لایحه قانونی اصلاح قانون سازمان بنگاه راه آهن دولتی ایران

فصل اول - کلیات

ماده 1) راه آهن دولتی ایران که به موجب قانون(تشکیلات موسسه راه آهن دولتی ایران) مصوب 12مرداد 1314 برای اداره و بهره برداری راه آهن دولتی ایران اعم از خطوط موجوده یا خطوطی که در آینده احداث میشود بوجود آمده از تاریخ تصویب این لایحه قانونی دارای شخصیت حقوقی و استقلال مالی و اداری بوده و جزو سازمان وزارت راه میباشد.

تبصره)اداره و بهره برداری کشتیرانی دریاچه رضائیه و بنادر آن کماکان به عهده راه آهن دولتی ایران خواهد بود و اداره و بهره برداری موسسات دیگری که لازم باشد ممکن است با تصویب هیات وزیران براه آهن ایران محول شود.

ماده 2) راه آهن دولتی ایران برطبق اصول بازرگانی اداره و بهره برداری میشود ولی در تنظیم تعرفه و برنامه قطارها تا جائیکه مقدورات مالی و فنی آن اجازه دهد رعایت احتیاجات اقتصادی کشور را طبق نظر دولت خواهد نمود.

ماده 3) طرح ها و پیشنهادهای مربوط بموارد ذیل پس از بررسی و تایید شورای عالی راه آهن دولتی ایران با جلب موافقت وزیر راه به تصویب هیات وزیران خواهد رسید.
الف) بودجه سالیانه راه آهن دولتی ایران.
ب) دریافت وام برای احتیاجات راه آهن دولتی ایران در موارد لزوم.
ج) سازمان و آیین‌نامه‌های مالی استخدامی و اداری
د) استخدام کارشناسان خارجی
ه-) تعرفه
و) اجازه شرکت در موسساتی که عملیات آنها ارتباط با امور راه آهن خواهد داشت.

فصل دوم -ارکان راه آهن دولتی ایران

ماده 4) ارکان راه آهن دولتی ایران مرکب است از شورای عالی راه آهن- هیات نظارت مالی - هیات مدیره

شورای عالی راه آهن

ماده 5) شورای عالی راه آهن دولتی ایران مرکب از هفت نفر از اتباع ایران به شرح زیر خواهد بود که از طرف هیات وزیران بنابه پیشنهاد وزیر راه برای مدت سه سال انتخاب میشوند:
یکنفراز مهندسین عالیرتبه وزارت راه - چهار نفر از صاحبه منصبان عالیرتبه دولت که در امور راه آهن لااقل پانزده سال سابقه خدمت داشته باشند یکنفر از صاحبه منصبان عالیرتبه وزارت اقتصاد ملی به معرفی وزارت اقتصاد ملی یک نفر از صاحبه منصبان عالیرتبه وزارت دارائی به معرفی وزارت دارائی.

تبصره)در صورت استعفاء یافوت یا احراز عدم صلاحیت یکی از اعضاء شورای عالی راه آهن جانشین او که بایستی واجد شرایط لازم باشد بنابه پیشنهاد وزیر راه و تصویب هیات وزیران منصوب میشود.

ماده 6) شرایط انتخاب شوندگان و کیفیت تشکیل جلسات و جریان کار شوری در آیین نامه که به تصویب هیات وزیران میرسد تعیین خواهد شد.
اعضای شورای عالی پس از دوره سه سال میتوانند مجدداً انتخاب شوند.

ماده 7) اختیارات و وظائف شورای عالی راه آهن به قرار زیر است:

الف) مراقبت کلی در حسن جریان امور راه آهن دولتی ایران.

ب) تصویب آیین‌نامه‌ها و مقررات مربوط باجرای قوانین و تصویب نامه‌ها و تصویب مقررات مربوط بمسائل فنی و مالی و اداری راه آهن دولتی ایران در حدود قوانین موضوعه.

تبصره) طرح تصویب‌نامه‌ها و قوانین که ارتباط با راه آهن دولتی ایران داشته باشد باید قبل از تقدیم بهیات وزیران یا مجلس شورای ملی جهت اظهار نظر شورای عالی راه آهن ارسال شود.

ج) رسیدگی و تصدیق بودجه از طرف هیات مدیره تدوین و به شورای عالی راه آهن ارسال شده.

د) اظهارنظر در مورد صورت وضعیت مالی و ترازنامه که از طرف هیات نظارت مالی رسیدگی شده است.

ه-) اظهار نظر نسبت به انتخاب مدیر کل بنگاه راه آهن.

و) اظهار نظر راجع بمعاملات مهم برطبق مقررات آیین نامه مالی که به تصویب هیات وزیران خواهد رسید.

ز) اتخاذ تصمیم راجع بمسائلی که از طرف مدیرکل راه آهن به شورا پیشنهاد میشود.

ج) گرفتن یا دادن هرگونه حقوق ارتفاقی.

ط) اظهار نظر نسبت بانتصاب یا برکناری مدیران.

هیات نظارت مالی

ماده 8) هیات نظارت مالی راه آهن دولتی ایران از 5 نفر عضو به شرح زیر تشکیل میشود:
یکنفراز مهندسین عالیرتبه وزارت راه
یکنفر نماینده از طرف وزارت دارائی
یکنفر نماینده از طرف دیوان محاسبات
یکنفر از اعضاء عالی رتبه راه آهن با پیشنهاد مدیر کل و تصویب وزیر راه که برای مدت سه سال انتخاب میشوند و معاون وزارت راه سمت ریاست هیات را خواهد داشت.

ماده 9) وظائف هیات نظارت مالی به قرار زیر است:
الف) رسیدگی باسناد و حسابهای راه آهن دولتی ایران بعد از انجام کارها و همچنین رسیدگی بموجودی صندوقها و انبارهای راه آهن و این رسیدگی نباید بحسن جریان امور راه‌آهن لطمه وارد آورد و یا وقفه‌ای در کارها ایجاد نماید.
ب) رسیدگی بترازنامه و حساب سود و زیان هر سال راه آهن دولتی ایران که تا آخر مرداد ماه سال بعد باید توسط هیات مدیره بهیات نظارت تسلیم شود و هیات موظف است در ظرف دوماه صحت حساب‌ها را تایید و هرگاه اعتراضاتی باشد ضمن گزارش چگونگی عملیات راه آهن را به وزیر راه و یک نسخه آن را برای شورای عالی و یک نسخه بهیات مدیره ارسال دارند و پس از رسیدگی ترازنامه منتشر شود.

ماده 10) نحوه انتخاب و کار اعضاء هیات نظارت به موجب آیین نامه‌ای خواهد بود که به تصویب هیات وزیران میرسد.

هیات مدیره راه آهن

ماده 11) هیات مدیره راه آهن دولتی ایران مرکب است از مدیرکل راه آهن که سمت ریاست هیات مدیره و نماینده قانونی راه آهن دولتی را نیز دارا میباشد و سه نفر مدیرفنی مالی و اداری که با پیشنهاد مدیرکل و تصویب وزیر راه منصوب خواهند شد.

تبصره)انتخاب مدیر کل راه آهن دولتی ایران با جلب نظر شورای‌عالی راه آهن به پیشنهاد وزیر راه برای مدت سه سال از طرف هیات وزیران به عمل خواهد آمد برکناری مدیرکل راه آهن قبل از انقضاء مدت سه ساله منوط بگزارش مستدل وزارت راه و تصویب هیات وزیران است.

ماده 12) هیات مدیره مسئول حسن جریان کلیه امور راه‌آهن دولتی ایران خواهد بود.

ماده 13) وظائف و حدود اختیارات هیات مدیره و مدیر کل راه آهن دولتی ایران بنا به پیشنهاد شورای عالی و موافقت وزیر راه به تصویب هیات وزیران میرسد.

ماده 14) هیئت‌مدیره باید تا آخر آذر هر سال بودجه سال بعد راه آهن دولتی ایران را تنظیم و به شورای عالی تسلیم نماید.
شوری پس از رسیدگی و تصدیق باید بودجه مزبور را تا آخر بهمن همان سال به وسیله مدیر کل راه آهن برای تصویب هیات وزیران بوزیر راه تسلیم نماید.

ماده 15) هیات مدیره حسابهای هرسال را که به وسیله هیات نظارت مالی رسیدگی شده با ضمیمه نمودن نظریات کتبی شورای عالی ضمن گزارش متضمن کیفیت اداره و نتایج بهره برداری و عملیات انجام شده خواهد بود بضمیمه ترازنامه و حساب سود و زیان و آمارهای مربوطه تا آخر مهرماه سال بعد برای تصویب بهیات دولت تسلیم وزیر راه مینماید و تصویب این گزارش سند تفریغ بودجه و مفاصا حساب راه آهن دولتی ایران در آن سال خواهد بود.

فصل سوم -امور مالی

ماده 16) راه آهن دولتی ایران برطبق اصول بازرگانی که متناسب با عمل بهره برداری راه آهن باشد حساب خود را نگاهداری میکنند.

ماده 17) درآمد راه آهن دولتی ایران عبارت است از:
الف) وجوه حاصله از اجرای تعرفه.
ب) وجوهیکه ممکن است از فروش اشیاء یا اجاره اموال راه آهن و یا جرائم مربوط بتخلفات انتظامی و اداری (به استثنای جرائم اداری که برطبق مقررات مربوطه به صندوق بازنشتگی عاید میشود) حاصل گردد.
ج) - درآمدهای حاصله از فروش محصولات و مصنوعات یا اجرت و دستمزد کار و امور انتفاعی و سایر درآمدهای متفرقه.
د) کمک هزینه که از طرف دولت به راه آهن دولتی ایران پرداخت شود.
وجوه مذکور در فوق که به وسیله راه آهن دولتی ایران جمع آوری و دریافت میگردد درحساب مخصوصی در بانک ملی ایران گذاشته میشود و هزینه طبق بودجه به تصویب دولت می‌رسد مستقیماً از طرف راه آهن دولتی جهت پرداخت به همان حساب حواله خواهدشد.

ماده 18) تخفیفهائیکه در تعرفه راه آهن ایران در اثر مصوبات هیات دولت از تعرفه خود نسبت بمحمولات و یا مسافر می‌دهد در مقابل عوارض گمرکی که راه آهن باید بپردازد پابپا خواهد شد.

ماده 19)درصورتی که پس از بسته شدن حساب و انجام هزینه‌ها و تعهدات و دیون و استهلاک مازادی باقی بماند این مازاد به نام اندوخته راه‌آهن در بانکملی ایران به حساب مخصوص ریخته میشود و استفاده از این ذخیره در مواقع ضروری فقط برای احتیاجات راه‌آهن با پیشنهاد هیات مدیره و موافقت شورای عالی و تصویب هیات وزیران میسر خواهد بود.

فصل چهارم - مقررات مختلف

ماده 20) سازمان و وظایف پلیس انتظامی راه آهن که افراد آن در امور محوله سمت ضابط دادگستری را خواهند داشت طبق آیین‌نامه مخصوصی با رعایت مقررات این قانون به تصویب هیات وزیران خواهد رسید.

ماده 21) اعضای شورای عالی و هیات نظارت مالی و هیات مدیره و مدیران و روسای ادارات و نواحی و سایر کارکنان راه آهن دولتی ایران در مدت تصدی خود نمی‌توانند اقدام بمعاملات بازرگانی که مربوط باحتیاجات و کارهای راه آهن باشد نموده و یا در مقاطعه کاری ها و دلالی و نمایندگی شرکتها و بنگاههای تجارتی و کارخانجات داخلی و خارجی که معاملات فوق الذکر را مینمایند به طور مستقیم یاغیرمستقیم شرکت نموده و یا عضویت داشته باشند و درصورتی که معلوم شود برخلاف مقررات این ماده عمل نموده‌اند از خدمت در راه آهن دولتی ایران معاف میشوند.

ماده 22) کارکنانی که به موجب مقررات استخدامی مذکور در ماده 4 این لایحه قانونی کسور بازنشستگی مربوطه را بصندوق بازنشستگی میپردازند از مزایای بازنشستگی و وظیفه و انتظار خدمت استفاده خواهند کرد.

تبصره 1) مستخدمین مشمول قوانین استخدام کشوری که در تاریخ تصویب این قانون در خدمت راه آهن دولتی ایران می‌باشند هرگاه کسور بازنشستگی خود را بپردازند از مزایای قانون مزبور نسبت ببازنشستگی و وظیفه و انتظار خدمت و ترفیع رتبه و اضافات استفاده خواهند کرد ولی درمورد مقررات و مزایای استخدامی و غیر آن تابع آیین نامه‌ها و مقررات استخدامی راه آهن خواهند بود.

تبصره 2) کارکنان رسمی راه آهن که نوع خدمت آنها تبدیل بخدمت رسمی کشوری شده یا در بدو ورود بخدمت راه آهن کارمند رسمی کشور بوده‌اند و در راه آهن انجام وظیفه می‌نمایند.باید ظرف مدت 6 ماه وضع استخدمی خود از لحاظ تابع بودن بمقررات استخدام کشوری با مقررات استخدامی راه آهن روشن سازند و به هر جهت برای همیشه از حقوق و ترفیع و اضافه یک نوع استخدام استفاده خواهند نمود و چنانچه قبل از انقضای مدت فوق وضع خود را روشن نساختند مشمول مقررات استخدامی راه آهن خواهند بود.

ماده 23) مقررات مربوط براه آهن دولتی ایران که با مفاد این لایحه قانونی مغایرت دارد ملغی است.

تبصره -آیین نامه‌ها و تصویب‌نامه‌هائیکه باتکاء مواد قانون تشکیلات موسسه راه آهن دولتی ایران مصوب مرداد 14تاکنون به تصویب رسیده و ملاک عمل است(به استثنای موادی که مغایرت با مواد این قانون دارد) مادام که تصویبنامه‌های دیگر جانشین آن ها نشده به قوت خود باقی است.

برطبق قانون تمدید مدت اختیارات مصوب سی‌ام دیماه 31 لایحه قانونی اصلاح قانون سازمان بنگاه راه آهن دولتی ایران مشتمل بر (23) ماده و (7) تبصره تصویب می‌شود.
به تاریخ 21 خرداد ماه 1332

نخست وزیر - دکتر محمد مصدق

دریافت فایل پی‌دی‌اف