوب تحلیلی استفاده میگردد. با استفاده از این ماتریس، جذابیت نسبی استراتژی ها مشخص میشود. با توجه به 13 استراتژی به دست آمده از ماتریس SWOT که در مطالعات انجام شده به آنها پرداختیم، از طریق پرسشنامه 8 استراتژی که امتیاز بالاتری کسب کرده اند، به جامعه آماری ارسال و پس از تکمیل نتایج آن محاسبه گردید. نتایج این محاسبات، به شکل جدول 11 است. این استراتژی ها، استراتژی های مدنظر ما برای انجام طرح است.
جدول 1 - استراتژی های اصلی به دست آمده
| ردیف | بهترین استراتژی های قابل اجرای سطوح مختلف | ارزیابی عوامل خارجی | ارزیابی عوامل داخلی | مجموع نمرات | اولویت (رتبه) هر استراتژی |
| 1 | برگزاری نمایشگاه های منطقه ای با تمرکز بر جایگاه ویژه تولید ارزان | 48 /2 | 75 /2 | 23 /5 | 6 |
| 2 | ایجاد مشوق های لازم برای سرمایه گذاری در صنایع تبدیلی | 85 /2 | 37 /3 | 17 /6 | 2 |
| 3 | حمایت از سرمایه گذاران صنایع پایین دستی نفت، گاز و پتروشیمی جهت تولید و صادرات به خارج از کشور | 56 /2 | 90 /2 | 46 /5 | 4 |
| 4 | تمرکز بیشتر بر واردات تجهیزات بسته بندی روز دنیا و ایجاد واحدهای تولیدی در مورد محصولات بومی | 85 /2 | 45 /3 | 30 /6 | 1 |
| 5 | خرید تجهیزات و ماشین آلات نوین تخلیه و بارگیری جهت سرعت بخشیدن در نقل و انتقال کالاها | 48 /2 | 75 /2 | 23 /5 | 8 |
| 6 | تشکیل واحدی مجزا برای جذب سرمایه گذار با استفاده از نیوری کارآیموده و با دانش | 58 /2 | 80 /2 | 38 /5 | 5 |
| 7 | بازنگری در نظام اداری به منظور تسهیل در سرمایه گذاری در جهت رثابت بیشتر با رقبای منطقه ای | 87 /2 | 13 /3 | 85 /5 | 3 |
| 8 | تجهیز منطقه ویژه به امکانات و زیرساخت های انبارش مواد و کالاها جهت افزایش توان رقابتی | 55/2 | 75 /2 | 30 /5 | 7 |
2 - 4 - تعیین استراتژی های وظیفه ای در سطح برنامه (تعیین اولویت های اجرایی سرمایه گذاری در کنار حوزه های پیوستی اقدام در رابطه با آنها)
با توجه با استراتژی های دارای اولویت، به تعیین راهبردها در هر حوزه می پردازیم. راهبردهای مرتبط در بعد کارکردی بر اساس موضوعات راهبردی چشم انداز شامل منطقه انرژی، منطقه پشتیبان و منطقه صادراتی تدوین شده است که به شرح زیر است:
منطقه انرژی
• تخصیص بخشی از زمین های منطقه به منظور احداث پهنه انرژی
• استقرار صنایع پایین دستی نفت و گاز در محدوده
منطقه صادراتی
• تامین الزامات عملکردی منطقه ویژه با توجه به نقش آن در سطح منطقه و تعامل با کشورهای منطقه
• تعریف ساز و کارهایی برای صادراتی شدن صنایع و تعریف منطقه ویژه به عنوان سرزنجیره صادرات در این حوزہ
• ایجاد صنایع تبدیلی و تخصصی در زمینه صنایع
• تعریف تعامل منطقه ویژه با پس کرانه آن به لحاظ کارکردی مانند مناطق حائز اهمیت در تولید محصولات
منطقه پشتیبان
• تعامل منطقه ویژه با شهر جهرم و استان فارس و ایجاد مرکز توسعه در جنوب غربی کشور
• ایجاد ساز و کارهای رقابت پذیری در منطقه ویژه و ایفای نقشی در خور در تقسیم کار با سایر مناطق آزاد و ویژه کشور
• ایجاد هویتی ویژه و منحصر به فرد و ایجاد آوازه و تشخص بخشی به منطقه
• تعریف نقش ها و عملکرد چندگانه به منظور حفظ تنوع محیطی و برخورداری از قابلیت بازخوردپذیری از شرایط ویژه
• ایجاد و تقویت سرمایه های اجتماعی
در بعد کالبدی
• تعریف زیرساخت ها و پهنه های مرتبط به منظور دسترس پذیر ساختن منطقه در سطح منطقه ای و فرامنطقه ای
• تبدیل منطقه به سرزنجیره حمل و نقل در حوزه غرب کشور با تعریف پهنه خدمات مولد
• ایجاد فعالیت های همبسته و مرتبط با هم درون منطقه ویژه
• تعریف و ایجاد هویت و خوانایی کالبدی
3 - 5 - تعیین اهداف استراتژیک؛
1 - 3 - 5 - استراتژی های کلان سازمان منطقه ویژه اقتصادی جهرم
ایجاد سایت انبارها و احداث انبارهای سرپوشیده به وسعت 700 /16 مترمربع در سایت منطقه.
احداث Rest Area به وسعت 000 /26 شامل پارکینگ ماشین الات سبک و سنگین، مسجد، رستوران، پمپ بنزین و سوپرمارکت
احداث ساختمان های آتش نشانی، اورژانس، محیط زیست، اداری و گمرک به مساحت کل 850 /1 متر
احداث پد هلیکوپتر
قانون تشکیل و اداره منطقه ویژه اقتصادی قانونی است که در پنجم آذرماه سال 1384 به تصویب مجلس رسید و به مجلس اجازه می دهد تا مناطقی را به عنوان مناطق ویژه اقتصادی تعیین کند. این مناطق دارای تسهیلاتی برای ورود و خروج کالا میباشند و هدف، شکوفایی اقتصادی منطقه به طور عام است.
به طور کلی اهداف اصلی تشکیل منطقه ویژه اقتصادی جهرم به شرح ذیل میباشد.
- توسعه صادرات و ایجاد تحرک در صنعت و تجارت
- حضور در بازارهای جهانی و تولید و صادرات کالا
- رشد و توسعه اقتصادی استان و بهره گیری از تواناییهای بالقوه استان فارس
- تشویق سرمایه گذاران داخلی و خارجی برای ورود به عرصه تولید
- اقدام عملی در جهت ایجاد اشتغال و کاهش نرخ بیکاری در استان
- جذب سرمایه های داخلی و خارجی استفاده از حجم عظیم نقدینگی موجود در استان فارس که در حال حاضر پس از تهران مقام دوم کشور را داراست
- جذب دانش و انتقال فناوری از طریق همکاری علمی و صنعتی با شرکت های بین المللی
- حمایت از صنایع و صنعتگران داخلی و ایجاد تسهیلات برای آنها
5 - برنامه ریزی فیزیکی، پهنه بندی ها و طرح پیشنهادی منطقه ویژه اقتصادی جهرم
1 - 5 - عوامل موثر برطرح
در طراحی ساختار فضایی منطقه ویژه اقتصادی جهرم، گذشته از برخی قوانین و آیین نامه ها و مقررات مصوب، رعایت یکسری شاخص های اجرایی و ضوابط طراحی ضروری است. از سویی نیز یکسری عوامل و شرایط جهت گیری های خاصی را به الگوی طراحی مجموعه دیکته می کنند و خواه ناخواه شکل گیری و بافت فیزیکی منطقه ویژه اقتصادی را به سمت و سوی خاصی هدایت می کنند.
برخی از عمده ترین عوامل موثر بر طراحی ساختار کالبدی منطقه ویژه اقتصادی جهرم را به شرح زیر می توان مورد اشاره قرار داد:
1) شرایط محیطی و ویژگی های اقلیمی منطقه (درجه حرارت و نوسانات آن، میزان بارندگی و توزیع زمانی آن، رطوبت نسبی، روزهای یخبندان، جریان ها و شدت وزش باد و جهت بادهای اصلی،. ...)
2) وضعیت آب و خاک منطقه و کاربری های اراضی اطراف (دسترسی به منابع آبهای سطحی و زیرزمینی و وضعیت بهره گیری از آب و خاک منطقه از نظر جنگلی، مرتعی، بایر بودن اراضی یا انجام فعالیت های زراعی و باغی در منطقه).
3) موقعیت جغرافیائی منطقه از نظر جایگاه اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی در تقسیمات سیاسی و تقسیم کار اقتصادی استانی و کشوری و انتظاراتی که از منطقه ویژه اقتصادی برای ارتقاء این جایگاه می رود.
4) دسترسی به امکانات زیربنائی از جمله آب، برق، گاز، مخابرات، امکانات ماهواره ای، فیبرنوری و به ویژه دسترسی به جاده های ارتباطی و خطوط آهن و امکانات ارتباطی هوایی و آبی منطقه.
5) وضعیت منطقه از نظر فعالیت های اقتصادی و استقرار واحدهای تولیدی و خدماتی و چگونگی مبادلات تجاری جاری در منطقه، به ویژه وضعیت کاربری های صنعتی و کارگاهی و مراکز خدمات فنی و مهندسی و کانونهای مشاوره ای و خدمات تجاری و مالی و بیمه ای در منطقه.
6) وضعیت منطقه از نظر شرایط فرهنگی و اجتماعی از نظر برخورداری از دانشگاهها و مراکز آموزشی و پژوهشی و همچنین مراکز بهداشتی و درمانی و کانونهای توریستی و زیارتی، نهادهای اجتماعی و فرهنگی و تشکل های اقتصادی و صنفی و تعاونی ها و NGO های محلی و منطقه ای.
7) وضعیت فعالیت و سطح مهارت و تخصص های نیروی انسانی و همچنین سطح اشتغال و بی کاری نیروهای فعال منطقه و توزیع شاغلین میان بخش های اصلی اقتصادی منطقه (کشاورزی، صنعت، خدمات).
8) وسعت اراضی تخصیص یافته برای منطقه ویژه اقتصادی جهرم و فرم زمین و شیب کلی و وضعیت توپوگرافیک و نوع خاک زمین، دسترسی زمین به امکانات و تاسیسات زیربنائی و جاده های ارتباطی، کاربری اراضی مجاور.
9) نوع و ترکیب فعالیت های تولیدی و خدماتی قابل پیش بینی برای منطقه ویژه اقتصادی جهرم جهت تخصیص اراضی به زون های صنعتی، تجاری، خدماتی، اداری و... در مجموعه.
10) نوع و ساختار و شبکه های قابل توصیه برای پوشش مطلوب خدمات و تاسیسات زیربنائی (آب، برق، گاز، مخابرات، فیبرنوری، دسترسی های جاده ای، شبکه جمع آوری و هدایت فاضلاب و....)
11) هزینه های سرمایه ای مورد نیاز برای تهیه و آماده سازی زمین، تامین امکانات زیربنائی، احداث ابنیه و تامین تجهیزات مورد نیاز مجموعه (از نظر پوشش تامین مالی و همچنین بررسی توجیه پذیری طرح).
2 - 5 - برنامه فیزیکی طرح بر اساس مطالعات نظام بازار طرح
بر اساس مطالعات صورت گرفته در حوزه نظام بازار و همچنین استانداردهای تعیین شده در برنامه راهبردی صنعت کشور حداقل سرانه های مورد نظر برای اهداف اقتصادی منطقه ویژه اقتصادی جهرم به شرح ذیل گردآوری شده است:
جدول 2 - حداقل سرانه های مورد نظر برای اهداف اقتصادی منطقه ویژه اقتصادی جهرم
| ردیف | شرح فعالیت | حجم بازار قابل دسترس (میلیون ریال) | سهم استان در بازار موجود (درصد) | سهم شهرستان در بازار موجود (درصد) | هدف منطقه ویژه اقتصادی | حداقل مساحت مورد نیاز (هکتار) | |
| 1 | صنعتی | صنایع پتروشیمی | 201 /246 /456 /4 | 6 | صفر | 8. 0 ٪ بازار | 72 |
| صنایع غذایی | 231 /256 /965 | 5. 6 ٪ | 75. ٪ | 5. 0 ٪ بازار | 5. 22 | ||
| صنایع فلزی و غیرفلزی | 011 /268 /865 /1 | 5. 4 ٪ | 2. 0 ٪ | 3. 0 ٪ بازار | 28 | ||
| 2 | انبار و خدمات بازرگانی | 145 /256 /326 /2 | 5. 6 | 02. 1 ٪ | 4. 0 ٪ بازار | 56 | |
3 - 5 - پهنه بندی پیشنهادی منطقه ویژه اقتصادی جهرم
پهنه بندی کلان عملکردی منطقه ویژه اقتصادی جهرم عبارتند از:
الف - پهنه خدمات اداری - رفاهی:
پهنه خدمات اداری - رفاهی یکی از مهم ترین پهنه هایی است که در منطقه ویژه اقتصادی جهرم شکل میگیرد. به فراخور سطح اهمیت این پهنه، که بر مبنای نقش و عملکرد آن می توان آن را توصیف کرد این پهنه در دو سطح کلی در ورودی فاز نخست و در هسته مرکزی فاز دو مکانیابی شده است. این پهنه به طور ناخالص 21 هکتار از فضای کلی را به خود اختصاص می دهد توسعه آن در دوره ی 7 ساله پیش بینی شده است. در مجموع این پهنه حدود 6.1 درصد از کل مساحت کل سایت را به خود اختصاص داده است.
ب - پهنه صنعتی:
پهنه صنعتی در این طرح با توجه به مسائل زیست محیطی، پدافند غیرعامل و الزامات تامین دسترسی مکانیابی شده شده است. در نهایت به مجموعه از زیرپهنه های پراکنده و بر حسب نوع زیر پهنه ها در اراضی مختلف سایت مکانیابی شده است. مساحت این پهنه ها به صورت ناخالص 126 هکتار معادل 36 درصد از مساحت کل سایت خواهد بود. با توجه به حساسیت برخی از زیرپهنه های موجود مکانیابی این پهنه ها با لحاظ برخی ملاحظات در نظر گرفته شده است و همجواری این پهنه با گمرک از دیگر الزامات اساسی مرتبط به شمار می رود.
ج - پهنه های انبارداری، لجستیک و خدمات بازرگانی:
این پهنه با توجه به ویژگی های خاص منطقه از اهمیت بالایی برخوردار است و ماهیتا میبایست از دسترسی مطلوب به پهنه های دیگر و خروجی اصلی منطقه برخوردار باشد. این پهنه در دوره 7 ساله توسعه منطقه ویژه اقتصادی جهرم 59 هکتار از مساحت را به خود اختصاص داده است و توسعه درونی آن از فاز یک منطقه ویژه اقتصادی جهرم صورت می پذیرد.
د - پهنه های فضای سبز:
به طور کلی در ارائه پیشنهادات سعی شده است پراکندگی محدوده پهنه های سبز در کل منطقه به صورت متعادل و با تاکید بر اراضی غیرقابل بارگذاری تامین شود. از سویی حرایم نیز به پهنه های سبز اختصاص یافته اند. در مجموع 12.3 درصد از کل سایت به فضای سبز اختصاص یافته است که بیش از 42 هکتار از مساحت محدوده را شامل میشود.
به فرآخور نقش و ظرفیت در هر یک از پهنه ها، عملکردها و فعالیت هایی پیش بینی شده است که در جدول ذیل مساحت هر یک از آنها ارائه شده است:
جدول 3 - پهنه های عملکردی و فعالیت ها
| نام فضا | فاز 1 (به هکتار) | فاز 2 (به هکتار) | مساحت کل (به هکتار) | درصد از کل فضا | ||||
| پهنه خدمات اداری - رفاهی | 8 /5 | 23 /15 | 03 /21 | 1 /6 | ||||
| پهنه صنعتی | صنایع پائین دست پتروشیمی | 8 /16 | 14 /76 | 94 /92 | 148 | 3 /27 | 45 | |
| صنایع غذایی | 1 /8 | 03 /19 | 13 /27 | 9 /7 | ||||
| صنایع فلزی و غیرفلزی | 5 /4 | 72 /31 | 25 /36 | 8 /9 | ||||
| پهنه انبارداری و لجستیک و بازرگانی | 8 /16 | 23 /42 | 03 /59 | 3 /16 | ||||
| پهنه فضای سبز | 21 /7 | 52 /35 | 73 /42 | 3 /11 | ||||
| سایر فضاها | مشاعات | 3 /11 | 61 /43 | 91 /54 | 2 /15 | |||
| توسعه آتی | 52 /3 | 17 /17 | 69 /20 | 1 /6 | ||||
| جمع کل | 4 /73 | 58 /267 | 98 /340 | 100 | ||||
4 - 5 - تدوین الگوی ساماندهی سایت
در این مرحله از روند ارائه دیدگاههای مقدماتی در نسبت با منطقه ویژه اقتصادی جهرم، جهت نیل به اهداف برنامه ریزی در سطوح سلسه مراتبی مداخله، نوبت به ارائه دیدگاههای مقدماتی ساماندهی سایت میرسد. این مرحله، در حقیقت، مشتمل بر حرکت از نظام برنامه به نظام شکل بوده و نمایانگر سیاست ها و برنامه های کلان طراحی در سطح سایت خواهد بود. با تجمیع کلیه سیاستها، اهداف و برنامه های تدوین شده در مراحل پیشین و نیز الگوی برنامه فیزیکی تدوین شده برای سایت، انحاء شکلی متفاوتی در برخورد با سایت مطرح خواهد شد. فرآیند مورد نظر در این بخش، ارائه اینگونه الگوهای شکلی، تجزیه و تحلیل این الگوها و در نهایت انتخاب الگوی بهینه ساماندهی فضا خواهد بود.
در این فرآیند، ابتدای الگوی تجریدی برخورد با فضا به منظور ساماندهی بهینه آن مورد توجه واقع شده و در ادامه با تعیین و تدقیق جانمایی حوزه های عملکردی، نسبت به تدقیق الگوی ساماندهی با بستر زمین و ارائه الگوی تطبیقی و طرح مقدماتی سایت اقدام خواهد شد. نقشه 2 - الگوی تجریدی منطقه ویژه اقتصادی
5 - 5 - الگوی تطبیقی سازمان فضایی منطقه ویژه اقتصادی جهرم:
بر اساس تطبیق الگوی تجریدی طرح با محدوده مورد طراحی و با توجه به شبکه معابر طراحی شده برای طرح، نظام مرکزیت و عملکردها در مجموع الگوی تطبیقی سازمان فضایی پیشنهادی یرای سایت منطقه ویژه اقتصادی جهرم به شکل زیر خواهد بود: نقشه 3 - الگوی تطبیقی منطقه ویژه اقتصادی
6 - 5 - ارائه طرح جامع منطقه ویژه اقتصادی جهرم:
در این پروژه با تجمیع و تلفیق نظام برنامه ریزی فیزیکی مجموعه و الگوی ساماندهی سایت، نسبت به ارائه طرح جامع سایت اقدام شده است. هدف از ارائه طرح جامع مجموعه، در این مرحله، در واقع، بررسی و تحلیل امکانات و محدودیتهای سایت پروژه، به منظور امکان سنجی میزان تحقق پذیری اهداف و برنامه های مذکور در نظام شکل و طرح بوده و قوتها و ضعفهای برنامه تدوینی، در این قسمت از مطالعات به منصه ظهور خواهد انجامید. همچنین دورنمایی کلان و مقدماتی از نظام شکل و فعالیت مجموعه را در معرض دید مراجع ذینفع و صاحبان پروژه قرار خواهد داد تا با در اختیار بودن اسناد و مدارک عینی و ملموس، مراحل تصمیم گیری و تصمیم سازی و نیز مدیریت بر مراحل مختلف روند انجام پروژه تسهیل گردد. از سوی دیگر بر مبنای این برآوردهای اولیه مطالعات پایه برنامه فیزیکی سایت طرح ریزی شده است که بر این اساس سرانه ها و برآوردهای ذیل به عنوان برآوردهای اولیه مورد نظر قرار گرفته است. نقشه 4 - طرح پیشنهادی منطقه ویژه اقتصادی
6 - بررسی و شناخت ویژگی های تاسیسات و تجهیزات زیربنایی
1 - 6 - وضعیت تاسیسات و امکانات تامین آب
طبق بازدید به عمل آمده از طرف کارشناسان این شرکت از سایت و اطلاعات دریافتی از کارفرما تامین آب مورد نیاز شهرک از منابع آب زیرزمینی و توسط سازمان آب منطقه ای صورت خواهد پذیرفت. طبق نظر کارفرما صاحبان صنایع مستقر هزینه های مرتبط با اشتراک و آب مصرفی را مستقیما به سازمان آب پرداخت خواهند نمود.
برآورد مصارف آبرسانی
با توجه به پیگیری های انجام شده و بررسی ها و محاسبات صورت گرفته، برآورد تقریبی آب مورد نیاز شهرک در حدود 94 لیتر در ثانیه تخمین زده شده است.
توضیح اینکه 94 لیتر در ثانیه مجموع آب مورد نیاز صنایع، آبیاری و شرب در هر دو فاز یک و دو میباشد که میزان آب مورد نیاز فاز یک به صورت تقریبی در حدود 19 لیتر در ثانیه و فاز دو شهرک در حدود 75 لیتر در ثانیه برآورد میشود.
2 - 6 - بررسی وضعیت تامین و توزیع شبکه برق منطقه
تولید خالص برق استان فارس در سال گذشته، 15551772 مگاوات ساعت (گازی 3857874، چرخه ترکیبی 11691760 و دیزلی 2138 مگاوات ساعت) بوده است و سوخت مصرفی نیروگاه های حرارتی در محدوده استان 585073 هزار لیتر گازوئیل و 3441092 هزار متر مکعب گاز طبیعی بوده است.
خط فشار قوی 63kv زمین ناحیه صنعتی منطقه ویژه اقتصادی جهرم را عبور می کند. حریم خط مذکور باید رعایت گردد. حریم درجه یک این خطوط 13m و حریم درجه 2 این خطوط 20m میباشد و در مسیر این دو خط بفاصله 20 متر نمی توان تاسیساتی ایجاد کرد.
6 - 2 - 1 - برآورد برق مصرفی در محوطه منطقه ویژه اقتصادی جهرم
برآورد بار برق مصرفی کارخانه های صنعتی، ساختمان های خدماتی، تجهیزات عمومی محوطه منطقه ویژه اقتصادی جهرم (تصفیه خانه، پمپهای آبرسانی و....) و ساختمان های انبار و خدمات بازرگانی بر اساس برق مصرفی کارخانه ها، نوع تولید کارخانه، مساحت کلی، ماشین آلات مورد لزوم برای تولید همان کارخانه خواهد بود. برآورد برق مورد نیاز برای شهرک و کارخانه ها به ازاء هر مترمربع 30 ولت آمپر میباشد که از شهرک نمونه انتخاب شده است که در مجموع 6 /57 مگاولت آمپر برق مورد نیاز میباشد. تامین برق مورد نیاز صنایع و کارخانه ها به عهده مالک قطعه میباشد.
3 - 6 - بررسی وضعیت تامین و توزیع شبکه گاز در سطح منطقه
در حال حاضر دو خط لوله انتقال گاز 56 اینچی با فشار250psi از مجاورت اراضی فاز یک از ضلع شمال شرقی منطقه ویژه عبور می کند. یک انشعاب از این خطوط برای مجتمع پتروشیمی پیش بینی شده است که با توجه به هماهنگی به عمل آمده با شرکت گاز منطقه ای و منظور نمودن میزان مصرف گاز، امکان تامین گاز منطقه ویژه اقتصادی جهرم از این انشعاب میسر میشود. علاوه بر آن میبایست از ایستگاه کابینتی تقلیل فشار گاز از 250psi به 60psi استفاده نمود. این ایستگاه های تقلیل فشار، فشار گاز را به 60psi کاهش داده و آن را به سمت شبکه های توزیع 60psi فازهای I و II هدایت می کند. تامین گاز مورد نیاز شهرک (شامل انتقال، ایستگاههای فشارشکن اصلی و فرعی و شبکه های ذیربط) توسط شرکت ملی گاز انجام و صاحبان صنایع مستقر اشتراک گاز ذیربط را بر اساس نظر کارفرما مستقیماً از شرکت گاز دریافت و هزینه های ذیربط را پرداخت خواهند نمود.
6 - 3 - 1 - برآورد گاز مصرفی
در خصوص تامین گاز طبیعی مورد نیاز شهرک نیز پیرو بررسی های اولیه به عمل آمده و اطلاعات دریافت شده و بازدیدهای صورت گرفته و با عنایت به سوابق پروژه های مشابه میزان گاز مورد نیاز مصارف گرمایشی و صنعتی شهرک به طور تقریبی حدود 10 متر مکعب در ثانیه یا 36000 مترمکعب در ساعت برآورد گردیده است.
میزان مصرف گاز فاز یک شهرک در حدود 2 مترمکعب در ثانیه یا 7200 مترمکعب در ساعت برآورد میگردد و همچنین میزان تقریبی مصرف گاز فاز دو شهرک در حدود 8 مترمکعب در ثانیه یا 28800 مترمکعب در ساعت برآورد میگردد. تامین این نیاز کلی با توجه به درخواست به عمل آمده از طرف شرکت ملی گاز باید صورت پذیرفته و صاحبان صنایع نیز در ارتباط با هزینه های اشتراک و مصرف گاز بر اساس نظر کارفرما مستقیماً با شرکت ملی گاز طرف حساب خواهند بود.
با توجه به معیارها و ضوابط لوله کشی گاز شهری، خطوط لوله گاز شهری میبایست به طور دفنی و در عمق یک متر اجرا شوند. همچنین فاصله لوله گاز با سایر لوله های آب و تاسیسات زیربنایی حداقل 50 سانتیمتر خواهد بود.
7 - ارزیابی مالی و اقتصادی طرح
1 - 7 - بررسی خروجی مطالعات فیزیکی طرح
با عنایت به کلیات و اهداف اصلی ایجاد منطقه ویژه اقتصادی جهرم، از آنجا که برای طراحی این منطقه ویژه، از یکسو انطباق کاربری های محوری آن با ویژگی ها و عوامل بیرونی طرح تعیین کننده بوده و از سوی دیگر هماهنگی فضاها و کاربری های پیشنهادی مورد تاکید میباشد، در ارائه الگوی طراحی این منطقه ویژه اقتصادی سعی شده است در ترکیب کالبدی پیشنهادی، این موارد به خوبی لحاظ گردد.
مطالعات کلی و بررسی های میدانی و همچنین شناسائی پتانسیل ها و محدودیت های منطقه، نتایج خود را در ارائه الگوی کلی فعالیت منطقه ویژه اقتصادی جهرم نشان داد. به این صورت که محورهای اصلی قابل توصیه برای فعالیت های تولیدی و خدماتی این منطقه ویژه را مشخص نمود. با عنایت به کاربری های اصلی پیشنهادی برای این منطقه ویژه اقتصادی و همچنین نیازهای این مجموعه به فضای سبز و راههای اصلی و فرعی دسترسی و فضاهای تاسیساتی و خدماتی، ترکیبی از سطوح قابل تخصیص به کاربری های مختلف به شرح جدول زیر برای منطقه ویژه اقتصادی جهرم قابل توصیه میباشد.
جدول 4 - ترکیب سطوح کاربری پیشنهادی برای منطقه ویژه اقتصادی جهرم
| نام فضا | فاز 1 (به هکتار) | فاز 2 (به هکتار) | مساحت کل (به هکتار) | درصد از کل فضا | ||||
| پهنه خدمات اداری - رفاهی | 8 /5 | 23 /15 | 03 /21 | 1 /6 | ||||
| پهنه صنعتی | صنایع پائین دست پتروشیمی | 8 /16 | 14 /76 | 94 /92 | 148 | 3 /27 | 45 | |
| صنایع غذایی | 1 /8 | 03 /19 | 13 /27 | 7.9 | ||||
| صنایع فلزی و غیرفلزی | 5 /4 | 72 /31 | 25 /36 | 8 /9 | ||||
| پهنه انبارداری و لجستیک و بازرگانی | 8 /16 | 23 /42 | 03 /59 | 3 /16 | ||||
| پهنه فضای سبز | 21 /7 | 52 /35 | 73 /42 | 3 /11 | ||||
| سایر فضاها | مشاعات | 3 /11 | 61 /43 | 91 /54 | 2 /15 | |||
| توسعه آتی | 52 /3 | 17 /17 | 69 /20 | 1 /6 | ||||
| جمع کل | 4 /73 | 58 /267 | 98 /340 | 100 | ||||
2 - 7 - برآورد هزینه های طرح
در ابتدا لازم به بیان است که وضعیت مساحت های طرح پیش رو در جدول زیر ارائه گردیده است:
جدول 5 - مساحت اراضی قابل بارگذاری فعالیت در فازهای پروژه
| اراضی قابل واگذاری | ||
| کاربری | فاز یک | فاز دو |
| پتروشیمی | 8 /16 | 126 |
| صنایع غذایی | 1 /8 | |
| صنایع فلزی و غیرفلزی | 5 /4 | |
| انبارها و خدمات بازرگانی | 8 /16 | 23 /42 |
| رفاهی | 07 /2 | 92 /5 |
| جمع کل (هکتار) | 27 /48 | 22 /167 |
| جمع کل (مترمربع) | 700 /482 | 200 /672 /1 |
1 - 2 - 7 - برآورد هزینه سرمایه گذاری عملیاتی و ثابت طرح
در این بخش در قالب جداول، برآوردی از هزینه های طرح خواهیم داشت. این هزینه ها شامل هزینه های محوطه سازی و بهبود زمین، کارهای عمرانی بنا و ساختمان، تاسیسات و تجهیزات خدماتی و جانبی، وسائل نقلیه، لوازم اداری و رفاهی، هزینه های قبل از بهره برداری و. .. میباشد که در مجموع هزینه های ساخت و سرمایه گذاری را تشکیل می دهند.
جدول 6 - محوطه سازی و بهبود زمین
| محوطه سازی و بهبود زمین | |||
| شرح برآورد پروژه جهرم | هزینه هفتاد هکتاری (میلیون ریال) | هزینه270 هکتاری (میلیون ریال) | مبلغ کل |
| عملیات خاکی و زیرسازی و روسازی خیابانها و محوطه جهرم | 20413 | 78589 | 99001 |
| هزینه تملک زمین (حق بهره برداری و سایر) | 4680 | 18018 | 22698 |
| دیوارکشی سایت | 9634 | 37089 | 46723 |
| ترانشه های تاسیسات | 4267 | 16426 | 20693 |
| حصارکشی و سر درب ورودی و ساختمان نگهبانی و تابلوی ورودی | 14162 | 54525 | 68688 |
| احداث خیابان های اصلی | 52084 | 200522 | 252605 |
| احداث خیابان های فرعی و پیرامونی | |||
| فضای سبز | 6047 | 23282 | 29330 |
| جمع کل | 111286 | 428452 | 738 /539 |
جدول 7 - کارهای عمرانی بنا و ساختمان
| عملیات بنا و ساختمان | |||
| شرح برآورد پروژه جهرم | هفتاد هکتاری | 270هکتاری | مبلغ کل |
| اینترانس | 375 /1 | 295 /5 | 72 /6669 |
| نگهبانی | 619 | 384 /2 | 12 /3003 |
| احداث ساختمان آتش نشانی و پد هلکوپتر | 900 /9 | 115 /38 | 48015 |
| احداث ساختمان درمانگاه و اورژانس | 100 /8 | 185 /31 | 39285 |
| ساختمان اداری و محوطه های مربوطه | 380 /13 | 513 /51 | 64893 |
| ساختمان موقت اداری و گمرک 500 متر مربع | 822 /7 | 115 /30 | 67 /37937 |
| و محیط زیست HSE ساختمان | 700 /8 | 495 /33 | 42195 |
| ساختمان حفاظت و حراست و مخابرات | 100 /5 | 635 /19 | 24735 |
| مجموعه های خدمات، رفاهی و ورزشی | 930 /24 | 981 /95 | 5 /120910 |
| مسجد | 040 /8 | 954 /30 | 38994 |
| جمع کل | 967 /87 | 671 /338 | 638 /426 |
جدول 8 - تاسیسات و تجهیزات خدماتی و جانبی (به میلیون ریال)
| تاسیسات و تجهیزات خدمات جانبی | |||
| شرح برآورد پروژه جهرم | هفتاد هکتاری | 270 هکتاری | مبلغ کل |
| منبع آب زمینی | 3255 | 12531 | 15785 |
| منبع آب هوایی | 1679 | 6464 | 8143 |
| اثاثیه و تجهیزات اداری | 331 | 1274 | 1605 |
| تاسیسات برقی و مکانیکال محوطه | 12178 | 46885 | 59063 |
| پروژه حفر چاه و احداث خط لوله آب موقت دوران ساخت و مخزن ذخیره | 3141 | 12091 | 15232 |
| احداث قسمتی از شبکه آب رسانی و آتش نشانی داخل منطقه | 18471 | 71114 | 89585 |
| احداث شبکه برق رسانی و روشنایی داخل منطقه | 42861 | 165015 | 207876 |
| پروژه تسطیح و رگلاژ زمین های قطعه بندی شده زون یک | 29468 | 113450 | 142918 |
| احداث شبکه آبیاری | 50778 | 195495 | 246273 |
| احداث شبکه گازرسانی | 32050 | 123393 | 155443 |
| احداث شبکه مخابرات | 2457 | 9459 | 11916 |
| پروژه تسطیح و رگلاژ زمین های قطعه بندی شده زون یک | 29468 | 113450 | 142918 |
| هزینه اخذ انشعابات آب، برق، گاز و مخابرات | 37875 | 145818 | 183693 |
| انتقال از شبکه سراسری آب رسانی به منطقه ویژه | 42806 | 164805 | 207611 |
| انتقال از شبکه سراسری گازرسانی به منطقه ویژه | 16380 | 63063 | 79443 |
| انتقال از شبکه سراسری برق رسانی به منطقه ویژه | 35872 | 138108 | 173980 |
| انتقال از شبکه سراسری مخابرات به منطقه ویژه | 3276 | 12613 | 15889 |
| هزینه های قانونی | 14101 | 54289 | 68390 |
| هزینه طراحی، تهیه و حمل مواد و مصالح | 21668 | 83422 | 105090 |
| هزینه برقراری انشعاب | 5805 | 22347 | 28152 |
| مجموع | 919 /403 | 087 /555 /1 | 006 /959 /1 |
در 270 هکتاری دو منبع آب زمینی وجود دارد که به دلیل حجم زیاد خاک برداری نسبت هزینه ها به فاز یک تناسب مستقیمی ندارد.
برای تامین و انشعاب برق پست 20 /63 کیلو ولت از طریق شرکت توزیع نیروی برق استان فارس طبق آییننامه و شرایط ذیل انجام میگردد.
- موسسه بهره بردار بایستی خط فوق توزیع نیرو رسانی به شهرک را احداث نمایند.
- موسسه بهره بردار بایستی خطوط فوق توزیع و خطوط فشار متوسط داخلی شهرک را احداث نماید.(همچنین تاسیسات روشنایی معابر در صورت نیاز شهرک)
- واگذاری محل پست یا پست ھای فوق توزیع بر عهده موسسه بهره بردار و احداث آن بر عهده شرکت برق است.
- متقاضیان داخل شهرک از پرداخت هزینه های ستون معاف هستند.
- اگر خط نیرو رسانی به شهرک از پست انتقال منشعب شده باشد، متقاضیان برق داخل شهرک از پرداخت 50 ٪ از هزینه های ستون معاف هستند.
- هزینه دیماند از متقاضیان نهایی دریافت میگردد.
برای تامین آب با توجه به اینکه سد یا رودخانه ایی در نزدیکی منطقه وجود ندارد. لذا تنها از طریق حفر چاه عمیق امکانپذیر میباشد و در این خصوص طبق محاسبات متره که پیوست میباشد. سه حلق چاه در نظر گرفته شده است، یکی برای فاز 1 و دو حلقه برای فاز دو. محاسبات متره به پوست میباشد.
جدول 9 - هزینه وسایل نقلیه
| هزینه وسایل نقلیه | |||
| شرح | تعداد | قیمت واحد (میلیون ریال) | هزینه کل (میلیون ریال) |
| وانت | 1 | 200 | 200 |
| سواری | 2 | 250 | 500 |
| موتورسیکلت | 2 | 15 | 30 |
| خودرو سبک آتش نشانی | 1 | 300 | 300 |
| خودروی سنگین آتش نشانی | 1 | 1500 | 1500 |
| آمبولانس | 1 | 250 | 250 |
| جمع | 780 /2 | ||
جدول 10 - هزینه لوازم اداری و رفاهی
| هزینه لوازم اداری و رفاهی | |||
| شرح | تعداد | ارزش واحد (میلیون ریال) | جمع کل (میلیون ریال) |
| میز و صندلی مدیریت | 1 | 12 | 12 |
| میز کنفرانس (مدیریت) | 1 | 15 | 15 |
| میز و صندلی مدیران | 5 | 2 | 10 |
| میز و صندلی اداری | 15 | 2 | 30 |
| میز و صندلی سالن غذاخوری (4 نفره) | 7 | 1 | 7 |
| تجهیزات اتاق کنفرانس | 1 | 20 | 20 |
| تجهیرات آبدارخانه و غذاخوری | 20 | 25 | 500 |
| آبسردکن | 3 | 4 | 12 |
| گاوصندوق | 2 | 4 | 8 |
| کامپیوتر | 12 | 15 | 180 |
| ویدیو پروژکتور | 1 | 10 | 10 |
| فاکس | 2 | 3 | 6 |
| اسکنر | 1 | 2 | 2 |
| دستگاه کپی | 2 | 8 | 16 |
| گوشی تلفن سانترال و بیسیم | 2 | 2 | 4 |
| گوشی تلفن معمولی | 15 | 5 /1 | 23 |
| تجهیزات تلفنخانه | 1 | 35 | 35 |
| وسایل روی میز | 10 | 0.3 | 3 |
| تجهیزات نگهبانی | 1 | 15 | 15 |
| قفسه و کتابخانه | 5 | 4 | 20 |
| جالباسی | 5 | 1 | 4 |
| فایل | 15 | 8 /0 | 12 |
| وسایل غذاخوری | 30 | 8 /0 | 24 |
| جمع کل | 968 | ||
جدول 11 - هزینه های قبل از بهره برداری
| هزینه های قبل از بهره برداری | |
| شرح | هزینه کل (میلیون ریال) |
| هزینه مطالعات راهبردی و طراحی زیرساخت ها | 900 /2 |
| بررسی مقدماتی و مسافرت و بازدید | 350 |
| سازماندهی و هزینه دفتر مرکزی | 300 |
| مهندسی تفضیلی و حقوق کارکنان | 000 /7 |
| هزینه نظارت بر اجرای طرح | 000 /10 |
| جمع | 20550 |
مجموع هزینه های بررسی شده در قالب جدول زیر به طور خلاصه ارائه گردیده است.
جدول 12 - جمع هزینه های ساخت و سرمایه گذاری (ثابت)
| جمع هزینه های ساخت و سرمایه گذاری (ثابت) | ||||||||
| شرح | کل فاز ساخت (میلیون ریال) | سال 1 | سال 2 | سال 3 | سال 4 | سال 5 | سال 6 | سال 7 |
| مبلغ | مبلغ | مبلغ | مبلغ | مبلغ | مبلغ | مبلغ | ||
| محوطه سازی و بهبود زمین | 738 /539 | 66772 | 44514 | 107113 | 171381 | 149958 | 0 | 0 |
| کارهای عمرانی بنا و ساختمان | 638 /426 | 6 /87966 | 0 | 688 /84 | 469 /135 | 535 /118 | 0 | 0 |
| تاسیسات و تجهیزات خدماتی و جانبی | 006 /959 /1 | 403919 | 0 | 772 /388 | 035 /622 | 281 /544 | 0 | 0 |
| وسایل نقلیه | 780 /2 | 695 | 0 | 556 | 834 | 695 | 0 | 0 |
| لوازم اداری و رفاهی | 365 /1 | 875 /241 | 0 | 5 /193 | 25 /290 | 875 /241 | 0 | 0 |
| هزینه های قبل بهره برداری | 550 /20 | 138 /5 | 0 | 4110 | 6165 | 5 /5137 | 0 | 0 |
| پیش بینی نشده | 505 /206 | 626 /51 | 0 | 301 /41 | 952 /61 | 626 /51 | 0 | 0 |
| جمع هزینههای ثابت سرمایه گذاری | 583 /156 /3 | 358 /616 | 514 /44 | 713 /626 | 125 /998 | 474 /870 | - | - |
2 - 2 - 7 - برآورد هزینه های سرمایه گذاری در گردش طرح
لازم به بیان است نرخ تورم در قالب تنزیل در نظر گرفته شده است و بنابراین هزینه های عملیاتی برای سالیان آتی ثابت در نظر گرفته خواهد شد.
جدول 13 - هزینه های جاری و عملیاتی (میلیون ریال)
| هزینه های جاری و عملیاتی (میلیون ریال)هزینههای جاری و عملیاتی (میلیون ریال) | |||||||||
| شرح | سال1397 | سال1399 | سال1400 | سال1401 | سال1402 | سال1403 | سال1404 | سال1405 | سال1406 |
| انرژی | 69 | 69 | 69 | 69 | 69 | 69 | 69 | 69 | 69 |
| قطعات یدکی مصرف شده | 579 | 579 | 579 | 579 | 579 | 579 | 579 | 579 | 579 |
| تعمیرات، نگهداری،مواد اولیه | 579 | 579 | 579 | 579 | 579 | 579 | 579 | 579 | 579 |
| دستمزد | 852 /3 | 852 /3 | 852 /3 | 852 /3 | 852 /3 | 852 /3 | 852 /3 | 852 /3 | 852 /3 |
| هزینه های بالاسری دستمزد (از جمله مالیات) | 238 /2 | 238 /2 | 238 /2 | 238 /2 | 238 /2 | 238 /2 | 238 /2 | 238 /2 | 238 /2 |
| هزینه های تولید (خدمات) | 317 /7 | 317 /7 | 317 /7 | 317 /7 | 317 /7 | 317 /7 | 317 /7 | 317 /7 | 317 /7 |
| هزینه های عملیاتی | 317 /7 | 317 /7 | 317 /7 | 317 /7 | 317 /7 | 317 /7 | 317 /7 | 317 /7 | 317 /7 |
| استهلاک | 848 /13 | 848 /13 | 848 /13 | 848 /13 | 848 /13 | 848 /13 | 848 /13 | 848 /13 | 848 /13 |
| کل هزینه های تولید | 165 /21 | 165 /21 | 165 /21 | 165 /21 | 165 /21 | 165 /21 | 165 /21 | 165 /21 | 165 /21 |
| هزینه های بازاریابی مستقیم | 079 /1 | 079 /1 | 079 /1 | 079 /1 | 079 /1 | 079 /1 | 079 /1 | 079 /1 | 079 /1 |
| بهای تمام شده محصولات | 244 /22 | 244 /22 | 244 /22 | 244 /22 | 244 /22 | 244 /22 | 244 /22 | 244 /22 | 244 /22 |
| جمع هزینه های جاری و عملیاتی | 287 /80 | 287 /80 | 287 /80 | 287 /80 | 287 /80 | 287 /80 | 287 /80 | 287 /80 | 287 /80 |
3 - 7 - برآورد درآمدهای سالیانه طرح
متوسط قیمت فروش ناخالص زمین های طراحی شده 850 هزار ریال در سال اول نظر گرفته شده است. همچنین این قیمت با نرخ رشد 15 درصدی برای سال های آتی در نظر گرفته خواهد شد. لازم به ذکر است که میزان نرخ مالیات بر فروش به دلیل ماهیت منطقه ویژه اقتصادی، معادل صفر تلقی گردیده است.
جدول 14 - جدول فروش سالانه اراضی صنعتی و غیرصنعتی
| درآمد حاصل از فروش اراضی و ارائه خدمات | ||||||||||
| درآمد زمین | سال1 | سال2 | سال3 | سال4 | سال5 | سال6 | سال7 | سال8 | سال9 | سال10 |
| متراژ زمین آماده واگذاری (متر مربع) | 0 | 080 /193 | 620 /289 | 0 | 830 /250 | 440 /334 | 440 /334 | 830 /250 | 440 /334 | 220 /167 |
| قیمت فروش ناخالص (میانگین) | 85 /0 | 98 /0 | 12 /1 | 290 | 49 /1 | 71 /1 | 97 /1 | 26 /2 | 60 /2 | 99 /2 |
| درآمد فروش خالص (معاف از مالیات) | - | 736 /188 | 569 /325 | - | 898 /372 | 777 /571 | 543 /657 | 87 /567130 | 6652 /869600 | 3825 /500020 |
| درآمد حاصل از ارایه خدمات | 0 | 090 /52 | 717 /67 | 032 /88 | 442 /114 | 774 /148 | 407 /193 | 428 /251 | 857 /326 | 914 /424 |
| جمع کل درآمدها | - | 826 /240 | 286 /393 | 032 /88 | 339 /487 | 551 /720 | 950 /850 | 559 /818 | 458 /196 /1 | 935 /924 |
4 - 7 - برآورد زمان بندی هزینه، درآمد و جریانات نقدی پروژه
همانگونه که اشاره شده به دلیل در نظر نگرفتن تورم، جریانات مالی ورودی و خروجی تا افق سال 1406 محاسبه گردیده است. نتایج حاصله در جدول زیر ارائه گردیده است.
جدول 15 - زمانبندی هزینه های پروژه
| زمان بندی هزینه های پروژه | ||||||||||||
| ردیف | شرح هزینه | سال 1 | سال 2 | سال 3 | سال 4 | سال 5 | سال 6 | سال 7 | سال 8 | سال 9 | سال 10 | جمع هزینه (میلیون ریال) |
| 1 | جمع هزینه های ثابت سرمایه گذاری | 358 /616 | 514 /44 | 713 /626 | 125 /998 | 474 /870 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 185 /156 /3 |
| 2 | جمع هزینه های جاری و عملیاتی | 0 | 144 /40 | 144 /40 | 144 /40 | 144 /40 | 144 /40 | 144 /40 | 144 /40 | 144 /40 | 144 /40 | 292 /361 |
| جمع | 358 /616 | 658 /84 | 857 /666 | 269 /038 /1 | 618 /910 | 144 /40 | 144 /40 | 144 /40 | 144 /40 | 144 /40 | 477 /517 /3 | |
جدول 16 - زمان بندی درآمدهای پروژه
| برآورد حاصل از فروش بدون احتساب نرخ تورم | ||||||||||||
| ردیف | - عنوان درآمد | سال 1 | سال 2 | سال 3 | سال 4 | سال 5 | سال 6 | سال 7 | سال 8 | سال 9 | سال 10 | جمع درآمدها (میلیون ریال) |
| 1 | درآمد حاصل از فروش اراضی | - | 726 /188 | 569 /325 | - | 898 /372 | 777 /571 | 543 /657 | 131 /567 | 601 /869 | 020 /500 | |
| 2 | درآمد حاصل از ارایه خدمات | - | 090 /52 | 717 /67 | 032 /88 | 442 /114 | 774 /148 | 407 /193 | 428 /251 | 857 /326 | 914 /324 | |
| جمع | - | 826 /240 | 286 /393 | 032 /88 | 329 /487 | 551 /720 | 950 /850 | 559 /818 | 458 /196 /1 | 935 /924 | 935 /720 /5 | |
جریان نقدی در علم اقتصاد به ورود و خروج نقدینگی در یک تجارت، کسب و کار، پروژه صنعتی و یا اقتصادی گفته میشود. جریان نقدی معمولاً در یک دوره زمانی محدود محاسبه میشود. در جدول زیر به بررسی مجموع جریانات نقدی ورودی و خروجی و ماحصل تفاضل آن تا سال 1406 پرداخته شده است.
جدول 17 - جریانات نقدی پروژه
| ردیف | شرح | سال 1 | سال 2 | سال 3 | سال 4 | سال 5 | سال 6 | سال 7 | سال 8 | سال 9 | سال 10 | جمع (میلیون ریال) |
| 1 | جریان مالی هزینه های پروژه | 358 /616 | 658 /84 | 857 /666 | 269 /038 /1 | 618 /910 | 144 /40 | 144 /40 | 144 /40 | 144 /40 | 144 /40 | 477 /517 /3 |
| 2 | جریان مالی درآمدهای پروژه | - | 826 /240 | 286 /393 | 032 /88 | 339 /487 | 551 /720 | 950 /850 | 559 /818 | 458 /196 /1 | 935 /924 | 935 /720 /5 |
| 3 | خالص جریان نقدی | (358 /616) | 168 /156 | (571 /273) | (237 /950) | (278 /423) | 407 /680 | 806 /810 | 416 /778 | 314 /156 /1 | 791 /884 | 359 /203 /2 |
5 - 7 - فاکتورهای مالی و اقتصادی
نهایتا با توجه به محاسبات صورت گرفته به ارائه ی شاخص های مالی و اقتصادی پروژه در قالب جدول زیر پرداخته شده است.
جدول 18 - فاکتورهای نهایی ارزیابی پروژه
| فاکتورهای اقتصادی | ||
| ردیف | شرح | مبلغ به میلیون ریال |
| بدون احتساب نرخ تورم | ||
| 1 | هزینه های پروژه | 477 /517 /3 |
| 2 | درآمدهای پروژه | 935 /720 /5 |
| 3 | سود حاصل از اجر و فروش | 459 /203 /2 |
| 5 | ارزش خالص فعلی (NPV) | 233 /621 /1 |
| 6 | نرخ بازده داخلی (IRR) | 16 ٪ |
6 - 7 - نحوه تامین منابع مالی طرح
کارگزاران اقتصادی در طول زمان دارای یک جریان درآمدی و همچنین یک جریان هزینه ای میباشند که این جریانات لزوما بر هم منطبق نبوده و همواره شکافی بین روند درآمدی و هزینه های بنگاه اقتصادی بوجود خواهد آمد و لازم است طی فرآیندی این شکاف پر شود. به این چنین فرآیندی که بدنبال ایجاد، جمع آوری و افزایش منابع مالی یا سرمایه ای برای هر نوع مخارجی است، تامین مالی می گویند.
به عبارت دیگر مصرف کننده ها، بنگاه های تولیدی و تجاری و همچنین شهرداری ها و نهادهای دولتی اغلب منابع مالی در دسترس برای رسیدن به اهداف، پرداخت بدهی یا انجام معامالات دیگر را ندارند و باید از طرق مختلف، پولی را که برای عملیات خود نیاز دارند به دست آورند، فرآیندی که عاملان اقتصادی این میزان منابع مالی را به دست میاورند، تامین مالی نام دارد. به طور کلی، تامین منابع مالی با توجه به متقاضی منابع، منبع و محل تامین منابع، بازار مرتبط و مکانیزم های موجود و منشا منبع مالی از حیث داخلی و خارجی قابل تقسیم بندی و تعریف است. لازم به ذکر است گاهی اوقات بنگاه های اقتصادی به دلایلی همچون دسترسی کم به منابع تامین مالی در داخل کشور، بالا بودن هزینه های تامین مالی در مقایسه با تامین مالی خارجی، کمبود منابع تامین مالی در داخل کشور و...، تمایل به تامین مالی از منابع خارج از مرزهای کشور دارند. که این نوع از تامین مالی با روش هایی چون FDI، یوزانس، فایننس، صکوک و. .. امکان پذیر خواهد بود.
7 - 7 - سایر مفروضات مالی طرح
نرخ تنزیل (هزینه فرصت سرمایه گذاری) 11 درصد فرض شده است (8 ٪ نرخ تنزیل ذهنی سرمایه گذار و 3 ٪ ریسک سرمایه گذاری).
پایه و اساس تجزیه و تحلیل های مالی، درک مفهوم این جمله است که هر رقم پیش بینی شده برای جریانات نقدی در سال های آتی برابر یک سرمایه گذاری با نرخ سود سالانه در زمان حال می باشد. در تجزیه و تحلیل های مالی برای حذف عامل زمان در محاسبات، ارزش جریانات نقدی را که در سال های آتی کسب می گردد با استفاده از ضریب تنزیل، به ارزش روز تبدیل می نمایند. در این حالت نرخ سود سالانه که در محاسبات به عنوان نرخ سود سرمایه گذاری در یک بازار بدون ریسک میباشد را به عنوان نرخ تنزیل در نظر می گیرند. در محاسبات مربوط به تحلیل مالی طرح ها به منظور پیش بینی نرخ تنزیل به طور معمول بدین صورت اقدام میگردد که سرمایه گذاری در طرح با سرمایه گذاری در یک روش بدون ریسک مانند سرمایه گذاری در بانک که سود سالانه ثابتی دارد مقایسه گردد و این بدان مفهوم است که اگر سرمایه گذار در طرح سرمایه گذاری نماید، فرصت سرمایه گذاری (Opportunity Cost) در یک روش بودن ریسک که باعث افزایش ارزش دارایی خواهد شد را از دست می دهد.
به عنوان مثال اگر صاحب سرمایه در احداث و راه اندازی طرح سرمایه گذاری ننماید میتواند با خرید اوراق مشارکت و یا سرمایه گذاری در حساب های کوتاه مدت و بلندمدت بانکی سالیانه مبلغی را به صورت ثابت و بدون هیچ ریسکی از محل این سرمایه گذاری به دست آورد. بر این اساس سرمایه گذاری در طرح بایستی در حالت حداقل بیش از این سپرده گذاری سود دهی داشته باشد تا سرمایه گذار به سرمایه گذاری در طرح ترغیب شود.
به طور معمول نرخ تنزیل در یک طرح سرمایه گذاری که برای محاسبه ارزش فعلی هزینه ها و درآمدهای پیش بینی شده برای سال های آتی طرح مورد استفاده قرار میگیرد معادل حداکثر نرخ سود بدون ریسک (نرخ سود سپرده بلندمدت بانکی و یا اوراق مشارکت) به اضافه چند درصد برای پوشش ریسک سرمایه گذاری میباشد. به عنوان مثال اگر حداکثر سود بانکی در کشور 18 درصد باشد و همزمان نرخ تورم 10 درصد باشد، نرخ تنزیل ذهنی سرمایه گذار برابر اختلاف بین این دو عدد یعنی 8 ٪ است، 3 ٪ نیز به عنوان ریسک سرمایه گذاری در نظر گرفته می شود، لذا در این شرایط نرخ تنزیل مناسب برابر با 11 ٪ است. زمانی که از این روش استفاده می شود، کلیه هزینه ها و درآمدها در سنوات مختلف بدون در نظر گرفتن نرخ تورم محاسبه می گردد چرا که یکبار تاثیر تورم در قالب نرخ تنزیل دیده شده است. این بدان مفهوم است که هزینه ها و در آمدهایی که برای طرح در طی سال های آتی پیش بینی می شود و تحت عنوان FV خواهد بود بر اساس نرخ تنزیل 11 درصد سالیانه کاهش یافته و به PV تبدیل می گردد تا مسئله ارزش زمانی پول در محاسبه شاخص های مالی لحاظ گردد. در این حالت سرمایه گذاری در طرح با سپرده گذاری در بانک که دارای نرخ سود سالیانه 11 درصد (با کسر نرخ تورم از جمع سود بانکی فعلی و ضریب ریسک) میباشد مقایسه می گردد.
نرخ تنزیل = تورم فعلی - (حداکثر نرخ سود بانکی + ضریب ریسک)
11 ٪ = 10 ٪ - (18 ٪ + 3 ٪)
نرخ تنزیل که از آن می توان به عنوان یک استاندارد شاخص مالی نام برد تابعی از زمان، مکان و صنعت مورد بررسی میباشد و در شرایط مختلف با در نظر گرفتن جمیع موارد تاثیرگذار بر آن تعیین و در محاسبات استفاده میگردد.
مدل مشارکت در این پروژه، فروش و پیش فروش در قالب قسطی و نقدی میباشد.
مدت زمان احداث پروژه، 6 سال کامل شمسی تخمین زده شده است.
مدت بهره برداری از پروژه با احتساب دوران ساخت، 13 سال در نظر گرفته شده است.
8 - 7 - سناریوی ارزیابی مالی طرح
سناریوی پیشنهادی برای درآمدزایی از محل واگذاری منطقه ویژه اقتصادی جهرم در زیر ارائه گردید است:
مرحله اول به آماده سازی اراضی پرداخته شده و در ادامه در گام دوم نیز تفکیک اراضی بر اساس کاربری ها صورت خواهد گرفت.
پس از تجهیز و آماده سازی زیرساخت های منطقه ویژه، این اراضی و واحدها آماده ی واگذاری به بخش خصوصی خواهد بود. در واقع تامین هزینه های محاسبه گردیده در این طرح، تنها محل درآمدی احداث و تجهیز منطقه ی ویژه ی اقتصادی، حاصل از فروش و واگذاری اراضی محدوده و ارائه ی خدمات خواهد بود.
در این قسمت به ارائه ی سناریوهای سه گانه ی خوشبینانه، بدبینانه و عادی پرداخته خواهد شد. گفتنی است سناریوی عادی حالتی است که در این فرآیند مطالعاتی مورد استفاده قرار گرفته است.
1 - 8 - 7 - سناریوی فروش
حالت خوش بینانه:
در این حالت هزینه های ثابت محاسبه گردیده را 5 درصد کاهش خواهیم داد. بنابراین وضعیت مجموع هزینه های ثابت و عملیاتی به شرح جدول زیر خواهد بود:
جدول 19 - برآورد درآمدهای حالت خوشبینانه ی سناریوی فروش
| برآورد درآمد حاصل از فروش بدون احتساب نرخ تورم | ||||||||||||
| ردیف | - عنوان درآمد | سال 1 | سال 2 | سال 3 | سال 4 | سال 5 | سال 6 | سال 7 | سال 8 | سال 9 | سال 10 | جمع درآمدها (میلیون ریال) |
| 1 | درآمد حاصل از فروش اراضی | - | 736 /188 | 569 /325 | - | 898 /372 | 777 /571 | 543 /657 | 131 /567 | 601 /869 | 020 /500 | |
| 2 | درآمد حاصل از ارایه خدمات | - | 090 /52 | 717 /67 | 032 /88 | 442 /114 | 774 /148 | 407 /193 | 428 /251 | 857 /326 | 914 /424 | |
| جمع | - | 826 /240 | 286 /393 | 032 /88 | 339 /487 | 551 /720 | 950 /850 | 559 /818 | 458 /196 /1 | 935 /924 | 935 /720 /5 | |
بنابراین جدول جریانات نقدی پروژه به شرح زیر ارائه خواهد گردید:
جدول 20 - جریانات نقدی حالت خوشبینانه ی سناریوی فروش
| ردیف | شرح | سال 1 | سال 2 | سال 3 | سال 4 | سال 5 | سال 6 | سال 7 | سال 8 | سال 9 | سال 10 | جمع (میلیون ریال) |
| 1 | جریان مالی هزینه های پروژه | 136 /565 | 870 /58 | 604 /592 | 056 /933 | 012 /816 | 065 /18 | 065 /18 | 065 /18 | 065 /18 | 065 /18 | 3/056/000 |
| 2 | جریان مالی درآمدهای پروژه | - | 826 /240 | 286 /393 | 032 /88 | 329 /487 | 551 /720 | 950 /85 | 559 /818 | 458 /196 /1 | 935 /924 | 935 /720 /5 |
| 3 | خالص جریان نقدی | (136 /565) | 956 /181 | (318 /199) | (024 /845) | (672 /328) | 486 /702 | 885 /832 | 495 /800 | 393 /178 /1 | 870 /906 | 935 /664 /2 |
نهایتا می توان شاخص ها و فاکتورهای مالی محاسبه گردیده را طبق جدول زیر برای سناریوی خوش بینانه ارائه نمود:
جدول 21 - فاکتورهای مالی و اقتصادی حالت خوشبینانه ی سناریوی فروش
| فاکتورهای اقتصادی | ||
| ردیف | شرح | مبلغ به میلیون ریال |
| 1 | بدون احتساب نرخ تورم | |
| 2 | هزینه های پروژه | 3/056/000 |
| 3 | درآمدهای پروژه | 935 /720 /5 |
| 4 | سود حاصل از اجرا و فروش | 935 /664 /2 |
| 5 | ارزش خالص فعلی (NPV) | 513 /846 /1 |
| 6 | نرخ بازده داخلی (IRR) | 21 ٪ |
حالت میانه (واقع گرایانه):
با توجه به برگزیده بودن سناریوی مذکور که در این پروژه ارائه گردید از ارائه ی مجدد آن خودداری میگردد.
حالت بدبینانه:
در این بخش میزان هزینه ها ثابت و عملیاتی محاسبه گردیده در سناریوی برتر مطالعه با همان سناریوی میانه تا اندازه ی 5 درصد رشد داده خواهد شد. و از طرفی فرض میگردد که میزان فروش اراضی در فاز دوم تماما به فروش نرسد و میزان فروش اراضی تا 70 درصد از کل باشد. بنابراین سال های نهم و دهم تنها درآمد کسب شده مربوط به درآمد حاصل از ارائه خدمات خواهد بود.
جدول 22 - هزینه های ثابت سرمایه گذاری حالت بدبینانه ی سناریوی فروش
| هزینه های ثابت سرمایه گذاری (میلیون ریال) | ||||||
| شرح | کل فاز ساخت (میلیون ریال) | سال 1 | سال 2 | سال 3 | سال 4 | سال 5 |
| جمع هزینه های ثابت سرمایه گذاری | 061 /450 /3 | مبلغ | مبلغ | مبلغ | مبلغ | مبلغ |
| 001 /674 | 224 /48 | 985 /684 | 976 /090 /1 | 479 /951 | ||
| فاکتورهای اقتصادی | ||
| ردیف | شرح | مبلغ به میلیون ریال |
| 1 | بدون احتساب نرخ تورم | |
| 2 | هزینه های پروژه | 503 /628 /3 |
| 3 | درآمدهای پروژه | 314 /351 /4 |
| 4 | سود حاصل از اجرا و فروش | 811 /722 |
| 5 | ارزش خالص فعلی (NPV) | 424 /046 /1 |
| 6 | نرخ بازده داخلی (IRR) | 7 ٪ |
2 - 8 - 7 - سناریوی دوم: اجاره دهی واحدها و مستحدثات
گفتنی است در این سناریو واحدهای آماده شده به نسبت درصدهای استفاده شده در روش فروش، به مدت 10 سال به اجاره داده می شود و پس از اتمام دوره 10 ساله اجاره دهی، به فروش می رسد و مالکیت آن به بخش خصوصی منتقل می گردد. همچنین از آن جا که میزان هزینه های ثابت برآورد شده در این مدل همانند سناریوی قبلی است از ارائه ی مجدد آن خودداری می نماییم. هزینه های جاری این سناریو به شرح زیر خواهد بود:
جدول 24 - هزینه های عملیاتی در سناریوی اجاره
| شرح | سال 2 | سال 3 | سال 4 | سال 5 | سال 6 | سال 7 | سال 8 | سال 9 | سال 10 |
| انرژی | 67 | 67 | 67 | 67 | 67 | 67 | 67 | 67 | 67 |
| قطعات یدکی مصرف شده | 565 | 565 | 565 | 565 | 565 | 565 | 565 | 565 | 565 |
| تعمیرات، نگهداری، مواد اولیه | 565 | 565 | 565 | 565 | 565 | 565 | 565 | 565 | 565 |
| دستمزد | 756 /3 | 756 /3 | 756 /3 | 756 /3 | 756 /3 | 756 /3 | 756 /3 | 756 /3 | 756 /3 |
| هزینه های بالاسری دستمزد (از جمله مالیات) | 182 /2 | 182 /2 | 182 /2 | 182 /2 | 182 /2 | 182 /2 | 182 /2 | 182 /2 | 182 /2 |
| هزینه های تولید (خدمات) | 134 /7 | 134 /7 | 134 /7 | 134 /7 | 134 /7 | 134 /7 | 134 /7 | 134 /7 | 134 /7 |
| هزینه های عملیاتی | 134 /7 | 134 /7 | 134 /7 | 134 /7 | 134 /7 | 134 /7 | 134 /7 | 134 /7 | 134 /7 |
| استهلاک | 502 /13 | 502 /13 | 502 /13 | 502 /13 | 502 /13 | 502 /13 | 502 /13 | 502 /13 | 502 /13 |
| کل هزینه های تولید | 636 /20 | 636 /20 | 636 /20 | 636 /20 | 636 /20 | 636 /20 | 636 /20 | 636 /20 | 636 /20 |
| هزینه های بازاریابی مستقیم | 052 /1 | 052 /1 | 052 /1 | 052 /1 | 052 /1 | 052 /1 | 052 /1 | 052 /1 | 052 /1 |
| بهای تمام شده محصولات | 688 /21 | 688 /21 | 688 /21 | 688 /21 | 688 /21 | 688 /21 | 688 /21 | 688 /21 | 688 /21 |
| جمع هزینه های جاری و عملیاتی | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 |
| شرح | سال 11 | سال 12 | سال 13 | سال 14 | سال 15 | سال 16 | سال 17 | سال 18 | سال 19 |
| انرژی | 67 | 67 | 67 | 67 | 67 | 67 | 67 | 67 | 67 |
| قطعات یدکی مصرف شده | 565 | 565 | 565 | 565 | 565 | 565 | 565 | 565 | 565 |
| تعمیرات، نگهداری، مواد اولیه | 565 | 565 | 565 | 565 | 565 | 565 | 565 | 565 | 565 |
| دستمزد | 756 /3 | 756 /3 | 756 /3 | 756 /3 | 756 /3 | 756 /3 | 756 /3 | 756 /3 | 756 /3 |
| هزینه های بالاسری دستمزد (از جمله مالیات) | 182 /2 | 182 /2 | 182 /2 | 182 /2 | 182 /2 | 182 /2 | 182 /2 | 182 /2 | 182 /2 |
| هزینه های تولید (خدمات) | 134 /7 | 134 /7 | 134 /7 | 134 /7 | 134 /7 | 134 /7 | 134 /7 | 134 /7 | 134 /7 |
| هزینه های عملیاتی | 7,134 | 134 /7 | 134 /7 | 134 /7 | 134 /7 | 134 /7 | 134 /7 | 134 /7 | 134 /7 |
| استهلاک | 502 /13 | 502 /13 | 502 /13 | 502 /13 | 502 /13 | 502 /13 | 502 /13 | 502 /13 | 502 /13 |
| کل هزینه های تولید | 636 /20 | 636 /20 | 636 /20 | 636 /20 | 636 /20 | 636 /20 | 636 /20 | 636 /20 | 636 /20 |
| هزینه های بازاریابی مستقیم | 052 /1 | 052 /1 | 052 /1 | 052 /1 | 052 /1 | 052 /1 | 052 /1 | 052 /1 | 052 /1 |
| بهای تمام شده محصولات | 688 /21 | 688 /21 | 688 /21 | 688 /21 | 688 /21 | 688 /21 | 688 /21 | 688 /21 | 688 /21 |
| جمع هزینه های جاری و عملیاتی | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 |
وضعیت درآمدهای حاصل شده از اجاره ی واحدهای مذکور نیز طبق جدول زمان بندی زیر قابل اجرا خواهد بود:
جدول 25 - درآمد حاصل از اجاره دهی واحدها و ارایه خدمات در سناریوی اجاره
| درآمد حاصل از اجاره دهی واحدها و ارایه خدمات (میلیون ریال) | ||||||||||
| درآمد زمین | سال 1 | سال 2 | سال 3 | سال 4 | سال 5 | سال 6 | سال 7 | سال 8 | سال 9 | سال 10 |
| متراژ زمین آماده واگذاری (مترمربع) | 0 | 080 /193 | 620 /289 | 0 | 830 /250 | 440 /334 | 440 /334 | 830 /250 | 440 /334 | 220 /167 |
| نرخ اجاره واحدها | - | 50 /0 | 55 /0 | 61 /0 | 67 /0 | 73 /0 | 81 /0 | 89 /0 | 97 /0 | 1 |
| درآمد خالص حاصل از اجاره واحدهای قابل واگذاری (معاف از مالیات) | - | 540 96 | 291 /159 | - | 927 /166 | 827 /244 | 309 /269 | 3228 /222180 | 4735 /325864 | 167220 |
| نرخ فروش واحدها | - | - | - | - | - | - | - | 0 | 0 | 0 |
| درآمد خالص حاصل از فروش واحدها | - | - | - | - | - | - | - | 0 | 0 | 0 |
| درآمد حاصل از ارایه خدمات | 0 | 090 /52 | 299 /57 | 29 /63 | 332 /69 | 265 /76 | 891 /83 | 281 /92 | 509 /101 | 660 /111 |
| جمع کل درآمدها | 0 | 630 /148 | 590 /216 | 029 /63 | 259 /236 | 092 /321 | 201 /353 | 461 /314 | 373 /427 | 880 /278 |
| درآمد زمین | سال 11 | سال 12 | سال 13 | سال 14 | سال 15 | سال 16 | سال 17 | سال 18 | سال 19 | |
| متراژ زمین آماده واگذاری (مترمربع) | 820 /961 /1 | 200 /672 /1 | 200 /672 /1 | 370 /421 /1 | 930 /086 /1 | 490 /752 | 660 /501 | 220 /167 | 0 | |
| نرخ اجاره واحدها | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | |
| درآمد خالص حاصل از اجاره واحدهای قابل واگذاری (معاف از مالیات) | 820 /961 /1 | 200 /672 /1 | 200 /672 /1 | 370 /421 /1 | 930 /086 /1 | 490 /752 | 660 /501 | 220 /167 | 0 | |
| نرخ فروش واحدها | 5 /2 | 75 /2 | 03 /3 | 33 /3 | 66 /3 | 03 /4 | 43 /4 | 87 /4 | 36 /5 | |
| درآمد خالص حاصل از فروش واحدها | 482700 | 796455 | 0 | 82 /834636 | 0 /1224134 | 4 /1346547 | 6 /1110901 | 3 /1629322 | 30 /896127 | |
| درآمد حاصل از ارایه خدمات | 825 /122 | 108 /135 | 619 /148 | 481 /163 | 829 /179 | 812 /197 | 593 /217 | 352 /239 | 287 /263 | |
| جمع کل درآمدها | 34 /567 /2 | 76 /603 /2 | 81 /820 /1 | 48 /419 /2 | 89 /490 /2 | 84 /296 /2 | 15 /830 /1 | 89 /035 /2 | 41 /159 /1 | |
در ادامه به بررسی زمان بندی احقاق هزینه های پروژه پرداخته شده است:
جدول 26 - زمان بندی هزینه های پروژه در سناریوی اجاره
| زمان بندی هزینه های پروژه | |||||||||||||||||||||
| ردیف | شرح هزینه | سال 1 | سال 2 | سال 3 | سال 4 | سال 5 | سال 6 | سال 7 | سال 8 | سال 9 | سال 10 | سال 11 | سال 12 | سال 13 | سال 14 | سال 15 | سال 16 | سال 17 | سال 18 | سال 19 | جمع هزینه ها |
| 1 | جمع هزینه های ثابت سرمایه گذاری | 568 /619 | 514 /44 | 762 /629 | 984 /002 /1 | 713 /874 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 541 /171 /3 |
| 2 | جمع هزینه های جاری و عملیاتی | 0 | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 | 037 /409 /1 |
| جمع | 568 /619 | 794 /122 | 042 /708 | 263 /081 /1 | 993 /952 | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 | 578 /580 /4 | |
همچنین برآورد درآمدهای پروژه بدون احتساب درآمد به شرح جدول زیر میباشد
جدول 27 - برآورد درآمدهای پروژه بدون احتساب نرخ تورم در سناریوی اجاره
| برآورد درآمدهای پروژه بدون احتساب نرخ تورم | |||||||||||||||||||||
| ردیف | - عنوان درآمد | سال 1 | سال 2 | سال 3 | سال 4 | سال 5 | سال 6 | سال 7 | سال 8 | سال 9 | سال 10 | سال 11 | سال 12 | سال 13 | سال 14 | سال 15 | سال 16 | سال 17 | سال 18 | سال 19 | جمع |
| 1 | درآمد خالص حاصل از اجاره واحدهای قابل واگذاری (معاف از مالیات) | - | 540 /96 | 291 /159 | - | 927 /166 | 827 /244 | 309 /269 | 180 /222 | 864 /325 | 220 /167 | 820 /961 /1 | 200 /672 /1 | 200 /672 /1 | 370 /421 /1 | 930 /086 /1 | 490 /752 | 660 /501 | 220 /167 | - | 049 /888 /10 |
| 2 | درآمد خالص حاصل از فروش واحدها | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 700 /482 | 455 /796 | - | 637 /834 | 134 /224 /1 | 547 /346 /1 | 902 /110 /1 | 322 /629 /1 | 127 /896 | 825 /320 /8 |
| 3 | درآمد حاصل از ارایه خدمات | - | 090 /52 | 299 /57 | 029 /630 | 332 /69 | 265 /76 | 891 /83 | 281 /92 | 509 /101 | 660 /111 | 825 /122 | 108 /135 | 619 /148 | 481 /163 | 829 /179 | 812 /197 | 593 /217 | 352 /239 | 287 /263 | 261 /375 /2 |
| جمع | - | 630 /148 | 590 /216 | 029 /63 | 259 /236 | 092 /321 | 201 /353 | 461 /314 | 373 /427 | 880 /278 | 345 /567 /2 | 763 /603 /2 | 819 /820 /1 | 488 /419 /2 | 893 /490 /2 | 849 /296 /2 | 154 /830 /1 | 895 /035 /2 | 415 /159 /1 | 135 /584 /21 | |
نهایتا می توان با استفاده از جداول زمان بندی به ارائه ی جریانات نقدی ورودی پروژه در این سناریو پرداخته میشود.
جدول 28 - جریانات نقدی پروژه در سناریوی اجاره
| جریان نقدی پروژه | |||||||||||||||||||||
| ردیف | شرح | سال 1 | سال 2 | سال 3 | سال 4 | سال 5 | سال 6 | سال 7 | سال 8 | سال 9 | سال 10 | سال 11 | سال 12 | سال 13 | سال 14 | سال 15 | سال 16 | سال 17 | سال 18 | سال 19 | جمع |
| 1 | جریان مالی هزینه های پروژه | 568 /619 | 764 /122 | 042 /708 | 263 /081 /1 | 993 /952 | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 | 280 /78 | 578 /580 /4 |
| 2 | جریان مالی درآمدهای پروژه | - | 630 /148 | 590 /216 | 029 /63 | 259 /236 | 092 /321 | 201 /353 | 461 /314 | 373 /427 | 880 /278 | 345 /567 /2 | 763 /603 /2 | 819 /820 /1 | 488 /419 /2 | 893 /490 /2 | 849 /296 /2 | 154 /830 /1 | 895 /035 /2 | 415 /159 /1 | 135 /584 /21 |
| 3 | خالص جریان نقدی | (568 /619) | 836 /25 | (452 /491) | (234 /018 /1) | (734 /716) | 812 /242 | 921 /274 | 181 /236 | 093 /349 | 600 /200 | 066 /489 /2 | 483 /525 /2 | 539 /742 /1 | 208 /341 /2 | 613 /412 /2 | 569 /218 /2 | 875 /751 /1 | 615 /957 /1 | 135 /081 /1 | 557 /03 /17 |
در انتهای این سناریو نیز به ارائه ی شاخص های مالی و اقتصادی پروژه خواهیم پرداخت:
جدول 29 - شاخص های مالی در سناریوی اجاره
| فاکتورهای اقتصادی | ||
| ردیف | شرح | مبلغ به میلیون ریال |
| بدون احتساب نرخ تورم | ||
| 1 | هزینه های پروژه | 578 /580 /4 |
| 2 | درآمدهای پروژه | 135 /584 /21 |
| 3 | سود حاصل از اجرا و اجاره دهی | 557 /003 /17 |
| 5 | ارزش خالص فعلی (NPV) | 45 /503 /291 /4 |
| 6 | نرخ بازده داخلی (IRR) | 21 ٪ |
3 - 8 - 7 - برنامه واگذاری سالانه طرح
برنامه واگذاری در پیش ارائه گردید. در این قسمت نیز دوباره به وضعیت جریانات نقدی ورودی و خروجی طرح خواهیم پرداخت.
جدول 30 - جریانات نقدی ورودی و خروجی طرح
| ردیف | شرح هزینه | سال 1 | سال 2 | سال 3 | سال 4 | سال 5 | سال 6 | سال 7 | سال 8 | سال 9 | سال 10 | جمع ها هزینه |
| 1 | جمع هزینه های ثابت سرمایه گذاری | 358 /616 | 514 /44 | 713 /626 | 125 /998 | 474 /870 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 185 /156 /3 |
| 2 | جمع هزینه های جاری و عملیاتی | 0 | 144 /40 | 144 /40 | 144 /40 | 144 /40 | 144 /40 | 144 /40 | 144 /40 | 144 /40 | 144 /40 | 292 /361 |
| جمع | 358 /616 | 658 /84 | 857 /666 | 269 /038 /1 | 618 /910 | 144 /40 | 144 /40 | 144 /40 | 144 /40 | 144 /40 | 477 /517 /3 | |
جدول 31 - برآورد درآمد حاصل از فروش بدون احتساب نرخ تورم
| برآورد درآمد حاصل از فروش بدون احتساب نرخ تورم | ||||||||||||
| ردیف | - عنوان درآمد | سال1 | سال2 | سال3 | سال4 | سال5 | سال6 | سال7 | سال8 | سال9 | سال10 | جمع درآمدها (میلیون ریال) |
| 1 | درآمد حاصل از فروش اراضی | - | 736 /188 | 569 /325 | - | 898 /372 | 777 /571 | 543 /657 | 131 /567 | 601 /869 | 020 /500 | |
| 2 | درآمد حاصل از ارایه خدمات | - | 090 /52 | 717 /67 | 032 /88 | 442 /114 | 774 /148 | 407 /193 | 428 /251 | 857 /326 | 914 /424 | |
| جمع | - | 826 /240 | 286 /393 | 032 /88 | 339 /487 | 551 /720 | 950 /850 | 559 /818 | 458 /196 /1 | 935 /924 | 935 /720 /5 | |
9 - 7 - رهنمودهای تشکیلاتی
از آنجا که منطقه ویژه اقتصادی جهرم به عنوان یک واحد اقتصادی مستقل به فعالیت خواهد پرداخت، شایسته است از نظر تشکیلاتی نیز از الگوهای واحدهای مستقل اقتصادی پیروی نماید. اگر چه موسسین منطقه ویژه اقتصادی جهرم را برخی نهادهای وابسته به دولت (بویژه سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران) تشکیل می دهند. لیکن ضروری است که این مجموعه از ساختار سازمانی جداگانه ای برخوردار گردد.
در ارائه ساختار سازمانی مناسب برای منطقه ویژه اقتصادی جهرم، لازم است محورهای اصلی فعالیت در این مجموعه مورد توجه قرار گیرد و الگوی مدیریتی آن نیز با عنایت به فرآیندهای اصلی منظور شده برای این مجموعه ارائه گردد.
10 - 7 - پیشنهادات تکمیلی
1 - 10 - 7 - ارائه راه حل ها و پیشنهادهای مناسب برای حل مسائل و مشکلات حاد موجود در زمینه توسعه اقتصادی- اجتماعی و نیازهای فوری عمرانی منطقه ویژه اقتصادی
با توجه به بررسی های صورت گرفته و شناسائی ویژگی های کلی منطقه، برخی راه حلهای قابل توصیه برای حل مشکلات کنونی و دسترسی سریعتر به اهداف پیش بینی شده و شکل گیری مطلوب منطقه ویژه اقتصادی جهرم را می توان به شرح زیر مورد اشاره قرار داد:
انجام اصلاحات لازم در ساختار اداری و تشکیلات اجرایی منطقه (شهرستان جهرم) به گونه ای که در دیدگاههای حاکم بر مدیران اجرایی و سیاست گذاران، تحول لازم برای توجه ویژه به بخش صنعت و توسعه فعالیتهای صنعتی ایجاد گردد و بسترهای حمایتی مناسبتری برای جلب سرمایه گذران و تولیدکنندگان صنعتی فراهم گردد. (حتی می توان تشکیل کانون ویژه ای در فرمانداری یا اداره صنعت، معدن و تجارت شهرستان را پیشنهاد نمود که توسعه صنعتی منطقه را با جدیت و تلاش بیشتری پیگیری نماید و دیگر نهادها و سازمانهای ذیربط را در مسیر توسعه صنعتی شهرستان همسو و همگرا سازد).
انجام اصلاحات ضروری در نهادهای تامین کننده منابع مالی منطقه (شبکه بانکی، نهادهای حمایتی و سازمانها و صندوق های ضمانت کننده و پشتیبانی کننده فعالیتهای تولیدی) در جهت پوشش مناسبتر نیازهای مالی صنعتگران و کارآفرینان بومی و غیربومی منطقه در امر سرمایه گذاری صنعتی. همچنین تقویت نهادها و ساختارهایی که بتواند سرمایه های محدود متقاضیان سرمایه گذاری را تجمیع نموده و از طریق تشکیل شرکتهای تعاونی یا شرکتهای سهامی امکان مشارکت گروهی این متقاضیان را برای راه اندازی واحدهای صنعتی فراهم سازد.
انجام پیگیری های لازم برای شکل گیری و راه اندازی سریع تر شرکت پتروشیمی جهرم و مشخص نمودن وضعیت ارتباطی آن با منطقه ویژه اقتصادی جهرم (اینکه در داخل منطقه ویژه قرار گیرد یا در مجاورت ان باشد).
انجام پیگیری ها برای تامین آب مورد نیاز منطقه ویژه اقتصادی جهرم
انجام پیگیری ها و مذاکرات لازم با مسئولین مربوطه برای ایجاد انشعاب خط آهن و در صورت لزوم استقرار ایستگاه راه آهن در محل ورودی منطقه اقتصادی جهرم جهت مرتبط نمودن منطقه ویژه به خط آهن شیراز - جهرم - لار - بندر عباس
2- 10 - 7 - ارائه پیشنهادهای عملی برای بالابردن سطح رشد و توسعه اقتصادی - اجتماعی و اقدامات عمرانی مورد نیاز، به منظور عمران منطقه با در نظر گرفتن امکانات بالقوه و بالفعل محلی و سازمانهای اجرایی ذیربط
در مسیر توسعه اقتصادی - اجتماعی منطقه نیز می توان پیشنهاداتی نظیر موارد زیر را در جهت تقویت زمینه های عمرانی منطقه مطرح نمود. البته این پیشنهادها در حد توصیه های اولیه بوده و برای اجرایی شدن نیازمند انجام بررسی های کارشناسی بیشتری میباشند.
تقویت فرودگاه جهرم در راستای انجام خدمات گسترده تر ترابری هوایی بویژه در زمینه حمل و نقل و صادرات و واردات محصولات و مواد اولیه ارزشمند و فسادپذیر و همچنین ورود قطعات و تجهیزات ضروری و حساس به منطقه ویژه.
تقویت ساختارهای مدیریتی و کارشناسی منطقه (شهرستان جهرم) و تقویت تعاملات فنی و اجرایی با تشکیلات نفت و گاز استان فارس و مناطق نفت خیز جنوبی کشور در راستای بهره برداری بیشتر از امکانات و زمینه های فعالیت در امور نفت و گاز و پتروشیمی.
تقویت پایگاهها و مراکز و مجموعه های تفریحی، ورزشی، درمانی و امکانات توریستی منطقه در راستای جذب سرمایه گذاران و گردشگران کشورهای حاشیه خلیج فارس.
ایجاد و تقویت نهادها و تشکل های اقتصادی و اجتماعی (اتحادیه ها، انجمن ها، تعاونی ها، NGO ها)، در منطقه در جهت جلب مشارکتهای بیشتر فعالان و صاحبه نظران، نخبگان و دیگر نیروها و ساکنین منطقه در پیشبرد برنامه های توسعه منطقه ای