هیات وزیران در جلسه 23 آبانماه 1318 نظر به پیشنهاد شماره 32552/12414م مورخ1/8/81 وزارت پیشه و هنر آیین نامه فنی معادن را که حاوی 48 ماده است به شرح زیر تصویب نمودند:
بهرهبرداری
ماده 1- استخراج کننده مکلف است در قسمتهای فنی بهرهبرداری دقت کامل نموده در تعیین محل حفرتونلها و چاهها و تقسیمبندی معدن بطبقات و طرز کندن سنگ معدن و حمل آن بخارج معدن و همچنین انتخاب وسایل و ادوات لازم طوری عمل نماید که حداکثر مواد معدنی را بتواند استخراج کند و جز قسمتهائیکه از نظر فنی ضرورت یا برای استحکام لازم است پس از استخراج چیزی از سنگ معدن در زمین باقی نگذارد.
ماده 2- اداره کل معادن مجاز است به وسیله مهندسین خود معادن بازدید و بازرسی نموده هر نوع اطلاعی را که لازم داشته باشد از بنگاههای معدنی مطالبه نماید و اکتشاف کنندگان و استخراج کنندگان مکلفند کلیه نقشهها و اسناد و دفاتر مربوطه بمعدن را برای بازرسی باختیار مهندسین اداره کل معادن بگذارند.
ماده 3 - دارنده پروانه استخراج مکلف است هر سال گزارشی از عملکرد سال گذشته معدن و وضعیت عملیات و کیفیات معدن به پیوست نقشجات مربوطه باداره کل معادن بفرستد.
نقشه
ماده 4 - استخراج کننده مکلف است نقشجات صحیح از قسمتهای مختلف معدن را مرتباً تهیه و بایگانی نماید نقشههای مزبور باید اطلاعات لازم راجع به موقعیت معدن و طرز استخراج آن را به طور روشن تعیین کند.
چاه و تونل
ماده 5 - عملیات زیرزمینی باید به وسیله دو مدخل مختلف بشکل چاه یا تونل بسطح زمین مربوط باشد. این دو مدخل باندازه کافی از یکدیگر فاصله داشته و از هر یک از آنها بایستی عملجات بتواند به آسانی عبور نمایند.
ماده 6 - مدخل هر چاه دارای درب یا نردهای خواهد بود که مانع از افتادن اشخاص یا چیزی بداخل چاه شود.
ماده 7- هر چاه استخراج که در آن صدای کارگران بالا و پائین چاه به طور وضوح بیکدیگر نرسد دارای دستگاهی خواهد بود که به وسیله علائم مخصوص رابطه بین کارگران بالا و پائین چاه را تامین نماید.
ماده 8 - نردبامهای داخل چاه باید بقطعات کوچکتر از10 متر تقسیم و طوری قرارداده شوند که دنبال یکدیگر واقع نگردند بین هر دو قطعه متوالی یک سکو باید ساخته شود انتهای نردبام زیری باید اقلا 80 سانتیمتر از سطح سکو بالاتر باشد.
ماده 9- چاه و وسائل رفت و آمد و حمل مواد معدنی باید اقلا روزی یکمرتبه بازرسی شود.
طبقهبندی معادن
ماده 10- از نظر تهویه و روشنائی و استعمال مواد محترقه معادن بطبقات ذیل تقسیم میشوند:
طبقه اول - معادنیکه هیچگونه گاز قابل احتراق یا سمی در آن وجود نداشته باشد این طبقه موسوم بمعادن بدون گاز است.
طبقه دوم - معادنیکه دارای گاز قابل احتراق یا گاز سمی هستند و موسوم بمعادن گازدار میباشند.
طبقه سوم - معادنیکه دارای گرد قابل احتراق میباشند تشخیص این طبقات باداره کل معادن است.
تهویه معادن
ماده 11- در قسمتهای زیر زمینی که عملجات کار میکنند یا رفت و آمد مینمایند جریان هوا باید بحد کفایت وجود داشته باشد.
ماده 12- میزان جریان هوا در هر نقطه منوط بتعداد عملجات آن است و مقطع تونلها باید طوری اختیار شوند که مقدار هوای لازم با سرعت مناسب عبور کند.
در مواردی که تهویه طبیعی کافی نیست وسایل تهویه مصنوعی را باید فراهم نمود.
ماده 13- هوایی که در نتیجه گذشتن از کارگاهها قابل احتراق یا مسموم شده باشد بایستی مستقیما بخارج برود و از کارگاه دیگری عبور ننماید. در صورت لزوم بایستی عده نفرات کارگر را کم نموده به طوریکه هوای آن کارگاه قابل تنفس گردد.
ماده 14- در معادن گازدار باید طریقه استخراج را به طوری انتخاب نمود که طبقه بالا قبل از طبقه زیر استخراج شود.
ماده 15- هوایی که از معادن گازدار خارج میشود باید دور از هر نوع شعله باشد.
ماده 16- در داخل معدن جریان هوای مخلوط با گاز قابل احتراق باید همیشه رو ببالا باشد.
ماده 17- برای حفر تونل جدید بایستی قبلا وسایل تهویه آن را فراهم نمود.
روشنائی
ماده 18- استعمال هر نوع چراغ در معادن بدون گاز آزاد است.
ماده 19- در معادن بدون گاز که مواد استخراج شده از آنها قابل احتراق است بایستی شعله چراغ را به وسیله لوله یا چیز دیگر حفظ نمود که باعث احتراق مواد معدنی نگردد.
ماده 20- در معدن گازدار یا گرددار باید چراغ اطمینان طبق نظریه اداره کل معادن استعمال نمود و بکاربردن شعله آزاد بکلی ممنوع است.
ماده 21- باز کردن چراغ اطمینان در داخل معدن ممنوع است.
ماده 22- بردن کبریت. فندک یا هر چیز دیگریکه بتواند شعله تولید نماید بداخل معادن گازدار بکلی ممنوع است
ماده 23- هر موقع که مقدار گاز در کارگاهی زیاد شود باید آن کارکاه را فوری تخلیه نمود.
مواد محترقه
ماده 24- حمل و نقل و استعمال مواد محترقه فقط بایستی بتوسط اشخاص خبره و با تجربه قابل اطمینان انجام گیرد. استخراج کننده یا اکتشاف کننده مکلف است در هر معدن یک یا چندنفر کارکر مخصوص برای اینکار بکمارد کارگران مزبور باید مراعات آییننامه طرز نگاهداری.- حمل و نقل و استعمال مواد محترقه را بنمایند.
ماده 25- کذاشتن مواد محترقه و چاشنی در یک صندوق ممنوع است.
ماده 26- بردن دینامیت یخ زده بداخل معدن ممنوع است.
ماده 27- مقدار مواد محترقه که بیک کارگاه برده میشود نباید از حوائج یک نوبت کار زیادتر باشد.
ماده 28- مواد محترقه که در آخر هر نوبت پس از آتشبازی زیاد مینماید باید فوراً از معدن خارج شود.
ماده 29- پس از آتشبازی هرگاه در یکی از چالها اثری از مواد محترقه مشاهد شود دوباره کارکردن در آن چال ممنوع است.
ماده 30- آتش دادن مواد محترقه موقعی مجاز است که کلیه کارگران در پناه قرار گرفته باشند و از رفت و آمد در راههای مجاور بمحل آتش جلوگیری شده باشد پس از خاتمه عمل آتش بار مکلف است بیش از سایرین کارگاه آتش داده را معاینه و بازرسی نماید.
ماده 31- خالی کردن چالی که دارای مواد محترقه باشد اعم از اینکه بآن آتش زده یا نزده باشند ممنوع است.
ماده 32- نسبت بچالی که آتش نگرفته باشد طبق ماده 52 آییننامه موادمحترقه عمل میشود و در صورتی که مجبور شوند نزدیک آن چال دیگری حفر کننده فاصله آن بایستی اقلا تا چال آتش نگرفته 20 سانتیمتر باشد.
ماده 33- در صورتی که استعمال فتیله معمولی برای آتش زدن چال طول فتیله اقلا بایستی یک متر باشد و بیست سانتیمتر آن از چال خارج شود.
ماده 34- انبار مواد محترقه در حوزه معدن باید مطابق دستور و نقشه اداره کل معادن ساخته شود.
آب
ماده 35- استخراج کننده یا اکتشاف کننده معدن مکلف است اطلاعات لازم راجع بوضعیت آبهای زیرزمینی مجاور محل عملیات خود به دست آورد.
ماده 36- هرگاه برحسب اطلاعات و قراین وجود انبارآب زیرزمینی در نزدیکی گارگاه پیشبینی شود باید به وسیله چالهای عمیق از وضعیت پشت کارگاه اطلاع حاصل نمود و پس از اطمینان از نبودن خطر عملیات پیشروی کارگاه را ادامه داد.
ماده 37- هنگام حفر چالهای عمیق مذکور در بالا باید وسائل لازم برای مسدود کردن سوراخ چال و جلوکیری از خروج آب مهیا باشد.
ماده 38- هرگاه خالی کردن انبارآب مجاور معدن ضرورت داشته باشد باید کلیه وسایل لازم برای محافظت کارگران قبلا آماده گردد.
بهداری و بهداشت کارگران
ماده 39- اکتشاف کننده باید مقررات و نظارت راجع ببهداشت عمومی و نیز دستورهای بهداشتی که از طرف بهداری وزارت پیشه و هنر برای حفظ کارکران از امراض داده میشود رعایت نماید و نیز در صورت بیماری یا حادثه که در ضمن کار رخ دهد بآنها معاونت نماید باین معنی که پزشک و پرستار برای آنها تعیین نموده و داروهای لازم را تهیه کرده و در دسترس آنها بگذارد و در صورت لزوم وسائل انتقال و معالجه آنها را در نزدیکترین بیمارستان بشهرستان تامین نماید.
ماده 40- استخراج کننده یا اکتشاف کننده مکلف است که بدون فوت وقت پرستاری اولیه را نسبت به مجروح بنماید و در صورت مهم بودن جراحت او را بمحل مناسب برای معالجه بفرستد.
ماده 41- هرگاه عده کارگران یک معدن بهزار نفر برسد استخراج کننده مکلف است به طوردائم یک طبیب و جراح در معدن داشته باشد.
ماده 42- در معادنیکه عده کارگران بسیصد نفرمیرسد یکنفر معین پزشک و در معادنیکه عده کارگر کمتر از سیصد نفر است یکنفر پرستار به طور دائم بایستی در معدن متوقف باشند.
ماده 43- در هر معدن باید لااقل یک اطاق پرستاری برای مواظبتهای اولیه مجروحین با وسایل لازم مانند تختخواب میز - ظرف آب و لوازم زخمبندی و غیره مهیا باشد.
ماده 44- استخراج کننده یا اکتشاف کننده مکلف است برای تامین بهداشت کارگران خود مواد زیر را به موقع اجراء بگذارد:
الف - ترتیب دادن منازل موقتی برای سکونت کارکران و حفظ آنها از باران و سرما در نقاطیکه منازل مسکونی نیست و مراقبت در پاکیزگی آنها.
ب - تهیه آب پاکیزه و قابل شرب در مراکز کار جهت مصرف کارگران و به عمل آوردن اقدامات لازم برای بازداشتن کارگران از مصرف کردن آب نهرها و سایر آبهای آلوده و غیرمطمئن و جلوگیری از آلودهشدن مجاری آنها.
ج - فراهم ساختن خوارو بار کافی و خوب و سایر مایحتاج جهت مصرف کارکران به ترتیبی که اکتشاف کننده یا استخراج کننده مقتضی بداند مانند دایر کردن مغازه فروش و غیره قیمت خواربار نباید از نرخ معمولی نزدیکترین قصبه یا شهر به اضافه کرایه حمل آنها به مرکز کار تجاوز کند و هرگاه در نتیجه رسیدگی معلوم شود خوارباری که بکارگران فروخته میشود تقلبی است و یا فاسد و مضر بسلامتی آنها است از طرف بازرسان وزارت پیشه و هنر توقیف و دور ریخته خواهد شد.
د- معاینه کارگران بتوسط پزشک و خودداری از استخدام مبتلایان بامراض مسریه و مرخص کردن کارگرانیکه از اجرای دستورهای بهداری سرپیچی کنند.
ه- - مراعات دقیق تمام احتیاطهای لازم در بکاربردن ادوات و مواد محترقه و ماشینآلات و آموختن طرز اجراء احتیاطهای مزبور به کارگران و بهعملآوردن اقدامات لازم برای جلوگیری از رخ دادن اتفاقات و آسیبدیدن و مجروح شدن کارگران.
ماده 45- اکتشاف کننده یا استخراج کننده باید مقررات نظامنامه صندوق احتیاط را به موقع اجراء بگذارد.
کارگران
ماده 46- عده و اسامی کارگرانی که در معدن کار میکنند بایستی روزانه ثبت و معلوم باشد.
ماده 47- کارزیرزمینی برای کودکان کمتر از 14سال و زنان ممنوع باشد.
ماده 48- در هر معدن مراقبت کارهای فنی و بازرسی تهویه و روشنائی و آتشبازی بایستی تحت نظر یک یا چندنفر استاد معدن با تجربه صورت گیرد.
نخستوزیر - دکترمتین دفتری