ماده واحده - قرارداد بین دولت شاهنشاهی ایران و دولت جمهوری پاکستان راجع به انتظامات مرزی ایران و پاکستان که در تاریخ 30 امرداد 1339شمسی مطابق با 21 اوت 1960 مسیحی در تهران بامضا رسیده و مشتمل بر یک مقدمه و سی و یک ماده است و توافق مندرج در نامههای مورخ17ر4ر42[1342] و 22ر4ر42[1342]دولتین جانشین ماده 12 آن خواهد بود تصویب و به دولت اجازه مبادله آن داده میشود.
قانون فوق مشتمل بر یک ماده و قرارداد ضمیمه آن که در جلسه روز دوشنبه نوزدهم اسفند ماه یکهزار و سیصد و چهل و دو به تصویب مجلس سنارسیده بود در جلسه روز یکشنبه هفتم تیر ماه یکهزار و سیصد و چهل و سه به تصویب مجلس شورای ملی رسید.
رئیس مجلس شورای ملی - مهندس عبدالله ریاضی
قرارداد بین دولت شاهنشاهی ایران و دولت جمهوری
پاکستان راجع به انتظامات مرزی ایران و پاکستان
مقدمه
دولت شاهنشاهی ایران و دولت جمهوری پاکستان نظر بتمایل بحفظ انتظامات در مرزهای دو کشور به شرحی که در قرارداد مورخه 17 بهمن ماه1336 (مطابق با 6 فوریه 1958) و پروتکلهای تفصیلی هر یک از علائم مرزی از ملک سیاه کوه (نقطه تلاقی مرزهای بین کشورهای ایران و پاکستان وافغانستان) تا خلیج گواتر و نیز به موجب پروتکل نهایی (مورخ 21 مرداد 1338 مطابق 13 اوت 1959) تعیین و به امضا رسیده است و به منظور حل مسائل مربوط به انتظامات مرزی تصمیم بعقد این قرارداد گرفته و نمایندگان مختار خود را به شرح زیر تعیین نمودند:
از طرف دولت شاهنشاهی ایران: تیمسار سپهبد امانالله جهانبانی سناتور از طرف دولت پاکستان: جناب آقای اخترحسین سفیر کبیر پاکستان در تهران نمایندگان نامبرده پس از ارائه اختیارنامههای خود که دارای صحت و اعتبار بوده راجع به مواد زیر موافقت نمودند:
ماده 1 - طرفین تعهد میکنند مراقبت نمایند که محل استقرار و شکل و اندازه و شماره ردیف هر یک از علائم مرزی با سوابقی که در اسناد وپروتکلهای مربوطه تعیین شده است همواره تطبیق داشته باشد.
ماده 2 - 1 - تعمیر یا تجدید علائم مرزی فرد بر عهده دولت ایران و زوج بر عهده دولت پاکستان خواهد بود که به موجب مفاد ماده 10 قرارداد مذکوردر مقدمه در مورد آنها اقدام خواهد شد.
2 - پس از انجام عمل تجدید یا تعمیر نمایندگان طرفین شرح عمل را در صورتمجلسی در دو نسخه بزبان فارسی و انگلیسی تنظیم و امضا و مبادله خواهند نمود.
ماده 3 - 1 - نمایندگان طرفین در ماههای آبان و آذر هر سال (نوامبر و دسامبر) مشترکاً از علائم مرزی بازرسی خواهند کرد.
2 - چنانچه یکی از طرفین بازرسی فوقالعاده را لازم بداند مراتب را کتباً بطرف دیگر اعلام و طرفین تاریخ بازرسی فوقالعاده مشترک را تعیین خواهند کرد.
3 - نتیجه بازرسیهای مشترک باید در صورت مجلس قید و در دو نسخه بزبان فارسی و انگلیسی تنظیم و امضا و مبادله گردد.
ماده 4 - 1 در صورتی که مامورین یک طرف مشاهده نمایند که ستونی خراب و یا معیوب شده و احتیاج بتجدید و یا تعمیر دارد مراتب را کتباً بطرف مقابل اطلاع داده و طرفین موظفند بلافاصله جهت تجدید یا تعمیر ستون مزبور با یکدیگر وارد شور شوند.
2 - در حین تجدید و یا تعمیر علائم باید مراقبت شود که محل نصب تغییر ننماید و چنانچه محل صحیح آن مشخص نباشد با مراجعه به اسناد وپروتکلهای مربوطه محل صحیح تعیین گردد.
ماده 5 - 1 در صورت انهدام و یا معیوب شدن علائم مرزی در نتیجه طغیان آب (سیل) با موافقت طرفین میتوان در نقاط دیگری علائم نصب کرد تا درآینده از خطر سیل مصون بمانند به شرطیکه در مسیر خط مرزی تغییری حاصل نشود. در این صورت پروتکل ستونهای تغییر محل یافته باید تجدید وبا محل تازه آنها تطبیق نماید.
2 - در صورتی که طرفین لازم بدانند ممکن است علائم تکمیلی جدیدی در روزی خط مرز ساخته شود مشروط بر اینکه مسیر خط مرز تغییر ننماید. وپروتکلها و اسناد مربوطه مطابق نمونههای پروتکل بقیه ستونها تنظیم گردد.
ماده 6 - چنانچه ستونها را اشخاصی خراب و یا معیوب ساخته و یا تغییر محل دهند موضوع با حضور نماینده طرف دیگر رسیدگی میشود و مرتکبین بمجازات میرسند. ستونهای خراب و یا معیوب و یا تغییر محل داده شده بخرج طرفیکه اهالی آن مبادرت به این عمل نمودهاند ترمیم خواهد شد.
ماده 7 - 1 - غیر از استفاده از آب میرجاوه که طبق ماده 9 قرارداد مذکور در مقدمه مجاز گردیده راجع به سایر آبهای مرزی نمایندگان طرفین طوریمراقبت مینمایند که حقوق و منافع طرف مقابل کمافیالسابق محفوظ باشد.
2 - طرفین کوشش خواهند نمود که آبهای مرزی را نظیف نگاهداشته و مصنوعاً آلوده ننمایند.
ماده 8 - ساکنین طرفین حق دارند در آبهای رودخانههای سرحدی تا حدود خط مرزی ماهیگیری نمایند.
ماده 9 - 1 - مسائل مربوط به ایجاد هر گونه ساختمان یا تاسیساتی که ممکن است در طرز جریان عادی رودخانهها تاثیر داشته باشد و همچنین مسائل مربوط به استفاده آبیاری بر طبق موافقتنامههای جداگانه بین طرفین حل و فصل خواهد شد. تغییر یا تخریب ساختانهائیکه در تغییر سطح رودخانههای مرزی تاثیری دارد فقط با جلب موافقت قبلی طرف دیگر انجام پذیر خواهد بود.
2 - به منظور احتیاط در برابر خطر طغیانهای آب (سیل) طرفین بعد از بارندگیها حتیالامکان اطلاعات مربوط بسطح و میزان آب رودخانههای مرزی را مبادله خواهند نمود.
3 - برای حفظ کرانهها از ریزش و سائیدگی و جلوگیری از تغییر مسیر رودخانههای سرحدی کناره بندی خواهد شد و هزینه آن به عهده طرف مربوطهخواهد بود. کرانه بندی باید طوری انجام شود که بطرف دیگر زیانی وارد نیاید.
ماده 10 - 1 - هیچ یک از طرفین بمیل خود یکطرفه نمیتواند مسیر رودخانه را تغییر دهد.
2 - چنانچه مسیر رودخانه مرزی در اثر سیل و حوادث طبیعی دیگر تغییر پیدا کند و طرفین ترمیم آن را ضروری تشخیص دهند مشترکاً در اصلاح آن اقدام خواهند نمود.
3 - تغییر مسیر رودخانههای سرحدی خط مرز را تغییر نمیدهند مگر آنکه بین طرفین قرارداد جداگانهای در این باب منعقد شود.
ماده 11 - اتباع هر یک از طرفین حق خواهند داشت اغنام و احشام خود را برای خوردن آب و یا چرا به همان چراگاههای مرزی که قبل ازعلامتگذاری برای این منظور از آنها استفاده میکردند ببرند گو اینکه محل این آبها و چراگاهها بعد از علامت گذاری در خاک طرف دیگر واقع گردیده باشند نمایندگان طرفین باید هر گونه تسهیلاتی به عمل آورند که سکنه مرزی در مضیقه واقع نگردند.
جزئیات این تسهیلات به وسیله مامورین طرفین طی پروتکلی که دو دولت آن را تصویب و امضا خواهند کرد تعیین میشود و نمایندگان مزبور در اینمورد نهایت سعی را خواهند نمود که حتیالامکان رسوم متداول فعلی تغییر نکرده و تا موقعیکه پروتکل فوق تنظیم نگردیده رسوم موجود بقوه خودباقی خواهد ماند
ماده 12 - 1 - رعایای مرزی که در خاک یکدیگر تا عمق 2/1 37 میل (60 کیلومتر) املاکی دارند حق خواهند داشت املاک مزبور را در مالکیت وتصرف خود نگاه دارند و با اجازه کتبی مقامات مربوطه میتوانند کشت و زرع نموده و محصول املاک خود را در محل مصرف و یا با محصول دیگرمعاوضه و یا بخاک خود حمل نمایند و همچنین مرزنشینانی که در منطقه مرزی بستگانی دارند میتوانند با اخذ پروانه به منظور دید و بازدید بستگان خود (در منطقه مرزی عمق 60 کیلومتر) ایاب و ذهاب نمایند و مامورین طرفین تسهیلاتی را که برای اجرای دو منظور فوق لازم باشد فراهم خواهندنمود.
جزئیات این تسهیلات به وسیله مامورین طرفین پروتکلی که دو دولت آن را تصویب و امضا خواهند کرد تعیین میشوند و نمایندگان مزبور دراین مورد نهایت سعی را خواهند نمود که حتیالامکان رسوم متداول فعلی تغییر نکند و تا موقعیکه پروتکل فوق تنظیم نگردیده رسوم موجود بقوهخود باقی خواهد ماند.
این ماده به موجب نامههای متعاطیه مورخ 42/4/17[1342] و 42/4/22[1342] دولتین تغییر یافته و توافق مندرج در آن نامهها جانشین آن شدهاست.<<
ماده 13 - 1 - هر یک از طرفین مراقبت خواهند نمود که مقررات راجع بشکار در خاک آنها در نزدیکی خط مرز رعایت شود و اهالی طرفین در حینشکار و تیراندازی و تعقیب حیوانات حداقل یک کیلومتر از خط مرز فاصله داشته باشند.
2 - طرفین با موافقت یکدیگر فصل ممنوع بودن شکار را در قسمتهای مخصوصی از مرز تعیین و مراتب را اعلام خواهند نمود.
ماده 14 - 1 - به منظور حفاظت خط مرزی هر گونه عملیات راجع به اکتشاف و بهرهبرداری معادن در اراضی نوار مرزی که برای این منظور بعرض20 متر از طرفین خط مرز تعیین شده ممنوع خواهد بود مگر با موافقت قبلی طرفین.
2 - چنانچه نوار مرزی تعیین شده در موارد خاصی مناسب نباشد طرفین با توافق یکدیگر اقدام به عمل خواهند آورد که حفاظت خط مرزی تامین شود.
3 - در صورتی که یکی از طرفین بخواهد عملیات انفجاری در نزدیکی خط مرز انجام دهد که ممکن است باعث تغییر محل قسمتی از کوهستان و یافلات شود باید اقلاً 48 ساعت قبل مراتب را به اطلاع طرف دیگر برساند و اقدامات احتیاطی به عمل آید که زیانی به اشخاص و مایملک طرف دیگروارد نیاید.
ماده 15 - در مناطق مرزی طرفین (بدون وارد ساختن لطمه به سایر قراردادها و ترتیبات موجود میان آنها به شرح زیر تعهد مینمایند:
الف - جلوگیری از عملیاتیکه به منظور ارتکاب جنایت در خاک طرف مقابل صورت میگیرد و دادن اطلاع قبلی بطرف دیگر در اینمورد و یا درمورد عبور جنایتکاران از مرز.
ب - هر گاه یکی از طرفین در جریان عملیاتی که بر علیه دستهجات و عناصر آشوبطلب صورت میگیرد بستن یک قسمت از مرز را تقاضا نماید وطرف مقابل با تقاضای مزبور موافقت کند طرز بسته شدن آن در صورت مجلس که بدو زبان فارسی و انگلیسی به وسیله نمایندگان طرفین تنظیم میگردد امضا و مبادله میشود.
هر گاه طرفی که دستهجات فوقالذکر را تعقیب میکند در جریان آن از طرف دیگر اجرای پارهای تدابیر را بر علیه دستجات و عناصر مزبور تقاضا نماید طرف دیگر آنچه را که حتی المقدور لازم باشد تا خاتمه عملیات علیه عناصر آشوب طلب انجام خواهد داد.
پ - جلوگیری از عملیاتی که به منظور تحریک اهالی به عبور از مرز و یا کوچ کردن آنها بخاک طرف دیگر به عمل میآید. در صورت پذیرفتن مهاجرین فوراً آنها را از منطقه مرزی بداخل کشور اعزام خواهند داشت.
ت - جلوگیری از عملیات قاچاق و دور کردن قاچاقچیان از نوار مرزی.
ث - در صورت بروز بیماریهای مسری و آفات حیوانی در یکطرف اطلاع دادن بهرف مقابل و انجام اقدامات لازمه به منظور جلوگیری از سرایتاین قبیل بیماریها. چنانچه بین حیواناتی که باید از یکطرف بطرف دیگر انتقال یابند بیماری وجود داشته باشد باید از انتقال آنها جلوگیری شود و برایعدم سرایت بیماری اقدامات لازمه به عمل آید.
ج - جلوگیری از سرایت آتشسوزی از مرز بخاک طرف مقابل.
چ - چنانچه مامورین دولت و یا اشخاص عادی بدون رعایت مقررات از مرز عبور نمایند و ضمن رسیدگی معلوم شود عبورشان غیرعمدی بوده آنانرابطرف خاک خود رجعت خواهند داد.
ح - در مورد رد شدن حیوانات اهلی و طیور از مرز باید بطرفی که تعلق دارند اعاده شوند و در صورت ثبوت ایراد خسارت از طرف چنین حیواناتترتیب جبران خسارت وارده به عمل خواهد آمد هیچ یک از طرفین هنگام استرداد این حیوانات حق مطالبه عوارض و یا حق چرا و غیره نسبت به اینقبیل حیوانات نخواهد داشت.
خ - جلوگیری از مداخلات اشخاص غیر مجاز در امور مرزی.
د - رسیدگی مشترک بحوادث مرزی زیر:
1 - تیراندازی از روی مرز بطرف اشخاص و هر گونه هدف دیگر در خاک طرف و هر گونه قتل و یا خسارت ناشیه از آن.
2 - رفتار ناشایسته و خشونت آمیز به اشخاصیکه از مرز عبور میکنند.
3 - عبور دادن اجباری اشخاص از مرز بطرف خاک مقابل.
4 - تجاوز هواپیما و سایر وسائل شناور مرز.
5 - انتقال و یا معیوب نمودن هر گونه تاسیسات مرزی.
6 - سرقت و یا معیوب ساختن اموال دولتی و یا شخصی متعلق بطرف دیگر در مرز. پس از رسیدگی اموال مسروقه بصاحب آن مسترد و عنداللزوم جبران خسارت وارده به عمل میآید و در موقع استرداد این قبیل اموال حقالزحمه دریافت نخواهد شد.
7 - عکسبرداری از خاکهای مرزی طرف مقابل.
نتیجه تحقیقات مشترک در صورت مجلسی در دو نسخه بزبان فارسی و انگلیسی تنظیم و پس از امضا از طرف نمایندگان طرفین مبادله خواهد شد.
ماده 16 - در صورتی که اشخاصی در یکطرف مرز مرتکب جرمی بشوند و بخاک طرف دیگر فرار نمایند بطرف دیگر مراتب اطلاع داده شود تا ازوجود چنین اشخاصی در خاک خود مطلع گردد اشخاص مزبور توقیف و مطابق قرارداد استرداد مجرمین منعقده بین دو کشور با آنها رفتار خواهد شد. چنانچه مقامات طرفی که فراریان متعلق به آنطرف هستند ردپای فراریان را بداند و ردپای مزبور را بطرفی که بخاک آن فرار کردهاند تحویل میدهد آن طرف مکلف بتحویل گرفتن ردپا و در تعقیب فراریان میباشد. هرگاه فراریان بخاک دیگر تبعه همان طرف باشند در آنجا به وسیله مقامات قضایی محلی محاکمه میشوند و حکم صادره بطرف دیگر ابلاغ خواهد شد.
ماده 17 - 1 - نام و نام خانوادگی و تعداد حوزه عملیات و مقر دائمی نمایندگان طرفین و جانشینان و معاونین آنها بلافاصله پس از اعتبار یافتن اینقرارداد از ناحیه طرفین از طریق سیاسی به اطلاع طرف دیگر میرسد و بعد از آن طی ملاقاتی معارفه آنها به عمل خواهد آمد.
2 - جانشینان از تمام اختیاراتی که بروسای آنان داده شده است استفاده مینمایند و در غیاب روسا وظایف آنان را انجام میدهند. در هر حال تصمیمات متخذه از طرف معاونین راجع بحوادث مرزی پس از تصویب روسا به موقع اجراء گذارده میشود.
3 - در صورت تعیین نمایندگان جدید یا جانشینان یا معاونین آنها یا هر گونه تغییری در تعداد یا وظائف و یا حوزه عملیات و مقر دائمی آنان طرف ذینفعاینگونه تغییرات را از طریق سیاسی به اطلاع طرف دیگر خواهد رسانید.
4- نمایندگان طرفین میتوانند در مواقع ضروری کارشناسانی برای همکاری خود دعوت نمایند.
5 - طرفین اختیارنامه بزبان فارسی و انگلیسی برای نمایندگان خود صادر مینمایند.
ماده 18 - چنانچه نمایندگان طرفین نتوانند توافق نظر حاصل نمایند یا موضوع را حائز اهمیت تشخیص دهند میتوانند نسبت به آن از طریق سیاسی اقدام نمایند مشروط بر اینکه این مسئله مانع از آن نشود مجدداً حل و فصل موضوع بخود آنها محول گردد.
ماده 19 - 1 - جلسات ملاقات نمایندگان بنابر پیشنهاد یکی از آنها و حتیالامکان در تاریخی که پیشنهاد شده انجام میگیرد چنانچه تاریخ جلسه مورد قبول طرف دیگر واقع نشود وقت دیگری پیشنهاد میگردد در هر صورت پاسخ دعوتنامه تشکیل جلسه در عرض 48 ساعت از تاریخ دریافت آن ارسالخواهد شد.
2 - نمایندهای که برای تشکیل جلسه دعوت میشود چنانچه عذر موجهی نداشته باشد (از قبیل بیماری - ماموریت - یا مرخصی) شخصاً حاضرخواهد گردید در غیر این صورت جانشین او که بایستی قبلاً نماینده طرف مقابل را مطلع سازد حاضر میگردد.
3 - در این جلسات منشیها و مترجمین نیز میتوانند حضور داشته باشند.
4 - ملاقات جانشینان فقط به دستور روسا انجام میشود.
ماده 20 - 1 - اینگونه جلسات به طور کلی در خاک طرفی صورت میگیرد که تقاضای تشکیل آن را نموده اما چنانچه دلائلی ایجاب نماید ممکناست از این قاعده عدول کرد.
2 - جلسه ملاقات توسط طرفی که جلسه در خاک او تشکیل مییابد اداره میشود.
3 - دستور جلسه باید با دعوتنامه تشکیل جلسه همراه باشد یا از طریق مذاکرات قبلی و یا مکاتبه تعیین گردد. عنداللزوم ممکن است با موافقت طرفین مسائلی هم که پیش بینی نشده مورد بررسی قرار گیرد.
ماده 21 - 1 - نمایندگان طرفین با توافق یکدیگر نقاطی را در مرز برای تبادل نامهها و همچنین تحویل اشخاص و اموال و یا عبور و مرور اشخاص (بهاستثناء رعایای مذکور در مواد 11 و 12 این قرارداد) تعیین مینمایند. تعداد و محل این نقاط ممکن است با توافق نمایندگان طرفین تغییر یابد.
2 - تحویل اشخاص به وسیله نمایندگان و یا جانشینان آنها انجام میپذیرد.
3 - بر حسب دستور نمایندگان طرفین تحویل اغنام و احشام از نقطهای که عبور کردهاند و همچنین اموال و نامه توسط مامورین مربوطه مرز انجام میپذیرد.
نمایندگان طرفین با توافق یکدیگر قبض رسیدی که در مقابل تحویل نامهها و اغنام و احشام و سایر اموال باید بدهند تعیین مینمایند.
ماده 22 - شکایات ساده رعایای مرزی مخصوصاً در مورد سرقت حیوانات و غیره ممکن است به وسیله مکاتبه و در صورت لزوم اعزام شاکی بطرف دیگر حل شود. در این قبیل موارد شاکی یا نماینده بمقامات طرف دیگر معرفی شده و برای مدتی که بخاک طرف دیگر اعزام میشود از هر گونه مقررات عبور و مرور معاف خواهد بود.
ماده 23 - 1 - نمایندگان طرفین و جانشینان و معاونین آنها به موجب پروانهای که دارای عکس و امضا دارنده آن است و به وسیله نماینده طرف مقابل تصدیق شده میتوانند از مرز عبور کنند.
2 - منشیها و مترجمین نیز به موجب پروانهای که اعتبار آن (6) ماه است و از طرف نماینده مربوطه صادر و به وسیله نماینده طرف مقابل تصدیق میشود میتوانند از مرز عبور کنند.
3 - کارشناسان و اشخاصیکه وجود آنها برای روشن ساختن موضوعی ضروری باشد از گواهینامه موقتی استفاده میکنند که اعتبار آن فقط برای آن موضوع خواهد بود. این گواهینامه را نماینده طرف مربوطه میدهد و نماینده طرف دیگر آن را تصدیق مینماید.
ماده 24 - عبور اشخاص مذکور در ماده 23 از مرز فقط در نقاطی مجاز خواهد بود که مطابق ماده 21 تعیین شده مگر اینکه نمایندگان و یا جانشینانآنها نقاط دیگری برای عبور مقرر دارند اشخاص نامبرده حق خواهند داشت لباس اونیفورم خود را در تن داشته و نیز اسلحهای که بستگی با لباس مزبورداشته باشد با خود داشته باشند حفاظت نمایندگان و همراهان آنها با طرفی خواهد بود که بخاک آن میرود.
ماده 25 - 1 - نمایندگان طرفین و همراهان آنها از لحاظ خودشان و اسناد و مدارکی که همراه دارند دارای مصونیت بوده و بهیچوجه بازداشت نمیگردند و میتوانند با خود اشیاء ضروری کار و وسائل نقلیه و خواربار و سیگار و توتون برای مصرف شخصی همراه برده و معاودت دهند و از تادیه عوارض مالیاتی و گمرکی معاف خواهند بود.
2 - اشخاصی که به منظور انجام امور مرزی بخاک یکدیگر میروند از هر گونه مساعدتهای طرف دیگر از قبیل وسائل نقلیه منزل و وسائل ارتباطی بهرهمند خواهند بود.
ماده 26 - هزینههای مربوط به اجرای وظایف محوله به موجب این قرارداد به عهده طرف مربوطه خواهد بود.
ماده 27 - حوزههای مرزی و مراکز اصلی هر یک در طرف ایران حوزه زاهدان از ملک سیاه کوه الی کندی مرکز زاهدان. حوزه سراوان از کندی الیکشتگاه مرکز سراوان. حوزه باهوکلات و دشتیاری از کشتگان تا دریا مرکز باهوکلات در طرف پاکستان حوزه چاغی از ملک سیاه کوه الی مزهسر مرکزنوشکی - حوزه خاران از مزهسر الی گواراک مرکز خاران حوزه مکران از کراواک الی دریا مرکز تربت.
ماده 28 - نظر به اینکه تعیین و تثبیت خط مرز باعث گردیده راه زاهدان - کویته بیش از یکمرتبه مرز را قطع نماید بنابراین دولت شاهنشاهی ایران راه جدیدی از میرجاوه تا نقطه مرزی (محل میله شماره 72) در امتداد راهآهن خواهد ساخت و از آنجا دولت پاکستان نیز راهی بطرف شمال و شمالشرقی خواهد ساخت که این راه جدید براه کویته زاهدان که از جوزک وارد میشود متصل گردد.
ماده 29 - این قرارداد برای مدت پنجسال معتبر خواهد بود چنانچه هیچ یک از طرفین تا مدت 6 ماه قبل از خاتمه موعد این قرارداد تمایل خود را دایربر لغو و یا تغییر یک یا چند ماده از آن اعلام نکنند قرارداد حاضر مرتباً برای دورههای پنجساله بعدی معتبر خواهد بود.
ماده 30 - این قرار داد به موجب قوانین اساسی دو کشور به تصویب خواهد رسید و بلافاصله پس از مبادله اسناد تصویب شده به موقع اجراء گذارده میشود.
ماده 31 - این قرارداد در دو نسخه بزبان فارسی و انگلیسی نوشته شده و متساویاً سندیت و اعتبار دارند. بنابر این بمراتب فوق نمایندگان مختار زیراین قرارداد را امضا و بمهر خود ممهور نمودند.
تهران به تاریخ سیام مرداد ماه 1339 هجری شمسی برابر با بیست و یکم اوت 1960 میلادی.
از طرف دولت شاهنشاهی ایران -- از طرف دولت پاکستان
جناب آقای سفیر کبیر
افتخار دارم متن جدید ماده 12 قرارداد انتظامات مرزی ایران و پاکستان را که مورد موافقت دولت شاهنشاهی ایران قرار گرفته است به شرح زیر به اطلاعجنابعالی برسانم.
-ماده 12 - دو دولت مرزنشینان یک طرف را که املاکی تا حد 5/37 میل (60 کیلومتری) طرف دیگر دارند لکن تابعیت کشوری را که اموال غیرمنقولشان در نتیجه علامت گذاری به آن کشور منتقل میشود تحصیل نکنند تشویق خواهند نمود که برای معاوضه و واگذاری اموال غیر منقول خودترتیبات خصوصی معمول دارند.
دو دولت همچنین موافقت دارند که برای ممکن ساختن اینگونه ترتیبات خصوصی کلیه تسهیلات لازم را فراهم سازند چنانچه اینگونه ترتیبات خصوصی نتواند موجب حل کامل این مسئله گردد هر یک از دولتین نسبت به اموال مزبور بر طبق قوانین خود عمل خواهند کرد و چنانچه تصمیم بخرید این اموال بگیرند قیمتهای منصفانه بصاحبانشان پرداخت خواهند کرد این قیمتها از راه توافق بین کمیسیونهای طرفین که برای انجام امر انتقال(موضوع ماده هفتم قرارداد مرزی ایران و پاکستان مورخ 17 بهمن 1336 برابر 6 فوریه 1958 میلادی) منصوب میشوند تعیین خواهد شد تا هنگامیکه معاوضه یا واگذاری این اموال غیرمنقول صورت نگرفته صاحبانشان همچنان این اموال را در ملک خود نگاهداشته و آنها را اداره نموده و از کلی حقوق مالکیت منجمله استفاده از محصول و معاوضه و فروش آن در محل یا انتقال محصول بمحل اقامت خود بهرهمند خواهند بود جزییات مربوطبه اینگونه تسهیلات طی پروتکلی توسط نمایندگان مجاز طرفین تعیین خواهد شد و در اینمورد نمایندگان دو دولت سعی خواهند نمود کهحتیالامکان عرف و رویه موجود حفظ گردیده تغییری نیابد.
این نامه جزء لاینفک قرارداد انتظامات مرزی میان ایران و پاکستان که در تاریخ 30 مرداد ماه 1339 برابر با 21 اوت 1960 به امضا رسیده استمیباشد.
سپهبد امانالله جهانبانی
جناب آقای اختر حسین سفیر کبیر پاکستان در تهران
شماره PIBC - 8/7/4 (32) تاریخ 1342/4/17
سفارت کبرای پاکستان تعارفات خود را به وزارت امور خارجه شاهنشاهی اظهار و با اشاره بیادداشت خود تحت همین شماره به تاریخ 23 ژوئن (دوم تیر ماه) احتراماً اشعار میدارد دولت پاکستان با آخرین اصلاح پیشنهادی از طرف وزارت امور خارجه شاهنشاهی در مورد ماده (12) قرارداد انتظامات مرزی موافقت کردهاند و همچنین ترتیباتی مقرر داشتهاند که دو هیات در روز دوشنبه 15 ژوئیه (1342/4/24) در یک جلسه رسمی در شهر کویته حاضر و طی مراسمی نقل و انتقال مناطق مربوطه را انجام دهند.
2 - موجب امتنان این سفارت کبری میگردد چنانچه وزارت امور خارجه شاهنشاهی محبت فرموده تایید نمایند که متن اصلاح شده ماده (12) که طی یادداشت شماره 18/12/476 مورخ 15 آوریل 1963 (1342/1/26) وزارت امور خارجه شاهنشاهی فرستاده شده از طرف دولت شاهنشاهی تصویب گردیده و از هر جهت کامل و قطعی است ضمن تایید مراتب مزبور خواهشمند است اعضاء و هیات اعزامی ایران را که برای شرکت در مراسم پیشنهاد شده عازم کویته خواهند گردید اعلام فرمایند.
3 - نظر به اینکه بیش از تقریباً یک هفته برای انجام کلیه این کارها باقی نمانده موجب امتنان این سفارت کبری میگردد چنانچه اطلاعات مورددرخواست را که در بند (2) بالا ذکر شده هر چه زودتر ارسال فرمایند.
4 - سفارت کبرای پاکستان موقع را مغتنم شمرده احترامات فائقه خود را به وزارت امور خارجه شاهنشاهی تجدید مینماید.
وزارت امور خارجه شاهنشاهی - تهران
متن قرارداد فوق که مشتمل بر یک مقدمه و 31 ماده و نامههای متبادله است ضمیمه قانون مربوط به قرارداد بین دولت شاهنشاهی ایران و دولتجمهوری پاکستان راجع به انتظامات مرزی ایران و پاکستان بوده و صحیح است. رئیس مجلس شورای ملی - مهندس عبدالله ریاضی