مقدمه
بر اساس مصوبه جلسه 461 شورای عالی انقلاب مورخ 1397/2/6 و در راستای اجرای مصوبه مورخ 1397/6/4 شورای راهبری توسعه مدیریت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مبنی بر ساماندهی مجوزهای این وزارت خانه، «دستورالعمل صدور پروانه اجرای نمایش» به شرح زیر ابلاغ میشود:
ماده 1 - تعاریف:
1 - هنرهای نمایشی: هنر نمایش، فعالیتی فردی یا گروهی است که در یک روند خلاقانه با بهره گیری از ادبیات، بدن (حس و حرکت)، بیان و غیره جهت بروز و ظهور ایده و شکل در قالب اثر هنری، در مکانی به نام تماشاخانه یا یک مکان عمومی با حضور مخاطب شکل میگیرد و شامل نمایش های آیینی، مذهبی، سنتی، کارناوالی، خیابانی، قطعات کوتاه سرگرمی های نمایشی (سیرک و. ..) و صحنه ای است.
2 - گروه نمایش: منظور از گروه نمایش، مجموعه ای متشکل با گرایش های تخصصی تئاتر (نمایشنامه نویسی، کارگردانی، بازیگری، طراحی و غیره) دارای اهداف، وظایف و زمینه عملکردی مشخص است که با هدف تولید و اجرای نمایش تشکیل میشود.
3 - شورای نظارت بر نمایش استان: شورای نظارت بر نمایش استان ها در ادارات کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان ها تشکیل میشود که ترکیب اعضا و وظایف آن در بند 1 ماده 4 آمده است.
4 - شورای نظارت بر نمایش شهرستان: شورای نظارت بر نمایش شهرستان ها در ادارات فرهنگ و ارشاد اسلامی شهرستان ها تشکیل میشود که ترکیب اعضا و وظایف آن در بند 1 ماده 4 آمده است.
5 - شورای مرکزی نظارت بر نمایش: شورای مرکزی نظارت بر نمایش در اداره کل هنرهای نمایشی معاونت امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تشکیل میشود که ترکیب اعضا و وظایف آن در بند 2 ماده 4 آمده است.
6 - شورای عالی نظارت: شورای عالی نظارت در اداره کل هنرهای نمایشی معاونت امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تشکیل میشود که ترکیب اعضا و وظایف آن در بند 3 ماده 4 آمده است.
7 - ادارات کل استان: منظور از ادارات کل استان در این دستورالعمل، ادارات کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان هاست.
8 - ادارات شهرستان: منظور از ادارات شهرستان در این دستورالعمل، ادارات فرهنگ و ارشاد اسلامی شهرستان هاست.
9 - سامانه صدور پروانه نمایش: منظور از سامانه در این دستورالعمل پنجره واحد ارائه خدمات الکترونیک وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به آدرس اینترنتی sso. Farhang.gov.ir است.
ماده 2 - شرایط لازم:
کارگردان اثر جهت تقاضای صدور مجوز اثر نمایشی باید حائز یکی از شرایط زیر باشد:
الف - فارغ التحصیل رشته هنرهای نمایشی از یکی از دانشگاه های مورد تایید وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و یا آموزشگا های هنری رسمی.
ب - معرفی شده از سوی صنوف رسمی هنرهای نمایشی (خانه تئاتر یا انجمن هنرهای نمایشی و...) یا تایید صلاحیت هنری توسط سه نفر از اساتید و پیشکسوتان شناخته شده هنرهای نمایشی.
ماده 3 - مدارک لازم:
3 - 1 - تقاضای مدیر سالن نمایش بر اساس درخواست کارگردان.
3 - 2 - فرم تکمیل اطلاعات گروه نمایشی.
3 - 3 - نمایشنامه یا طرح اجرایی (طرح اجرایی برای آثار فاقد نمایشنامه یا بی کلام ارائه میگردد).
3 - 4 - اجازه نویسنده یا مترجم (در صورت منقضی شدن حقوق مادی اثر مبنا نیازی به اجازه نیست).
تبصره: ارائه درخواست صدور پروانه نمایش و تمدید آن برای نمایش های خارج از سالن توسط کارگردان انجام میشود.
ماده 4 - مرجع صادرکننده پروانه:
پروانه اجرای نمایش پس از بررسی و تایید هر یک از شوراهای نظارت شهرستان، استان و شورای مرکزی نظارت، به ترتیب توسط ادارات شهرستان، ادارات کل استان و اداره کل هنرهای نمایشی صادر خواهد شد.
1 - شورای نظارت استان /شهرستان: شورای نظارت بر نمایش استان ها و شهرستان ها وظیفه صدور پروانه نمایش در سطح استان و شهرستان تابعه خود را دارد که شامل اعضای زیر است:
الف - یک نفر کارشناس دارای بینش و اطلاعات اسلامی و آشنا به مسائل هنری، به تایید سازمان تبلیغات اسلامی مرکز استان یا شهرستان.
ب - دو نفر کارشناس دارای بینش سیاسی، اجتماعی و آشنا به مسائل نمایش و تئاتر.
ج - دو نفر کارشناس تئاتر.
تبصره 1: عضو موضوع بند الف شورای نظارت استان ها و شهرستان ها از سوی مدیر کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان معرفی و پس از تایید رئیس سازمان تبلیغات اسلامی مرکز استان، از سوی مدیرکل هنرهای نمایشی منصوب خواهد شد.
تبصره 2: سایر اعضای شورای نظارت بر نمایش استان ها و شهرستان ها به پیشنهاد مدیر کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان و حکم رئیس مرکز هنرهای نمایشی منصوب می گردند.
تبصره 3: در شهرستان های مرکز استان، شورای نظارت استان مربوطه به عهده دار وظایف شورای شهرستان مزبور است.
2 - شورای مرکزی نظارت: شورای مرکزی نظارت بر نمایش در مرکز هنرهای نمایشی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تشکیل میشود که ترکیب این شورا به شرح زیر است:
الف- دونفر کارشناس دارای بینش و اطلاعات اسلامی و آشنا به امور هنر نمایشی به تایید رئیس سازمان تبلیغات اسلامی.
ب - یک نفر کارشناس دارای بینش سیاسی و اجتماعی.
ج - سه نفر کارشناس ارشد تئاتر با مدرک حداقل کارشناسی ارشد رشته تئاتر و یا دارای حداقل 10 سال سابقه کار حرفه ای در عرصه هنرهای نمایشی.
تبصره 1: عضو موضوع بند الف شورای مرکزی نظارت از سوی مدیرکل هنرهای نمایشی معرفی و پس از تایید رئیس سازمان تبلیغات اسلامی، از سوی معاون هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی منصوب خواهد شد.
تبصره 2: سایر اعضای شورای مرکزی نظارت از سوی مدیرکل هنرهای نمایشی معرفی و با حکم معاون هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی منصوب خواهند شد.
وظایف شورای مرکزی نظارت بر شرح زیر است:
الف - صدور پروانه نمایش برای گروه های خارجی.
ب - صدور پروانه نمایش سراسری یا مشترک بین چند استان.
ج - انجام بررسی اولیه و کارشناسی اعتراضات انجام شده نسبت به تصمیمات شورای نظارت استان برای طرح در جلسه شورای عالی نظارت.
د -صدور پروانه اجرای نمایش در شهر تهران.
3 - شورای عالی نظارت: وظیفه شورای عالی نظارت بررسی و رسیدگی به اعتراضات نسبت به آرای شورای مرکزی نظارت و شوراهای نظارت استان است و از افراد زیر تشکیل میشود:
الف- رئیس مرکز هنرهای نمایشی.
ب - دو نفر با حداقل مدرک کارشناسی ارشد تئاتر با معرفی معاون هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی.
ج- یک نفر کارشناس دارای بینش اسلامی، سیاسی و اجتماعی.
د- رئیس گروه نظارت و ارزشیابی مرکز هنرهای نمایشی بدون حق رای.
ه- - یک نفر کارشناس حقوقی آشنا به مسائل هنری.
ماده 5 - فرآیند صدور پروانه:
1 - مراجعه به سامانه مرتبط و ارائه درخواست صدور پروانه حسب مورد توسط کارگردان یا سالن نمایش و ارائه نمایشنامه یا طرح اجرایی به اداره کل هنرهای نمایشی.
2 - ارزیابی متن و طرح اجرایی توسط کارشناسان شورای نظارت و ارزشیابی و اعلام نتیجه (30 روز)
3 - تعیین وقت ارزیابی پیش از اجرای اثر. (حداکثر 45 روز بعد از تایید متن و طرح اجرایی زمان بازدید باید توسط متقاضی اعلام شود)
4 - دریافت اقلام تبلیغی اثر نمایشی و بررسی آن (15 تا 30 روز قبل از اجرای نمایش باید از اقلام تبلیغی اثر نمایشی از سوی کارگردان یا سالن نمایش ارائه شود)
5 - ارزیابی پیش از اجرای اثر (یک هفته (و اخذ تایید تاییدیه دفتر تبلیغات و اطلاع رسانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (حداکثر 5 روز کاری) به صورت موازی.
6 - صدور پروانه کتبی اجرای اثر نمایشی پس از تصمیم گیری و اعلام نتیجه.
7 - شوراهای نظارت حداکثر یک ماه پس از دریافت متن نمایش و یک هفته پس از ارزیابی پیش از اجرا نمایش، نتیجه را به صورت کتبی به متقاضی اعلام می کنند.
8 - برای صدور پروانه اجرای نمایش در هر محله و بررسی و حضور کارشناسان، هیچ گونه هزینه اخذ نخواهد شد.
تبصره 1: در تمامی مراحل بررسی درخواست، نظرات کارشناسان ثبت و به اطلاع متقاضیان میرسد. گروه های نمایشی ملزم به رعایت موارد کارشناسی بوده و در صورت دریافت گزارش ارزیابی حین اجرا و یا تغییر شکل و محتوای اثر نمایشی پروانه اجرا با اعلام کتبی شورای نظارت و ارزشیابی لغو خواهد شد.
تبصره2: در صورت نیاز به رفع نقص، حداکثر یک ماه کاری به متقاضی برای رفع آن فرصت داده میشود.
ماده 6 - سایر مقررات:
1 - هرگونه اثر نمایشی که در تالارهای نمایش و فضاهای عمومی به نمایش گذاشته میشود و یا به هر نحو در معرض استفاده مخاطب به عنوان اثر نمایش قرار میگیرد، باید دارای پروانه اجرای نمایش از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی میباشد.
2 - پروانه اجرای نمایش صادره از سوی اداره کل هنرهای نمایشی و ادارات کل استان ها و ادارات شهرستان ها، تنها در مکان قید شده در پروانه معتبر است.
3 - در شهرهایی که اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی تاسیس نشده، متقاضیان باید درخواست خود را به اداره کل استان ارائه نمایند تا حسب مورد و با توجه به مقتضیات فرهنگی، پروانه نمایش توسط اداره کل یا نزدیکترین اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی همان استان صادر گردد.
4 - مدت اعتبار پروانه نمایش در همان پروانه ذکر خواهد شد.
5 - بررسی متن نمایشنامه و ارزیابی پیش از اجرای اثر نمایشی صرفاً یک بار انجام میشود.
6 - رسیدگی به تخلفات گروه های نمایشی بر عهده شورای مرکزی نظارت است. شورای مرکزی نظارت پس از بررسی تخلف، رای خود را صادر می کند که توسط دبیر شورا به متقاضی ابلاغ میشود. در صورت اعتراض به رای شورای مرکزی نظارت متقاضیان ظرف مدت 20 روز از زمان ابلاغ رای میتوانند اعتراض خود را در شورای عالی نظارت مطرح کنند. رای شورای عالی نظارت قطعی و لازم الاجرا است.
7 - تمدید پروانه نمایش بنا به درخواست کارگردان یا سالن نمایش، با رعایت ضوابط و قوانین بلامانع است.
8 - چنانچه نمایشنامه ترجمه شده باشد، مترجم آن باید دارای یکی از شرایط زیر باشد:
الف - سابقه شخص مترجم در این کار و حرفه با آثار چاپ شده و یا اجرا شده شناخته شده باشد.
ب- معرفی مترجم و یا اثر نمایشی توسط مراجع علمی و دانشگاهی و یا اصناف هنری و ادبی.
9 - اجرای هرگونه نمایش در صورتی که دربردارنده نکات زیر نباشد آزاد است و بر این اساس نظارت و برای آنها پروانه اجرای نمایش صادر خواهد شد.
9 - 1 - ضدیت با اصول و احکام دین مقدس اسلام.
9 - 2 - اهانت به مقدسات دینی.
9 - 3 - ضدیت با اصل نظام و انقلاب اسلامی.
9 - 4 - تعدی به حقوق اشخاص حقیقی و حقوقی.
9 - 5 - بد آموزی و اشاعه امور غیراخلاقی.
9 - 6 - ترویج نژادپرستی و تبعیض و تحریک عواطف اقوام ایرانی.
9 - 7 - تضعیف وحدت، منافع و امنیت ملی.
9 - 8 - تشویش، ترغیب و آموزش اعتیاد به مواد مخدر و مضر و راه های کسب درآمد از طریق نامشروع مانند قاچاق و غیره.
9 - 9 - کمک به نفوذ فرهنگی یا سیاسی و اقتصادی بیگانگان.
9 - 10 - ترویج و تبلیغ گروه های محارب و غیرقانونی و فرقه های ضاله.
9 - 11 - تحریف حقایق اسلام و وقایع تاریخی.
9 - 12 - استفاده از اشیاء و مواد زیان آور.
9 - 13 - مصرف سیگار و سایر مواد دخانی، نمایش مشروب خواری و استفاده از کلاه گیس و سایر آرایه ها، بدون دلیل و توجیه منطقی در چارچوب نیازهای محتوایی و ساختاری نمایش.
9 - 14 - نحوه پوشش نامتناسب با قوانین و عرف.
9 - 15 - ضعف شدید هنری، به نحوی که ذوق و سلیقه تماشاگر را به انحطاط بکشاند.
9 - 16 - رعایت نکردن حقوق مولفان و مصنفان و مترجمان.
تبصره: در صورت تردید در اصالت اثر ترجمه شده، تشخیص این موضوع به عهده کارشناسان امور بین الملل اداره کل هنرهای نمایشی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است. ادارات شهرستان، می باید برای دریافت تاییدیه اداره کل هنرهای نمایشی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از طریق ادارات کل استان اقدام نمایند.
ماده 7 - رسیدگی به اعتراض وشکایت:
در صورت رد تقاضای صدور پروانه اجرای نمایش امکان اعتراض برای مراجعان وجود دارد. ثبت اعتراض و شکایت حداکثر ظرف مدت دو هفته از زمان ابلاغ نظر شورا به متقاضی خواهد بود.
تبصره: امکان اعتراض به نظرات شورای شهرستان، استان و شورای مرکزی نظارت وجود دارد. مرجع رسیدگی به شکایت از آرای شوراهای شهرستان، شورای نظارت استانی و مرجع رسیدگی به شکایت از آرای شوراهای نظارت استانی و شورای مرکزی نظارت، شورای عالی نظارت خواهد بود. آراء شورای عالی نظارت لازم الاجرا است.
اعتراض هایی میتوانند در شورای عالی نظارت مطرح گردند که در شورای نظارت با اتفاق آراء مربوط شناخته نشده باشند.
ماده 8 - به منظور شفافیت، جلوگیری از تبعیض و اطلاع متقاضیان از تقاضاهای در نوبت، فهرست متقاضیان مجوزهای موضوع این دستورالعمل بر روی سامانه، به صورت برخط اطلاع رسانی میشود. فهرست مجوزهای صادر شده نیز بر روی سامانه قابل مشاهده است.
ماده 9 - در موارد سکوت، ابهام، نقص یا اجمال این دستورالعمل، ضوابط نظارت بر نمایش و صدور پروانه نمایش مصوبه جلسه 461 شورای عالی انقلاب فرهنگی مورخ 6 /2 /79 ملاک عمل است.
ماده 10 - این دستورالعمل در ده ماده در تاریخ 22/ 7/ 1398 به تصویب وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی رسید و از تاریخ تصویب، لازم الاجراست و زین پس کلیه مقررات، دستورالعمل ها و شیوهنامه های قبلی مرتبط با این موضوع، ملغی و بلااثر گردیده و صدور پروانه نمایش مطابق با دستورالعمل حاضر انجام می پذیرد. بدیهی است، هرگونه تغییر در مفاد این دستورالعمل، منوط به طی فرآیند فنی و حقوقی لازم از مبادی قانونی ذیربط (دفتر نوسازی و تحول اداری و دفتر حقوقی و مالکیت فکری) و با تایید شورای راهبری توسط مدیریت این وزارت خانه خواهد بود.
سیدعباس صالحی