شماره دادنامه: 140531390000683249
تاریخ دادنامه: 1405/03/19
شماره پرونده: 0302572
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: سازمان بازرسی کل کشور
طرف شکایت: شورای اسلامی شهر سمنان - شورای اسلامی شهر شهمیرزاد
موضوع شکایت و خواسته: 1- ابطال بند 9-2 مندرج در صفحه 88 از تعرفه عوارض و بهای خدمات سال 1403 مصوّب شورای اسلامی شهر سمنان تحت عنوان عوارض فضای سبز و احداث بالکن و پیش‌آمدگی به سمت فضای سبز
2- ابطال عوارض بر تقلیل فضای سبز لازم در کاربری مسکونی مندرج در صفحه 52 تعرفه عوارض و بهای خدمات سال 1403 مصوّب شورای اسلامی شهر شهمیرزاد
گردش کار: معاونت حقوقی، نظارت همگانی و امور مجلس سازمان بازرسی کل کشور به موجب دادخواست و لایحه ای تحت شماره 153994 مورخ 1403/04/31 ابطال بند 9-2مندرج در صفجه 88 از تعرفه عوارض و بهای خدمات سال 1403 مصوّب شورای اسلامی شهر سمنان و ابطال عوارض بر تقلیل فضای سبز لازم در کاربری مسکونی مندرج در صفحه 52 تعرفه عوارض و بهای خدمات سال 1403 مصوّب شورای اسلامی شهر شهمیرزاد را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته به طور خلاصه اعلام کرده است که:
"مطابق با تبصره (یک) ماده (2) قانون درآمد پایدار و هزینه شهرداری ها و دهیاری ها مصوّب سال 1401، «درآمدهای از محل عوارض» این گونه تعریف شده است:
«وجوهی است که برای تامین بخشی از هزینه های شهر و روستا بر مواردی اعم از اراضی، مستحدثات، تاسیسات، تبلیغات معابر و فضاهای درون شهری و روستایی و ارزش افزوده ناشی از اجرای طرح های توسعه شهری و روستایی و دارایی های غیر منقول مطابق قوانین و مقرّرات تعیین می‌گردد.»
با عنایت به این امر که در قوانین و مقرّرات مربوطه عوارضی تحت عنوان «عوارض فضای سبز» پیش بینی نشده و بر اساس اصل 51 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، تمامی مالیات ها بایستی به موجب قانون تصویب شود و از طرف دیگر هیات عمومی دیوان در آرا متعدّد از جمله آرا شماره 140231390001325408 مورخ 1402/05/24و 140009970905810739 مورخ 1400/03/22 تصویب عوارض برای توسعه فضای سبز را ابطال نموده است، لذا مصوبات شورای اسلامی شهرهای سمنان و شهمیرزاد به شرح موضوع شکایت و خواسته به جهت عدم دارا بودن مبنای قانونی، خارج از حدود صلاحیت شورای اسلامی بوده و به سبب مغایرت با تبصره فوق الذکر، آرا هیات عمومی دیوان و مخالفت با اصل «حاکمیت قانون در وضع مالیات و عوارض»، شایسته ابطال در هیات عمومی دیوان عدالت اداری هستند.
بنا به مراتب، ابطال «بند 9-2 صفحه88 تعرفه خدمات مصوّب شورای اسلامی شهر سمنان (تعرفه سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهرداری سمنان) با موضوع تعرفه عوارض فضای سبز و احداث بالکن و پیش آمدگی به سمت فضای سبز و صفحه 52 تعرفه مصوّب شورای اسلامی شهمیرزاد با موضوع عوارض بر تقلیل فضای سبز لازم در کاربری مسکونی مربوط به سال 1403» در هیات عمومی دیوان عدالت اداری از تاریخ تصویب مورد تقاضا می‌باشد. "
متن مقرره های مورد شکایت به شرح زیر است:
" تعرفه عوارض و بهای خدمات سال 1403 مصوّب شورای اسلامی شهر سمنان
بند 9-2) تعرفه عوارض فضای سبز و احداث بالکن و پیش آمدگی به سمت فضای سبز:
الف) به منظور حفظ و تامین فضای سبز شهری و لزوم جلوگیری از تخریب و از بین رفتن فضاهای سبز داخل محوطه های مسکونی در زمان ساخت و ساز و نوسازی املاک و نیز با عنایت به ضوابط طرح جامع و تفصیلی شهر سمنان، مالکین و متقاضیان اخذ پروانه و احداث بناهای مسکونی مکلّفند 30 درصد از فضای باز محوطه و حیاط ملک درحال ساخت و ساز را به فضای سبز و باغچه اختصاص دهند، در صورتی که مالکین نسبت به تعهد خود بر اساس قانون و برابر نقشه عمل و اجرا ننمایند به ازای هر متر مربع کمبود فضای سبز مبلغ 3/780/000 ریال به عنوان هزینه کمبود سرانه فضای سبز و تغییر در نوع کاربری به شرح ذیل محاسبه و دریافت می‌شود:
1) جهت معابر 20 متر و به بالا با ضریب 1/5 محاسبه می‌شود.
2) جهت معابر 10 تا 19 متر با ضریب 1 محاسبه می‌شود.
3)جهت معابر کمتر از 10 متر با ضریب 0/8 محاسبه می‌شود.
لازم به ذکر است هزینه فوق برای هر پلاک فقط یکبار و در زمان صدور پایانکار پروانه ساختمانی، پس از بازدید صدور پایانکار و تایید عدم اجرای تعهّد از جانب مالک و عدم ایجاد فضای سبز تعهّد شده، توسط سازمان، محاسبه و وصول خواهد شد. همچنین ایجاد فضای سبز در پشت بام و تراس منازل مسکونی، به جای محوطه ملک نیز، مورد تایید بوده و در صورت اقدام توسط مالک، حمایت و مساعدت لازم از سوی سازمان به عمل خواهد آمد.
تبصره: به منظور حفظ اشجار کهنسال و با ارزش داخل محوطه حیاط املاک در حال نوسازی و بازسازی، چنانچه در محوطه و حیاط ملک در حال تخریب، اشجاری با محیط بن بیش از 50 سانتی متر وجود داشته باشد مالک موظّف است اشجار مذکور را تا اتمام مدّت زمان ساخت و ساز حفظ و در 15 درصد محوطه حیاط که به فضای سبز اختصاص دارد نگهداری نماید. در صورت عدم امکان جهت نگهداری این اشجار و لزوم قطع، براساس بند (1-2 تعرفه) عوارض قطع این اشجار، محاسبه و اخذ خواهد شد.
ب) به ازای هر متر مربع احداث پیش آمدگی (بالکن) به فضای سبز 1/917/000 ریال
تبصره: با توجه به دریافت هزینه توسط شهرداری از محل تخلّفات ساختمانی (جرایم کمیسیون ماده 100) در قسمت بالکن و پنجره به سمت فضای سبز به جهت تامین هزینه های فضای سبز (نگهداری و. ..)، 100درصد از مبلغ دریافتی جریمه کمیسیون ماده 100 در خصوص بالکن و پنجره به سمت فضای سبز به سازمان اختصاص می یابد.
- رییس شورای اسلامی شهر سمنان
تعرفه عوارض و بهای خدمات سال 1403 مصوّب شورای اسلامی شهر شهمیرزاد
.............
عوارض بر تقلیل فضای سبز لازم در کاربری مسکونی:
همانگونه که مستحضرید 33% از فضای حیاط از رعایت 60% سطح اشغال (1/5 متر مربع پیش آمدگی جزء سطح اشغال مُجاز نمی‌باشند هر چند که در کمیسیون ماده 5 تصویب شده باشد باید به فضای سبز در قالب غرس درخت اختصاص یابد با عنایت به این که در برخی از مواقع این مهم رعایت نمی شود (به دلیل وضعیت زمین) و یا توسّط متقاضی عمداً این سطح نسبت به آنچه که به تصویب کمیسیون ماده 7 به تصویب رسانده است دستخوش تغییرات می‌گردد عوارضات و جریمه های ذیل پیشنهاد و تصویب می‌گردد. (طبق بند ت صفحه 7 طرح جامع)
نوع کاربری - سطح اشغال فضای سبز در کاربری ها.
صنعتی - 40% سطح عرصه.
تجاری - مسکونی - 20% سطح عرصه.
سایر کاربری ها به غیر از کاربری باغات و کاربری های فوق - 20% سطح عرصه.
تبصره: طبق جدول فوق درصورت عدم رعایت سطوح فوق به ازای هر متر باید 1/000/000 ریال پرداخت نماید.
- در کاربری باغات و کاربری مسکونی جریمه تقلیل فضای سبز بعد از صدور پروانه قابل اخذ می‌باشد.
- در کاربری باغات 30 سانتی متر از خاک سطح اشغال مفید و غیر مفید باید به شهرداری تحویل داده شود (در محلی که شهرداری اعلام می‌نماید تخلیه شود).
جهت حفظ و نگهداری باغات مقرّر گردید 10% سطح باغات به عنوان محوطه سازی لحاظ گردد، در غیر این صورت به ازای هرمتر مربع مبلغ 1/500/000 ریال اخذ می‌گردد.
تبصره: ضمناً محوطه سازی شامل موارد ذیل می‌گردد. (دیوارکشی، پارکینگ، هر نوع راهرو دسترسی با هر نوع مصالح، تراس ها و راه پله های غیر مسقف مازاد بر زیر بنای مفید پروانه ساختمانی،. ..)
- مجتمع های مسکونی، هتل ها، مهمانسراها و مجتمع های فرهنگی و اداری، موظّف به ارایه طراح در زمان صدور پروانه و اجرای فضای سبز طرح مصوّب بر اساس متراژ قانونی می‌باشد."
علی رغم ارسال و ابلاغ نسخه دوم دادخواست وضمایم آن برای طرف های شکایت تا زمان رسیدگی به پرونده پاسخی واصل نگردیده است.
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1405/03/19 با حضور رییس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.
رای هیات عمومی
هرچند براساس بند 16 ماده 80 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوّب سال 1375 با اصلاحات بعدی تعیین نوع و میزان عوارض از اختیارات شوراهای اسلامی شهر است، ولی با توجّه به این که در قوانین مرتبط با فضای سبز از جمله قانون حفظ و گسترش فضای سبز در شهرها و اصلاحیه‌های بعدی آن عوارض فضای سبز پیش‌بینی نشده و در آراء مختلف هیات عمومی دیوان عدالت اداری از جمله رای شماره 140231390000312076مورخ 1402/02/12 این هیات نیز وضع عوارض برای فضای سبز مغایر با قانون و خارج از حدود اختیار تشخیص و ابطال شده است، بنابراین بند 2-9 مندرج در صفحه 88 تعرفه عوارض و بهای خدمات شهرداری سمنان تحت عنوان تعرفه عوارض فضای سبز و احداث بالکن و پیش آمدگی به سمت فضای سبز در سال 1403 مصوّب شورای اسلامی شهر سمنان و عوارض تقلیل فضای سبز لازم در کاربری مسکونی مندرج در صفحه 52 تعرفه عوارض و بهای خدمات شهرداری شهمیرزاد مربوط به سال 1403 و مصوّب شورای اسلامی شهمیرزاد خارج از حدود اختیارات مرجع وضع آن بوده و مستند به بند 1 ماده 12 و مواد 13 و 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوّب سال 1392 از تاریخ تصویب ابطال می‌شود. این رای براساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوّب1402/02/10) در رسیدگی و تصمیم گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است./
احمدرضا عابدی
رییس هیات عمومی دیوان عدالت اداری