صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1380/10/05
برگزار شده توسط: استان قم/ شهر قم
موضوع
تحقق خیار فسخ برای بایع در صورت عدم پرداخت تمام یا قسمتی از ثمن موجل در موعد مقرر
پرسش
هرگاه در عقد بیع تأدیه تمام یا قسمتی از ثمن موجل باشد و شرط شود چنانچه مشتری در موعد مقرر باقیمانده ثمن را نپردازد بایع حق داشته باشد عقد را منفسخ نماید. اولاً: آیا تخلف از شرط مذکور موجب خیار فسخ برای بایع میشود؟ ثانیاً: اگر مشتری قبل از فرا رسیدن موعد تأدیه ثمن، مبیع را به دیگری منتقل کند و در موعد مقرر نیز از پرداخت باقیمانده ثمن به هر دلیلی خودداری کند، آیا بایع اول میتواند با فسخ معامله، مبیع را از مشتری دوم بگیرد؟
نظر هیئت عالی
چون در عقد مزبور شرط فعل شده، عدم اجرای آن در موعد مقرر به وسیله خریدار یا انتقالگیرنده بعدی که مکلف به انجام همان شرایط قرارداد است، موجبات فسخ برای بایع اول را فراهم میکند.
نظر اکثریت
مورد از موارد شرط فعل است و داخل در بحث تأخیر ثمن یا بیع شرط نمیباشد. لذا چنانچه تا زمان معین شده نسبت به پرداخت ثمن از ناحیه مشتری اقدام شد که خوب، والا معامله محکوم به فسخ است و مبیع به بایع برمیگردد در نتیجه نسبت به سوال دوم نیز موضوع روشن است.
نظر اقلیت
برخی از باب خیار تأخیر ثمن تلقی کرده و بعضی دیگر از باب بیع خیاری یا خیار شرط میدانند.