تاریخ نظریه: 1405/07/26
شماره نظریه: 7/1405/276
شماره پرونده: 1405-9/2-276ح
استعلام:
زوجه پس از مراجعه به دادگاه از طریق واحد اجرای اداره ثبت اسناد و املاک، مهریه خود را مطالبه کرده است. به تصمیم رئیس اداره ثبت اسناد و املاک و هیات نظارت ملک مورد سکونت زوج در زمره مستثنیات دین محسوب شده است و زوجه با انصرف از فرآیند اجرا، مهریه خود را از طریق دادگاه مطالبه کرده است و حکم محکومیت زوج صادر شده است؛ در چنین فرضی، آیا بدون تغییر در شرایط زوج، تشخیص مراجع سابق مبنی بر مستثنیات دین بودن ملک مورد سکونت زوج برای اجرای احکام مدنی نیز لازم‌الاتباع است؟ آیا تصمیم اتخاذ شده در هیات نظارت با حضور قضات دادگاه تجدید نظر عمل، قضایی و مشمول اعتبار امر مختومه است؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
از بند «الف» ماده 24 قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی مصوب 1394 چنین مستفاد است که تشخیص مستثنیات دین در خصوص ملک متعلق به محکوم‌علیه حسب شرایط بر اساس خصوصیات زمانی، مکانی، وضعیت اعاشه، تاهل، عائله‌مندی و. .. محکوم‌علیه تعیین می‌شود و باید از سوی مرجع قضایی ذیربط مورد احراز قرار گیرد و هرچند تصمیمات قبلی مرجع قضایی یا ثبتی در خصوص مورد، می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد، اما الزام قانونی در تبعیت از این تصمیمات وجود ندارد؛ چنانکه این تصمیمات قابلیت عدول را نیز داشته و فاقد اعتبار امر مختومه است.