شماره دادنامه: 140431390001036140
تاریخ دادنامه: 1404/04/31
شماره پرونده: 0302096
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: سازمان بازرسی کل کشور
طرف شکایت: شهرداری اسلام آباد غرب
موضوع شکایت و خواسته: ابطال قسمت دوم بند 9 از مصوبات جلسه مورخ 1400/10/06 کمیته فنّی شهرداری اسلام آباد غرب ابلاغی به شماره 7147/17491 مورخ 1400/10/11 شهرداری اسلام آباد غرب
گردش کار: معاون حقوقی، نظارت همگانی و امور مجلس سازمان بازرسی کل کشور به موجب شکایت نامه شماره 252000 مورخ 1403/07/10 اعلام کرده است که:
" شق دوم بند (9) بخشنامه شماره 7147/17491 مورخ 1400/10/11 کمیته فنّی شهرداری اسلام آباد غرب، از حیث انطباق با قوانین و مقرّرات در این سازمان مورد بررسی قرار گرفت که نتیجه آن به شرح زیر جهت استحضار و صدور دستور شایسته اعلام میگردد:
1- در بررسی های به عمل آمده از نحوه صدور پایانکارهای ساختمانی در شهرداری اسلام آباد غرب مشخص گردید؛ علی رغم مفاد مندرج در بند (2) ضوابط و مقرّرات نمای شهری مصوّب 1369/08/28 شورای عالی شهرسازی و معماری ایران مبنی بر الزام نماسازی نماهای اصلی و جانبی در هنگام صدور پایانکار، این امر در مواردی توسط مالکین رعایت نشده و شهرداری نیز ضمن اخذ تعهّد و چک از صاحبان املاک نسبت به صدور پایانکار اقدام نموده است. استناد شهرداری جهت صدور پایانکار بدون اجرای نماسازی برای برخی از املاک، شق دوم بند (9) بخشنامه شماره 7147/17491 مورخ 1400/10/11 کمیته فنّی شهرداری اسلام آباد غرب میباشد که اشعار می دارد: «. .. املاکی که در معابر فرعی قرار دارند جهت کمک به همشهریان وصول چک ضمانت بلامانع است» به عبارتی شهرداری اسلام آباد غرب مستند به این بند از بخشنامه صدرالاشاره مجوزی برای املاک واقع در معابر فرعی صادر نموده که در صوررت عدم نماسازی با اخذ چک ضمانت، نسبت به صدور پایانکار اقدام گردد.
2- مستند به شق دوم بند (9) بخشنامه شماره 7147/17491 مورخ 1400/10/11 کمیته فنّی شهرداری اسلام آباد غرب در شهرداری در مواردی پایانکارهایی با اخذ چک از مالکین صادر شده که الزامات مندرج در بند (2) ضوابط و مقرّرات نمای شهری مصوّب 1369/08/28 شورای عالی شهرسازی و معماری ایران مبنی بر الزام نماسازی نماهای اصلی و جانبی در هنگام صدور پایانکار رعایت نشده به نحوی که این امر با ایجاد فضای بصری ناموزون موجبات تحدید برای حقوق عامه و شهروندی را فراهم کرده است. بنا به مراتب و با توجه به این که وصول چک یا هرگونه تعهّدی برای احداث نمای ساختمانی فاقد مبنای قانونی است و صدور پایانکار مستلزم اجرای نماسازی کلّیه جوانب اصلی و فرعی ساختمان میباشد، فلذا به لحاظ عدم صلاحیّت مرجع واضع بخشنامه و خروج از حدود اختیارات و تکالیف قانونی ابطال شق دوم بند (9) بخشنامه شماره 7147/17491 مورخ 1400/10/11 کمیته فنّی شهرداری اسلام آباد غرب از طریق هیات عمومی دیوان عدالت اداری (از تاریخ تصویب) مورد تقاضا است."
متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است:
" صورتجلسه مورخ 1400/10/06 کمیته فنّی شهرداری اسلام آباد غرب
جلسه کمیته فنّی شهرداری با حضور اعضاء در تاریخ 1400/10/06 برگزار و تصمیمات به شرح ذیل اتخاذ گردید:
..................
9- در خصوص وصول چک ضمانت نماسازی مقرّر گردید: ساختمان هایی که در بلوارهای اصلی واقع گردیده اند مکلّف به اجرای نماسازی می گردند و املاکی که در معابر فرعی قرار دارند جهت کمک به همشهریان وصول چک ضمانت نماسازی بلامانع است. - شهردار اسلام آباد غرب"
در پاسخ به شکایت مذکور، سرپرست شهرداری اسلام آباد غرب به موجب لایحه شماره 7147/15303 مورخ 1402/08/21 توضیح داده است که:
" به استحضار می رساند اخذ چک ضمانت نماسازی صرفاً در جهت همکاری و مساعدت با شهروندان جهت تسریع در پاسخ به استعلام بانکی به منظور استفاده آنان از تسهیلات بانکی صورت گرفته و با مداقه در مفاد مندرج در بخشنامه مورد شکایت که مقرّر گردیده «املاکی که در معابر فرعی قرار دارند جهت کمک به همشهریان وصول چک ضمانت نماسازی بلامانع است» برخلاف استنباط شاکی که در فراز پایانی بند 1 دادخواست عنوان داشته «به عبارتی شهرداری اسلام آباد غرب مستند به این بند از بخشنامه صدرالاشاره مجوزی برای املاک واقع در معابر فرعی صادر نموده که در صورت عدم نماسازی، با اخذ چک ضمانت، نسبت به صدور پایان کار اقدام گردد.» در واقع مجوز صدور پایانکار ساختمان محسوب نشده و فقط جنبه تضمین اجرای نماسازی داشته و این ضمانت نامه مالک را مکلّف به اجرای نماسازی نموده است و صدور پایانکار ساختمان براساس الزامات قانونی منوط به اجرای نماسازی ساختمان میباشد، لذا بخشنامه مورد شکایت براساس موازین قانونی اصدار یافته و از حیث رعایت اصول و تطبیق و توصیف موضوع با قانون نیز خدشه ای بر آن مشهود نیست و با عنایت به مراتب معنونه تقاضای رد شکایت شاکی مورد استدعا است."
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1404/04/31 با حضور رییس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.
رای هیات عمومی
اولاً براساس ماده 33 قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان اصلاحی مصوب سال 1390: «اصول و قواعد فنی که رعایت آنها در طراحی، محاسبه، اجرا، بهرهبرداری و نگهداری ساختمان ها به منظور اطمینان از ایمنی، بهداشت، بهرهدهی مناسب، آسایش و صرفه اقتصادی ضروری است، به وسیله وزارت راه و شهرسازی تدوین خواهد شد. حوزه شمول این اصول و قواعد و ترتیب کنترل اجرای آنها و حدود اختیارات و وظایف سازمان های عهدهدار کنترل و ترویج این اصول و قواعد در هر مبحث به موجب آییننامهای خواهد بود که به وسیله وزارتخانههای راه و شهرسازی و کشور تهیه و به تصویب هیات وزیران خواهد رسید. مجموع اصول و قواعد فنی و آییننامه کنترل و اجرای آنها مقررات ملّی ساختمان را تشکیل میدهند. سازمان های استان میتوانند متناسب با شرایط ویژه هر استان پیشنهاد تغییرات خاصی را در مقرّرات ملّی ساختمان قابل اجرا در آن استان بدهند. این پیشنهادات پس از تایید شورای فنی استان ذیربط با تصویب وزارت راه و شهرسازی قابل اجرا خواهد بود.» ثانیاً مرحله ساخت نمای ساختمان طبق ضوابط مقررات ملّی ساختمان (بند 4-4-4 مبحث چهارم) یکی از مراحل احداث بنا بوده و صدور پایان کار مستلزم اجرای کلّیه مراحل ساخت ساختمان براساس پروانه ساخت و نقشههای مصوب و صدور گواهی عدم خلاف و تهیه شناسنامه فنی ملک است. بنا به مراتب مذکور، تفکیک ساختمان های واقع در معابر اصلی و فرعی از حیث لزوم تکمیل نمای ساختمان به موجب قسمت دوم بند 9 از مصوبات جلسه مورخ 1400/10/06 کمیته فنی شهرداری اسلام آباد غرب ابلاغی تحت نامه شماره 17491/7147 مورخ 1400/10/11 شهرداری اسلام آباد غرب خارج از حدود اختیارات مرجع وضع آن بوده و مستند به بند 1 ماده 12 و مواد 13 و 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 از تاریخ تصویب ابطال میشود. این رای براساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوب 1402/02/10) در رسیدگی و تصمیم گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است./
احمدرضا عابدی
رییس هیات عمومی دیوان عدالت اداری