تاریخ نظریه: 1403/04/09
شماره نظریه: 7/1402/803
شماره پرونده: 1402-210-803ک
استعلام:
فرد نظامی به دلیل ارتکاب جرم مستوجب حد، از ناحیه دادگاه کیفری یک به شلاق حدی محکوم و رای صادره اجرا و سازمان نیروهای مسلح به تبع رای صادره و بر اساس ماده 12 قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح، محکومعلیه را از سازمان نیروهای مسلح اخراج نموده است و مطابق تبصره یک ماده فوقالذکر، دادگاه صادرکننده حکم میتواند تحت شرایطی، اجرای اثر تبعی را معلق نماید؛ لذا خواهشمند است به پرسشهای زیر پاسخ دهید:
1- آیا بعد از اجرای مجازات تبعی، امکان تعلیق آن وجود دارد؟ به عبارت دیگر اینکه در تبصره فوقالاشاره ذکر شده «دادگاه میتواند با ذکر دلایل و تصریح در متن حکم، اجرای مجازات تبعی را معلق نماید» آیا مراد قانونگذار این است که دادگاه تنها در زمان صدور حکم میتواند مجازات تبعی را تعلیق نماید یا اینکه بعد از صدور حکم نیز امکان تعلیق مجازات تبعی و جود دارد؟
2- مراد از دادگاه در تبصره مذکور، دادگاه نظامی است یا شامل دادگاههای عمومی و انقلاب نیز میشود؟
3- مراد از دادستان در متن تبصره، دادستان نظامی است یا شامل دادستان عمومی و انقلاب نیز میشود؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
1- مستفاد از ماده 12 قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح و تبصره یک آن مصوب 1382 و لحاظ مقررات مواد 25، 46 و 49 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 این است که اصولاً مجازات تبعی بعد از اجرای حکم قطعی اعمال میشود و در فرض سوال نیز با توجه به فرآیند اجرای حکم محکومیت که مستلزم ارسال پرونده به اجرای احکام و ابلاغ مراتب به یگان خدمتی محکومعلیه است، اعمال تبصره یک ماده 12 قانون پیشگفته به منظور تعلیق اجرای مجازات تبعی (اخراج) منطقاً مستلزم اطلاع دادستان و یگان خدمتی محکومعلیه از مفاد حکم محکومیت است؛ بنابراین مادام که محکومعلیه با صدور حکم کارگزینی از سوی یگان خدمتی از خدمت اخراج نشده باشد، دادگاه صادرکننده حکم قطعی میتواند با تقاضای دادستان یا فرمانده مربوط واحراز شرایط مقرر، اجرای مجازات اخراج از خدمت را تعلیق نماید.
2- صرف محکومیت قطعی کارکنان نیروهای مسلح در جرایم عمدی به مجازاتهای مندرج در ذیل ماده 12 قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح مصوب 1382، موجب اخراج وی از خدمت از تاریخ قطعیت حکم خواهد بود؛ صرفنظر از اینکه حکم قطعی توسط کدامیک از دادگاههای کیفری احصاءشده در ماده 294 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 صادر شده است؛ به عبارت دیگر منظور از دادگاهها در ماده 12 قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح، دادگاههای نظامی و غیر آن را که حکم قطعی محکومیت فرد نظامی را به مجازاتهای مندرج در ذیل ماده پیشگفته صادر نماید، شامل میشود.
3- منظور از دادستان در تبصره یک ماده 12 قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح مصوب 1382 دادستان دادسرایی است که در معیت دادگاه رسیدگیکننده به جرم فرد نظامی، انجام وظیفه میکند که حسب مورد میتواند دادستان نظامی یا دادستان عمومی و انقلاب باشد.