درخواست طلاق به دلیل ازدواج مجدد زوج

تاریخ دادنامه قطعی: 1393/03/25
شماره دادنامه قطعی: ---

پیام: به موجب بند 12 شروط ضمن عقد نکاح، ازدواج مجدد زوج بدون رضایت زوجه از موجبات تحقق وکالت زوجه در طلاق است که با توجه به اطلاق ازدواج مجدد، شامل ازدواج دائم و موقت می‌شود. همچنین نزدیکی به عنوان قید تاثیر ازدواج مجدد ذکر نگردیده بنابراین عدم نزدیکی با همسر دوم تاثیری بر وکالت در طلاق زوجه ندارد.

یکم = برابر مندرجات پرونده بدوی به کلاسه --- یا 993 - / 92 - شعبه --- دادگاه عمومی خانواده قم 1 = در تاریخ 1392/06/26 خانم م.الف. با ارائه دادخواست به طرفیت آقای ع.ر. به خواسته طلاق با پیوست کردن تصاویر مصدق سند ازدواج شان به شماره ترتیب 137 تاریخ وقوع و ثبت عقد 1383/10/10 تنظیمی در دفتر رسمی ثبت ازدواج شماره... حوزه ثبت قم و از قرار مجرمیت صادره در مورد خوانده به جرم رابطه نامشروع دون زنا و از شناسنامه و کارت ملی خویش اعلام کرد: یک فرزند مشترک پسر 3 ساله به نام ع. دارند برابر قرار نهایی استنادی خوانده حسب اقرار خویش و شهادت خانواده اش ازدواج مجدد بدون اذن او با خانم م.ف. نمود که وفق بند 12 از شروط ضمن العقد نکاح برای او حق طلاق بود و به لحاظ کراهت از زوجه و بذل یک سکه از صداق و قبول بذل از جانب زوج به استناد مقررات قانونی مندرج درخواست رسیدگی صدور حکم به خواسته مزبور را دارد.

2 = خانم ز.ب. دارای پروانه وکالت پایه دوم از مرکز امور مشاوران حقوقی و وکلاء قوه قضاییه به وکالت از خواهان (زوجه) و همچنین آقای م. ب. وکیل پایه یکم دادگستری به وکالت از خواهان وکالت نامه های جداگانه ارائه کردند آقای م. ب. با ارائه لایحه ای با تکرار اظهارات موکله اش افزود: در شعبه --- شورای حل اختلاف نسبت به مهریه حکم قطعی و در شعبه --- خانواده در مورد ملاقات طفل مشترک تعیین تکلیف شد زوجه جهیزیه را به منزل پدری خود برد تقاضای اجرت المثل ده سال زندگی مشترک موکله را به استناد مواد قانونی مقید می‌نماید و خانم ز.ب. نیز درخواست مطالبه پرونده استنادی را از بازپرسی موردنظر با ارائه لایحه ی نمود (صفحات 1 لغایت 18 )

3 = در وقت مقرر رسیدگی 1391/07/20 خواهان و وکلای او حاضر شدند خوانده باوجود ابلاغ اخطاریه وقت رسیدگی و نسخه ثانی دادخواست و ضمایم در هنگام شروع رسیدگی حاضر نشد لایحه ی از او پیوست نمی‌باشد اما در جریان رسیدگی خوانده حاضر شد با تکرار دعوی و خواسته توسط آقای وکیل خواهان جهت طلاق خلع در پاسخ خوانده اظهار کرد: پس از اینکه از او شکایت شد در شرایط خاص به عنوان رابطه بوده و صیغه محرمیت خوانده شده بود و تبرئه و قرار منع تعقیب صادر شد. وکلای مدافع اظهار کردند: ازدواج شان موقت بوده خوانده گفت: حاضر به طلاق نیست.

4 = قرار ارجاع امر به داوری صادر شد. آقای ح.س. به عنوان داور زوج معرفی شد و آقای م.ر. به عنوان داور زوجه معرفی گردید پرونده استنادی از شعبه بازپرسی مربوطه واصل و پس از رفع نیاز بدون تهیه و تنظیم خلاصه گزارش اعاده شد. داور زوج با انکار ازدواج مجدد توسط زوج و مدلل نبودن دعوی و مخالفت زوج با طلاق تقاضای مهیاکردن فرصت ادامه زندگی مشترک طرفین را نمود داور منتخب زوجه با درج خلاصه اظهارات مشارٌالیها قادر به ایجاد سازش بین طرفین نگردید. (صفحات 19 لغایت 25 )

برابر دادنامه شماره --- - / 92 - 1392/08/05 با شرح دعوی و خواسته و جریان دادرسی و درج خلاصه اظهارات طرفین با تحقق بند 12 از شروط ضمنالعقد نکاح به لحاظ ازدواج مجدد زوج و به استناد مقررات قانونی مندرج گواهی عدم امکان سازش صادر و به خواهان اجازه مراجعه به یکی از دفاتر رسمی ثبت طلاق برای مطلقه کردن خود به طلاق خلع با بذل یک سکه به شرح مرقوم و با واگذاری احراز شرایط صحت اجرای صیغه طلاق بر عهده مجری آن داده شد حضانت طفل مشترک به مادر با تعیین حق ملاقات برای پدر طفل واگذار شد رای صادره ظرف مهلت قانونی قابل تجدیدنظرخواهی اعلام گردید. (صفحات 26 و 27 و 28 )

دوم = تجدیدنظرخواهی زوج پس از ارائه لایحه دفاعیه زوجه تجدیدنظر خوانده به شعبه پنجم دادگاه تجدیدنظر استان قم ارجاع و به کلاسه --- ثبت و با تعیین وقت رسیدگی از طرفین دعوت گردید در وقت مقرر رسیدگی 1392/10/07 آقای م.ب. به وکالت از زوجه تجدیدنظر خوانده لایحه ای ارائه و با ذکر دلایل تخلف زوج از شرایط ضمنالعقد نکاح منجمله اقرار زوج به ازدواج مجدد با خانم م.ف. در شعبه چهارم بازپرسی در پرونده کلاسه --- و اقرار صریح زوجه دوم و نیز شهادت اقوام درجه یک زوجه جدید ازجمله مادر مشارٌالیها و (مادر زوجه دوم) و خواهر تجدیدنظرخواه و شوهر خواهر تجدیدنظرخواه باوجود اینکه تجدیدنظر خوانده در تمکین مشارٌالیه بوده و نامبرده بدون اجازه زوجه اقدام به ازدواج مجدد کرد و به استناد رای وحدت رویه شماره 711 - 1389/07/20 هیات عمومی دیوان عالی کشور و... تقاضای ردّ تجدیدنظرخواهی و تایید دادنامه معترضٌ عنه را کرد. به علاوه با پیوست کردن تصویر مصدق دادنامه شماره --- - / 92 - 1392/06/07 صادره از شعبه --- دادگاه عمومی خانواده قم مبنی بر: بی حقی آقای ع.ر. در دعوی مطروحه به طرفیت خانم م.الف. به خواسته فسخ نکاح به لحاظ عیب ونیز سه عدد عکس یا تصویر رنگی جلسه عقد و از عقدنامه طرفین طی لایحه دیگری ادعای زوج مبنی بر: اینکه بعدا سند ازدواج را امضا کرد را مردود دانسته و گفته شهود برای ردّ ادعای مذکور حاضر به اتیان سوگند و ادای شهادت هستند و در موعد مقرر رسیدگی 1392/10/07 بدوا تجدیدنظرخواه مدعی شد به هیچ عنوان ازدواج مجدد ولو به عنوان موقت ننمود فقط یک دوشیزه را به عنوان محرمیت عقد موقت نمود چون با ماشین کار می کرد و آن خانم دانشجو را به محل کارش و گاهی به اتفاق مادرش می بردم و چون گاهی لازم بود صحبتی شود برای محرمیت صیغه اش کردم و خودم صیغه محرمیت را خواندم و اصلا مقاربت و نزدیکی صورت نگرفته و خانواده اش می دانند و الان آن خانم باکره است و دیگر آن خانم صیغه من نیست و مدت آن یک سال بوده و صیغه برای زناشویی نبوده چون ما خانواده روحانی هستیم خواستم مراوده بی اشکال باشد و حاضر به طلاق عیالم نیستم و عقد ازدواج ما توسط یک نفر روحانی در منزل پدرخانم واقع شد اقوام نزدیک دو نفر حضور داشتند و یادم نیست چند روز بعد رفتیم محضر و در محضر عقد دیگر خواندند یا نه و شرایط را به عنوان اینکه ثبت واقعه ازدواج صورت می‌گیرد امضا کردم و الان به وکالتم باقی نیستم و زوجه ام را طلاق نمی دهم زوجه اظهار داشت: ابتدا عقد ما در منزل خود ما توسط ر. با حضور همه بستگان خوانده شد و یک آقایی که سردفتر بود ثبت کرد زوج گفت علت اینکه عقد ازدواج توسط روحانی خوانده شد این بود که خواستند با میمنت و مبارکی باشد وکیل تجدیدنظر خوانده اظهار داشت عرایض به شرح لایحه (لوایح) تقدیمی است و به اقرار صریح تجدیدنظرخواه که ازدواج مجدد نمود استناد کرد که در پرونده کیفری استنادی و همچنین شهادت شهود تعرفه شده زوجیت تجدیدنظرخواه با خانمی باثبات رسید که به استناد بند 12 یکی از شروط سند نکاح به اثبات رسیده است و سند نکاحیه سندی رسمی و قابل اجرا است چون ادعای جعل نشد و تجدیدنظرخواه در این جلسه اقرار به امضا سند مذکور نمود به استناد مقررات مرقوم تقاضای ردّ تجدیدنظرخواهی را دارد. پس از پایان رسیدگی دادگاه تصمیم گرفت چون ملاحظه پرونده کیفری 205 شعبه چهارم بازپرسی واصل نکاح نامه ضرورت دارد پرونده مذکور واصل عقدنامه مطالبه شود.

پس از وصول پرونده استنادی در تاریخ 1392/10/16 خلاصه گزارش از پرونده مذکور تهیه و حاکی از شکایت زوجه در تاریخ 1392/02/27 از زوج به جرم رابطه نامشروع با خانمی بوده که مشتکی عنه یعنی شوهر شاکیه مطالبی عنوان نموده ولی هیچ گاه اظهاری مبنی بر: عقد موقت بین خود و متهمه نکرد و متهمه نیز موقع دستگیری چنین موضوعی را مطرح نکرد و... عاشقانه زیادی از متهمان در پرونده درج است تا اینکه در تاریخ 1392/03/23 متهمان اعلام نمودند در عقد موقت یکدیگرند بدون اینکه عاقد و مهریه ای و نیز مدتی را ذکر کرده باشند گفته اند از روی کتاب خوانده و اجازه پدر متهمه باوجود باکره بودن وجود نداشته و پس از اختلاف میان بازپرس و دادیار با رای دادگاه و تایید قرار منع تعقیب نظریه بازپرس حل اختلاف شد (صفحات 1 لغایت 31 پرونده تجدیدنظری)

آقای ع.م. وکیل پایه یکم دادگستری به وکالت از زوجه تجدیدنظر خوانده وکالت نامه ارائه کرد.

در وقت مقرر رسیدگی 1392/11/05 ابتدا زوجه تجدیدنظر خوانده اظهار کرد: جلسه عقد ازدواج یک بار بیشتر نبود و عقد قبل از ثبت در دفترخانه خوانده شد و خود سردفتر عقد ازدواج را خواند و توسط خود سردفتر از ما امضا گرفته شد و شرایط تفهیم گردید و اظهار شوهرم که قبل از رفتن به محضر یک آقایی عقد خوانده درست نیست اما زوج اظهارات او را تکذیب کرد و گفت اول یک آقایی به نام ع.ع. عقد را خواند که در منزل خود خانم بوده با حضور اقوام دو طرف و می توانم عاقد و افراد دیگر (ازجمله برادر و عمویم و شوهر خواهرم و نزدیکان خانم پدر و مادر و برادرهایش حضور داشتند مادر و خواهر خودم هم بودند حاضرم آنان) را به دادگاه بیاورم اما نزدیکان خانم را دادگاه دعوت نماید و خواندن صیغه با آن خانم برای محرمیت بوده است که ادعا می کنند ازدواج مجدد کردم و آقای وکیل تجدیدنظر خوانده توضیحات مفصل خویش را در ردّ اظهارات تجدیدنظرخواه در صورت جلسه تنظیمی تحریر کرد و اسامی افراد مورد وثوق را بیان کرد و افزود: نمی توان حق مکتسبه زوجه را با ادعای خلاف قانون و عرف پایمال کرد با تعیین وقت رسیدگی دیگری از طرفین و منسوبین آنان دعوت شد. در وقت مقرر رسیدگی بعدی در تاریخ 1392/11/26 زوج با تکرار مفصل تر ادعای خویش در مورد خواندن خطبه عقد توسط آقای ع.ع. و... بعد ثبت واقعه ازدواج توسط آقای م. محضردار در پاسخ زوجه توضیح داد چه فرقی می کند عادل عقد را خوانده باشد یا نه من زیر چادر بودم و فقط دفتر را به من دادند و من امضا کردم و آقای وکیل تجدیدنظر خوانده تذکر داد چون اظهارات دو نفر از شهود تجدیدنظرخواه اخذ شد باید اظهارات شهود تجدیدنظر خوانده نیز در جلسه استماع شود در غیر این صورت اخذ اظهارات شهود در دو جلسه خلاف قانون است و شهود نیز بر اساس قرآن کریم سوگند یاد نکردند و رعایت قانون در خصوص ذکر کلمات قسم نشده است و هیچ یک از شهود تجدیدنظرخواه با قطع و یقین ادای اظهارات نکردند و در خصوص سردفتر ازدواج و تنظیم کننده سند رسمی نکاحیه اظهار بی اطلاعی و تردید نمودند و سپس در مورد جلسه عقد توضیح داد و افزود: شهود موکله حاضر به ادای شهادت هستند تجدید جلسه برای معرفی و حضور بقیه شهود خلاف قانون است تجدیدنظرخواه در جلسه قبل گفت چند روز بعد از وقوع عقد به دفترخانه ازدواج رفتیم و در آن محل سند را امضا کردیم و برای اثبات این موضوع شاهد دارم اما شهود او در این جلسه صریحا گفتند درهمان جلسه قرائت صیغه نکاح سند ازدواج توسط سردفتر (ع.م.) ارائه و امضا زوجین اخذ شد تعارض آشکار اظهارات وی با تجدید جلسه از بین نخواهد رفت سند رسمی مطابق ماده 70 قانون ثبت معتبر و لازم الاجرا است و خلاف آن باید با دلیل شرعی و قانونی اثبات شود جعلیت سند امکان پذیر است اقرار صریح تجدیدنظرخواه به امضا ذیل عقدنامه و دفتر ثبت و اظهارات بعضی از شهود وی مبنی بر: اینکه درهمان جلسه این امر صورت گرفته مبین حقانیت موکله است فاصله ای بین عقد و تنظیم سند نبوده و هیچ تفرق جلسه ای صورت نگرفت زوجه در زیر چادر بوده و هنگام اجرای صیغه عقد توسط ع.م. سردفتر رسمی... و یا قرائت صیغه نکاح و امضا سند جلسه را ترک کرد و شخصی به نام ع.م. را رویت نکرد.

قید شد به علت عدم حضور مستشار و رسمیت نداشتن جلسه رسیدگی و نیاوردن شهود زوج و تقاضای تجدید جلسه و پاسخ وکیل زوجه که می گوید گواهان را به دادگاه آورد مقرر شد بعد از حضور مستشار اظهارات گواهان زوجه منعکس شود و طرفین پذیرفتند و بعد از حضور آقای مستشار اظهارات شهود به اسامی ر.ع. دائی زوجه و ج.م. برادر زوجه استماع شد اولی شهادت داد که عقد ازدواج توسط آقای م. محضردار خوانده شد و آقای ع. در منزل بودند در ذهنم نیست که عقد را خواند یا خیر؟... سند ازدواج و دفتر ازدواج را امضا کردند و گواه دوم نیز شهادت داد که عقد خواهرش توسط آقای م. محضردار خوانده شد و آن روحانی دیگر به عنوان بزرگ تر بود تجدیدنظرخواه گفته عقد ازدواج را ابتدا آقای ع. خواندند و امضا سردفتر را به خاطر دارم چیز دیگری به یادم نمی آید. غیر از اظهارات طرفین و دو نفر گواه موصوف اظهارات فرد دیگری در جلسه مذکور صورت جلسه نشد.

قید شد تحقیق از گواهان دیگر تجدیدنظرخواه خصوصا آقای ع. ضرورت دارد جلسه رسیدگی تجدید گردد... و تجدیدنظرخواه با ارائه لایحه ی اسامی گواهان خود را اعلام کرد.

آقای ع.ع. ذیل اظهارات تجدیدنظرخواه مبنی بر: اجرای صیغه با مهریه را تایید کرد و در وقت مقرر رسیدگی 1392/12/19 تجدیدنظرخواه اظهار کرد: ع. از آمدن در جلسه دادگاه معذورند وی نوشته او را به دادگاه ارائه می‌نماید تقاضای تحقیق از دو شاهد دیگر را کرد خانم ب.ر. شهادت داد که خطبه عقد توسط آقای ع. خوانده شد و نمی داند آیا آقای م. سردفتر کی آمد و نمی داند سند ازدواج را کی امضا کردند و دیگر خواهر زوج به نام خانم ف.ر. نیز اظهاراتی مشابه نمودند. سپس آقای وکیل زوجه تجدیدنظر خوانده ایرادات خود را در مورد برگه منتسب به آقای ع. ونیز شهادت شهود بیان کرد و پس از توضیحات مفصل وی زوج مدعی شد که حضور آقای ع. فقط برای اجرای عقد ازدواج بود...

برابر دادنامه شماره --- - / 92 - 1391/12/22 با شرح تجدیدنظرخواهی به عمل آمده و درج مفصل اظهارات طرفین ازجمله ادعای زوج که گفته ازدواج مجدد نکرده بلکه برای محرمیت صیغه خوانده شود مقاربتی با آن خانم نداشته و آن خانم باکره است و با استناد به فتوای یکی از مراجع عظام تقلید مقصود از ازدواج مجدد انجام عمل زناشویی است نه صرفا انجام محرمیت و شهود شهادت دادند اول توسط یک نفر روحانی صیغه عقد جاری شد بعد توسط سردفتر به ثبت رسید با بیان دو ایراد مذکور ضمن نقض دادنامه تجدیدنظر خواسته حکم به بطلان دعوی زوجه صادر و رای صادره ظرف مهلت قانونی قابل فرجام خواهی اعلام شد. (صفحات 1 لغایت 76 پرونده تجدیدنظری)

سوم = رای تجدیدنظری مذکور به شرح ذیل صفحه 80 در تاریخ 1392/12/28 به آقای ع.م. به وکالت از زوجه تجدیدنظر خوانده ابلاغ شد فرجام خواهی زوجه موصوف در تاریخ 1393/01/19 ثبت شد با وصول و ثبت لایحه دفاعیه زوج فرجام خوانده پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و به کلاسه بالا ثبت و به شعبه اول دیوان عالی کشور ارجاع شده است.

هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش: آقای سیروس کیقبادی عضو ممیّز و اوراق پرونده در مورد فرجام خواهی مشارٌالیها نسبت به دادنامه شماره فوق الذکر مشاوره نموده چنین رای می دهد:

توجها به جمیع اوراق پرونده و گزارش عضو ممیّز در مورد دعوی خانم م.الف. به طرفیت آقای ع.ر. به خواسته صدور حکم طلاق به لحاظ ازدواج مجدد زوج که برابر دادنامه بدوی به شماره مرقوم در گزارش عضو ممیّز گواهی عدم امکان سازش به شرح مرقوم صادر شد لیکن برابر دادنامه تجدیدنظری یادشده با نقض آن حکم به بطلان دعوی زوجه صادرشده است ایرادات ذیل بر رای فرجام خواسته وارد است:

1 = اقتضا داشته و دارد پرونده کیفری استنادی به شماره 920207 یا 205 - / 92 شعبه چهارم بازپرسی دادسرای عمومی و انقلاب قم مطالبه و فعلا پیوست پرونده گردد.

2 = برابر تصویر مصدق سند ازدواج پیوست پرونده صفحات 20 لغایت 30 پرونده تجدیدنظری بالاخص صفحه 20 و صفحه 19 سند نکاحیه ایجاب و قبول توسط سردفتر ع.م. واقع شده است از مشارٌالیه دعوت و تحقیق نگردیده است هرچند به لحاظ رسمی بودن سند ازدواج و رسمیت سمت وی ضرورتی به تحقیق از او نبوده است اما در صورت تشکیک از باب استطلاع می‌بایست از نامبرده دعوت شود آیا شروط ضمن العقد نکاح را هنگام جاری کردن صیغه عقد به طرفین تفهیم و برای آنان قرائت کرده است یا خیر؟

3 = آقای ع.ع. در جلسه دادگاه به عنوان گواه حاضر نگردیده و مطابق مقررات از وی اخذ توضیح نشده است صرف ارائه دست نوشته منتسب به او رعایت مقررات استماع گواهی گواهان نشده است حتی برفرض صحت ادعای زوج تجدیدنظرخواه با توجه به اجرای ایجاب و قبول توسط سردفتر رسمی موردنظر و قبول شروط ضمن العقد نکاح توسط زوج و ایجاد حق مکتسب برای زوجه (برفرض قرائت عقد شرعی بین طرفین قبل از اجرای ایجاب و قبول توسط سردفتر رسمی) خدشه ای بر حقوق مکتسبه زوجه ایجاب نمی‌نماید.

4 = باوجود مقررات قانونی که مخالفت آن با شرع و قانون اعلام نشده است و با توجه به وجود مقررات قانونی موردنظر مصوب مجلس شورای اسلامی یا مجمع تشخیص مصلحت نظام صرف فتوای یک نفر مجتهد یا مرجع تقلید برفرض اینکه خلاف قوانین لازم الاجرا باشد نمی تواند مسقط حق ایجادشده فردی گردد و حتی قاضی مجتهد نیز نمی تواند برخلاف قوانین مصرح و لازم الاجرا اقدام به انشاء رای بر وفق نظریه شرعی خویش نماید و تطبیق مصداق با قانون با قاضی است نه با مرجع تقلید.

5 = ادعای باکره بودن فردی که زوج مدعی است آن فرد را فقط برای محرمیت صیغه نموده مسلم نیست و عرفا هیچ کسی برای اینکه به عنوان راننده با مسافر محرم باشد مسافری را صیغه نمی‌نماید صرف عمل خواندن صیغه ازدواج موقت بدون اینکه طرفین با یکدیگر روابط زناشویی داشته باشند برخلاف صراحت رای شرط معهود بین طرفین موضوع بند 12 از شروط ضمن العقد نکاح است و ازدواج مجدد موردنظر اعم از متعه یا دائم است و با توسل به شیوه های خلاف عرف و قانون نمی توان تعهد رسمی را زیر پا گذاشت و اظهارات گواهان مورد تعرفه تجدیدنظرخواه نیز موید ادعای زوج نبوده است و با اظهارات گواهان زوجه معارض است بنا به مراتب با نقص تحقیقات و رسیدگی و شمول مورد با بندهای 2 و 3 و 4 ماده 371 قانون آیین دادرسی مدنی ضمن نقض دادنامه فرجام خواسته به استناد بند الف ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی رفع نواقص یادشده و رسیدگی مجدد و اصدار رای مقتضی به همان دادگاه اعاده کننده رای منقوض ارجاع می‌گردد.

مستشاران شعبه --- دیوان عالی کشور

حیدری قاسمی - کیقبادی