تاریخ نظریه: 1404/10/16
شماره نظریه: 7/1404/331
شماره پرونده: 1404-168-331ک
استعلام:
چنانچه در پرونده کیفری با موضوع نزاع دستهجمعی، متهمان به تحمل یک سال حبس تعزیری محکوم شوند و سپس نسبت به همدیگر اعلام رضایت قطعی کنند، آیا میتوانند از مزایای ماده 483 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 استفاده کنند و یا آنکه محکومان یادشده نسبت به همدیگر شاکی و مدعی خصوصی محسوب نمیشوند و مشمول ماده یادشده نمیباشند؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
مطابق ماده 10 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392، شاکی که حق شکایت و انصراف از آن را دارد، بزهدیدهای است که از وقوع جرم متحمل ضرر و زیان شده و تعقیب مرتکب را درخواست میکند. جرم شرکت در نزاع جمعی موضوع ماده 615 قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) مصوب 1375 مستلزم ارتکاب اعمال عمدی از ناحیه تمامی شرکتکنندگان است و با توجه به عدم امکان جمع دو وصف مرتکب جرم و بزهدیده در شخص واحد، شرکتکنندگان در نزاع جمعی حق شکایت و انصراف از این بزه را ندارند؛ اما با توجه به تبصره 2 ماده 615 یادشده، در مورد رفتارهای مجرمانه مستقل از نفس نزاع جمعی؛ مانند ایراد ضرب و جرح، بزهدیده میتواند با لحاظ رای وحدت رویه شماره 56 مورخ 1352/7/27 هیات عمومی دیوان عالی کشور اقدام به شکایت و مطالبه ضرر و زیان کند. بر این اساس، در فرض سوال، صرفاً بزهدیده اخیرالذکر میتواند پس از قطعیت حکم از شکایت خود صرفنظر کند و محکومعلیه نیز به استناد آن از دادگاه صادرکننده حکم قطعی، اعمال ماده 483 قانون آیین دادرسی کیفری و تخفیف مجازات تعزیری را درخواست کند.